The Martyrdom and Christian Identity of Three Saints

The Holy Martyrs Probus, Tarachus, and Andronicus lived in the second half of the third century after Christ, during the reign of Emperor Diocletian. A great persecution of Christians had broken out. Many fled to the mountains and caves and dared not show themselves, for they did not know what might happen to them. The ungodly had laid traps for them everywhere. These three saints were among them. Though they came from different peoples and had grown up in different cities, they were united in the one faith in Christ and were loving brothers. Tarachus was from Rome and had been a soldier; Probus was from Pamphylia.

Andronicus was from the renowned city of Ephesus. All three were known for their deep devotion to God. They knew the Holy Scriptures and strove diligently to live by the commandments of the Gospel. Their thoughts, desires, words, deeds, and their whole way of life bore the imprint of the Christian spirit. Unable to bear the great impiety of the pagans, and since the wilderness was full of Christians at that time, they chose to live outside the cities and took refuge in the mountains near Tarsus.

Their longing for Christ was so great that they grieved at the thought of failing to become martyrs. They believed that, unless they shared in their Master's sufferings, they would suffer a great loss and might even be deprived of His Kingdom. While the saints were pondering this, the emperor sent a harsh and inhuman ruler named Maxentius to Tarsus. He immediately sent his men to find the Christians and bring them in. So our saints were arrested and imprisoned. Afterward, the judge ordered the eldest brought before him for questioning. He thought the man's frail body would keep him from resisting bravely. He asked him, “What is your name?” The saint answered, “I am a Christian.”

“But if you insist on knowing the name my parents gave me, I am called Tarachus. I was a soldier. Do not be misled by my old age and this worn-out body. It was worn down by life in the army, and this heart has never known fear or flight. My bodily strength has faded, but my spirit remains undiminished, and help from above makes up for every human weakness. There is one true God. Your gods are stone and wood, and you who worship them are less sensible than they are.” Maxentius grew angry and ordered him beaten with rods. As the others watched him suffer, they took pity on him because of his age and urged him to give up what they called foolishness and vanity.

He answered them, “For sixty years I have labored to gain this all-wise and saving foolishness. Should I lose in a single hour what I gained with so much effort?” They went on beating him and then put him in prison. Next they brought in Probus, who said, “I am a Christian, and nothing draws me more than to endure countless torments for Christ and shed my blood for Him.” At this, they pierced him and beat him with oxhide whips until the ground was red with blood. The martyr said, “Christ, help me.” The governor replied, “If He were helping you, He would rescue you from this torment.” The saint answered:

“I do not ask Him to spare me suffering. I ask Him to strengthen me to endure it. No one striving for a prize, if he has any sense, would want to be released from the contest and lose the reward and crown. Know, then, judge, that my Master has heard me and helped me greatly. That is why I scorn the tortures with which you think you can defeat me, and I grow braver.” At Maxentius's command, Probus too was put in chains. Then Andronicus was brought before the tribunal. The ruler told him, “Sacrifice to the gods, and do not be a fool.” The martyr replied, “If we were to receive no reward in the life to come for these sufferings, you would be right to say we had lost our minds.”

“But if, as we hope, we receive a rich reward according to the sure promise of Christ our Savior, then the sufferings of this present time are not worthy to be compared with the glory and gladness to come.” The martyr's brave answer drove Maxentius into a greater rage. At his command, they pierced the martyr's sides with red-hot needles and tore his flesh with iron instruments. Then he too was sent to prison. A few days later, all three were brought before the tyrant again. Once more they confessed that they were Christians, without shrinking back or fearing what would follow. Tarachus was the first to declare that he remained a Christian. They beat him,

burned his hands, hung him upside down and exposed him to smoke, and poured vinegar mixed with mustard and salt into his nostrils. Then they sent him back to prison. After beating Probus, they laid him on red-hot iron, but he came away unharmed. Then they cut out his tongue and imprisoned him again. Next they brought in Andronicus. When he refused to sacrifice to idols, they beat him so severely that his whole body became one wound, and they poured salt into it. A few days later, Maxentius saw that he could not turn the martyrs from their faith by any means. Enraged, he had the skin torn from Tarachus's entire head and Probus's eyes put out.

