Saints Raphael, Nicholas, and Irene of Lesbos

On that same day, Tuesday of Bright Week, we commemorate the newly revealed and wonderworking monastic martyrs Saint Raphael and Saint Nicholas, the virgin martyr Saint Irene, and their fellow martyrs.

Saints Raphael, Nicholas, and Irene were martyred in 1463, ten years after the fall of Constantinople, near the village of Thermi on the island of Lesbos. Their martyrdom took place at the monastery dedicated to the Nativity of the Theotokos, on the hill called Karyes. For many years, their story remained unknown. Then, by God's good will, their holy relics were brought to light in 1959. They came forth from the earth like precious treasures of divine grace and heavenly gifts, accompanied by extraordinary visions, wondrous appearances, and words spoken by the saints.

Many miracles and signs from God came to light in this way. The hill of Karyes was also called Panagia of Karya, after the Most Holy Theotokos. A sweet fragrance filled the place. It had once been a Turkish-owned olive grove, with a deserted chapel dedicated to the Most Holy Theotokos. Only a marble slab remained. Once a year, on Bright Tuesday, the people of Thermi celebrated the Divine Liturgy there, following a custom handed down to them, though they did not know exactly why. The hill was also called Kalogeros, meaning ‘monk,’ because many people over the years had seen a monk walking there, often carrying a censer

and then vanishing in a flash of light. Tradition held that monks had once lived there and had been killed by the Turks, though no one knew when. Even earlier, a women's monastery had stood there until it was destroyed by invaders. People often saw a heavenly light in that place and heard unearthly bells and chanting. All this led them to regard the place as holy. After the population exchange, the property passed to the Marangos family, who were refugees. They asked permission to build a small church there. While digging its foundations in July 1959

they found a tomb containing the fragrant bones of an unknown man. His lower jaw was missing. A worker who was not known for his piety treated the relics irreverently. An unknown saint appeared to him, rebuked him, and corrected him. In the end, the saint healed him in both body and soul. The worker turned toward God, became devout, and began proclaiming the grace of this saint, whose name was still unknown. This was the beginning of the many extraordinary miracles that followed on the hill of Karyes. The unknown saint began appearing repeatedly, both in dreams and while people were awake, to

many devout women, as well as men and young people, both local residents and visitors. They saw him in different ways, and he told them in detail about himself and his companions, especially how they had suffered martyrdom. He said that his name was Raphael, and that before becoming a monk he had been called Georgios Laskaridis. He came from the island of Ithaca. His parents, Dionysios and Maria, were deeply devout. They raised him as a Christian and gave him a fine education. As a young man, he served briefly as an officer. He then became a monk and clergyman, taking the name Raphael. He served as a parish priest and preacher

at the church of Saint Demetrios Loumbardiaris in Athens. Later he became an archimandrite and protosynkellos, a senior aide to the bishop. Because of his learning and his work, the Patriarchate sent him on a mission to France. There, in the city of Morlaix, he met a young student named Nicholas, who had come from Thessaloniki to study at a French university. Moved by Christian teaching, Nicholas left worldly life and followed Raphael. He returned with him to Byzantium, became a monk, and soon afterward was ordained a deacon. He became Saint Raphael's faithful and devoted companion, and from then on they were never separated.

When Constantinople fell to the Turks in 1453, they happened to be in Thrace. The following year, they left the port of Alexandroupolis with other refugees and came to Lesbos, which was still free from Turkish rule and governed by the Genoese. They landed at Thermi and asked for a hermitage where they could live as monks. They were directed to the monastery of the Nativity of the Theotokos on the hill of Karyes. It had earlier been a women's monastery, destroyed in 1235. At that time, its thirty nuns and their abbess, Olympia, had suffered martyrdom. Olympia had been tortured with nails driven into her head and body.

Only one monk, named Rouvim, was living there. A small monastic community formed, with Saint Raphael as its abbot. Nine peaceful years passed. But in 1462, Mehmed the Conqueror captured Mytilene. At first, the Turks left the monastery alone. Six months later, during Holy Week in April 1463, an uprising took place in Thermi. Fearing the Turks' anger, Christians went up to Karyes to hide. Among those who came to the monastery were a teacher named Theodore and a local leader named Vasileios with his family. Saint Raphael celebrated the Divine Liturgy for the last time on Holy Thursday.

