The Seventy Apostles and Their Witness to Christ

On January 4, our Church celebrates the gathering of the holy and glorious Seventy Apostles. It also commemorates Venerable Theoktistos, abbot at Kouk oumo in Sicily; the Six Holy Martyrs; the holy martyrs Zosimos the monk and Athanasios the Commentarisios; Venerable Apollinaria the Patrician; Venerable Michael the Synkellos of Jerusalem; Venerable Euthymios the New, who rests near Saint Mokios; the holy martyr Chrysanthos; Venerable Euthymios, abbot of the Vatopedi Monastery, who rebuked the Latin-minded Emperor Michael and Patriarch Bekkos; and the twelve monks of Vatopedi who joined Venerable Euthymios in rebuking them.

We also commemorate the holy New Venerable Martyr Onouphrios, who was martyred on Chios in 1818.

The Seventy disciples and Apostles of the Lord were chosen by our Savior Himself, in addition to the Twelve He had chosen earlier. He sent them out to preach and prepare the way for His own preaching. In time, others chosen by the holy Apostles were added to their number. They too preached the Gospel of Christ in different places and countries, either accompanying the first Apostles or helping them in every way with their work. Although their number grew far beyond seventy, they were all called the Seventy, out of respect for the number the Lord Himself had chosen. The Apostle and Evangelist Luke

describes in his Gospel how the Lord chose and sent out the Seventy: “After this, the Lord appointed seventy others and sent them two by two ahead of Him to every town and place where He was about to go. He said to them, ‘The harvest is plentiful, but the workers are few. Pray therefore to the Lord of the harvest to send workers into His harvest. Go; I am sending you out like lambs among wolves. Carry no purse, no bag, and no sandals, and greet no one on the road. Whatever house you enter, first say, Peace to this house.’”

“‘If someone there welcomes peace, your peace will rest upon him; if not, it will return to you. Stay in that house, eating and drinking what they give you, for the worker deserves his wages. Do not move from house to house. Whenever you enter a town and its people welcome you, eat what is set before you. Heal the sick there and tell them, The Kingdom of God has drawn near to you. But whenever you enter a town and its people do not welcome you, go out into its streets and say, Even the dust of your town that clings to our feet we wipe off as a witness against you. Yet know this:’”

“‘The Kingdom of God has drawn near to you. Whoever listens to you listens to Me; whoever rejects you rejects Me; and whoever rejects Me rejects the One who sent Me.’” Obeying this command of the Lord, the holy Apostles went out to preach. At that time they went ahead to the places the Lord would visit, proclaiming the Gospel of the Kingdom of Heaven and preparing people to welcome Him, hear His teaching, and take it to heart. Later, after His Passion, the Resurrection, the Ascension, and Pentecost, all the Lord’s Apostles and disciples, both men and women, gathered in the upper room with the Most Holy Theotokos (All-Holy), one hundred and twenty in all,

received the Holy Spirit. Then they scattered to the ends of the earth, preaching and teaching the Gospel of Christ everywhere and leading to the true faith peoples immersed in the darkness of impiety and idolatry. What the holy Apostles accomplished, how hard they labored to preach the Gospel, whom they struggled against, what terrible tortures they suffered at the hands of tyrants and persecutors of the faith of Christ, and how they prevailed through their sacrifice in that unequal struggle are all told in their individual accounts on their feast days. Today we will briefly say a few things about each of the better-known holy Seventy Apostles,

in alphabetical order. Agabus is the man mentioned by the Evangelist Luke in Acts. He prophesied that the Jews would bind the Apostle Paul and hand him over to the Gentiles. He is commemorated on April 8. Aquila was a Jew from Pontus. He and his wife Priscilla followed the Apostle Paul, sharing his hardships and dangers. He died a martyr. He and Saint Priscilla are commemorated together on February 13, and he is commemorated separately on July 14. Amplias was ordained bishop of Odessopolis by the Apostle Andrew. He died a martyr and

is commemorated on October 31. Ananias was from Damascus. He baptized the Apostle Paul in the third year after the Ascension of the Lord and became bishop of Damascus. He died a martyr and is commemorated on October 1. Andronicus traveled throughout the world like an eagle on the wing, faithfully accompanied by the wondrous Junia,

preaching the name of Christ everywhere and bringing many to the knowledge of God. They fell asleep in peace. They are commemorated together on May 17, while Saint Andronicus is also commemorated on July 30. Apelles is the one of whom the Apostle Paul says, “Greet Apelles, who is approved in Christ.”

He became bishop of Smyrna and is commemorated on September 10. Another Apelles became bishop of Heraclea. After bringing many to faith in Christ, he came to a blessed end. He is commemorated on October 31. The Apostle Paul mentions Apollos in his First Epistle to the Corinthians: “What then is Paul? What is Apollos? Only servants.” Apollos became bishop of Caesarea and is commemorated on December 8. Aristarchus resembled another John the Baptist in what he ate: like him, he ate only locusts, wild fruit, and honey—or, as some say, a plant called meleagron, while others say wild honey.

