The Martyrs of Cappadocia and Theodoret of Antioch

Cleonicus, Eutropius, and Basiliscus lived in the time of Emperor Maximian. They came from Cappadocia, served as soldiers, and were relatives of Saint Theodore the Recruit. During the persecution of Christians, the prefect Asclepiodotus asked whether they were Christians. When they confessed that they were, he ordered them to be tortured. Saint Eutropius was struck hard in the mouth for speaking against the ruler. Yet the torture did not weaken their courage or shake their faith. As they were beaten and burned, they praised Christ and called on Him for help. The Lord Himself appeared to them, along with the glorious martyr Theodore the Recruit, and they were healed.

Those who saw the miracle believed in Christ and were put to death by the sword. Then the governor changed his approach and tried to draw Saint Cleonicus away from his faith and love for Christ with flattery and promises. But the saint laughed at the ruler’s folly, mocked the powerlessness of the idols, and brought down the idol of Artemis through his prayer. Likewise, when boiling pitch was poured over the martyrs, they remained unharmed, while their torturers were badly burned. Finally, Eutropius and Cleonicus were crucified and thus completed their martyrdom. Saint Basiliscus was imprisoned and, after enduring countless hardships, also died for Christ.

death.

The Hieromartyr Theodoret was a priest of the Church in Antioch during the reign of the impious Julian the Apostate, who ruled from AD 361 to 363. At that time, the emperor’s uncle, also named Julian, had been a Christian and a faithful servant of God. But his nephew, the impious emperor, persuaded him to renounce his faith in Christ—alas—and worship idols. Worse still, he handed over to the tyrant all the wealth and sacred treasures that Constantine the Great had dedicated to the Church of Antioch. And so Julian, once a devout man, became…

At the urging of his most impious nephew, he became a persecutor and tyrant of Christians. The other clergy of Antioch scattered to various places, but Saint Theodoret, a priest of the Church there, stayed with a few other Christians, openly confessing and preaching faith in Christ. For this, the Julian mentioned earlier—the Apostate’s uncle—arrested him and threw him into prison. Later, he summoned the saint and first ordered him beaten on his feet and head. Then they stripped him, hung him from a wooden beam, and tore his flesh mercilessly for three hours.

Blood flowed from the martyr’s body as though from a spring, yet his face looked more beautiful and radiant than ever. But Julian, blinded and unaware of his own fall, went from one evil deed to another. He said to the Saint, “Holy man, sacrifice to the gods, you wretch. If you owe money to the imperial treasury or to anyone else, my nephew the emperor will clear your debt, and you will not throw your life away.” The Saint replied, “You are the wretched one, you and your emperor. You have abandoned Christ and joined yourselves to the Antichrist. Both of you will become fuel for the eternal fire of Hell. I owe nothing to anyone except my Lord Jesus Christ. To Him I owe…”

to keep the true faith until my last breath.” When the impure, God-hating tyrant heard this, he ordered the Saint’s sides to be burned with flaming torches. The martyr lifted his eyes to heaven and prayed silently. And behold the miracle: those holding the torches immediately fell to the ground as though dead, and they came to believe in Christ. Julian and his companions grew angry. They lifted the executioners up, cursed them, and said, “Why did you drop the torches instead of burning this godless wretch? Did you fall into a stupor and neglect your duty?” But the Saint said to the tyrant, “You are the godless one, blind in the eyes of your soul,”

“Do you not see the angels guarding me and keeping you from touching me? Stop talking foolishly, for the God of the Christians is great.” When Julian heard this, he was deeply ashamed and ordered those soldiers to be thrown into the sea. Seeing them led away, Saint Theodoret said, “Go in peace, my children. Follow this blessed path, for I too will follow you soon and rejoice with you in the eternal Kingdom of Heaven.” But the ungodly uncle of Julian the Apostate kept pressing Saint Theodoret to sacrifice to idols. The saint said to him, “You are utterly impious, more wretched than anyone else,

In a few days, you will violently cast out your defiled soul into the eternal fire of Hell. Your nephew Julian, a tyrant even more impious than you, will be struck by a lance from heaven in the land of Persia and cast into the fire of Gehenna, from which he will never return. So both of you will receive the reward of your wickedness. As for me, I will offer my God a sacrifice of praise.” These were the Saint’s words. The impious Julian immediately ordered him to be beheaded. As the martyr was led to the place of execution, he prayed with joy. After he was beheaded, he ascended to God to receive the crown for his martyr’s struggle. Some Christians took his holy remains

They buried him with fitting honors and recorded the prophetic words Saint Theodoret had spoken. Within a few days, those words came true. As the Saint had foretold, both Julians died wretchedly, and their souls were given over to the torments of Hades. Of Julian, the apostate emperor’s uncle, it is said that he fell gravely ill. His insides rotted, and he vomited excrement from his mouth. His wife, who was faithful and devout, said to him, “My husband, you should praise Christ the Savior. Through this punishment, He has shown you His power, because

If He had shown His usual forbearance, you would not have known whom you are fighting against.”