On Great Friday, the Turks came up to the monastery and seized Abbot Raphael, Deacon Nicholas, the local leader's family, and the teacher. The others managed to hide in the mountains. The captors tortured their prisoners to make them reveal where the other Christians were hiding. They cut off the hand of Vasileios's twelve-year-old daughter, Irene, put her in a large earthenware jar, and burned her. They slaughtered Vasileios and the teacher. Irene's mother collapsed as she watched her daughter's martyrdom. Vasileios's fifteen-year-old niece, Eleni, died after they abused and savagely beat her. They struck Saint Raphael with clubs and knocked him to the ground.

They dragged him across the stones by his hair and beard and stabbed him with spears. Then they hung him upside down from a walnut tree, sawed through his mouth, and cut off his lower jaw. This was on April 9, Tuesday of Bright Week. They tied Saint Nicholas to a walnut tree, where he died from the shock of witnessing Saint Raphael's martyrdom. Then they set fire to the monastery and left. The following night, devout Christians, together with the third monk and an elderly priest from the village, secretly buried the martyrs. They buried the abbot among the ruins of the church and the others in the courtyard. The excavations confirmed all that Saint Raphael had revealed.

They found the remains where the saint had said they would be, from the periods he had named. Along with Saint Raphael's tomb, they found the tombs of Saint Nicholas, Vasileios and his daughter Irene, and the teacher Theodore. They also found the jar in which Irene had been burned. The ancient church was uncovered, and Saint Raphael showed them where to find the holy spring. They found his missing jaw at the place he indicated. In 1962, they found the tomb of Abbess Olympia, who had been martyred when the old monastery of the Most Holy Theotokos was destroyed in 1235. Her bones were there, along with the nails used to torture her.

So the revelations of these newly revealed saints are many, and so are their miracles, both at the place of their martyrdom and elsewhere. Through God's grace, they have brought countless healings, and these continue to multiply each day. The saints appear before people's eyes and speak with them. They hasten to help those who call on them, heal the sick, comfort those who suffer, and lead unbelievers and the irreverent to faith and metanoia, to repentance. That is why so many people come from everywhere to the hill of Karyes. Through these new martyrs, it has become a place of healing for souls and bodies, to the glory of God and His saints.

This, then, is the grace given to the saints we celebrate today: Raphael, Nicholas, and Irene. God has given them this grace and continues to give it because He found rest in them. It heals bodies and souls, brings comfort, and gives strength. No wonder people seek their help. But we should keep something in mind. First, it is good for a suffering person to turn to God and His saints and ask for relief or healing. It is good to recover one's health. Better still, though, is to bear one's hardship, pain, illness, and cross with patient endurance.

The God who gave us our cross did not give it without purpose. He gave it out of love, and His will is what is best for us. That is why the saints asked God, not to take away their cross, but to give them the patient endurance to carry it. Second, the gift of healing from various illnesses is great. Greater still is the gift of acquiring the virtues. Greatest of all is the gift of love: a love that does not seek its own advantage but sacrifices itself for others. Daily life gives us many chances to cultivate and acquire this love, including those moments when we find it hard to give way.

We can act for the sake of others and make small or greater sacrifices for our God and for our brothers and sisters.

Ίδια μέρα, Τρίτη της Διακαινησίμου, επιτελείται η μνήμη των Αγίων Νεοφανών και Θαυματουργών Οσιομαρτύρων Ραφαήλ και Νικολάου, της Αγίας Παρθενομάρτυρος Ειρήνης και των άλλων συναθλητών τους.

Άγιοι Ραφαήλ, Νικόλαος και Ειρήνη άθλησαν κατά το έτος 1463, δηλαδή δέκα έτη μετά την άλωση της πόλεως, στο χωριό Θερμή του νησιού της Λέσβου και στο εκεί μοναστήρι το τιμώμενο επ' ονόματι των Γενεθλίων της Θεοτόκου, το οποίο βρίσκεται στην τοποθεσία ή μάλλον στο λόφο που λέγεται Καρυές. Τα σχετικά με αυτούς ήταν σε όλους άγνωστα και κρυμμένα για περίοδο πολλών ετών. Κατά θεία ευδοκία αποκαλύφθηκαν σχετικά πρόσφατα, κατά το έτος 1959, τα ιερά των Αγίων λείψανα από τα έγκατα της γης ως θησαυροί πολύτιμοι θείας χάριτος και ουρανίων δωρεών, με παράδοξες οράσεις, θαυμαστές εμφανίσεις και ομιλίες.

