Symeon Metaphrastes and John the Dwarf on Holiness

Today, November 9, our Church commemorates the holy martyrs Nikephoros and Porphyrios; Saint Matrona; Saint Theoktiste of Lesbos; Saints Eustolia and Sopatra; Saint Symeon Metaphrastes; the holy martyr Antonios; the holy martyrs Christophoros and Maura; the holy martyrs Narses and Artemon; Saint John the Dwarf; Saint Helladios; Saints Euthymios and Neophytos, founders of the Holy Monastery of Docheiariou; Saint Nektarios, Metropolitan of Pentapolis and Wonderworker; and Saint Nikephoros the Russian Cave-Dweller.

The man known as Symeon Metaphrastes came from Constantinople and flourished in the reign of the devout Emperor Leo VI the Wise. Earlier he was called Niketas Paphlagon. Because of his virtue and wisdom, he rose to the ranks of magistros and logothete, and the emperor held him in great esteem. When the Arabs came by ship to Crete and plundered towns and villages, the emperor chose the great and highly skilled commander Himerios and sent Niketas with him as an envoy to the Arabs. He gave the two men authority either to bring them into submission peacefully or to defeat them in war, as Metaphrastes himself relates

in the life of Saint Theoktiste of Lesbos, whom we commemorate today. Although the emperor loved and honored Niketas greatly for his wisdom and virtue, as well as his natural courage, skill, and experience in war, Niketas had no attachment to worldly vanities. For a long time he had wanted to leave worldly life and become a monk. So he told the emperor that, if he returned victorious from Crete, he would ask him for a favor. The emperor promised to grant his request. Niketas then went to Crete with Himerios and spoke as the emperor’s envoy before the leader of the Arabs.

His words were so wise and conciliatory that he won them over without a battle and persuaded them to pay tribute to the emperor. When he returned to Constantinople, he bowed before the emperor and asked for the favor he had been promised. The emperor did not know what Niketas would ask. Following the custom of the time, he gave Niketas his hand to kiss, thinking he would ask for money or a higher honor, as those who love the world often do. But Niketas, who loved Christ, asked for only one gift: to be allowed to become a monk. The emperor was grieved at the thought of losing such a wise and capable man.

Yet he could not break his promise. With tears, he embraced and kissed the godly Niketas and said, “Go, my child, into the mercy of God, and pray to Him for my sins as well.” The saint departed, became a monk, and took the name Symeon. Freed from the turmoil of the world, he gathered the lives of the saints that he could find, revised them, and gave them a more beautiful style. Then he sent people to various cities and places to bring him as many other saints’ lives as they could find. He reworked these too in a most pleasing language, and for this reason he was called Metaphrastes. Everything he wrote is true,

and even scholars among the Latins translated these writings into Latin. Saint Symeon lived in holiness and virtue, laboring for the Lord and His saints. Through the instructive and beautifully written lives of the saints that he composed, he edified many people and continues to edify them each day. He departed to the Lord to rejoice forever with the saints, always interceding for us all.

Saint John was called the Dwarf because he was short in stature. He lived in the desert among the other hermits and had a very virtuous elder, who taught him each day to struggle and labor diligently for the Kingdom of Heaven. John obeyed his elder’s words so faithfully that he became still more virtuous than his elder. Whatever he was told to do, he did gladly, without questioning the command. One day his elder took a dry stick, planted it, and told John to water it every day with a jar of water until it sprouted and bore fruit.

The water was so far away that he had to set out in the afternoon to return the following morning. John obeyed without question and watered the stick for three full years. Then, wonder of wonders, that utterly dry stick sprouted and bore walnuts. His elder took the fruit to the church at Scetis and said to the brothers, “Take and eat, brothers and fathers, the fruit of obedience.” One day an intrusive thought came to John: he wanted to live free from earthly cares, like the angels in Paradise. So he asked his elder’s blessing to go to a completely deserted place.

His elder let him go, so that the hardship would teach him humility. John went into solitude, but after a week he grew hungry. He got up and returned to the cell at night, knocking at the door. To humble him, the elder pretended not to know him and asked who was there. “John, your servant,” he answered. The elder replied from inside, “John has become an angel and has no need of human help.” John kept asking him to open the door, but the elder left him outside all night so that he might grow more humble. In the morning he opened the door and said, “You see that you are human and need to eat.

