The Seven Sleepers of Ephesus and the Resurrection

Today, August 4, our Church commemorates the Seven Holy Youths of Ephesus: Maximilian, Exacustodianus, Jamblichus, Martinianus, Dionysius, John, and Constantine. We also commemorate the translation of the relics of the Venerable Martyr Eudokia, the Holy Martyr Thathouel, and the Holy Martyr Ia and her fellow martyrs.

In the middle of the third century after Christ, Maximilian and the other young men with him—Exacustodianus, Jamblichus, Martinianus, Dionysius, Antoninus, and Constantine—found themselves in the furnace of persecution lit against the Christians by the emperor of that time, Decius. Every day they saw Christians led away to martyrdom and subjected to unheard-of cruelties, with no distinction between the elderly and the young. They were deeply troubled. Imperial heralds kept calling on Christians to worship idols so that they might preserve their property and their lives. But the seven youths, firm and fervent in their faith,

would never commit such a betrayal. They would rather die. Yet were they obliged to fall into the hands of tyrants and executioners? The Gospel does not forbid someone to avoid death in such circumstances, provided that he does not deny his faith. Many others had fled the sword of persecution and taken refuge in the wilderness and the mountains. Why should they not do the same? So they took some food and a little money, left Ephesus, and hid in a cave to wait for the persecution to end. How would they learn when it was over? One of their number, Jamblichus, who was a little older than the others, would leave the cave at night

and cautiously enter the city, sometimes buying food. But the killing of Christians did not stop. The idol worshippers demanded still more victims and inflicted the cruelest tortures. One night Jamblichus saw fires into which Christians were being thrown, and elsewhere a stream of blood from Christians who had been slaughtered. Grief-stricken and terrified, he returned to the cave. His account saddened and frightened the young men. They never considered denying their faith. After keeping vigil all night, they prayed that God, in compassion for their youth and weakness, would take their souls there in the cave rather than let them be handed over to Emperor Decius.

God heard their prayer. Toward morning they fell asleep and did not wake. When Emperor Decius returned to Ephesus, he summoned them to sacrifice to the idols. Learning that they had died in the cave, he ordered its entrance sealed. One hundred and ninety-four years passed, until the thirty-eighth year of the reign of Theodosius the Younger, that is, until the year 446. By then, pagan philosophy, still influential, had turned against the teaching of the resurrection of the dead. As in Corinth in the time of Paul, so later in Ephesus there were Christians who, influenced by these philosophical views, believed there would be no resurrection of the dead. This unbelief troubled the Church in Ephesus. Marinus, the bishop of Ephesus at the time, struggled to rid his flock of this error. He often prayed and begged God to open the eyes of those who had gone astray. God did not overlook his tears, but answered his prayers in this way. The owner of the land where the cave stood wanted to build a sheepfold. He took stones from the cave for the work, opening its entrance. Then, at God’s command, the seven youths who had died inside the cave rose from the dead.

They spoke to one another as though they had fallen asleep only the day before. Their bodies had not changed at all, nor had their clothes decayed in the cave’s natural dampness. They rose, remembering that Emperor Decius wanted to torture them, and discussed what to do. Maximilian said to the others, “Brothers, if Decius captures us, let us stand bravely and not betray the nobility of our faith. And you, brother Jamblichus, go and buy bread, and find out what Decius intends to do with us.” So Jamblichus went toward Ephesus. At the city gate he saw the sign of the precious Cross and was astonished. He saw it in other places too, along with changed buildings and people who seemed different.

He thought he was seeing a vision or had fallen into a trance. When he went to buy bread and handed over his money, the bakers saw the old coins bearing the image of Decius, who had reigned long before. Thinking he had found an ancient treasure, they pressed him to tell them where it was. Finally they took him to the governor of Ephesus for questioning. Jamblichus said he had found no treasure: the coin he had given them came from his parents. When the governor asked who his parents were, Jamblichus named them and his relatives. The governor replied that the people he had named were unknown and could not be found,

and accused him of trying to deceive them. Jamblichus fell at their feet. “Please,” he said, “tell me where Emperor Decius is. He was here in this city.” They answered, “There is no Decius in our time. He reigned many years ago.” Jamblichus urged them to follow him to the cave, where they could learn more. When Marinus, the bishop of Ephesus, heard this, he said to the governor, “I think something wondrous has happened. Let us follow him.” So the governor, the bishop, and many laypeople went with him. When they reached the cave, they found the other six, who told their story