Πολλά θαύματα και θεοσημείες φανερώθηκαν δε με τον ακόλουθο τρόπο. Ο λόφος των Καρυών που προαναφέρθηκε ονομάζεται και Παναγία της Καρυάς. Ο χώρος αυτός ευωδίαζε, παλιά δε ήταν τουρκικό ελαιόκτημα όπου υπήρχε ένα ερημοκλήσι στο όνομα της Παναγίας, από το οποίο απέμεινε μια μαρμάρινη πλάκα όπου οι κάτοικοι της Θερμής μια φορά το χρόνο, τη Λαμπροτρίτη, έκαναν θεία λειτουργία από πατροπαράδοτο έθιμο και χωρίς να γνωρίζουν ακριβώς το γιατί. Επίσης ο λόφος αυτός έφερε την ονομασία Καλόγερος, διότι πολλά άτομα κατά καιρούς έβλεπαν ένα καλόγερο να περιφέρεται στον τόπο αυτό πολλές φορές με ένα θυμιατήρι

να χάνεται μέσα σε μια λάμψη. Υπήρχε παράδοση ότι στον τόπο αυτό ζούσαν κάποτε καλόγεροι που τους σκότωσαν οι Τούρκοι, χωρίς να γνωρίζει κανείς ποια εποχή, και πως ακόμη παλαιότερα υπήρχε εκεί γυναικείο μοναστήρι που καταστράφηκε από τους αλλόφυλους. Στο χώρο αυτό πολλές φορές φαινόταν ουράνιο φως και ακούγονταν υπερκόσμιες καμπάνες και ψαλμωδίες. Όλα αυτά έκαναν να θεωρείται ο τόπος ιερός, μετά δε την ανταλλαγή των πληθυσμών το κτήμα περιήλθε στην ιδιοκτησία της προσφυγικής οικογένειας Μαραγκού, η οποία ζήτησε την άδεια για να κτίσει ένα εκκλησάκι. Κατά την εκσκαφή των θεμελίων τον Ιούλιο του 1959

τάφος με οστά αγνώστου νεκρού, τα οποία ευωδίαζαν και από τα οποία έλειπε η κάτω σιαγόνα. Εργάτης ο οποίος δεν διακρινόταν για την ευσέβειά του και ο οποίος με ανευλάβεια φέρθηκε προς τα λείψανα αυτά, τιμωρήθηκε προς διόρθωση από άγνωστο Άγιο, ο οποίος του φανερώθηκε, τον ονείδισε και τελικά τον θεράπευσε και κατά το σώμα αλλά και κατά την ψυχή, καθώς μεταστράφηκε και έγινε περί τα θεία ευλαβής και κήρυκας της χάριτος του μέχρι τότε αγνώστου Αγίου. Αυτή ήταν η αρχή των μετέπειτα παραδόξων θαυμάτων που έγιναν στο λόφο εκείνο των Καρυών, διότι ο άγνωστος Άγιος άρχισε να εμφανίζεται επανειλημμένως στον ύπνο και στην εγρήγορση σε

πολλές ευσεβείς γυναίκες, αλλά και σε άνδρες και νέους, εντόπιους και ξένους, οι οποίοι έβλεπαν τον Άγιο κατά ποικίλους τρόπους και ο οποίος αφηγήθηκε και αποκάλυψε με κάθε λεπτομέρεια τα σχετικά με αυτούς και ιδιαίτερα τον τρόπο της αθλήσεώς τους. Είπε λοιπόν ο Άγιος ότι ονομαζόταν Ραφαήλ, το κατά κόσμον όνομά του ήταν Γεώργιος Λασκαρίδης. Πατρίδα του ήταν το νησί της Ιθάκης. Οι δε γονείς του, Διονύσιος και Μαρία, ήταν πολύ ευσεβείς και του έδωσαν χριστιανική ανατροφή με μεγάλη μόρφωση. Νεαρός υπηρέτησε ως αξιωματικός για μικρό διάστημα και μετά έγινε μοναχός και κληρικός παίρνοντας το όνομα Ραφαήλ. Υπηρέτησε ως εφημέριος και ιεροκήρυκας

ναού του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαρδιάρη στην Αθήνα και μετά έγινε αρχιμανδρίτης και πρωτοσύγκελλος. Λόγω της μεγάλης μόρφωσης και δραστηριότητας, το Πατριαρχείο τον έστειλε σε αποστολή στη Γαλλία και εκεί, στην πόλη Μορλέ, γνώρισε τον νεαρό σπουδαστή Νικόλαο που ήταν από τη Θεσσαλονίκη και ήταν εκεί για να σπουδάσει σε γαλλικό πανεπιστήμιο. Συγκινημένος από τη χριστιανική διδασκαλία, ο νεαρός σπουδαστής εγκατέλειψε την κοσμική ζωή και ακολούθησε τον Ραφαήλ. Γύρισε μαζί του στο Βυζάντιο, φόρεσε το μοναχικό σχήμα και σε λίγο χειροτονήθηκε διάκονος. Έγινε πιστός συνεργάτης και αφοσιωμένος στον Άγιο Ραφαήλ και από τότε δεν χωρίστηκαν ποτέ.