The words of Julian’s wife are wise and deeply instructive, and we repeat them here: “My husband, you should praise Christ the Savior. Through this punishment He has shown you His power. If He had shown His usual long-suffering, you would not have known whom you were fighting against.” These words are precious to us because, in our daily lives, we too often find ourselves in a similar situation, even if ours is less tragic. When things do not go as we would wish, we see them as a misfortune, an unpleasant situation that we dismiss as simply a bit of bad luck,

or the actions of bad people. We want to be rid of the situation as soon as possible because we see no particular meaning in it. We do not connect it with God’s plan for us and our salvation. The question we usually ask at such times says it all: “Why me?” In moments like these, we see how little we believe what we say in the Creed: “I believe in one God, the Father Almighty.” How little we believe that God, as our Father, is full of love and wisdom, and, as Almighty, has power over all things. If we truly believed this, we would accept everything, both the pleasant and the painful,

With complete trust, we would recognize a purpose in everything and see everything as a blessing. If we were certain of God’s love and His almighty power—certain that He holds everything in His hands and nothing happens by chance—we would have no fear or anxiety. We would be content in every circumstance and benefit from everything.

Κλεόνικος, Ευτρόπιος και Βασιλίσκος έζησαν κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, ήταν δε από τη χώρα των Καππαδοκών, ήσαν στρατιώτες και συγγενείς του Αγίου Θεοδώρου του Τύρονος. Κατά τον εναντίον των χριστιανών διωγμό, ο έπαρχος Ασκληπιόδοτος τους ανέκρινε εάν ήταν χριστιανοί και, επειδή ομολόγησαν, διατάχθηκε ο βασανισμός τους. Ο Άγιος Ευτρόπιος, επειδή μίλησε κατά του ηγεμόνα, χτυπήθηκε δυνατά στο στόμα. Οι βασανισμοί δεν μείωσαν το θάρρος τους και δεν κλόνισαν την πίστη τους. Καθώς δέρνονταν και καίονταν, υμνούσαν τον Χριστό και επικαλούνταν τη βοήθειά Του. Μάλιστα φάνηκε σε αυτούς ο ίδιος ο Κύριος, καθώς και ο ένδοξος Μάρτυς Θεόδωρος ο Τύρων, και έτσι έγιναν υγιείς.

Που είδαν το θαύμα πίστεψαν στον Χριστό, γι' αυτό και υπέστησαν τον διά ξίφους θάνατο. Κατόπιν άλλαξε ο ηγεμόνας και προσπάθησε τον Άγιο Κλεόνικο με κολακίες και υποσχέσεις να τον αποσπάσει από την πίστη και την αγάπη προς τον Χριστό. Ο δε Άγιος καταγέλασε την άνοια του άρχοντα, καταχλεύασε δε την ασθένεια των ειδώλων και με προσευχή του γκρέμισε το είδωλο της Αρτέμιδος. Παρόμοια, όταν έριξαν βρασμένη πίσσα στα σώματα των μαρτύρων, εκείνοι μεν έμειναν αβλαβείς, οι βασανιστές τους δε κατακάηκαν. Τέλος, οι μεν Ευτρόπιος και Κλεόνικος σταυρώθηκαν και έτσι τελειώθηκαν, ο δε Άγιος Βασιλίσκος φυλακίστηκε και, αφού υποβλήθηκε σε μύριες στερήσεις, έλαβε και αυτός τον υπέρ Χριστού

θάνατο.

Ο Ιερομάρτυς Θεοδώρητος ήταν Πρεσβύτερος της Εκκλησίας στην Αντιώχεια επί της βασιλείας του δυσσεβούς Ιουλιανού του Παραβάτου, που βασίλευσε κατά τα έτη 361 με 363 μετά Χριστόν. Κατά την εποχή εκείνη, ο θείος του βασιλέα αυτού και συνώνυμός του Ιουλιανός, ο οποίος ήταν χριστιανός και προηγουμένως πιστός υπηρέτης του Θεού, πείστηκε από τον ανεψιό του, τον δυσσεβή και παραβάτη βασιλέα, και αρνήθηκε, αλίμονο, την πίστη του στον Χριστό και προσκύνησε τα είδωλα. Όχι μόνο αυτό, αλλά και πρόδωσε στον τύρανο όλο τον πλούτο και τα ιερά κειμήλια όσα είχε αφιερώσει ο Μέγας Κωνσταντίνος στην Εκκλησία της Αντιοχίας και έγινε έτσι ο πρώην ευσεβής Ιουλιανός

