Three Martyrs and the Fear of God

The Hieromartyr Theodotus lived in Ancyra in Galatia, the city now known as Ankara, the capital of Turkey. Pagan cruelty spared no one. Christian young women were tortured, killed, and thrown into a lake, where they all met their death. When night fell, Theodotus, a man full of reverence and zeal for God, took advantage of the darkness. He recovered their precious remains and buried them. He was reported to the prefect Theotecnus and brought before him for questioning. The prefect told him that Christians were known for their insolence and respected no authority.

He said they were the lowest and most insignificant of people. The Saint replied that Christians do indeed know their own smallness, because they alone know God’s incomparable greatness and understand the depth of human weakness when deprived of His grace. Yet even the least Christian, shown mercy by Christ and given the pledge of His eternal kingdom, is greater and more glorious than pagan kings. Those kings will face shame and dishonor before the judgment seat of divine justice. The prefect was enraged by these words. He ordered the Martyr to be beaten brutally and then hung upon a wooden frame,

where his sides were torn open. The Saint endured the tortures with great steadfastness. At last he was beheaded, and so received the crown of martyrdom.

Saint Potamiena, whom we commemorate today, lived in Alexandria during the reign of Emperor Maximian, around AD 300. She was a Christian, a servant of an immoral master, and very beautiful. Her master repeatedly pressured her to sin with him, but he could not make her yield to his evil desire. In anger, he handed her over to the ruler of Alexandria to change her mind. If she would not be persuaded, she was to be punished and put to death as a Christian. The prefect took her and tortured her, but still could not make her submit to her master’s wretched desire. So the ruler

decided to throw the Saint into a cauldron of boiling pitch. She implored him, by the life of the emperor, not to throw her in all at once, but to lower her slowly, so that he might see the patient endurance Christ had granted her, though he did not know Christ himself. The ruler ordered them to lower her little by little over several hours. As they lowered her into the cauldron, she prayed to God. She remained alive as the pitch burned her, until it finally covered her. Everyone marveled at the power of Christ and the young woman’s patient endurance. In this way, the blessed Saint completed her martyrdom

and departed victorious for heaven.

The Martyr Lycarion, whom we also commemorate today, came from Hermopolis in Egypt. His heart burned with love for the priceless treasures of heaven, rather than for material goods that perish and cannot be relied upon.

He distributed his money to the poor out of love, and also because, especially in those days of persecution, a Christian had to be ready each day for prison and death. Indeed, he was arrested for his Christian faith, brought before the court, and pressured to deny Christ.

They threw him into a dark, foul-smelling prison. A few days later they brought him out, nailed him to a cross, tore at him with iron implements, and wounded his whole body. Then they beat him and burned his chest and sides. After that they threw him into a blazing furnace, where he remained for three days. By the grace of God, he was kept unharmed. They then forced him to drink poisons, but these had no effect. Through this miracle, the Martyr brought the man who had prepared the poisons to faith in Christ. That man was beheaded and received the crown of martyrdom. They then stripped the skin from the Martyr’s head and subjected him to further tortures. Finally, they beheaded him, and so the Saint received the unfading crown of martyrdom.

A person who does not believe in God, or pays Him no heed, has no fear of God. Yet that person has other fears: enemies, pain, hardship, and above all death. In the lives of believers and the Saints, especially the holy Martyrs and Saint Potamiena whom we commemorate today, we see something very different. They had the fear of God, yet they were unafraid of their executioners and the tortures inflicted on them. The Saints did not fear losing their possessions, for they were not attached to material things or bodily comforts.

They knew that God holds all things in His hands and that they could never fall beyond His providence. They did not fear the loss of their brief earthly life, because they knew that eternal, unending life with God awaited them. A believer in the early stages of spiritual life has the fear of God. Such a person believes in and senses God’s greatness: how immeasurable, beyond understanding, and infinite He is; His almighty power; and that God is a fire that consumes sin. All this cannot help but awaken the fear of God in the human soul.

That fear is more than respect, yet it neither paralyzes nor crushes a person. It helps us keep from falling into sin and keeps us close to God. But the Saints, who love God and truly long for Him, do not fear God Himself. Perfect love casts out fear. When you love someone and long for them, you cannot fear them. What the Saints fear is losing God. They fear sin, the only thing that can separate us from Him. That is why they do everything they can to avoid sin and to keep from falling away from love. That is why they endure suffering...

They willingly give up the pleasures of this world so long as they do not lose God. In gaining God, they are saved, and they guide us surely along that same path of toil, pain, and self-denial, which leads to salvation.

