The Seventy Apostles and Saint Epimachus of Egypt

Today, October 31, our Church commemorates the holy Apostles of the Seventy: Stachys, Apelles, Amplias, Urbanus, Narcissus, and Aristobulus. We also commemorate Saint Epimachus of Egypt, the martyr; an unnamed confessor; Saint James, Bishop of Mygdonia, one of the 318 God-bearing Fathers of the First Ecumenical Council; the holy martyrs Stephen, Barnabas, Trophimus, Doremedon, Cosmas, Damian, Sabbas, Basis, Abramius, and their companions; the holy martyr Pais; the holy martyrs Seleucus and Stratonice, the Myrrh-streamers; the holy martyr Gordianus; and the holy martyr Epimachus,

the three holy martyrs who suffered martyrdom in Melitene; the holy New Martyr Nicholas, who suffered martyrdom on Chios; and the venerable Spyridon and Nicodemus, the Russian cave dwellers.

Saint Stachys the Apostle was made the first bishop of Byzantium by Saint Andrew the Apostle, the First-Called. He built a church and taught the crowds of Christians there. After preaching as an apostle for sixteen years, he reposed in the Lord. His holy relics were buried in Argyropolis, where they remain to this day. The Apostle Apelles became Bishop of Heraclea. After bringing many people to Christ, he came to a blessed end. The Apostle Amplias was ordained Bishop of Odysopolis by Andrew the Apostle, the First-Called. Because he preached Christ and tore down idols, this blessed man suffered a martyr’s death,

and so he gave his soul into the hands of God. Saint Urbanus the Apostle was also ordained by Andrew the Apostle, the First-Called, as Bishop of Macedonia. He preached Christ and led idol worshippers to the true faith. They tortured him in various ways and finally put him to death. Thus he received from Christ, who crowns those who struggle, the imperishable crown of martyrdom. Saint Narcissus the Apostle was ordained Bishop of Athens. Because he taught the truth of the Gospel, he endured various tortures and completed his apostolic mission through martyrdom. Saint Aristobulus the Apostle was ordained Bishop of Britain.

He shepherded the flock entrusted to his care and preached Christ to everyone, until his labors came to a blessed end.

Saint Epimachus, a martyr of Christ, shone like a star when the darkness of impiety spread throughout the world and the ungodly were forcing everyone to sacrifice to idols. Egypt was his homeland. It gave him birth and raised him, and it received great benefit from his virtues. He disciplined himself to keep both body and soul pure, always taking care and paying close attention. Longing for virtue, he went to Mount Pelusium and lived there, as John had once lived in the wilderness. The wondrous Epimachus lived there in virtue and great hardship, walking for Christ along the narrow and difficult way.

A harsh and savage judge came to Alexandria. His only concern was to bring the whole city under his impious rule. Some Christians, afraid of his threats, fled to the wilderness and the mountains. Others appeared outwardly to worship idols, though secretly they were Christians. Those who openly held to their faith in Christ were subjected to dreadful tortures. Then Epimachus, moved by his great zeal and his fervent faith, could not bear to see the faith insulted. He left his life of quiet, gave no thought to his own safety, and went down into the city. First, strengthened by God’s power, he tore down the temple of the idols. Then, in righteous anger, he confronted the judge.

The judge could not bear this. He blazed with anger that a man he considered so insignificant had dared to defy him. He ordered Epimachus imprisoned so that he could punish him later. There the Saint found many others imprisoned for their faith in Christ. Setting aside concern for himself, he encouraged them, strengthened them to face martyrdom, and made them steadfast. When the tyrant summoned them and saw that they were firmer and more fervent in their faith, he asked why and learned that Epimachus had encouraged them. He subjected them to many unbearable tortures, cut out their tongues so they could no longer condemn his lawless deeds, and finally ordered their honored heads to be cut off. Then he had Epimachus brought before him in chains and said:

“Sacrifice to the gods, or you will suffer a painful and terrible death.” This fervent defender of the truth replied, “I confess Christ. Know that you will never persuade me to deny the true faith, or even to say one unworthy word against it. May you too cast off the darkness of impiety and see that sweet light. We do not suffer without purpose, nor are we enemies to ourselves. There is another life, far more precious than this one, with the eternal enjoyment of good things. That is why we count this visible world, and even our own bodies, as passing and subject to decay.” Unable to persuade him, the tyrant had him hung on a torture frame, and at once they

tore his flesh with iron claws. But the martyr rejoiced and called himself blessed, because he was following the example of Christ his Master. He said, “If the Lord was crucified for us, drank gall and vinegar, and was pierced with a spear, how could I fail to follow his example?” He even welcomed the spear and the other tortures. Seeing this, the cruel and inhuman tyrant ordered them to strike him and crush his body with stones. He did not know that he was making the martyr shine more brightly and giving him greater boldness before God. Let us hear how God’s grace became even more evident in him, and how he began to work miracles. The martyr hung there as his flesh was torn and his limbs were crushed.

A girl who was blind in one eye happened to be there. She was deeply grieved as she watched the martyr being tortured. Then a drop of his blood fell into her blind eye, and the One who worked the miracle healed it at once. He had granted such healing power to the drops of the martyr’s blood. At last, because the martyr remained unshaken in his faith in Christ, the final sentence was passed and his holy head was cut off. Some of the faithful buried his honored body at the place of his martyrdom. The faithful people of Alexandria and all Egypt marveled at his martyrdom and honored him splendidly. And the Lord, for whose sake he had chosen to suffer,

and whose suffering he had wished to imitate, gave him, as the righteous giver of crowns, the unfading crown of His uncreated and eternal glory.

A hymn from the service of Saint Epimachus says, “You went gladly to your torment, filled with love for your Creator; you rejoiced as they put you to death.” In other words, he faced torture with joy. His love for his Creator gave him joy even as he was being killed. What moved Saint Epimachus, and indeed all the holy martyrs, was their love for Christ. Their longing for the Lord, their desire to share in Christ’s life and suffering, made them disregard lavish promises, threats, and the pain of dreadful tortures. They went toward those torments with joy, because through them they would reach the One they longed for.

If we prefer the comforts, honors, and pleasures of this world; if we avoid the labors of the Christian life; if we grieve, complain, or even grow angry over the hardships of this life, then we need to recognize that we see and value things differently. We are still far from the character and spirit of the martyrs, and therefore far from the true Christian spirit. At least let us recognize this poor spiritual state in ourselves and be humble. Let us not imagine that we are walking the right path and that all is well with us. From there, let us ask our Christ to

pierce our hearts with His divine love, so that we may please Him, rejoice in all circumstances and not only in pleasant ones, and even glory in tribulations. In this way we can make real spiritual progress.

Σήμερα, 31 του μηνός Οκτωβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη των Αγίων Αποστόλων από τους Εβδομήκοντα, Στάχυος, Απελλού, Αμπλίου, Ουρβανού, Ναρκίσσου και Αριστοβούλου, του Αγίου Μάρτυρος Επιμάχου του Αιγυπτίου, κάποιου ανωνύμου ομολογητού, του Αγίου Ιακώβου Επισκόπου Μυγδονίας, ενός από τους 318 θεοφόρους πατέρες της πρώτης Οικουμενικής Συνόδου, των Αγίων Μαρτύρων Στεφάνου, Βαρνάβα, Τροφίμου, Δωρημέδοντος, Κοσμά, Δαμιανού, Σάβα, Βάση, Αβραμίου και της συνοδείας τους, του Αγίου Μάρτυρος Παΐς, των Αγίων Μαρτύρων Σελεύκου και Στρατονίκης των Μυροβλητών, του Αγίου Μάρτυρος Γορδιανού, του Αγίου Μάρτυρος Επιμάχου,

Αγίων Τριών Μαρτύρων, οι οποίοι μαρτύρησαν στη Μελιτινή, του Αγίου Νεομάρτυρος Νικολάου, ο οποίος μαρτύρησε στη Χίο, και των Οσίων Σπυρίδωνος και Νικοδήμου, των Σπηλαιωτών των Ρώσων.