He also wore a garment of skin. He became bishop of Apamea in Syria, where he brought all the unbelievers to the knowledge of God. He was beheaded under Nero. He is commemorated on September 27 and April 14. Aristobulus followed the Apostle Paul and was ordained bishop of Britain. He is commemorated on October 31 and March 15. Artemas became bishop of Lystra and is commemorated on October 30. Archippus was a disciple of the Apostle Paul and died a martyr. He is commemorated on November 22 and February 19. Asyncritus preached the Gospel in many parts of the world,

and brought many to the faith. He was tortured by Jews and pagans and died a martyr. He is commemorated on April 8. Achaicus was martyred through hunger and thirst and is commemorated on June 15. Barnabas, also called Joses, was of the tribe of Levi and was born in Cyprus. He preached the Gospel in Jerusalem, Rome, Alexandria, and Cyprus. There he was stoned by Jews and pagans and then consigned to the flames. He is commemorated on June 11. Gaius became bishop of Ephesus and is commemorated on November 5. Epaenetus became bishop of Carthage and is commemorated on July 30.

Epaphroditus became bishop of Colophon and is commemorated on December 8. Erastus became steward of the Church in Jerusalem and later bishop of Neas, also called Paneas. He reposed in peace and is commemorated on November 10. Hermas, also called Hermes,

was bishop of Philippi and is commemorated on November 5 and March 8. Eubulus is mentioned by the Apostle Paul in his Second Epistle to Timothy and is commemorated on February 28. Evodus became bishop of Antioch and is commemorated on September 7. Zacchaeus is the man who climbed the sycamore tree to see the Lord. He is commemorated on April 20.

Zenas, also called Zenon, became bishop of Diospolis and is commemorated on September 27. Herodion, also called Rhodion, accompanied the holy Apostles in their preaching and later became bishop of Patras. He died a martyr and is commemorated on November 10. James, the brother of the Lord and son of Joseph the Betrothed, became the first bishop of Jerusalem. He was martyred when the Jews threw him from the pinnacle of the Temple and struck him with a wooden club. He is commemorated on October 23 and on the first Sunday after Christmas. Jason was from Tarsus in Cilicia and was a disciple of the Apostle Paul. He became bishop of Tarsus.

He traveled west with the Apostle Sosipater. They reached Corfu, where they taught and suffered many hardships, and departed to the Lord in old age. Jason is commemorated on April 29. Justus, who was also called Jesus, and by some Joseph or Joses, was a brother of the Lord. His name was put forward with Matthias’s when lots were cast to fill Judas’s place. He became bishop of Eleutheropolis and brought many to faith in Christ. He is commemorated on October 30. Caesar became bishop of Koroni in the Peloponnese and is commemorated on December 8. Carpus served the Apostle Paul and later became bishop of Varna in Thrace. He is commemorated on May 26.

He is commemorated on December 8. Clement became bishop of Sardis and is commemorated on September 10. Quadratus, one of Christ’s disciples, became bishop of Athens, where he brought many to faith in Christ. After being tortured and driven from Athens, he went to Magnesia. There, while teaching, he died a martyr in AD 117, at a very advanced age. He is commemorated on September 21. Quartus became bishop of Beirut. After enduring many trials, he reposed in peace. He is commemorated on November 10. Crescens became bishop of Carthage and is commemorated on July 30.

He became bishop of Rome after the Apostle Peter and is commemorated on November 5. Luke became bishop of Laodicea in Syria. He is distinct from Luke the Evangelist and is commemorated on September 10. Mark, also called John, is distinct from Mark the Evangelist. He became bishop of Byblos and is commemorated on September 27. Another Mark, distinct from both the Evangelist and the one just mentioned, was a nephew of Barnabas. He became bishop of Apollonias and is commemorated on October 30. Narcissus became bishop of Athens and died a martyr. He is commemorated on October 31. Nicanor was one of the seven deacons. He died a martyr

on the same day that Stephen the Protomartyr was stoned. He is commemorated on July 28. Nymphas was a disciple of the Apostle Paul and is commemorated on February 28. Olympas followed the Apostle Peter and was beheaded by Nero in Rome. He is commemorated on November 10. Onesimus was a disciple of the Apostle Paul. He died a martyr in Puteoli and is commemorated on November 22 and February 15. Onesiphorus, a disciple of the Apostle Paul, became bishop of Colophon and is commemorated on September 7. Urbanus was ordained bishop of Macedonia by the Apostle Andrew and died a martyr.

He is commemorated on October 31. Parmenas was one of the seven deacons. He served eagerly, and after falling ill, he gave up his soul into God’s hands in the presence of the Apostles. He is commemorated on July 28. Patrobas became bishop of Puteoli in Italy. He is commemorated on November 5.

He followed the Apostle Paul and was beheaded by Nero. He is commemorated on April 14. Prochorus was one of the seven deacons. Later he followed John the Evangelist, sharing in his sufferings and hardships and taking part in the writing of the Gospel according to John. After John’s departure from this life...

Pudens is commemorated on July 28. Rufus became bishop of Thebes in Greece. He is commemorated on April 8. Silas labored alongside the Apostle Paul in preaching the Gospel. After many years, he became bishop of Corinth. He is commemorated on July 30. Silvanus became bishop of Thessalonica and is commemorated on July 30. Simon, also called Symeon and Cleopas, was a kinsman of the Lord and a son of Joseph the Betrothed. He became the second bishop of Jerusalem and lived to be 120. In the year 52 after Christ, Domitian gave him poison to drink, but it did him no harm. He was crucified under Trajan.