Ιερομάρτυς Θεόδοτος ζούσε στην Άγκυρα της Γαλατίας, τη γνωστή τωρινή πρωτεύουσα της Τουρκίας. Η ειδωλολατρική κακουργία, που εκδηλωνόταν αδιακρίτως και με το βασανισμό και τη θανάτωση γυναικών και νεανίδων, είχε ρίξει στα νερά της λίμνης χριστιανές παρθένες, όπου και βρήκαν όλες τους το θάνατο. Αλλά όταν η νύχτα προχώρησε, επωφελήθηκε το σκοτάδι ο Θεόδοτος, άνδρας γεμάτος ευσέβεια και ζήλο Θεού, ανέσυρε τα τίμια των παρθένων λείψανα και τα έθαψε. Καταγγέλθηκε στον έπαρχο Θεότεκνο και οδηγήθηκε σε αυτόν για ανάκριση. Ο άρχοντας του είπε ότι οι χριστιανοί διακρίνονται για την αυθάδειά τους, χωρίς να σέβονται καμιά εξουσία.

Είναι οι ευτελέστεροι και μηδαμινότεροι των ανθρώπων. Ο Άγιος του απάντησε ότι πράγματι οι χριστιανοί γνωρίζουν τη μηδαμινότητά τους, διότι μόνοι αυτοί γνωρίζουν την ασύγκριτη του Θεού μεγαλειότητα και κατανοούν την άβυσσο της ανθρώπινης ασθένειας όταν στερείται αυτή τη χάρη του Θεού. Όμως, ο τελευταίος από τους χριστιανούς, ελεημένος από τον Χριστό και έχοντας τον αρραβώνα της αιώνιας βασιλείας, είναι ανώτερος και λαμπρότερος από τους ειδωλολάτρες βασιλείς, οι οποίοι θα υποστούν το όνειδος και την ατιμία μπρος στο κριτήριο της Θείας Δικαιοσύνης. Ο έπαρχος θύμωσε υπερβολικά από τα λόγια αυτά, πρόσταξε δε να δαρθεί βάναυσα ο Μάρτυς και μετά, αφού κρεμάστηκε σε ξύλο,

ξεσχίστηκαν οι πλευρές του. Ο Άγιος υπέφερε τους βασανισμούς καρτερικότατα, τέλος δε αποκεφαλίστηκε και έτσι έλαβε του μαρτυρίου το στέφανο.

Σήμερα εορταζόμενη Αγία Ποταμιένη άκμασε στην Αλεξάνδρεια κατά τους χρόνους του βασιλέως Μαξιμιανού, περί το 300 μ.Χ., ήταν δε χριστιανή, δούλη κάποιου ακολάστου αυθέντου και πολύ ωραία κατά τη μορφή. Πολλές φορές ο κύριός της την πίεσε για τη διάπραξη της αμαρτίας, όμως δεν μπόρεσε να την κάνει να ενδώσει στο κακό του θέλημα. Έτσι οργίστηκε και την παρέδωσε στον άρχοντα της Αλεξανδρείας για να τη μεταστρέψει, εάν δεν πείθονταν να την τιμωρούσε και να τη θανάτωνε ως χριστιανή. Την παρέλαβε λοιπόν ο έπαρχος και τη βασάνισε χωρίς όμως να μπορέσει να την καταπείσει να υποκύψει στην ελεεινή επιθυμία του αυθέντη της. Γι' αυτό ο άρχοντας

αποφάσισε να ρίξει την Αγία σε καζάνι γεμάτο βρασμένη πίσσα. Η δε Αγία όρκισε τον άρχοντα στην κεφαλή του βασιλέα να μην τη ρίξει απότομα και με μια στην πίσσα, αλλά να την κατεβάσει λίγο λίγο για να γνωρίσει την υπομονή που της χάρισε ο Χριστός, τον οποίο εκείνος δεν γνώριζε. Τότε ο άρχοντας πρόσταξε να κατεβάσουν την Αγία λίγο λίγο σε διάστημα ωρών. Η Αγία, κατά το διάστημα αυτό, καθώς την κατέβαζαν στο λέβητα, προσευχόταν στο Θεό, ενώ παρέμενε ζωντανή και καιγόταν από την πίσσα, μέχρι που καλύφθηκε από αυτή. Όλοι θαύμασαν τη δύναμη του Χριστού και την υπομονή της κόρης και με τον τρόπο αυτόν τελείωσε η μακαρία το μαρτύριό της

απήλθε νικηφόρος στα ουράνια.

Μάρτυς Λυκαρίων, ο οποίος επίσης σήμερα εορτάζεται, καταγόταν από την Ερμούπολη της Αιγύπτου. Φλεγόταν όχι από την αγάπη των φθαρτών και αβεβαίων υλικών αγαθών, αλλά από την αγάπη των ανεκτίμητων θησαυρών του ουρανού.