So do not think too highly of yourself.” John bowed in repentance and asked forgiveness. Afterward he became mature in virtue, compassionate and merciful to everyone. Saint John said that humility and the fear of God stand above all the virtues. Humility caused Joseph the All-Comely to be sold. When his brothers were selling him, he could have said, “I am the brother of those who are selling me.” But he kept silent and humbled himself. Because of this, humility raised him to become a ruler in Egypt. John also said, “We have put down the light burden of blaming ourselves, and now we carry the heavy burden

of justifying ourselves.” He himself was so humble that, despite all his virtue and wisdom, he considered himself unworthy of any honor and did not want people to revere him. Yet the more he fled human praise, the more God glorified him. Once, when he was told that a saint was about to die, people asked him to go and say farewell. John did not go by day, because he did not want people to see and praise him. Instead, he left his cell at night. The all-good God sent angels with bright lamps to light his way through the darkness. When the people of the town saw that wondrous light, they gathered together

and honored him even more. Thus the Lord’s words came to pass: “Whoever humbles himself will be exalted.” John also said, “Anyone who wishes to become virtuous cannot make progress in a single day. But when he rises from his bed, let him make a start with one virtue. Let him show great patient endurance in the struggle the enemy of all good will bring against him, and pray with deep humility, sighs, and tears for the Lord to strengthen him against the tempter.

Then let him persevere for several days without falling into the passion he wants to overcome, and let him fight it with the corresponding virtue, with God’s help. For example, if your appetite tempts you, go without the food you crave for a week and eat only once a day. If you are proud, take on the humblest tasks and wear plain, worn clothing. Do the same with the other passions until you are freed from them all.” With these and similar teachings, the saint edified those who heard him, and then departed to the Lord.

To this they devoted themselves without reserve, disregarding every hardship and sacrifice. In this way they won the heavenly crown and adorned the spiritual firmament of the Church like radiant stars. Through their words, their lives, and their miracles, they inspire, enlighten, and strengthen the faithful of every age and place, guiding them on the path of virtue and salvation. In every account of a saint’s life, we see how the Gospel is lived out, often down to its smallest details. This helps us understand it better and take it more deeply to heart. In the saints’ miracles, we perceive God’s grace more clearly. It confirms their holiness, consoles us, and strengthens us in our spiritual struggle. For these reasons, the lives of the saints have been, and remain, a vital source of spiritual nourishment for the faithful. Our Church continues to use them for this purpose. And we pray

that we may all make good use of this treasure.

Σήμερα, 9 του μηνός Νοεμβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη των Αγίων Μαρτύρων Νικηφόρου και Πορφυρίου, της Οσίας Ματρώνης, της Οσίας Θεοκτίστης της Λεσβίας, των Οσίων Ευστολίας και Σωπάτρας, του Οσίου Συμεών του Μεταφραστού, του Αγίου Μάρτυρος Αντωνίου, των Αγίων Μαρτύρων Χριστοφόρου και Μαύρας, των Αγίων Μαρτύρων Ναρσή και Αρτέμονος, του Οσίου Ιωάννου του Κολοβού, του Οσίου Ελλαδίου, των Οσίων Ευθυμίου και Νεοφύτου, κτητόρων της Ιεράς Μονής Δοχειαρίου, του Αγίου Νεκταρίου Μητροπολίτου Πενταπόλεως του Θαυματουργού και του Οσίου Νικηφόρου του Σπηλαιώτου του Ρώσου.

Επωνομαζόμενος Μεταφραστής είχε πατρίδα την Κωνσταντινούπολη, άκμασε δε κατά τους χρόνους του ευσεβέστατου βασιλέως Λέοντος του Έκτου του Σοφού. Προηγουμένως ονομαζόταν Νικήτας Παφλαγών, για την αρετή δε και σοφία του υψώθηκε στο αξίωμα του μαγίστρου και λογοθέτου και τιμόταν πολύ από τον βασιλέα. Όταν πήγαν στην Κρήτη οι Άραβες με πλοία και λεηλατούσαν διάφορες πόλεις και χωριά, τότε ο Αυτοκράτορας διάλεξε τον μέγα και στρατηγικότατο Ημέριο και μαζί του έστειλε τον Νικήτα αυτόν ως πρέσβη προς τους Άραβες και με πληρεξουσιότητα σ' αυτούς τους δύο ή να τους υποτάξουν ειρηνικά ή να τους εξολοθρεύσουν με τον πόλεμο, καθώς αυτά ο ίδιος ο Μεταφραστής διηγείται