Έγινε η άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Τούρκους το 1453, συνέπεσε να βρίσκονται στη Θράκη. Το επόμενο έτος αναχώρησαν από το λιμάνι της Αλεξανδρουπόλεως μαζί με άλλους πρόσφυγες και ήλθαν στη Λέσβο που ήταν ελεύθερη τότε από τους Τούρκους με ηγεμόνες Γενουάτες. Βγήκαν στη Θερμή και ζητώντας ένα ησυχαστήριο για να μονάσουν, τους υποδείχθηκε η ιερά μονή των Γενεθλίων της Θεοτόκου πάνω στο λόφο των Καρυών, η οποία προϋπήρξε γυναικεία μονή και καταστράφηκε το 1235, οπότε είχαν υποστεί μαρτυρικό θάνατο οι 30 μοναχές με την ηγουμένη τους Ολυμπία που την βασάνισαν καρφώνοντας καρφιά στο κεφάλι και στο σώμα της.

Μόναζε ένας μόνο καλόγερος, ονόματι Ρουβίμ, και σχηματίστηκε μικρή αδελφότητα με ηγούμενο τον Ιερό Ραφαήλ. Πέρασαν εννιά ειρηνικά χρόνια. Όμως το 1462 ο Μωάμεθ ο Πορθητής κατέλαβε τη Μυτιλήνη. Οι Τούρκοι δεν πείραξαν αρχικά το μοναστήρι. Μετά όμως από έξι μήνες, τον Απρίλιο του 1463, τη Μεγάλη Εβδομάδα, έγινε κάποιο κίνημα στη Θερμή και οι Χριστιανοί, φοβούμενοι την οργή των Τούρκων, ανέβηκαν να κρυφτούν στις Καρυές. Στο μοναστήρι ανέβηκαν και ο δάσκαλος Θεόδωρος με τον Προεστό Βασίλειο και την οικογένειά του. Ο Άγιος Ραφαήλ λειτούργησε για τελευταία φορά τη Μεγάλη Πέμπτη.

Μεγάλη Παρασκευή ανέβηκαν στο μοναστήρι οι Τούρκοι και συνέλαβαν τον ηγούμενο Ραφαήλ, το διάκονο Νικόλαο, την οικογένεια του προεστού και το δάσκαλο. Οι άλλοι πρόλαβαν και κρύφτηκαν στο βουνό. Άρχισαν λοιπόν να τους βασανίζουν για να ομολογήσουν πού κρύβονταν οι άλλοι χριστιανοί. Τη δωδεκάχρονη κόρη του Προεστού Ειρήνη, αφού της έκοψαν το χέρι, την έβαλαν σε ένα πιθάρι και την έκαψαν. Τον Προεστό Βασίλειο και τον Δάσκαλο τους κατακρεούργησαν. Η μητέρα της Ειρήνης, βλέποντας το μαρτύριο της κόρης της, έπαθε συγκοπή. Η δεκαπεντάχρονη ανεψιά του Προεστού Ελένη πέθανε καθώς την κακοποίησαν και της έδωσαν φοβερό ξύλο. Τον Άγιο Ραφαήλ τον χτυπούσαν με ρόπαλα, τον έριξαν κάτω.

Έσερναν στις πέτρες από τα μαλλιά και τη γενειάδα και τον κεντούσαν με τις λόγχες. Μετά τον κρέμασαν ανάποδα από μια καρυδιά, τον πριόνισαν στο στόμα και απόκοψαν το κάτω σαγόνι του στις 9 Απριλίου, Τρίτη της Διακαινησίμου. Τον Άγιο Νικόλαο τον έδεσαν σε μια καρυδιά όπου πέθανε από συγκοπή καθώς είδε το μαρτύριο του Αγίου Ραφαήλ. Μετά έβαλαν στο μοναστήρι φωτιά και έφυγαν. Την άλλη νύχτα ευσεβείς χριστιανοί με τον τρίτο μοναχό και ένα γέροντα ιερέα από το χωριό έθαψαν κρυφά τους μάρτυρες, τον ηγούμενο μέσα στα ερείπια της εκκλησίας, τους δε άλλους στο προαύλιο. Οι αποκαλύψεις που έκανε ο Άγιος Ραφαήλ επαληθεύτηκαν όλες από τις ανασκαφές.