He forced meat from the defiled pagan sacrifices into Andronicus's mouth, put out his eyes, and ordered his chest, hands, and thighs pierced with red-hot skewers. The next day the ruler took his seat in the arena. The saints had to be carried in, for after so many injuries, burns, and other torments, they could no longer walk. Wild beasts were released against them, but they did not touch those holy bodies. A fearsome bear went up to Saint Andronicus and licked the blood from his wounds. Then they released a fierce lioness. She charged furiously, but as she came near the martyrs,

she lost her natural ferocity and became gentle as a lamb. Saint Tarachus pulled her by the ear, but she turned away and bit at the wooden boards, trying to get out of the arena. Seeing this and knowing nothing else to do, the foolish Maxentius ordered the martyrs to be beheaded.

Our saints departed this life with joy, crowned as victors, to enjoy the rich reward of their struggles. Their holy relics had deliberately been mixed with the bodies of other condemned people. In the darkness of night, the Christians could not tell which were theirs. Some devout Christians prayed and asked God to reveal the holy martyrs to them. Then a star appeared from heaven and came to rest above each of the holy relics, like the star at Christ's birth. In this way they found them, took them away with great care, and hid them in a stone pit, glorifying the all-holy name of Christ.

Once again, our saints astound us and teach us through their unyielding steadfastness and unshakable faith in Christ their Master. Yet their perseverance was no accident, and their faith was no mere conviction. It filled and governed their whole being.

It sprang from their deep and real union with Christ, a union that reached into their very being; we might even say they had identified themselves with Him. That is why, when they were asked, as we heard earlier, “What is your name?” they answered, “I am a Christian.” We see this in other cases too.

Sanctus of Vienne, Dasius, and the Forty Holy Martyrs: their identity was Christ. Through Holy Baptism and by God's grace, fallen humanity, like a wild olive tree, is grafted onto Christ, the cultivated olive tree, and becomes cultivated itself. A person is united with Christ and becomes a member of His body. That person becomes Christ, without losing the distinct qualities of his or her own personality; those qualities become Christ's. Christ is all and in all. So for us Christians, Christ is everything. As the Apostle Paul said, “It is no longer I who live, but Christ lives in me.”

Now we understand why our saints answered, “I am a Christian,” when asked their names. We also understand why we insist that our identity cards should say “Orthodox Christian.” This is no mere wish or the stubbornness of fundamentalists. It springs from who we are in Christ: it reveals our being, our true identity. Those who oppose this seem not to know these things, or not to have read the lives of the saints. They act according to what is in their hearts. Our duty, whether or not the identity cards say it, is to act

and bring into life what we are called to be in Christ, saying “I am a Christian” not only in words but also in deeds, to the glory of the Holy Trinitarian God.

Άγιοι Μάρτυρες Πρόβος, Τάραχος και Ανδρόνικος έζησαν κατά το δεύτερο ήμισυ του τρίτου μετά Χριστόν αιώνος, στα χρόνια του Αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Τον καιρό εκείνο είχε ξεσπάσει μεγάλος διωγμός κατά των Χριστιανών, πολλοί από τους οποίους έφευγαν στα βουνά και στις σπηλιές και δεν τολμούσαν να παρουσιαστούν, διότι δεν ήξεραν τι θα τους συμβεί, καθώς παντού οι δυσσεβείς τους είχαν στημένες παγίδες. Τότε βρίσκονταν και οι τρεις αυτοί Άγιοι, οι οποίοι, αν και ήταν από διαφορετικά γένη και σε διαφορετικές πόλεις αναθραμμένοι, παρόλα αυτά ήταν ενωμένοι στη μία πίστη του Χριστού και έτσι αγαπημένοι αδελφοί. Και ο μεν Τάραχος ήταν από τη Ρώμη, στρατιωτικός στο επάγγελμα, ο Πρόβος από την Παμφυλία.

Ο δε Ανδρόνικος από την περίφημη Έφεσο. Και οι τρεις διακρίνονταν για τη βαθιά τους ευσέβεια. Ήταν κάτοχοι των ιερών γραφών και με κάθε επιμέλεια αγωνίζονταν να εφαρμόσουν τις εντολές του Ευαγγελίου. Οι σκέψεις, οι επιθυμίες, οι λόγοι, οι πράξεις και εν γένει όλη τους η ζωή έφερε τη σφραγίδα του χριστιανικού πνεύματος. Και οι τρεις, μη υποφέροντας να βλέπουν την υπερβολική ασέβεια των ειδωλολατρών, αλλά και επειδή την εποχή εκείνη οι έρημοι ήταν γεμάτες από χριστιανούς, προτίμησαν την εκτός πόλεων ζωή και κατέφυγαν στα όρη της Ταρσού.