He is commemorated on April 27 and October 30. Stachys became the first bishop of Byzantium, ordained by Andrew the First-Called. He devoted sixteen years to apostolic preaching and reposed in the Lord. He is commemorated on October 31.

Stephanas was a disciple of the Apostle Paul and is commemorated on June 15. Stephen, the first martyr and archdeacon, was stoned by the Jews because he preached Christ. He is commemorated on December 27. Sosthenes, also called Crispus, became bishop of Colophon. He is commemorated on December 8.

Stephanas came from Achaia and became a disciple of the Apostle Paul. He was ordained bishop of Iconium. Later he and Jason traveled west and came to Corfu, where they taught the faith of Christ and endured many hardships. They departed to the Lord in old age. He is commemorated on November 10 and April 29. Tertius became bishop of Iconium after Sosipater. He is commemorated on October 30.

Timothy, from Lystra in Lycaonia, became a disciple and coworker of the Apostle Paul and a preacher of the Gospel. He also shared in the hardships of the Apostle John the Theologian. Paul later made him bishop of Ephesus. He died a martyr and is commemorated on January 22.

One of the seven deacons later became bishop of Bostra, a city in Arabia. He died a martyr and is commemorated on July 28. Titus was from Crete. At the age of twenty he went to Jerusalem and met the Lord while He was living on earth. Drawn by His wonders, Titus believed and became His disciple. He witnessed the Lord’s Passion and the Ascension, and was present at Pentecost with the Lord’s 120 disciples. Later the foremost Apostles ordained him and sent him with Paul to preach the Gospel. He traveled through many places and finally came to Crete, where he ordained bishops. After living ninety-four years, he departed to the Lord.

He is commemorated on August 25. Trophimus followed the Apostle Paul and was beheaded by Nero. He is commemorated on April 14. Tychicus, a disciple of the Apostles, is commemorated on December 8. Philemon, a disciple of the Apostle Paul, was ordained by him as bishop of Gaza. He died a martyr in Colossae and is commemorated on November 22. Philip was one of the seven deacons. He preached the Gospel in Samaria, baptized Simon the Magician, who pretended to believe, and instructed and baptized the eunuch of Queen Candace. He is commemorated on October 11. Philologus was made bishop of Sinope by the Apostle Andrew the First-Called and is commemorated on November 5. Phlegon preached the Gospel in many parts of the world. He died a martyr and is commemorated on April 8. Fortunatus was a disciple of the Apostle Paul. He preached the Gospel, died a martyr, and is commemorated on June 15. Luke and Mark the Evangelists have not been mentioned among these Apostles because they are commemorated with the Twelve on June 30.

So much, then, for this brief account of the Holy Seventy Apostles, whose assembly the Church celebrates today. Let us imitate them and endure at least a little hardship for the holy faith of Christ. Let us follow them and take them as examples in our lives. Think how they suffered and sacrificed themselves to spread the faith of Christ. Yet we are often ashamed even to confess that faith. We may be ashamed, for example, to make the sign of the Cross as we pass a church, or on other occasions, for fear that people will see us and mock us as Christians. We are ashamed to confess our holy faith even though we face no tyrants or persecutors.

Yet this faith is the highest and best gift for the human being fashioned by God, and the only path to salvation. We are ashamed of what should make us proud. Today’s feast, and the Apostles we commemorate, call us to reconsider how we regard the treasure of our faith, to correct ourselves, and to confess that faith in word and deed, with our whole lives. Through their intercessions, may we all do so every day.

4 του μηνός Ιανουαρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη σύναξη των Αγίων και Ενδόξων Εβδομήκοντα Αποστόλων, επιτελεί τη μνήμη του Οσίου Θεοκτίστου, του ηγουμένου εις το Κούκουμο της Σικελίας, των Αγίων Έξι Μαρτύρων, των Αγίων Μαρτύρων Ζωσίμου Μοναχού και Αθανασίου Κομενταρισίου, της Οσίας Απολιναρίας της Συγκλητικής, του Οσίου Μιχαήλ του Συγγέλου του Ιεροσολυμίτου, του Οσίου Ευθυμίου του Νέου, του ευρισκομένου πλησίον του Αγίου Μοκίου, των Αγίων Μαρτύρων Χρυσάνθου, του Οσίου Ευθυμίου, ηγουμένου της Μονής του Βατοπεδίου, ο οποίος ήλεγξε τον λατινόφρονα βασιλέα Μιχαήλ και Βέκκο τον Πατριάρχη, των μετά του Οσίου Ευθυμίου δώδεκα μοναχών Βατοπεδινών, οι οποίοι ήλεγξαν τους ανωτέρω λατινόφρονες.

Του Αγίου Νέου Οσιομάρτυρος Ονουφρίου, ο οποίος μαρτύρησε εις την Χίο κατά το έτος 1818.