Ο Άγιος Απόστολος Στάχυς έγινε πρώτος επίσκοπος Βυζαντίου από τον Άγιο Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο. Έκτισε εκκλησία και εκεί δίδασκε τα πλήθη των χριστιανών. Αφού επί 16 έτη επιδόθηκε στο αποστολικό κήρυγμα, αναπαύθηκε εν Κυρίω, το δε ιερό του λείψανο ενταφιάστηκε στην Αργυρούπολη, όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα. Ο Απόστολος Απελλής έγινε Επίσκοπος Ηρακλίας και αφού πολλούς έφερε στον Χριστό, έλαβε το μακάριο τέλος. Ο Απόστολος Αμπλίας χειροτονήθηκε Επίσκοπος Οδυσουπόλεως από τον Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο. Επειδή κήρυττε τον Χριστό και γκρέμνιζε τα είδωλα, υπέστη ο μακάριος μαρτυρικό θάνατο,

Έτσι παρέδωσε την ψυχή του στα χέρια του Θεού. Ο Άγιος Απόστολος Ουρβανός χειροτονήθηκε και αυτός από τον Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο Επίσκοπος Μακεδονίας. Κηρύττοντας δε τον Χριστό και οδηγώντας τους ειδωλολάτρες στην ευσέβεια, βασανίστηκε κατά διαφόρους τρόπους από αυτούς και τέλος θανατώθηκε, και έτσι έλαβε από τον αθλοθέτη Χριστό τον του μαρτυρίου άφθαρτο στέφανο. Ο Άγιος Απόστολος Νάρκισσος χειροτονήθηκε Επίσκοπος Αθηνών. Επειδή δε δίδασκε την αλήθεια του Ευαγγελίου, γι' αυτό υπέστη διάφορα βασανιστήρια και έτσι με το μαρτύριο τελείωσε τον δρόμο της αποστολής του. Ο Άγιος Απόστολος Αριστόβουλος χειροτονήθηκε Επίσκοπος Βρετανίας.

Ποιμαίνοντας δε το λογικό του ποίμνιο και κηρύττοντας τον Χριστό σε όλους, έφτασε στο μακάριο τέλος των κόπων του.

Ο Άγιος Μάρτυς του Χριστού Επίμαχος έλαμψε ως αστέρας όταν το σκότος της ασέβειας διαχύθηκε σε όλη την οικουμένη και όλοι οι άνθρωποι βιάζονταν από τους ασεβείς να θυσιάζουν στα είδωλα. Πατρίδα του ήταν η Αίγυπτος, η οποία τον γέννησε και τον ανέθρεψε και από τις αρετές του πολλή ωφέλεια έλαβε. Βίαζε τον εαυτό του να φυλάγει καθαρό το σώμα και την ψυχή του, έχοντας πάντα για βοηθούς την προσοχή και την επιμέλεια. Έτσι λοιπόν, επιθυμώντας την αρετή, πήγε στο Πηλούσιο όρος και κατοίκησε σε αυτό, όπως παλαιότερα ο Ιωάννης στην έρημο. Ζούσε λοιπόν εκεί ο θαυμάσιος Επίμαχος με κάθε αρετή, με σκληραγωγία πολλή, βαδίζοντας για τον Χριστό τη στενή και τεθλιμμένη οδό.