βίο της σήμερα εορταζομένης Οσίας Θεοκτίστης της Λεσβίας. Αν και ο βασιλέας υπεραγαπούσε και τιμούσε πολύ τον Όσιο, τόσο για τη σοφία και την αρετή του όσο και για τη φυσική ανδρεία και επιτηδειότητα και εμπειρία στους πολέμους, μ' όλον τούτο ο Νικήτας δεν ήταν προσηλωμένος στα μάταια, αλλά μελετούσε προ πολλού να εγκαταλείψει τα κοσμικά πράγματα και να γίνει μοναχός. Γι' αυτό είπε στον βασιλέα ότι εάν επανέλθει νικητής από την Κρήτη, να του εκπληρώσει κάποια χάρη την οποία έμελλε να του ζητήσει. Ο δε βασιλέας του υποσχέθηκε ότι αναμφίβολα θα πραγματοποιούσε την αίτησή του. Έτσι, αφού πήγε στην Κρήτη με τον Ημέριο, μίλησε ως απεσταλμένος του Αυτοκράτορα ενώπιον του αρχηγού των Αράβων

τόσο τους πράυνε με τη σοφία των λόγων του, ώστε αμαχητί τους νίκησε και τους έπεισε να πληρώνουν φόρο στον βασιλέα. Έτσι, όταν επανήλθε στην Κωνσταντινούπολη, προσκύνησε τον βασιλέα και τον παρεκάλεσε να του δώσει τη χάρη που του υποσχέθηκε. Ο δε Αυτοκράτορας, μη γνωρίζοντας τι θα του ζητήσει, έδωσε το χέρι του στον Νικήτα και το ασπάστηκε, διότι τέτοια συνήθεια υπήρχε, νομίζοντας ότι θα του ζητούσε χρήματα ή κάποια τιμή μεγαλύτερη, καθώς ποθούν οι φιλόκοσμοι. Ο δε φιλόχριστος, μάλλον ο φιλόχριστος Νικήτας, δεν ζήτησε άλλο δώρο από τον βασιλέα παρά μόνο το να τον αφήσει να γίνει μοναχός. Τότε ο άρχοντας στενοχωρήθηκε μεν διότι έμελλε να στερηθεί τέτοιο σοφό και ικανό άνδρα

μη μπορώντας να παραβεί την υπόσχεσή του, αγκάλιασε με δάκρυα τον θείο Νικήτα, τον φίλησε και του είπε: «Ύπαγε, τέκνον, εις το έλεος του Θεού, τον οποίο να παρακαλάς και για τις δικές μου αμαρτίες». Έφυγε ο Άγιος, έγινε μοναχός και μετονομάστηκε Συμεών. Αφού λοιπόν έγινε ο Όσιος μοναχός και λυτρώθηκε από τη σύγχυση του κόσμου, τότε συγκέντρωσε, καθάρισε και με τον λόγο καλλώπισε όσους βίους Αγίων βρήκε μέχρι τότε. Έπειτα έστειλε ανθρώπους σε διάφορες πόλεις και τόπους και του έφεραν όσους βίους Αγίων μπόρεσαν να βρουν, τους οποίους αυτός πάλι μετέφρασε σε γλυκύτατη γλώσσα και για τον λόγο αυτό ονομάστηκε Μεταφραστής. Όλα δε όσα έγραψε είναι αληθινά

οποία και αυτοί οι δάσκαλοι των Λατίνων μετέφρασαν στη λατινική. Έτσι, οσίως και εναρέτως ζώντας ο Όσιος, μοχθώντας για τον Κύριο και τους Αγίους του και πολλούς έχοντας ωφελήσει και ωφελώντας καθημερινά με το πολύ διδακτικό και γλαφυρότατο περιεχόμενο των βίων των Αγίων που συνέγραψε, απήλθε προς τον Κύριο για να συναγάλλεται αιώνια με τους Αγίους, πρεσβεύοντας πάντοτε για όλους εμάς.