με την υποκίνηση του ασεβέστατου ανεψιού του, διώκτης και τύρανος των χριστιανών. Τότε λοιπόν οι μεν άλλοι κληρικοί της Αντιοχίας διασκορπίστηκαν σε διάφορους τόπους, μόνος δε αυτός ο Άγιος Θεοδώρητος, ο οποίος ήταν Πρεσβύτερος της εκεί Εκκλησίας, παρέμεινε μαζί με κάποιους άλλους χριστιανούς, ομολογώντας και κηρύττοντας με παρρησία την πίστη στον Χριστό. Για το λόγο αυτό τον συνέλαβε ο Ιουλιανός που προαναφέρθηκε, ο θείος του παραβάτου, και τον έριξε στη φυλακή. Κατόπιν τον κάλεσε και διέταξε πρώτα να δείρουν τον Άγιο στα πόδια και την κεφαλή. Μετά, αφού τον ξέντυσαν, τον κρέμασαν σε ένα ξύλο και τον ξέσχιζαν ανηλεώς επί τρεις ώρες.

Το μεν αίμα έτρεχε από το σώμα του μάρτυρος σαν από πηγή, το δε πρόσωπό του φαινόταν ωραιότερο και λαμπρότερο. Ο σκοτισμένος όμως Ιουλιανός, χωρίς καθόλου να συναισθάνεται την πτώση του και πέφτοντας από κακία σε κακία, είπε προς τον Άγιο: «Άγιε, θυσίασε, άθλιε, στους θεούς και, αν χρεωστάς στο βασιλικό ταμείο ή σε κάποιον άλλον, ο ανεψιός μου ο βασιλέας θα σε απαλλάξει από το χρέος και δεν θα χάσεις έτσι κακώς τη ζωή σου». Ο Άγιος του αποκρίθηκε: «Εσύ είσαι, ταλαίπωρε, άθλιος, συ και ο βασιλέας σου, διότι αφήσατε τον Χριστό και προσκολληθήκατε στον Αντίχριστο. Έτσι θα γίνετε και οι δύο προσάναμμα του αιωνίου πυρός της κολάσεως. Εγώ δε χρωστώ σε κανένα παρά μόνο στον Κύριό μου Ιησού Χριστό. Σ' αυτόν χρωστώ

να φυλάξω αληθινή πίστη μέχρι τελευταίας μου αναπνοής». Καθώς άκουσε αυτά ο ακάθαρτος και θεομίσητος τύρανος, πρόσταξε να κατακαίουν τις πλευρές του Αγίου με αναμμένες δάδες. Ο δε μάρτυς, αφού έστρεψε το βλέμμα προς τον ουρανό, προσευχόταν σιωπηλά και, ω του θαύματος, αμέσως έπεσαν σαν νεκροί στη γη εκείνοι που κρατούσαν τις δάδες, οι οποίοι και πίστεψαν στον Χριστό. Τότε ο Ιουλιανός και οι σύντροφοί του οργήστηκαν, σήκωσαν τους δημίους, τους έβρισαν και τους είπαν: «Γιατί αφήσατε τις λαμπάδες και δεν κατακάψατε αυτόν τον δυσεβή και πανάθλιο, αλλά καταληφθήκατε από νάρκωση και αμέλεια;» Ο δε Άγιος είπε στον τύρανο: «Συ είσαι δυσεβής και τυφλωμένος κατά τους οφθαλμούς της ψυχής,

δεν βλέπεις τους αγγέλους οι οποίοι με φυλάττουν και δεν σας αφήνουν να με εγγίσετε; Μη μωρολογείς λοιπόν, διότι ο Θεός των Χριστιανών είναι Μέγας». Όταν άκουσε αυτά ο Ιουλιανός καταντροπιάστηκε και πρόσταξε να ρίξουν τους στρατιώτες εκείνους στο πέλαγος. Βλέποντας δε αυτούς ο Άγιος Θεοδώρητος να τους πηγαίνουν στη θάλασσα, τους είπε: «Πορεύεστε, παιδιά μου, εν ειρήνη, πορεύεστε τη μακαρία αυτή οδώ, διότι και εγώ μετά από λίγο θα σας ακολουθήσω για να χαίρομαι κι εγώ μαζί σας την αιώνιο βασιλεία των Ουρανών». Επειδή δε ο ασεβής θείος του παραβάτου βίαζε τον Άγιο Θεοδώρητο να θυσιάσει στα είδωλα, ο Άγιος του είπε: «Συ μεν, δυσεβέστατε και πιο άθλιε από όλους τους ανθρώπους,