Εβδομήκοντα μαθητές και Απόστολοι του Κυρίου είναι αυτοί τους οποίους ο ίδιος ο Σωτήρας μας, επιπλέον των δώδεκα τους οποίους είχε προεκλέξει, εξέλεξε και απέστειλε εις το κήρυγμα για να προετοιμάσουν το δικό του κήρυγμα. Σε αυτούς, με την πάροδο του χρόνου, προσθέθηκαν και άλλοι που εκλέχθηκαν από τους Αγίους Αποστόλους, οι οποίοι και αυτοί κήρυτταν το Ευαγγέλιο του Χριστού σε διαφόρους τόπους και χώρες, είτε ακολουθώντας τους πρώτους των Αποστόλων, είτε με κάθε τρόπο βοηθώντας τους στο έργο του κηρύγματος. Όλοι αυτοί, αν και ο αριθμός τους αυξήθηκε και έγινε πολύ μεγαλύτερος του 70, ονομάζονταν όμως όλοι Εβδομήκοντα, από σεβασμό του αριθμού των Αποστόλων τους οποίους εξέλεξε ο Κύριος. Ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς

περιγράφει ως ακολούθως στο Ευαγγέλιό του τα της εκλογής και αποστολής των Εβδομήκοντα από τον Κύριο. Μετά δε ταύτα, ανέδειξεν ο Κύριος και ετέρους Εβδομήκοντα και απέστειλεν αυτούς ανά δύο προ προσώπου αυτού, εις πάσαν πόλιν και τόπον, οὗ ἔμελλεν αὐτὸς ἔρχεσθαι. Έλεγεν ουν προς αυτούς: Ο μεν θερισμός πολύς, οι δε εργάται ολίγοι. Δεήθητε ουν του Κυρίου του θερισμού, όπως εκβάλει εργάτας εις τον θερισμόν αυτού. Υπάγετε, ιδού εγώ αποστέλλω υμάς ως άρνας εν μέσω λύκων. Μη βαστάζετε βαλάντιον, μη πήραν, μηδέ υποδήματα, και μηδένα κατά την οδόν ασπάσησθε. Εις ην δ' αν οικίαν εισέρχεσθε, πρώτον λέγετε: Ειρήνη τω οίκω τούτω.

Και εάν η εκεί υιός ειρήνης, επαναπαύσεται επ' αυτόν η ειρήνη υμών. Ει δε μήγε, εφ' υμάς επανακάμψει. Εν αυτή δε τη οικία μένετε, εσθίοντες και πίνοντες τα παρ' αυτών, άξιος γαρ ο εργάτης του μισθού αυτού εστί. Μη μεταβαίνετε εξ οικίας εις οικίαν, και εις ην αν πόλιν εισέρχεσθε, και δέχωνται υμάς, εσθίετε τα παρατιθέμενα υμίν, και θεραπεύετε τους εν αυτή ασθενείς, και λέγετε αυτοίς: Ήγγικεν εφ' υμάς η βασιλεία του Θεού. Εις ην δ' αν πόλιν εισέρχησθε και μη δέχωνται υμάς, εξελθόντες εις τας πλατείας αυτής είπατε: Και τον κονιορτόν τον κολληθέντα ημίν από της πόλεως υμών εις τους πόδας ημών απομασσόμεθα υμίν. Πλην τούτο γινώσκετε,

ήγγικεν εφ' υμάς η βασιλεία του Θεού. Ο ακούων υμών εμού ακούει, και ο αθετών υμάς εμέ αθετεί, ο δε εμέ αθετών αθετεί τον αποστείλαντά με. Σ' αυτή την εντολή του Κυρίου πειθαρχώντας οι Άγιοι Απόστολοι, εξήλθαν στο θείο κήρυγμα, και τότε μεν προπορευόμενοι στους τόπους από τους οποίους έμελλε να διέλθει ο Κύριος, κηρύσσοντας το Ευαγγέλιο της Βασιλείας των Ουρανών, προετοίμαζαν τους λαούς στην υποδοχή του Κυρίου και ακρόαση και ενστερνισμό της διδασκαλίας Του. Μετά δε το πάθος, την Ανάσταση και την Ανάληψή Του, και μετά την Πεντηκοστή, όταν όλοι οι Απόστολοι και μαθητές του Κυρίου και οι μαθήτριές Του με την Υπεραγία Θεοτόκο, εκατόν είκοσι τον αριθμό, μαζεμένοι στο υπερώο

του Παναγίου Πνεύματος. Και διασκορπίστηκαν ανά τα πέρατα της οικουμένης, κηρύσσοντας και διδάσκοντας παντού το Ευαγγέλιο του Χριστού και οδηγώντας προς την αληθινή πίστη τους εις το σκότος της ασεβίας και της ειδωλολατρίας βυθισμένους λαούς. Ποιο είναι το έργο των Αγίων Αποστόλων, πόσο μόχθησαν για το Ευαγγελικό κήρυγμα, εναντίον ποιων πάλεσαν, σε ποια φρικτά βασανιστήρια παραδόθηκαν από τους διαφόρους τυράννους και διώκτες της πίστεως του Χριστού και πώς πέτυχαν και νίκησαν με τη θυσία τους στον άνισο αγώνα, στον οποίο εισήλθαν, αναφέρονται αυτά στα επιμέρους συναξάρια, κατά την ιδιαίτερη μνήμη καθενός από αυτούς. Σήμερα θα αναφέρουμε με πολύ συντομία λίγα στοιχεία για τον καθένα από τους γνωστότερους από τους Αγίους Εβδομήκοντα Αποστόλους