Ο Όσιος Ιωάννης, ο επονομαζόμενος για το βραχύ, το κοντό του σώματος Κολοβός, ήταν στην έρημο με τους άλλους αναχωρητές και είχε γέροντα πολύ ενάρετο, ο οποίος καθημερινά τον δίδασκε και τον συμβούλευε να αγωνίζεται και να κοπιάζει χωρίς αμέλεια για να κερδίσει την ουράνιο βασιλεία. Τόσο δε φύλαγε τον λόγο του γέροντά του ως υπάκουος, ώστε έγινε πιο ενάρετος από εκείνον, διότι ό,τι τον πρόσταζε το έκαμε με χαρά, χωρίς να εξετάζει εάν ήταν καλό αυτό που τον πρόσταζε. Κάποτε ο γέροντάς του πήρε ένα ξερό ξύλο, το φύτεψε και τον πρόσταξε να το ποτίζει κάθε μέρα με μια στάμνα νερού μέχρι που να βλαστήσει και να φέρει καρπό.

Τόσο δε μακριά ήταν το νερό, ώστε έπρεπε να πάει κανείς από το απόγευμα για να επιστρέψει το πρωί. Έτσι ο Ιωάννης, κάνοντας αδιάκριτη υπακοή, το πότιζε τρία ολόκληρα χρόνια, μετά την παρέλευση των οποίων, ω του θαύματος, βλάστησε το κατάξερο εκείνο ξύλο και καρποφόρησε καρύδια. Παίρνοντας τον καρπό εκείνο ο γέροντας, πήγε στην εκκλησία της Σκήτεως και είπε στους αδελφούς: «Λάβετε, φάγετε, αδελφοί και πατέρες, καρπόν υπακοής». Κάποια μέρα του ήρθε ο λογισμός να ζήσει ζωή αμέριμνη όπως οι άγγελοι στον Παράδεισο. Ζήτησε λοιπόν ευλογία από τον γέροντά του να τον αφήσει να πάει σε τόπο εντελώς έρημο

Εκείνος τον άφησε για να βασανιστεί και να μην υψηλοφρονεί. Λοιπόν, πήγε στην αναχώρηση και κάνοντας μια εβδομάδα πείνασε. Γι' αυτό σηκώθηκε και επέστρεψε τη νύχτα στο κελί και χτυπούσε την πόρτα. Αλλά ο γέροντας, για να τον ταπεινώσει, προσποιήθηκε ότι δεν τον γνώριζε και τον ρώτησε ποιος ήταν. Εκείνος αποκρίθηκε: «Ιωάννης, ο δούλος σου». Του είπε ο γέροντας από μέσα: «Ο Ιωάννης έγινε άγγελος και δεν χρειάζεται ανθρώπινη βοήθεια». Εκείνος επέμενε να του ανοίξει, αλλά ο γέροντας δεν θέλησε και τον άφησε να βασανίζεται όλη τη νύχτα για να ταπεινωθεί περισσότερο. Το πρωί δε άνοιξε και του είπε: «Βλέπεις ότι είσαι άνθρωπος και χρειάζεσαι να φας

λοιπόν και μην υψηλοφρονείς». Εκείνος έβαλε μετάνοια, ζήτησε συγχώρηση και έγινε ύστερα τέλειος, συμπαθής και σπλαχνικός προς όλους. Αυτός ο Όσιος Ιωάννης είπε ότι η ταπεινοφροσύνη και ο φόβος του Θεού είναι πάνω από όλες τις αρετές. Τον Πάγκαλο Ιωσήφ η ταπεινοφροσύνη τον πούλησε. Διότι θα μπορούσε να πει όταν τον πουλούσαν ότι «είμαι αδελφός αυτών που με πουλούν», επειδή σιωπώντας και ταπεινωνόμενος πουλήθηκε, γι' αυτό η ταπείνωση τον έκανε ηγούμενο και άρχοντα στην Αίγυπτο. Ο ίδιος είπε πάλι: «Αφού αφήσαμε το ελαφρό φορτίο, δηλαδή το να κατηγορούμε τον εαυτό μας, βαστάζουμε το βαρύ φορτίο