just as Jamblichus had told it. Then the bishop understood that God had heard his prayers. What had happened bore witness to the resurrection of the dead. The unbelievers were silenced, while the Christians glorified the Most High for this glorious confirmation of the teaching of the resurrection. The seven youths remained alive on earth for several days. Thousands came to see them, and some even touched them. Among them was Emperor Theodosius. The governor and the bishop had sent him a report telling him what had happened. When he received their letters, he was filled with joy and hurried

to Ephesus. He found the Saints and washed their feet with his tears. His soul rejoiced and was glad, for God had shown him the resurrection of the dead with his own eyes. As the emperor, the bishops, and other officials spoke with the Saints, the Saints grew drowsy. There, before them all, they gave up their souls into God’s hands. The emperor then provided precious cloth for vestments, along with enough gold and silver to make seven shrines for their relics. But that same night the Saints appeared to him and said, “Leave us, Emperor, in the cave where we rose from the dead.”

So, in the presence of many bishops and officials, the emperor laid the Saints’ relics in the earth of the cave, as they had shown him in the vision. He held a joyful feast, welcomed the poor of Ephesus, and brought joy to all the people. And everyone glorified Christ, who rose from the dead and gives life. In

the Creed, we confess that we await the resurrection of the dead: “I look for the resurrection of the dead.” This faith, this teaching, is fundamental. The Apostle Paul ties it closely to the Resurrection of the Lord: “If there is no resurrection of the dead, then Christ has not been raised. And if Christ has not been raised, our faith is in vain. Then those who have fallen asleep in Christ have perished. If our hope in Christ is for this life alone, we are more to be pitied than anyone. For as all die in Adam, so all will be made alive in Christ.” When we speak of the resurrection of the dead, we mean the resurrection of bodies.

The souls separated from their bodies by death will return to them and give them life. The resurrection of the dead will certainly take place. We have Christ’s absolute assurance of it. But we do not know when it will happen. The time of Christ’s Second Coming is unknown. Even the angels do not know it. Only the Father knows. Then our bodies will be spiritual. The Apostle Paul writes: “It is sown in corruption; it is raised in incorruption. It is sown in dishonor; it is raised in glory. It is sown in weakness; it is raised in power. It is sown a natural body; it is raised a spiritual body.”

All bodies will rise: those of the righteous and the unrighteous, of saints and sinners. So we can speak of the restoration of human nature, but not of the restoration of the will. The healing of our will must happen here, in this life, as we struggle with God’s grace to have our will healed and to come to true metanoia, true repentance. In this way, we may rise to eternal life and not to eternal Hell.

Σήμερα, 4 του μηνός Αυγούστου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη των Αγίων Επτά Παίδων των εν Εφέσω, Μαξιμιλιανού, Εξακουστοδιανού, Ιαμβλίχου, Μαρτινιανού, Διονυσίου, Ιωάννου και Κωνσταντίνου, της Ανακομιδής των Λειψάνων της Οσίας και Μάρτυρος Ευδοκίας, του Αγίου Μάρτυρος Θαθουήλ και της Αγίας Μάρτυρος Ίας και των συναθλητών της.

Στα μέσα του τρίτου μετά Χριστόν αιώνος, ο Μαξιμιλιανός και οι άλλοι νέοι που ήταν μαζί του, Εξακουστοδιανός, Ιάμβλιχος, Μαρτινιανός, Διονύσιος, Αντωνίνος και Κωνσταντίνος, βρέθηκαν μέσα στο καμίνι του διωγμού, το οποίο άναψε κατά των χριστιανών ο τότε Αυτοκράτορας Δέκιος, και επειδή έβλεπαν ότι κάθε μέρα πολλοί χριστιανοί οδηγούνταν στο μαρτύριο και βασανίζονταν με ανήκουστες σκληρότητες, χωρίς να γίνεται καμιά διάκριση μεταξύ ηλικιωμένων και ανηλίκων, ταράχτηκαν. Αυτοκρατορικοί κήρυκες δεν έπαυαν να προσκαλούν τους χριστιανούς να προσκυνήσουν τα είδωλα για να εξασφαλίσουν έτσι την περιουσία και τη ζωή τους. Οι επτά παίδες με θερμή και σταθερή πίστη