οι οποίοι κατά αλφαβητική σειρά είναι οι εξής: Άγαβος είναι αυτός ο οποίος αναφέρεται από τον Ευαγγελιστή Λουκά στις Πράξεις ότι προφήτευσε για τον Απόστολο Παύλο ότι θα τον δέσουν οι Ιουδαίοι και θα τον παραδώσουν στα χέρια των ειδωλολατρών. Εορτάζεται στις 8 Απριλίου. Ακύλας ήταν Ιουδαίος από τον Πόντο, ακολούθησε τον Απόστολο Παύλο με τη σύζυγό του Πρίσκιλλα, συγκακοπαθώντας και συγκινδυνεύοντας μαζί του. Τελεύτησε μαρτυρικώς. Με την Αγία Πρίσκιλλα εορτάζεται τη 13η Φεβρουαρίου και ιδιαιτέρως τη 14η Ιουλίου. Αμπλίας χειροτονήθηκε από τον Απόστολο Ανδρέα Επίσκοπος Οδυσσουπόλεως, τελεύτησε μαρτυρικώς και

εορτάζεται στις 31 Οκτωβρίου. Ανανίας ήταν από τη Δαμασκό, βάπτισε τον Απόστολο Παύλο το τρίτο έτος μετά την Ανάληψη του Κυρίου και έγινε Επίσκοπος Δαμασκού, τελεύτησε μαρτυρικώς και εορτάζεται την 1η Οκτωβρίου. Ανδρόνικος διέτρεξε ως υπόπτερος αετός όλην την οικουμένη, ακολουθούμενος πιστά από την υπερθαύμαστη Ιουνία,

κηρύσσοντας παντού το όνομα του Χριστού και πολλούς αφού επέστρεψαν στη Θεογνωσία, κοιμήθηκαν εν ειρήνη. Εορτάζονται δε μαζί την 17η Μαΐου, ο δε Άγιος Ανδρόνικος εορτάζεται και την 30ή Ιουλίου. Απελλής είναι αυτός για τον οποίον ο Απόστολος Παύλος λέγει: «Ασπάσασθε Απελλήν τον δόκιμον εν Χριστώ».

Έγινε Επίσκοπος Σμύρνης και εορτάζεται την 10η Σεπτεμβρίου. Απελλής, άλλος από τον προηγούμενο, έγινε Επίσκοπος Ηρακλείας και αφού έφερε πολλούς στην πίστη του Χριστού, έλαβε το μακάριο τέλος. Εορτάζεται την 31η Οκτωβρίου. Αναφέρει γι' αυτόν ο Απόστολος Παύλος στην πρώτη του προς Κορινθίους επιστολή: «Τίς οὖν ἐστιν Παῦλος, τί δὲ Ἀπολλώς; Ἀλλ' ἢ διάκονοι». Έγινε Επίσκοπος Καισαρείας, εορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου. Αρίσταρχος φάνηκε σαν άλλος Ιωάννης Βαπτιστής κατά την τροφή, διότι και αυτός έτρωγε όπως εκείνος μόνον ακρίδες και ακρόδρυα και μέλι, χόρτο δηλαδή το καλούμενο μελέαγρον ή κατ' άλλους μέλι άγριο.

Ήταν δε και αυτός ντυμένος με ένδυμα δερμάτινο. Έγινε επίσκοπος της εν Συρία Απαμείας, όπου έφερε όλους τους απίστους στη Θεογνωσία. Αποκεφαλίστηκε από τον Νέρωνα. Εορτάζεται δε στις 27 Σεπτεμβρίου και στις 14 Απριλίου. Αριστόβουλος ακολούθησε τον Απόστολο Παύλο και χειροτονήθηκε επίσκοπος Βρετανίας. Εορτάζεται στις 31 Οκτωβρίου και στις 15 Μαρτίου. Αρτεμάς έγινε Επίσκοπος Λύστρας και εορτάζεται στις 30 Οκτωβρίου. Άρχιππος υπήρξε μαθητής του Αποστόλου Παύλου και τελεύτησε μαρτυρικώς. Εορτάζεται στις 22 Νοεμβρίου και στις 19 Φεβρουαρίου. Ασύγκριτος κήρυξε το Ευαγγέλιο σε πολλά μέρη του κόσμου,

αφού επέστρεψε πολλούς, βασανίστηκε από τους Ιουδαίους και τους ειδωλολάτρες και τελεύτησε μαρτυρικώς. Εορτάζεται στις 8 Απριλίου. Αχαϊκός μαρτύρησε με πείνα και δίψα, εορτάζεται δε στις 15 Ιουνίου. Βαρνάβας ή Ιωσής καταγόταν από τη φυλή του Λευί, γεννήθηκε δε στην Κύπρο. Κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Ιερουσαλήμ, τη Ρώμη, την Αλεξάνδρεια και την Κύπρο, όπου λιθοβολήθηκε από τους εκεί Ιουδαίους και ειδωλολάτρες, και μετά παραδόθηκε στη φωτιά. Εορτάζεται στις 11 Ιουνίου. Γάιος έγινε επίσκοπος Εφέσου και εορτάζεται στις 5 Νοεμβρίου. Επαίνετος έγινε Επίσκοπος Καρθαγένης, εορτάζεται στις 30 Ιουλίου.