δηλαδή το να δικαιώνουμε τον εαυτό μας». Ο ίδιος ήταν τόσο ταπεινός, ώστε παρόλη του την αρετή και σοφία νόμιζε τον εαυτό του ανάξιο κάθε τιμής και δεν ήθελε να τον ευλαβούνται οι άνθρωποι. Αλλά όσο εκείνος έφευγε τον ανθρώπινο έπαινο, τόσο ο Θεός τον δόξαζε. Του ανήγγειλαν κάποτε ότι κάποιος Άγιος έμελλε να πεθάνει και τον παρακαλούσαν να πάει να τον αποχαιρετήσει. Ο δε Ιωάννης δεν πήγε τη μέρα για να μην τον βλέπουν οι άνθρωποι και τον δοξάζουν. Τη νύχτα όμως βγήκε από το κελί του, ο δε Πανάγαθος Θεός έστειλε τους αγγέλους του με λαμπάδες φωτεινές και του έφεγγαν να περπατά στο σκοτάδι. Οι άνθρωποι δε της πόλεως, βλέποντας τέτοιο θαυμαστό φως, μαζεύτηκαν και

έτσι τον δόξασαν περισσότερο και πραγματοποιήθηκε ο λόγος του Κυρίου που λέγει: «Ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται». Ο ίδιος επίσης έλεγε: «Όποιος θέλει να γίνει ενάρετος δεν μπορεί να προκόψει σε μια μέρα, αλλά όταν σηκωθεί από το στρώμα, ας βάλει αρχή σε μια αρετή, έχοντας μεγάλη υπομονή στον πόλεμο τον οποίο θα του δώσει ο Μισόκαλος, και ας προσεύχεται με πολλή ταπείνωση, με στεναγμούς και με δάκρυα να τον ενδυναμώσει ο Κύριος να νικήσει τον πειράζοντα

Έτσι, ας κάνει υπομονή μερικές μέρες να μην πέσει στο πάθος εκείνο το οποίο ποθεί να νικήσει, κι ας πολεμά με την αντίστοιχη αρετή να το νικήσει με τη βοήθεια του Θεού. Λόγου χάρη, πειράζεσαι, άνθρωπε, από την κοιλιά σου; Στέρησέ την μια εβδομάδα και τρώγε μια φορά τη μέρα. Αν είσαι υπερήφανος, κάνε τις ευτελέστερες εργασίες και φόρα άχρηστα ενδύματα και έτσι κάνε και στα υπόλοιπα πάθη μέχρι να λυτρωθείς από όλα». Με τέτοια και άλλα όμοια ωφελώντας εκείνους που τον άκουγαν, ο Όσιος απήλθε προς τον Κύριο.

Σε αυτό δόθηκαν ανεπιφύλακτα, αψηφώντας κάθε κόπο και κάθε θυσία. Έτσι κέρδισαν τον Ουράνιο Στέφανο και καταστόλισαν το νοητό στερέωμα της Εκκλησίας ως αστέρες πολύφωτοι. Με τον λόγο, τη ζωή τους, τα θαύματά τους εμπνέουν, φωτίζουν, στηρίζουν οδηγούν στον δρόμο της αρετής και της σωτηρίας τους πιστούς κάθε εποχής και κάθε τόπου. Σε κάθε συναξάρι βλέπουμε πώς το Ευαγγέλιο εφαρμόζεται στην πράξη και πολλές φορές στις λεπτομέρειές του και έτσι μπορεί να κατανοηθεί καλύτερα και να εντυπωθεί βαθύτερα. Στα θαύματα δε των Αγίων έχουμε πιο αισθητή την παρουσία της Χάριτος του Θεού, η οποία βεβαιώνει την Αγιότητα των Αγίων, μας παρηγορεί δε και μας ενισχύει στον πνευματικό μας αγώνα. Για τους λόγους αυτούς τα συναξάρια αποτελούσαν και αποτελούν βασικό και άριστο τρόπο πνευματικής τροφοδοσίας των πιστών και ως τέτοιο συνεχίζει η Εκκλησία μας να το χρησιμοποιεί. Ευχόμαστε δε

θησαυρό αυτό όλοι μας να αξιοποιούμε.