δεν θα έκαμναν βέβαια ποτέ τέτοια προδοσία. Θα προτιμούσαν να πεθάνουν. Αλλά μήπως ήταν υποχρεωμένοι να πέσουν στα χέρια των τυράννων και των δημίων; Το να φυλαχθεί κανείς σε τέτοιες περιπτώσεις από το θάνατο δεν εμποδίζεται από το Ευαγγέλιο, αρκεί να μην αρνηθεί κανείς την πίστη του. Και αφού πολλοί άνδρες, φεύγοντας τη μάχαιρα του διωγμού, κατέφευγαν στις ερημιές και τα βουνά, γιατί να μη έκαναν κι αυτοί κάτι παρόμοιο; Πήραν λοιπόν μαζί τους μερικά τρόφιμα και λίγα χρήματα, βγήκαν από την πόλη της Εφέσου και κρύφτηκαν σε κάποιο σπήλαιο, περιμένοντας να πάψει ο διωγμός. Πώς θα το πληροφορούνταν; Ένας από την ομάδα τους, ο Ιάμβλιχος, που ήταν λίγο μεγαλύτερος από τους άλλους, άφηνε τη νύχτα το σπήλαιο

με προσοχή, έμπαινε στην πόλη και μερικές φορές αγόραζε τρόφιμα. Αλλά οι φόνοι των χριστιανών δεν έπαυαν. Η ειδωλολατρεία ζητούσε όλο και νέα θύματα και εφάρμοζε τα αγριότερα βασανιστήρια. Κάποια νύχτα μάλιστα ο Ιάμβλιχος είδε πυρές στις οποίες έριχναν τους χριστιανούς και αλλού ριάκι αίματος από σφαγές χριστιανών. Καταλυπημένος και περίτρομος πήγε στο σπήλαιο. Η διήγησή του λύπησε και φόβισε τους νέους. Δεν σκέφτηκαν ποτέ να αρνηθούν την πίστη τους. Μόνο αφού αγρύπνησαν όλη τη νύχτα, παρεκάλεσαν το Θεό να πάρει τις ψυχές τους μέσα στο σπήλαιο, συγκαταβαίνοντας στο άωρο και ασθενές της ηλικίας τους, και να μην παραδοθούν στο βασιλέα Δέκιο.

Ο Θεός άκουσε τη δέησή τους. Κατά το πρωί κοιμήθηκαν χωρίς να ξυπνήσουν. Όταν δε ο βασιλέας Δέκιος επανήλθε στην Έφεσο, τους ζήτησε να πάνε να θυσιάσουν στα είδωλα και όταν έμαθε ότι πέθαναν στο σπήλαιο, πρόσταξε να φράξουν την είσοδό του. Από τότε πέρασαν 194 χρόνια, μέχρι το 38ο έτος της βασιλείας του Θεοδοσίου του Μικρού, δηλαδή μέχρι το 446. Τότε η φιλοσοφία των ειδωλολατρών, ισχυρή ακόμη, στράφηκε κατά του δόγματος της αναστάσεως των νεκρών. Καθώς δε και επί Παύλου στην Κόρινθο, έτσι και στην Έφεσο μετά βρίσκονταν χριστιανοί οι οποίοι, επηρεασμένοι από τις φιλοσοφικές απόψεις, νόμιζαν ότι δεν θα γίνει η Ανάσταση των νεκρών. Η απιστία αυτή τάρασε την Εφέσου Εκκλησία. Ο τότε δε επίσκοπος Εφέσου Μαρίνος συναντούσε δυσκολίες στο να αποβάλει την πλάνη αυτή από το ποίμνιό του. Προσευχόταν συχνά και ικέτευε το Θεό να ανοίξει αυτός τα μάτια των πλανωμένων. Δεν παρέβλεψε ο Θεός τα δάκρυά του, αλλά άκουσε τις προσευχές του κατά τον ακόλουθο τρόπο. Ο κύριος της περιοχής όπου βρισκόταν το σπήλαιο θέλησε να κάνει μαντρί για το κοπάδι του και για το σκοπό αυτό πήρε πέτρες από το σπήλαιο και έτσι ανοίχτηκε η είσοδός του και κατά προσταγή του Θεού αναστήθηκαν οι επτά παίδες που είχαν αποθάνει μέσα στο σπήλαιο.