Επαφρόδιτος έγινε Επίσκοπος Κολοφώνος και εορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου. Έραστος έγινε οικονόμος της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων και μετά Επίσκοπος Νεάδος ή Πανεάδος, τελειώθηκε ειρηνικά και εορτάζεται στις 10 Νοεμβρίου. Ερμάς ή Ερμής

επίσκοπος Φιλίππων και εορτάζεται στις 5 Νοεμβρίου και στις 8 Μαρτίου. Εύβουλος: γι' αυτόν αναφέρει ο Απόστολος Παύλος στη Δευτέρα προς Τιμόθεον επιστολή του και εορτάζεται στις 28 Φεβρουαρίου. Εύοδος έγινε επίσκοπος Αντιοχείας, εορτάζεται στις 7 Σεπτεμβρίου. Ζακχαίος είναι αυτός που ανέβηκε στη συκομορέα για να δει τον Κύριο και εορτάζεται στις 20 Απριλίου.

Ζηνάς ή Ζήνων έγινε Επίσκοπος Διοσπόλεως, εορτάζεται στις 27 Σεπτεμβρίου. Ηρωδίων ή Ροδίων ακολούθησε τους Αγίους Αποστόλους στο κήρυγμα και ύστερα έγινε Επίσκοπος Πατρών, τελεύτησε μαρτυρικώς, εορτάζεται τη 10η Νοεμβρίου. Ιάκωβος, ο αδελφός του Κυρίου, ο και υιός του Ιωσήφ του Μνήστορος. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων, τελειώθηκε μαρτυρικώς, αφού κρημνίστηκε από τους Ιουδαίους από το πτερύγιο του Ιερού και εκτυπήθηκε με ξύλο. Εορτάζεται στις 23 Οκτωβρίου και την πρώτη Κυριακή μετά τα Χριστούγεννα. Ιάσων καταγόταν από την Ταρσό της Κιλικίας και ήταν μαθητής του Αποστόλου Παύλου. Έγινε επίσκοπος Ταρσού.

Πήγε με τον Απόστολο Σωσίπατρο στη Δύση, αφού δε πήγαν στην Κέρκυρα, όπου δίδαξαν και έπαθαν πολλά, απήλθαν προς τον Κύριον σε βαθύ γήρας. Εορτάζεται στις 29 Απριλίου. Ιούστος, ο οποίος και Ιησούς ονομαζόταν, από άλλους δε Ιωσήφ και Ιωσής, ο Αδελφόθεος. Τέθηκε με τον Ματθία σε κλήρο για την κατάληψη της θέσεως του Ιούδα. Έγινε Επίσκοπος Ελευθερουπόλεως, έφερε πολλούς στην πίστη του Χριστού, εορτάζεται στις 30 Οκτωβρίου. Καίσαρ έγινε επίσκοπος Κορώνης της Πελοποννήσου, εορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου. Κάρπος διακονούσε τον Απόστολο Παύλο, ύστερα δε έγινε επίσκοπος Βάρνας της Θράκης, εορτάζεται στις 26 Μαΐου.

Εορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου. Κλήμης έγινε επίσκοπος Σάρδεων, εορτάζεται στις 10 Σεπτεμβρίου. Κοδράτος, ένας από τους μαθητές του Χριστού, έγινε επίσκοπος Αθηνών, όπου πολλούς έφερε στην πίστη του Χριστού. Βασανίστηκε και διώχθηκε από την Αθήνα, πήγε στη Μαγνησία, όπου και διδάσκοντας έλαβε μαρτυρικό θάνατο, κατά το έτος 117 μετά Χριστόν, σε βαθύτατο γήρας. Εορτάζεται στις 21 Σεπτεμβρίου. Κούαρτος έγινε επίσκοπος Βηρυτού, πολλούς δε πειρασμούς αφού υπέμεινε, τελεύτησε ειρηνικά. Εορτάζεται στις 10 Νοεμβρίου. Κρήσκης έγινε επίσκοπος Καρχηδόνος ή Καρχηδόνος και εορτάζεται στις 30 Ιουλίου.