Έφτασε στην Αλεξάνδρεια κριτής σκληρός και άγριος, ο οποίος τίποτε άλλο δεν φρόντιζε από το να καθυποτάξει όλη την πόλη στην ασέβειά του. Έτσι μερικοί χριστιανοί, φοβούμενοι τις απειλές, έφευγαν στις ερημιές και τα βουνά. Άλλοι πάλι φαίνονταν εξωτερικά ειδωλολάτρες, ενώ κρυφά ήταν χριστιανοί. Όσοι δεν ήθελαν φανερά να πιστεύουν στον Χριστό, παραδίδονταν σε φρικτά βασανιστήρια. Τότε ο Επίμαχος, παρακινούμενος από τον πολύ του ζήλο και τη θέρμη της ευσέβειάς του, μη υποφέροντας να υβρίζεται η πίστη, άφησε την ησυχία, καταφρόνησε τη ζωή του και κατέβηκε στην πόλη. Πρώτα, ενισχυόμενος με τη δύναμη του Θεού, γκρέμισε τον ειδωλικό ναό. Μετά, και με δίκαιο θυμό, κινήθηκε εναντίον του κριτού.

Μη υποφέροντας αυτό, ο κριτής άναψε ολόκληρος από θυμό, διότι άνθρωπος ευτελής αυθαδίασε εναντίον του. Πρόσταξε και τον έκλεισαν στη φυλακή για να τον τιμωρήσει αργότερα. Εκεί, στη φυλακή, ο Άγιος βρήκε κι άλλους πολλούς φυλακισμένους για την πίστη τους στον Χριστό. Αψηφώντας δε τον εαυτό του, τους εμψύχωσε, τους στερέωσε στο μαρτύριο και τους έκανε αήττητους. Όταν δε ο τύρανος τους κάλεσε και τους είδε πιο στέρεους και πολύ θερμότερους στην πίστη, ρώτησε δε και έμαθε ότι οι νουθεσίες του Επιμάχου ήταν η αιτία. Αυτούς μεν βασάνισε με πολλά και ανυπόφορα βασανιστήρια, έκοψε τις γλώσσες τους για να μην ελέγχουν τις παρανομίες του και τελικά διέταξε και έκοψαν τις τίμιες τους κεφαλές. Εκείνον δε τον έφερε δεμένο και του είπε:

«Θυσίασε στους θεούς για να μη λάβεις κακό και επώδυνο θάνατο». Σ' αυτά ο θερμός της αληθείας υπέρμαχος αποκρίθηκε: «Εγώ τον Χριστό ομολογώ. Γνώριζε ότι δεν θα μπορέσεις ποτέ να με καταπείσεις όχι μόνο να αρνηθώ την ευσέβεια, αλλά ούτε λόγο απρεπή να πω για την πίστη μου. Μακάρι και εσύ, αποδιώκοντας το σκότος της ασέβειας, να αναβλέψεις στο γλυκό εκείνο φως. Δεν βασανιζόμαστε ανωφελώς, δεν είμαστε εχθροί του εαυτού μας, αλλά επειδή υπάρχει άλλη ζωή, κατά πολύ τιμιότερη της παρούσης, και αγαθών απόλαυση αιωνία, γι' αυτό καταφρονούμε και τον φαινόμενο αυτό κόσμο και αυτά τα σώματά μας ως φθαρτά και πρόσκαιρα». Μη μπορώντας ο τύρανος να τον καταπείσει, τον κρέμασαν σε τιμωρητικό ξύλο και ευθύς

ξέσκισαν τις σάρκες του με σιδερένια νύχια. Ο Μάρτυς όμως χαιρόταν και ονόμαζε τον εαυτό του μακάριο, διότι μιμούνταν τον Δεσπότη Χριστό. Έλεγε δε ότι «Εάν ο Κύριος για μας σταυρώθηκε, ήπιε χολή και όξος και λογχεύθηκε, πώς εγώ να μην τον μιμηθώ;». Γι' αυτό και επιζητούσε και τη λόγχη και τα άλλα βασανιστήρια. Ο δε σκληρός και απάνθρωπος τύρανος, βλέποντας αυτά, πρόσταξε να τον κτυπούν και να συντρίβουν το σώμα του με λίθους. Δεν γνώριζε όμως πως έκανε τον μάρτυρα λαμπρότερο και του προξενούσε περισσότερη παρρησία προς τον Θεό. Ας ακούσουμε δε πώς πήρε πιο φανερά τη χάρη του Θεού και πώς άρχισε να θαυματουργεί. Ο Μάρτυς κρεμασμένος καταξεσχιζόταν και τα μέλη του συντρίβονταν.