Από τον πολύ πόθο που είχαν για το Χριστό λυπούνταν, νομίζοντας ότι εάν δεν μαρτυρήσουν, δεν γίνουν συμμέτοχοι στα παθήματα του Δεσπότου, ζημιώνονταν πολύ και κινδύνευαν να στερηθούν τη Βασιλεία του. Ενώ μελετούσαν αυτά οι Άγιοι, έστειλε ο Αυτοκράτορας στην Ταρσό άρχοντα σκληρό και απάνθρωπο, ονομαζόμενο Μαξέντιο, ο οποίος αμέσως έστειλε ανθρώπους του να βρουν και να φέρουν τους Χριστιανούς. Έτσι οι Άγιοί μας συνελήφθηκαν και φυλακίστηκαν. Μετά από αυτά ο δικαστής πρόσταξε και έφεραν στο μέσο για να τον ανακρίνει τον γεροντότερο, νομίζοντας ότι η αδυναμία του σώματος δεν θα τον βοηθούσε στο να αντισταθεί με γενναιότητα. Τον ρώτησε λοιπόν: «Πώς ονομάζεσαι;» Αυτός αποκρίθηκε: «Χριστιανός είμαι».

Όμως, αν επιμένεις να μάθεις και το από τους γονείς μου όνομα, Τάραχος καλούμαι. Ήμουν στρατιώτης και μη βλέπεις τα γηρατειά και τις καταβεβλημένες αυτές σάρκες. Δαπανήθηκαν στη ζωή των στρατοπέδων και τα στήθια αυτά ποτέ δεν γνώρισαν το φόβο και τη φυγή. Οι σωματικές δυνάμεις υποχώρησαν, αλλά η ακμή της ψυχής παραμένει ακέραιη και η άνωθεν βοήθεια αναπληρώνει κάθε ανθρώπινη ασθένεια. Ένας είναι ο αληθινός Θεός, οι δε θεοί σου είναι λίθοι και ξύλα και όσοι τα προσκυνάτε είστε πιο άλογοι από αυτά». Τότε ο Μαξέντιος θύμωσε και πρόσταξε να τον ραβδίσουν. Καθώς τον έβλεπαν οι άλλοι να βασανίζεται, τον συμπονούσαν ως γεροντότερο και τον συμβούλευαν να αφήσει τη μωρολογία και τη ματαιότητα.

Ο δε τους αποκρινόταν: «Εξήντα χρόνια κοπίαζα να αποκτήσω αυτή την πάνσοφη μωρία και σωτήριο, και τώρα για μια ώρα να χάσω εκείνο που με τόσο κόπο απόκτησα;» Συνέχισαν να τον χτυπούν και μετά τον φυλάκισαν. Κατόπιν έφεραν τον Πρόβο, ο οποίος είπε: «Χριστιανός είμαι και τίποτε δεν με έλκει τόσο, όσο το να πάθω για το Χριστό μύρια βάσανα και να χύσω το αίμα μου γι' αυτόν». Αφού είπε αυτά, τον κέντησαν και τον έδερναν με βούνευρα, τόσο που η γη κοκκίνησε από το πολύ αίμα. Ο Μάρτυς έλεγε: «Χριστέ, βοήθησέ με». Ο ηγεμόνας είπε: «Εάν σε βοηθούσε, θα σε άρπαζε από αυτό το βάσανο». Ο Άγιος του απάντησε:

«Δεν του ζητώ εγώ να μην πάθω, αλλά να με δυναμώσει για να υπομένω τα πάθη. Κανείς αγωνιζόμενος που έχει κοινό νου δεν θα ήθελε ποτέ κάποιος να τον απαλλάξει από τους αγώνες για να μην χάσει την αμοιβή και το στέφανο. Γνώριζε, λοιπόν, δικαστά, ότι με άκουσε ο Δεσπότης μου και πολύ με βοήθησε. Γι' αυτό καταφρονώ τα βασανιστήριά σου, με τα οποία νομίζεις ότι θα με νικήσεις, και γίνομαι ανδριότερος». Κατά διαταγή του Μαξεντίου έβαλαν στα δεσμά και αυτόν. Ακολούθως έφεραν στο κριτήριο και τον Ανδρόνικο. Ο άρχοντας του είπε: «Θυσίασε στους θεούς και μη είσαι μωρός και ανόητος». «Εάν δεν λαμβάναμε», αποκρίθηκε ο Μάρτυς, «στη μέλλουσα ζωή ανταμοιβή για τα βάσανα αυτά, θα είχες δίκιο να λέγεις ότι τρελαθήκαμε».

Εάν λαμβάνουμε, καθώς ελπίζουμε, πλούσια την ανταπόδοση κατά την αληθέστατη υπόσχεση του Σωτήρος Χριστού, τότε όλα τα παθήματα του νυν καιρού δεν είναι άξια να παραβληθούν με τη μέλλουσα δόξα και αγαλλίαση». Η γενναία απάντηση του μάρτυρος επέτεινε τη μανία του Μαξεντίου. Κατά προσταγή του κατακέντησαν τις πλευρές του μάρτυρος με πυρωμένες βελόνες και καταξέσχισαν τις σάρκες του με σιδερένια όργανα. Μετά τον έστειλε και αυτόν στη φυλακή. Μετά από μερικές μέρες έφεραν και πάλι τους τρεις προς τον τύρανο. Ομολόγησαν και πάλι εκείνοι τη χριστιανική τους ιδιότητα, χωρίς να δειλιάσουν ή να φοβηθούν για όσα θα ακολουθούσαν. Πρώτος ο Τάραχος δήλωσε ότι εξακολουθεί να παραμένει χριστιανός. Τον χτύπησαν,

κατέκαψαν τα χέρια του, τον κρέμασαν ανάποδα και τον κάπνιζαν, έχυσαν από τη μύτη ξίδι με σινάπι και αλάτι. Μετά και πάλι στη φυλακή. Τον Πρόβο, αφού τον έδειραν, τον έβαλαν πάνω σε πυρωμένο σίδερο, από το οποίο έμεινε αβλαβής. Μετά του έκοψαν τη γλώσσα και τον φυλάκισαν εκ νέου. Στη συνέχεια έφεραν τον Ανδρόνικο. Στην άρνησή του να θυσιάσει στα είδωλα, τον έδειραν τόσο δυνατά, που έγινε όλο του το σώμα μια πληγή, στην οποία έχυσαν αλάτι. Μετά από μερικές μέρες, βλέποντας ο Μαξέντιος ότι δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να μεταστρέψει τους μάρτυρες, εξαγριώθηκε και έγδαρε όλο το κεφάλι του Τάραχου, του δε Πρόβου έβγαλε τους οφθαλμούς.

Του δε Ανδρόνικου στο στόμα έβαλε με τη βία κρέας από τις μιαρές ειδωλολατρικές θυσίες, έβγαλε τους οφθαλμούς και πρόσταξε να κατακεντούν με πυρωμένες σούβλες το στήθος, τα χέρια, τους μηρούς. Την επομένη κάθισε ο άρχοντας στο θέατρο όπου έφεραν τους Αγίους σηκωτούς, διότι μετά από τόσους ακρωτηριασμούς, εγκαύματα και τόσα άλλα που υπέστησαν δεν μπορούσαν να βαδίσουν. Εναντίον τους άφησαν θηρία τα οποία όμως δεν άγγιξαν καθόλου τα Άγια εκείνα σώματα. Μια φοβερή αρκούδα πήγε στον Άγιο Ανδρόνικο και έγλειφε με τη γλώσσα τα αίματα των πληγών του. Μετά άφησαν μια άγρια λέαινα η οποία έτρεξε με πολύ θυμό, καθώς όμως πλησίασε τους μάρτυρες,

έχασε τη φυσική της αγριότητα και έγινε σαν αρνί ήμερο. Ο δε Άγιος Τάραχος την έσυρε από το αυτί, αλλά αυτή γύρισε πίσω και δάγκανε τις σανίδες προσπαθώντας να βγει έξω από το θέατρο. Βλέποντας αυτά ο ασύνετος Μαξέντιος και μη γνωρίζοντας τι άλλο πλέον να κάνει, διέταξε οι μάρτυρες να αποκεφαλιστούν.