Έγινε επίσκοπος Ρώμης μετά τον Απόστολο Πέτρο. Εορτάζεται στις 5 Νοεμβρίου. Λουκάς έγινε επίσκοπος της εν Συρία Λαοδικείας, είναι άλλος από τον Ευαγγελιστή και εορτάζεται στις 10 Σεπτεμβρίου. Μάρκος, ο οποίος και Ιωάννης ονομάζεται, είναι άλλος από τον Ευαγγελιστή, έγινε επίσκοπος Βύβλου, εορτάζεται δε στις 27 Σεπτεμβρίου. Μάρκος, άλλος από τον Ευαγγελιστή και τον προηγούμενο, ανεψιός του Βαρνάβα, έγινε επίσκοπος Απολλωνιάδος, εορτάζεται στις 30 Οκτωβρίου. Νάρκισσος έγινε Επίσκοπος Αθηνών και τελειώθηκε με μαρτύριο. Εορτάζεται στις 31 Οκτωβρίου. Νικάνωρ ήταν από τους επτά διακόνους, τελειώθηκε με μαρτύριο,

την ίδια μέρα κατά την οποία λιθοβολήθηκε ο Πρωτομάρτυς Στέφανος. Εορτάζεται στις 28 Ιουλίου. Νυμφάς υπήρξε μαθητής του Αποστόλου Παύλου και εορτάζεται στις 28 Φεβρουαρίου. Ολυμπάς ακολούθησε τον Απόστολο Πέτρο και αποκεφαλίστηκε στη Ρώμη από τον Νέρωνα. Εορτάζεται στις 10 Νοεμβρίου. Ονήσιμος υπήρξε μαθητής του Αποστόλου Παύλου, τελεύτησε μαρτυρικώς στους Ποτιόλους και εορτάζεται στις 22 Νοεμβρίου και στις 15 Φεβρουαρίου. Ονησιφόρος, μαθητής του Αποστόλου Παύλου, έγινε επίσκοπος Κολοφώνος και εορτάζεται στις 7 Σεπτεμβρίου. Ουρβανός χειροτονήθηκε από τον Απόστολο Ανδρέα Επίσκοπος Μακεδονίας και τελεύτησε μαρτυρικώς.

Εορτάζεται στις 31 Οκτωβρίου. Παρμενάς ήταν ένας από τους επτά διακόνους, εκτελώντας δε με προθυμία τη διακονία του και αφού ασθένησε παρέδωσε την ψυχή του στα χέρια του Θεού ενώπιον των Αποστόλων. Εορτάζεται στις 28 Ιουλίου. Πατρόβας έγινε Επίσκοπος Ποτιόλων στην Ιταλία. Εορτάζεται στις 5 Νοεμβρίου.

Ακολούθησε τον Απόστολο Παύλο και αποκεφαλίστηκε από τον Νέρωνα. Εορτάζεται στις 14 Απριλίου. Πρόχορος ήταν ένας από τους επτά διακόνους, ύστερα ακολούθησε τον Ευαγγελιστή Ιωάννη, συμμετέχοντας στις θλίψεις, τις κακουχίες και τη συγγραφή του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου. Μετά τη μετάσταση του Ιωάννου...

Πούδης. Εορτάζεται στις 28 Ιουλίου. Ρούφος έγινε Επίσκοπος των Θηβών της Ελλάδος. Εορτάζεται στις 8 Απριλίου. Σίλας συμμόχθησε με τον Απόστολο Παύλο στο κήρυγμα του Ευαγγελίου. Μετά πολύ χρόνο έγινε Επίσκοπος Κορίνθου. Εορτάζεται δε στις 30 Ιουλίου. Σιλουανός έγινε Επίσκοπος Θεσσαλονίκης και εορτάζεται στις 30 Ιουλίου. Σίμων, ο και Συμεών και Κλεόπας ονομαζόμενος, ο Αδελφόθεος, υιός του Μνήστορος Ιωσήφ, έγινε δεύτερος Επίσκοπος Ιεροσολύμων και έζησε 120 έτη. Το έτος 52 μετά Χριστόν ποτίστηκε από το Δομετιανό δηλητήριο, αλλά δεν έπαθε τίποτε. Σταυρώθηκε επί Τραϊανού.

Εορτάζεται την 27η Απριλίου και την 30ή Οκτωβρίου. Στάχυς έγινε πρώτος επίσκοπος του Βυζαντίου, χειροτονημένος από τον πρωτόκλητο Ανδρέα. Επιδόθηκε επί 16 έτη στο αποστολικό κήρυγμα και αναπαύτηκε εν Κυρίω. Εορτάζεται στις 31 Οκτωβρίου.

Στεφανάς ήταν μαθητής του Αποστόλου Παύλου και εορτάζεται στις 15 Ιουνίου. Στέφανος, ο πρωτομάρτυς και αρχιδιάκονος, λιθοβολήθηκε από τους Ιουδαίους, διότι κήρυττε τον Χριστό. Εορτάζεται στις 27 Δεκεμβρίου. Σωσθένης ή Κρίσπος έγινε επίσκοπος Κολοφώνος. Εορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου.

Στεφανάς καταγόταν από την Αχαΐα, έγινε μαθητής του Αποστόλου Παύλου. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Ικωνίου. Μετά, αφού πήγαν με τον Ιάσωνα στα δυτικά μέρη, πήγαν και στην Κέρκυρα, όπου, αφού δίδαξαν την πίστη του Χριστού και έπαθαν πολλά, απήλθαν προς τον Κύριο σε βαθύ γήρας. Εορτάζεται στις 10 Νοεμβρίου και στις 29 Απριλίου. Τέρτιος έγινε επίσκοπος Ικωνίου μετά τον Σωσίπατρο. Εορτάζεται στις 30 Οκτωβρίου.