Συνέβη να βρίσκεται και κάποια κόρη τυφλή κατά το ένα της μάτι, η οποία, καθώς έβλεπε τον μάρτυρα να βασανίζεται, λυπούνταν πολύ. Τότε συνέβη μια σταγόνα από τα αίματα του μάρτυρος να πέσει στο τυφλό της μάτι και αμέσως ο του θαύματος το θεράπευσε. Τέτοια γιατριά εις τα στάγματα του μαρτυρικού αίματος χάρισε. Τέλος, επειδή ο μάρτυς παρέμενε ακλόνητος και αμετάθετος στην πίστη του Χριστού, δόθηκε η τελευταία κατ' αυτού απόφαση και αποκόπηκε η ιερά του κεφαλή. Μερικοί πιστοί ενταφίασαν το τίμιο του σώμα στον τόπο του μαρτυρίου. Ο δε ευσεβής λαός της Αλεξανδρείας και όλης της Αιγύπτου θαύμασε το μαρτύριο αυτό και λαμπρώς τίμησε τον μάρτυρα. Ο δε Κύριος, για τον οποίο θέλησε να βασανιστεί,

του οποίου το πάθος θέλησε να μιμηθεί, ως δίκαιος αγωνοθέτης, του χάρισε τον αμαράντινο στέφανο της άκτιστης και αιώνιας του δόξας.

Τροπάριο της ακολουθίας του Αγίου αυτού Επιμάχου λέγει: «Χαίρων προσεχώρησας της βασάνης, έρωτι του κτίστου σου, ευφραινόμενος αναιρούμενος». Δηλαδή, με χαρά προχώρησες στα βάσανα. Έχοντας τον έρωτα του κτίστου σου, ευφραινόσουν καθώς σε θανάτωναν. Η κινητήριος δύναμη του Αγίου Επιμάχου, αλλά και όλων, θα λέγαμε, των Αγίων Μαρτύρων, ήταν η αγάπη τους για τον Χριστό. Αυτός ο πόθος τους για τον Κύριο, ο πόθος για συμμετοχή στη ζωή και το πάθος του Χριστού, τους έκανε να μη λογαριάζουν ούτε τις παχυλές υποσχέσεις, ούτε τις απειλές, ούτε τους πόνους των φρικτών βασανιστηρίων, προς τα οποία με χαρά προχωρούσαν, διότι μέσω αυτών θα επιτύγχαναν του ποθουμένου.

Εμείς προτιμάμε τις αναπαύσεις, τις τιμές και τις απολαύσεις του κόσμου τούτου, εάν αποφεύγουμε τους κόπους της χριστιανικής ζωής, εάν λυπούμαστε ή παραπονιόμαστε ή ακόμη περισσότερο αγαναχτούμε για τα βάσανα της ζωής αυτής, μάλλον πρέπει να καταλάβουμε ότι διαφορετικά βλέπουμε και εκτιμούμε τα πράγματα, ότι ακόμη είμαστε μακριά από το ήθος και το πνεύμα των μαρτύρων, δηλαδή μακριά από το γνήσιο χριστιανικό πνεύμα. Τουλάχιστον ας βλέπουμε, ας συναισθανόμαστε την κακή αυτή πνευματική μας κατάσταση και ας ταπεινοφρονούμε, δηλαδή τουλάχιστον ας μην νομίζουμε ότι βαδίζουμε σωστά και είμαστε εντάξει. Από εκεί και πέρα ας ζητούμε από τον Χριστό μας να

τρώσει την καρδία μας με το Θείο του Έρωτα για να ευαρεστήσουμε σε Αυτόν, να είμαστε εν παντί και όχι μόνο στα ευχάριστα χαίροντες, καυχώμενοι εν ταις θλίψεσιν, και έτσι να κάνουμε πραγματική πνευματική προκοπή.