από λίγες μέρες θα απορρίψεις βίαια τη μιαρή σου ψυχή στο αιώνιο πυρ της κολάσεως. Ο δε ασεβέστερός σου τύρανος Ιουλιανός, ο ανεψιός σου, στη γη της Περσίας μέλλει να κτυπηθεί με ουράνια λόγχη και θα ριφθεί στη γέεννα του πυρός, από την οποία δεν θα επιστρέψει πλέον. Έτσι και οι δυο θα λάβετε το μισθό της κακίας σας, εγώ δε θα θυσιάσω στον Θεό μου θυσία αινέσεως». Και αυτά μεν είπε ο Άγιος. Ο δε ασεβής Ιουλιανός πρόσταξε αμέσως να τον αποκεφαλίσουν. Ενώ δε οδηγούνταν ο Μάρτυς στον τόπο της καταδίκης, προσευχόταν με χαρά και, αφού αποκεφαλίστηκε, ανέβηκε στον Θεό για να λάβει από Αυτόν τον στέφανο της αθλήσεως. Το άγιό του λείψανο το πήραν κάποιοι Χριστιανοί

και ενταφίασαν με τις πρέπουσες τιμές, σημείωσαν δε και τα ανωτέρω προφητικά λόγια, τα οποία είπε ο Άγιος και τα οποία μετά από λίγες μέρες πραγματοποιήθηκαν. Διότι, καθώς προείπε ο Άγιος Θεοδώρητος, και οι δυο Ιουλιανοί κακώς ξεψύχισαν και παραδόθηκαν οι ψυχές τους στις τιμωρίες του Άδου. Ιδιαίτερα για τον Ιουλιανό, τον θείο του παραβάτου, αναφέρεται ότι έπεσε σε βαρύτατη ασθένεια, κατά την οποία σάπησαν τα εντόσθιά του και με εμετό έβγαζε κόπρο από το στόμα του, η δε σύζυγός του, η οποία ήταν πιστή και ευσεβής, του έλεγε: «Πρέπει, άνδρα μου, να υμνείς τον Σωτήρα Χριστό, ο οποίος με την τιμωρία αυτή έδειξε σε σένα τη δύναμή Του, επειδή

αν αυτός μεταχειριζόταν τη συνηθισμένη του μακροθυμία, δεν θα γνώριζες ποιος είναι αυτός τον οποίο συ πολεμείς».

Σοφά και πολύ διδακτικά τα λόγια της συζύγου του Ιουλιανού, τα οποία και επαναλαμβάνουμε: «Πρέπει, άνδρα μου, να υμνείς τον Σωτήρα Χριστό, ο οποίος με την τιμωρία αυτή σου έδειξε τη δύναμή Του, επειδή αν αυτός μεταχειριζόταν τη συνηθισμένη του μακροθυμία, δεν θα γνώριζες ποιος είναι αυτός τον οποίο συ πολεμείς». Και είναι πολύτιμα και διδακτικά, διότι και εμείς πάρα πολλές φορές στην καθημερινή μας ζωή βρισκόμαστε, αν όχι σε τόσο τραγική θέση, πάντως σε ανάλογη κατάσταση. Όταν τα πράγματα για μας είναι έτσι όπως δεν θα θέλαμε να είναι, αποτελούν για μας δυστύχημα, μια δυσάρεστη κατάσταση, την οποία θεωρούμε απλώς κακιά ώρα,

κακών ανθρώπων, από την οποία θέλουμε μόνο να απαλλαγούμε μια ώρα αρχίτερα, καθώς τη θεωρούμε χωρίς κανένα ιδιαίτερο νόημα, καθώς δεν τη συνδέουμε με το σχέδιο του Θεού για μας, για τη σωτηρία μας. Είναι χαρακτηριστικό το ερώτημα που συνήθως γίνεται στις περιπτώσεις αυτές: «Γιατί σε μένα;» Έτσι πάνω στα πράγματα φαίνεται πόσο λίγο πιστεύουμε σε αυτό που λέμε στο σύμβολο της πίστεως: «Πιστεύω σε ένα Θεό, Πατέρα Παντοκράτορα». Πόσο λίγο δηλαδή πιστεύουμε σε Θεό που είναι ως Πατέρας γεμάτος αγάπη και σοφία και ως Παντοκράτορας παντοδύναμος. Εάν πιστεύαμε πραγματικά, θα δεχόμασταν τα πάντα, τα ευχάριστα αλλά και τα δυσάρεστα,

με απόλυτη εμπιστοσύνη, σε όλα θα αναγνωρίζαμε σκοπιμότητα, όλα θα τα θεωρούσαμε ευεργεσίες. Αν είχαμε ως αναμφίβολο δεδομένο την αγάπη του Θεού και την παντοδυναμία Του, το ότι όλα ο Θεός τα έχει στα χέρια Του και τίποτε δεν είναι τυχαίο, όχι μόνο φόβο και άγχος δεν θα είχαμε, αλλά και σε όλα θα ήμασταν ευχαριστημένοι και από όλα θα ωφελούμασταν.