Μιλούσαν μεταξύ τους σαν να είχαν κοιμηθεί την προηγούμενη μέρα, χωρίς καθόλου να αλλοιωθούν τα σώματα, ούτε να φθαρούν τα ενδύματά τους από τη φυσική υγρασία του σπηλαίου. Σηκώθηκαν λοιπόν και θυμούνταν ότι ο βασιλέας Δέκιος ζητούσε να τους βασανίσει και συζητούσαν γι' αυτό. Ο δε Μαξιμιλιανός έλεγε στους άλλους: «Αν, αδελφοί, συλληφθούμε από το Δέκιο, ας σταθούμε γενναίοι και ας μην προδώσουμε την ευγένεια της πίστεώς μας. Συ δε, αδελφέ Ιάμβλιχε, πήγαινε να αγοράσεις ψωμί και μάθε τι σκέπτεται ο Δέκιος για μας». Πηγαίνοντας λοιπόν ο Ιάμβλιχος στην πόλη της Εφέσου, είδε το σημείο του Τιμίου Σταυρού στην πύλη και απόρησε. Βλέποντας δε αυτό και σε άλλους τόπους και τις οικοδομές αλλαγμένες και τους ανθρώπους διαφορετικούς,

νόμιζε ότι βλέπει όραμα ή ότι ήρθε σε έκσταση. Όταν δε πήγε στα αρτοπωλεία για να αγοράσει τα ψωμιά και έδωσε τα χρήματα, οι αρτοπώλες, βλέποντας τα παλαιά νομίσματα με την εικόνα του προ πολλού βασιλεύσαντος Δεκίου, νόμισαν ότι βρήκε παλιό θησαυρό και τον πίεζαν να τους τον αποκαλύψει και τελικά τον οδήγησαν στον Ανθύπατο της Εφέσου για να τον ανακρίνει. Απαντώντας δε, ο Ιάμβλιχος είπε ότι δεν βρήκε κανένα θησαυρό, αλλά το νόμισμα που έδωσε το πήρε από τους γονείς του. Όταν δε ο άρχοντας τον ρώτησε ποιοι ήταν οι γονείς του, είπε εκείνος τα ονόματά τους καθώς και των συγγενών του. Ο Ανθύπατος απάντησε ότι τα ονόματα που αναφέρθηκαν ήταν άγνωστα και ανύπαρκτα,

τον κατηγόρησε ότι ήθελε να τους εξαπατήσει. Ο Ιάμβλιχος έπεσε στα πόδια τους. «Σας παρακαλώ», τους είπε, «να μου πείτε πού είναι ο βασιλέας Δέκιος που ήταν στην πόλη αυτή». «Κατά τους χρόνους αυτούς», του είπαν, «δεν υπάρχει Δέκιος, αυτός βασίλευσε πριν πολλά χρόνια». Ο Ιάμβλιχος τους προέτρεψε να τον ακολουθήσουν στο σπήλαιο για να πληροφορηθούν καλύτερα για την υπόθεση. Ο Επίσκοπος Εφέσου ονόματι Μαρίνος, όταν άκουσε αυτά, είπε στον Ανθύπατο: «Νομίζω ότι κάτι θαυμαστό έγινε, ας τον ακολουθήσουμε». Τον ακολούθησε λοιπόν ο Ανθύπατος, ο Επίσκοπος και πολλοί λαϊκοί. Όταν έφτασαν στο σπήλαιο, βρήκαν τους άλλους έξι, οι οποίοι διηγήθηκαν τα σχετικά με εκείνους

σύμφωνα με την εξιστόρηση του Ιαμβλίχου. Τότε ο Επίσκοπος εννόησε: «Ο Θεός είχε ακούσει τις προσευχές του». Η Ανάσταση των νεκρών αποδεικνυόταν με τα γεγονότα και οι μεν άπιστοι φιμώθηκαν, οι δε χριστιανοί δοξολογούσαν τον Ύψιστο για τη λαμπρή εκείνη επικύρωση του περί αναστάσεως δόγματος. Οι επτά αυτοί παίδες έμειναν στην επίγειο ζωή αρκετές μέρες. Μυριάδες ανθρώπων ήλθαν σε αυτούς και τους είδαν ή και τους ψηλάφισαν. Μεταξύ αυτών ήταν και ο τότε βασιλέας Θεοδόσιος, προς τον οποίο έστειλαν αναφορά ο Ανθύπατος και ο Επίσκοπος και του γνωστοποίησαν τα προαναφερθέντα. Εκείνος, όταν πήρε τα γράμματα, γέμισε χαρά και με μεγάλη σπουδή