Τιμόθεος από τα Λύστρα της Λυκαωνίας έγινε μαθητής του Αποστόλου Παύλου και συνεργός του και κήρυκας του Ευαγγελίου, αλλά συγκακοπάθησε και με τον Απόστολο Ιωάννη το Θεολόγο. Κατόπιν έγινε από τον Απόστολο Παύλο επίσκοπος Εφέσου. Τελεύτησε μαρτυρικά, εορτάζεται δε στις 22 Ιανουαρίου.

ημών Ένας από τους επτά διακόνους, μετά έγινε επίσκοπος Βόστρων, πόλεως της Αραβίας. Τελεύτησε μαρτυρικά και εορτάζεται στις 28 Ιουλίου. Τίτος ήταν από την Κρήτη. Πορεύτηκε 20 ετών στα Ιεροσόλυμα, γνώρισε τον Κύριο όταν βρισκόταν σωματικά επί της γης και αφού ελκύστηκε από τα θαυμάσια αυτού, πίστεψε και έγινε μαθητής του. Παραβρέθηκε στα πάθη, την Ανάληψη και την Πεντηκοστή μαζί με τους 120 μαθητές του Κυρίου. Κατόπιν χειροτονήθηκε από τους κορυφαίους Αποστόλους και αποστάλθηκε με τον Παύλο για να κηρύξει το Ευαγγέλιο. Πέρασε από πολλά μέρη και κατέληξε στην Κρήτη, όπου χειροτόνησε επισκόπους και αφού έζησε 94 έτη, απήλθε προς τον Κύριο.

Εορτάζεται στις 25 Αυγούστου. Τρόφιμος ακολούθησε τον Απόστολο Παύλο και αποκεφαλίστηκε από τον Νέρωνα. Εορτάζεται στις 14 Απριλίου. Τυχικός, μαθητής των Αποστόλων, εορτάζεται στις 8 Δεκεμβρίου. Φιλήμων, μαθητής του Αποστόλου Παύλου, χειροτονήθηκε από αυτόν επίσκοπος Γαζέων. Τελεύτησε μαρτυρικά στις Κολοσσές. Εορτάζεται στις 22 Νοεμβρίου. Φίλιππος ήταν ένας από τους επτά διακόνους, κήρυξε στη Σαμάρια το Ευαγγέλιο, βάπτισε τον Σίμωνα το Μάγο που υποκρίθηκε ότι πίστεψε, κατήχησε και βάπτισε τον Ευνούχο της Βασίλισσας Κανδάκης. Εορτάζεται στις 11 Οκτωβρίου. Φιλόλογος έγινε επίσκοπος Σινώπης τον Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο και εορτάζεται στις 5 Νοεμβρίου. Φλέγων κήρυξε το Ευαγγέλιο σε πολλά και διάφορα μέρη του κόσμου, τελεύτησε μαρτυρικός και εορτάζεται στις 8 Απριλίου. Φουρτουνάτος ήταν μαθητής του Αποστόλου Παύλου, κηρύττοντας δε το Ευαγγέλιο τελειώθηκε μαρτυρικώς και εορτάζεται στις 15 Ιουνίου. Μεταξύ αυτών δεν αναφέρθηκαν οι Ευαγγελιστές Λουκάς και Μάρκος, διότι αυτοί εορτάζονται μαζί με τους 12 κατά την 30ή Ιουνίου.

Λοιπόν, τα λίγα για τους Αγίους Εβδομήκοντα Αποστόλους, των οποίων τη σύναξη η Εκκλησία μας σήμερα επιτελεί. Αυτούς κι εμείς ας μιμηθούμε και ας κακοπαθήσουμε κι εμείς έστω και λίγο για την πίστη του Χριστού την Αγία, αυτούς ας ακολουθήσουμε και αυτούς ας έχουμε παράδειγμα στη ζωή μας. Πώς αυτοί υπέφεραν και πώς θυσιάστηκαν για να εξαπλώσουν την πίστη του Χριστού. Εμείς δε πολλές φορές ντρεπόμαστε απλώς να την ομολογήσουμε, ντρεπόμαστε παραδείγματος χάριν το σταυρό μας να κάνουμε όταν περνάμε μπρος από τους ιερούς ναούς ή και σε άλλες περιπτώσεις για να μη μας δουν και μας ειρωνευτούν ως χριστιανούς. Ντρεπόμαστε δηλαδή και χωρίς τυράννους και διώκτες να ομολογούμε την πίστη μας την Αγία.

Που όχι απλώς είναι ό,τι ανώτερο και καλύτερο για το Θεόπλαστο άνθρωπο, αλλά η μόνη σωτηρία γι' αυτόν. Ντρεπόμαστε γι' αυτό, για το οποίο θα πρέπει να είμαστε υπερήφανοι. Η σημερινή εορτή, οι σήμερα εορταζόμενοι Απόστολοι αποτελούν για μας ένα ερέθισμα για αναθεώρηση της τάσης μας απέναντι στο θησαυρό της πίστης μας, για διόρθωση, για ομολογία της πίστεως με το λόγο και την πράξη με όλη μας τη ζωή, την οποία είθε με τις δικές τους πρεσβείες να κάνουμε όλοι μας και καθημερινά.