Οι Άγιοί μας έφυγαν από την παρούσα ζωή με χαρά και στεφανηφόροι, για να απολαύσουν πλουσιότερα την αμοιβή των αγώνων τους. Τα Άγια Λείψανα ήταν επίτηδες ανακατωμένα με άλλα σώματα καταδικασθέντων και δεν γνώριζαν οι Χριστιανοί ποια ήταν λόγω του σκότους της νύχτας. Κάποιοι ενάρετοι χριστιανοί προσευχήθηκαν και παρακάλεσαν το Θεό να τους φανερώσει τους Αγίους Μάρτυρες. Τότε φάνηκε αστέρι από τον ουρανό και κάθισε στο καθένα από τα Άγια Λείψανα, όπως το αστέρι κατά τη γέννηση του Χριστού. Έτσι τα βρήκαν, με πολλή σπουδή τα πήραν και τα έκρυψαν σε πέτρινο λάκκο, δοξάζοντας το υπεράγιο όνομα του Χριστού.

Και πάλι οι Άγιοί μας κατέπληξαν, αλλά και μας νουθέτησαν με την ακατάβλητη σταθερότητα, την ακλόνητη πίστη τους στον Δεσπότη Χριστό. Όμως η εμμονή τους αυτή δεν ήταν τυχαία, ούτε η πίστη τους ήταν ένα απλό φρόνημα. Ήταν κάτι που διαπότιζε και κυριαρχούσε σε όλη την ύπαρξή τους.

Αποτέλεσμα της βαθιάς και ουσιαστικής, της οντολογικής θα λέγαμε, σχέσεώς τους με το Χριστό, της ταυτίσεώς τους με το Χριστό. Γι' αυτό όταν τους ρωτούσαν, όπως είδαμε προηγουμένως, «Ποιο είναι το όνομά σου;», απαντούσαν: «Χριστιανός είμαι, είμαι χριστιανός». Αυτό το βλέπουμε και σε άλλες περιπτώσεις.

Του Σάνκτου από τη Βιέννη, Δασίου, Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. Η ταυτότητά τους ήταν ο Χριστός. Με το Άγιο Βάπτισμα, με τη χάρη του Θεού, ο αγριέλαιος πεπτωκώς άνθρωπος μπολιάζεται στην καλλιέλαιο Χριστό για να γίνει καλλιέλαιος. Ο άνθρωπος ενώνεται με το Χριστό και γίνεται μέλος του σώματος του Χριστού. Γίνεται Χριστός. Χωρίς να εξαφανίζονται οι ιδιαιτερότητες της προσωπικότητάς του, γίνονται ιδιαιτερότητες του Χριστού. Τα πάντα και εν πάσι Χριστός. Έτσι, για μας τους χριστιανούς, ο Χριστός είναι το Παν. Έτσι ο Απόστολος Παύλος έλεγε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμί Χριστός».

Δικαιολογείται η απάντηση των Αγίων μας όταν τους ρωτούσαν «Ποιο είναι το όνομά σου;» «Χριστιανός είμαι». Έτσι δικαιολογείται και η δική μας εμμονή στο να αναγράφεται στο δελτίο ταυτότητός μας το «Χριστιανός Ορθόδοξος». Δεν πρόκειται για μια απλή επιθυμία ή πείσμα φονταμενταλιστών, αλλά κάτι που υπαγορεύεται από το εν Χριστώ είναι μας, για κάτι που φανερώνει την ύπαρξή μας, η πραγματική μας ταυτότητα. Φαίνεται ότι οι αντιδιατιθέμενοι δεν τα γνωρίζουν αυτά ή ότι δεν έχουν διαβάσει τα συναξάρια. Κι αυτοί μεν κάνουν τη δουλειά τους κατά την καρδία τους. Δικό μας δε καθήκον είναι, είτε το γράφουν οι ταυτότητες είτε όχι, να ενεργούμε και

να πραγματοποιούμε το εν δυνάμει εν Χριστώ είναι μας και να λέμε όχι μόνο με τα λόγια αλλά και με τα έργα «Χριστιανός είμαι», προς δόξαν του Αγίου Τριαδικού Θεού.