Που έλεγε ο Άγιος βρίσκονταν εκεί και το χρόνο που προσδιόριζε. Έτσι, εκτός από τον τάφο του Αγίου Ραφαήλ βρέθηκαν ο τάφος του Αγίου Νικολάου, ο τάφος του Προεστού Βασιλείου και της κόρης του Ειρήνης καθώς και το πιθάρι μέσα στο οποίο αυτή κάηκε και ο τάφος του δασκάλου Θεοδώρου. Ακόμη βρέθηκε η αρχαία εκκλησία και μετά από υπόδειξη του Αγίου Ραφαήλ το Αγίασμα. Επίσης, στο σημείο που υπέδειξε ο Άγιος βρέθηκε η σιαγόνα του που έλειπε από το δικό του τάφο. Το 1962 βρέθηκε ο τάφος της Ηγουμένης Ολυμπίας που μαρτύρησε κατά την καταστροφή του Παλαιού Μοναστηριού της Παναγίας το 1235, τα οστά και τα καρφιά με τα οποία καρφώθηκε.

Πολλές λοιπόν είναι οι αποκαλύψεις, πολλά τα θαύματα των νεοφανών αυτών Αγίων, τόσο στον τόπο του μαρτυρίου τους όσο και αλλού και πάρα πολλές οι θεραπείες που τελούνται από αυτούς με τη χάρη του Θεού και οι οποίες καθημερινά πληθύνονται. Οι Άγιοι εμφανίζονται οφθαλμοφανώς, συνομιλούν, παντού σπεύδουν στους επικαλουμένους, θεραπεύουν αρρώστους, παρηγορούν θλιμμένους, απίστους και ασεβείς οδηγούν στην πίστη και τη μετάνοια. Γι' αυτό και πάρα πολλοί και από παντού συρρέουν στο λόφο των Καρυών, ο οποίος κατέστη αγιαστήριο ψυχών και σωμάτων προς δόξα Θεού και των Αγίων Του αυτών νεομαρτύρων.

Αυτή λοιπόν είναι η χάρη των σήμερα εορταζομένων Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης. Χάρη που τους έδωσε και τους δίνει ο Θεός, διότι αναπαύτηκε σε αυτούς. Χάρη που θεραπεύει τα σώματα και τις ψυχές, παρηγορεί, ενισχύει. Γι' αυτό ο κόσμος δικαιολογημένα τρέχει στη χάρη τους. Ίσως όμως, καλό θα είναι να έχουμε υπόψη μας. Πρώτον, ότι καλό είναι ο άνθρωπος που πάσχει, ο πονεμένος άνθρωπος, να καταφεύγει στο Θεό και τους Αγίους του και να ζητά την ανακούφιση ή τη θεραπεία του. Καλό το να βρίσκει την υγεία του κτλ. κλπ. Όμως καλύτερο είναι το να υπομένει το πρόβλημα, τον πόνο, την αρρώστια, το σταυρό του.

Θεός που μας έδωσε το Σταυρό δεν τον έδωσε τυχαία. Τον έδωσε από αγάπη και το πρώτο του θέλημα είναι και το πιο συμφέρον. Γι' αυτό οι Άγιοι ζητούσαν από το Θεό όχι απαλλαγή από το Σταυρό, αλλά υπομονή να τον σηκώνουν. Δεύτερον, είναι μεγάλο το χάρισμα των ιαμάτων, της θεραπείας από διάφορες αρρώστιες. Μεγαλύτερο όμως είναι το να αποκτήσει κανείς τις αρετές. Μέγιστο δε το να αποκτήσει το χάρισμα της αγάπης, της αγάπης που δεν ζητά το συμφέρον αλλά θυσιάζεται για τους άλλους. Ευκαιρίες δε για να καλλιεργήσουμε και να αποκτήσουμε αυτή την αγάπη έχουμε πολλές στην καθημερινή μας ζωή όπου μπορούμε να υποχωρούμε ή δεν μπορούμε να υποχωρούμε.

Να ενεργούμε χάρην των άλλων, να κάνουμε μικρές ή μεγαλύτερες θυσίες για το Θεό μας και τους αδελφούς μας.