στην Έφεσο. Βρήκε τους Αγίους, έπλυνε τα πόδια τους με τα δάκρυά του, χαιρόταν και αγαλλόταν η ψυχή του, διότι ο Θεός του έδειξε οφθαλμοφανώς την Ανάσταση των νεκρών. Ενώ δε συνομιλούσε ο Βασιλέας με τους Αγίους, καθώς και οι επίσκοποι και άλλοι άρχοντες, νύσταξαν λίγο οι Άγιοι και έτσι μπροστά σε όλους παρέδωσαν τις ψυχές τους στα χέρια του Θεού. Τότε ο Βασιλέας έδωσε πολύτιμα άμφια, χρυσό και ασήμι αρκετό για να κατασκευάσουν επτά θήκες στις οποίες να αποτεθούν τα λείψανα των Αγίων. Κατά την ίδια όμως νύχτα φάνηκαν οι Άγιοι στον Βασιλέα και του είπαν: «Άφησέ μας, Βασιλέα, στο σπήλαιο αυτό μέσα στο οποίο αναστηθήκαμε».

Λοιπόν, σύναξη πολλών επισκόπων και αρχόντων, και κατέθεσε ο βασιλέας τα λείψανα των Αγίων στη γη του σπηλαίου, καθώς εκείνοι με οπτασία του φανέρωσαν, και αφού έκανε χαρμόσυνη εορτή, φιλοξένησε τους πτωχούς της Εφέσου και χαροποίησε όλο το λαό, και όλοι δόξασαν τον Αναστάντα και Ζωοδότη Χριστό. Σε

σύμβολο της πίστεως ομολογούμε ότι αναμένουμε Ανάσταση νεκρών. «Προσδοκώ Ανάσταση νεκρών». Η πίστη αυτή, το δόγμα αυτό, είναι πολύ βασικό. Ο Απόστολος Παύλος το συνδέει στενά με την Ανάσταση του Κυρίου. «Ει δε ανάστασις νεκρών ουκ έστιν, ουδέ Χριστός εγήγερται. Ει δε Χριστός ουκ εγήγερται, ματαία η πίστις ημών. Άρα και οι κοιμηθέντες εν Χριστώ απώλοντο. Ει εν τη ζωή ταύτη ηλπικότες εσμέν εν Χριστώ μόνον, ελεεινότεροι πάντων ανθρώπων εσμέν. Ώσπερ γαρ εν τω Αδάμ πάντες αποθνήσκουσιν, ούτω και εν τω Χριστώ πάντες ζωοποιηθήσονται». Λέγοντας Ανάσταση νεκρών, εννοούμε Ανάσταση σωμάτων.

Ψυχές που αποχωρίστηκαν με το θάνατο από τα σώματα, θα επανέλθουν σε αυτά και θα τα ζωοποιήσουν. Η Ανάσταση των νεκρών θα γίνει οπωσδήποτε. Έχουμε την απόλυτη διαβεβαίωση του Χριστού. Δεν ξέρουμε όμως πότε θα γίνει. Ο χρόνος της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού είναι άγνωστος. Τον αγνοούν και οι άγγελοι. Τον γνωρίζει μόνον ο Πατήρ. Τα σώματα τότε θα είναι πνευματικά. Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Σπείρεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία. Σπείρεται εν ατιμία, εγείρεται εν δόξη. Σπείρεται εν ασθενεία, εγείρεται εν δυνάμει. Σπείρεται σώμα ψυχικόν, εγείρεται σώμα πνευματικόν».

Θα αναστηθούν όλα τα σώματα δικαίων και αδίκων, αγίων και αμαρτωλών. Έτσι μπορούμε να κάνουμε λόγο για αποκατάσταση της φύσεως, όχι όμως για αποκατάσταση της θελήσεως. Η αποκατάσταση της θελήσεως πρέπει να γίνει εδώ, στη ζωή αυτή, με τον αγώνα μας η χάρη του Θεού να θεραπεύσει τη θέλησή μας, να αποκτήσουμε πραγματική μετάνοια και έτσι να αναστηθούμε εις ζωήν αιώνιον και όχι εις κόλασιν αιώνιον.