χρήματα και τα μοίρασε στους πτωχούς και από αγάπη και διότι ιδιαίτερα την εποχή εκείνη, λόγω των διωγμών, ο χριστιανός έπρεπε να είναι κάθε μέρα έτοιμος για τη φυλακή και το θάνατο. Πράγματι, συνελήφθη για τη χριστιανική του πίστη, οδηγήθηκε στο κριτήριο και εξαναγκαζόταν να αρνηθεί το Χριστό.

Τον έριξαν σε σκοτεινή και βρωμερή φυλακή. Μετά μερικές μέρες τον έβγαλαν, τον κάρφωσαν σε σταυρό, ξέσχισαν με σίδερα και πλήγωσαν όλα του τα μέλη. Μετά τον έδειραν και κατέκαψαν το στήθος και τις πλευρές του. Ύστερα τον έριξαν σε αναμμένο καμίνι, όπου παρέμεινε τρεις μέρες, όμως με τη χάρη του Θεού φυλάχτηκε αβλαβής. Κατόπιν τον ανάγκασαν να πιει δηλητήρια, τα οποία όμως παρέμειναν ανενέργητα. Από το θαύμα αυτό προσέλκυσε ο μάρτυς στην πίστη του Χριστού εκείνον που παρασκεύασε τα δηλητήρια, ο οποίος αποκεφαλίστηκε και έλαβε τον στέφανο του μαρτυρίου. Μετά έγδαραν το δέρμα της κεφαλής του μάρτυρος, τον οποίο υπέβαλαν και σε άλλα βασανιστήρια, τέλος δε τον αποκεφάλισαν και έτσι έλαβε ο Άγιος του μαρτυρίου τον αμαράντινο στέφανο.

Δεν πιστεύει στο Θεό ή δεν τον υπολογίζει, αυτός δεν έχει φόβο Θεού. Έχει όμως άλλους φόβους. Φοβάται τους εχθρούς του, τον πόνο, την ταλαιπωρία και προπαντός το θάνατο. Αντίθετα, εκείνο το οποίο θα μπορούσε εύκολα κανείς να διακρίνει στη ζωή γενικώς των πιστών, των Αγίων και ιδιαίτερα των Αγίων Μαρτύρων και ακόμη ιδιαίτερα της σήμερα εορταζομένης Αγίας Ποταμιένης, είναι η αφοβία απέναντι στους δημίους και στα βασανιστήρια στα οποία τους υπέβαλαν και η ύπαρξη του φόβου του Θεού. Οι Άγιοι δεν φοβούνταν τη στέρηση των υπαρχόντων τους, διότι δεν ήταν φιλόϋλοι και φιλόσαρκοι.

Διότι ήξεραν ότι όλα τα έχει ο Θεός στα χέρια του και δεν εκπίπτουν ποτέ από την πρόνοια του Θεού. Δεν φοβούνταν την αφαίρεση της πρόσκαιρης βιολογικής, της επίγειας ζωής, διότι γνώριζαν ότι τους περίμενε η αιώνια, η ατελεύτητη κοντά στο Θεό ζωή. Ο πιστός που βρίσκεται στα αρχικά στάδια της πνευματικής ζωής έχει φόβο Θεού καθώς πιστεύει και συναισθάνεται το μεγαλείο, το απροσμέτρητο, το ακατάληπτο, το άπειρο του Θεού, την παντοδυναμία Του και το ότι ο Θεός είναι πυρ καταναλίσκων την αμαρτία. Όλα αυτά δεν είναι δυνατόν παρά να δημιουργούν στην ψυχή του ανθρώπου το αίσθημα του φόβου του Θεού,

είναι κάτι παραπάνω από το σεβασμό, αλλά και δεν παραλύει και δεν εξουθενώνει τον άνθρωπο. Τον βοηθά όμως στο να μην πέφτει και να μην αμαρτάνει. Τον κρατά κοντά στο Θεό. Οι Άγιοι όμως που αγαπούν, που θέλουν πραγματικά το Θεό, δεν φοβούνται Αυτόν τον ίδιο το Θεό. Η τέλεια αγάπη έξω βάλλει τον φόβο. Όταν κάτι το αγαπάς, το θέλεις, δεν μπορεί να το φοβάσαι. Αλλά φοβούνται να μην χάσουν το Θεό. Φοβούνται την αμαρτία, που είναι η μόνη που μπορεί να μας χωρίσει από το Θεό. Γι' αυτό και κάνουν το παν για να μην αμαρτήσουν και να μην εκπέσουν από την αγάπη. Γι' αυτό και υπομένουν τα βάσανα...

Στερούνται θεληματικά τα ευχάριστα του κόσμου αρκεί να μη στερηθούν το Θεό. Έτσι, κερδίζοντας το Θεό, σώζονται και οδηγούν και μας απλανώς στον ίδιο δρόμο των κόπων, των πόνων, της στερήσεως αλλά και της σωτηρίας.