Saints Eustathius and George on Faith and Spiritual Struggle

From his youth he wore the monastic habit, and through great self-restraint and prayer he put the passions to death and attained apatheia, freedom from the passions. He was full of simplicity, humility, gentleness, and kindness. In this way he became a vessel of the Holy Spirit and received the gifts of healing and casting out demons. Having lived a life pleasing to God, he departed to the Lord at a very old age.

Eustathius, whose memory our Church also celebrates today, was one of the great defenders of the faith in the third and fourth centuries after Christ. He was born in Side in Asia Minor around the year 260. He stood among the foremost defenders of Orthodoxy, for which he struggled and suffered persecution. He was first elected bishop of Beroea in Syria, the city now called Aleppo. He took part in the First Ecumenical Council, held at Nicaea in 325, where he addressed the emperor, Constantine the Great. After that Council, he was raised to the see of Great Antioch.

He was placed in a more prominent position, from which he could better spread and strengthen Orthodoxy. But in 328, through the persistent and deceitful efforts of some of Arius’s supporters, Arius was recalled from exile. Other exiled followers of Arianism returned with him. Once back, these leaders of heresy set out systematically to destroy the chief pillars of Orthodoxy. Eustathius was among their first targets. They accused him of embracing the heresy of Sabellius and convened a synod against him in Antioch in 330. To make their case stronger, they invented other charges against him as well.

They spread the slander that he spoke contemptuously of Saint Helena, the mother of Constantine the Great, and that he had an illicit relationship with a woman. Knowing how deeply the people of Antioch respected and loved their shepherd, they persuaded a wretched woman to come before the synod carrying her child and accuse the Archbishop of being its father. That synod accepted these slanders and condemned Eustathius. At the time, Constantine the Great had not yet been baptized, and he found himself caught between opposing sides in the Arian controversy. He had done much to bring about the First Ecumenical Council, but the deceit of the Arians was

utterly diabolical, and Constantine did not then have the understanding needed to judge these difficult theological questions with confidence. So they convinced him that Athanasius, Eustathius, and the other defenders of the Nicene Creed were continuing their struggle against Arius out of stubbornness. They led him to believe that Arius had truly repented and should be received back into the Church, that he was being excluded unjustly, and that the turmoil over Arianism was continuing throughout the empire for no reason of faith. Acting in good faith but mistakenly, Constantine upheld the decision against Eustathius and exiled him to Traianoupolis in Thrace, where he died.

Later, the woman who had been persuaded to slander the Saint confessed that Arian bishops had bribed her to do it. Her confession was undoubtedly sincere. For one thing, she made it while Eustathius was still in exile and his enemies still held power. For another, she confessed during a serious illness, which she believed was divine punishment for what she had done to him. Justice was not long in coming. Eustathius had departed this world, but his flock remembered him as a champion and martyr for the faith. Saint John Chrysostom also called him a martyr

in a celebrated homily about him, delivered to the Church of Antioch. In that homily, he compares him to a wise physician, a brave and watchful helmsman, one who cared for the whole Church, and the first martyr, Stephen.

George, whose memory the Church also celebrates today, was born around the year 750. His devout parents, Theodosius and Megetho, came from the town of Kromne near Amastris on the Black Sea.

The Saint’s parents had no children, and they begged God with prayer and fasting to grant them a child. Their prayer was answered. A divine voice told them that they would conceive, gave them their son’s name, and foretold the office of bishop that he would receive. He was to be born to them in their old age. After the child was born and weaned, he kept entirely away from fleeting pleasures.

He longed with all his heart for the good things to come, and he studied diligently, both secular and Church subjects. His parents saw his virtues, rejoiced, and glorified God. After receiving a good education, the Saint left his homeland, found a venerable elder, and received from him the angelic monastic habit. When his elder died, he went to the monastery of Bonisse, where he devoted himself to every kind of hardship and ascesis, or ascetic discipline. When the bishop of Amastris died, this holy man was raised to the episcopal throne against his wishes in 788, by God’s choice and with the agreement of the clergy. He was consecrated bishop in Constantinople and went to his diocese in Amastris.

He shepherded it with great zeal and fear of God. He cared for the beauty of its churches and for feeding the poor, protected orphans and widows, and, above all, made sure his flock remained steadfast in Orthodoxy and devotion to God. Alongside all this, people in Amastris saw the Saint work many miracles. Having lived his earthly life well and in a way pleasing to God, the Saint departed to the Lord around the year 805, peacefully commending his spirit to Him.

We may listen to the lives of the saints or to various spiritual talks, but there is a danger: we may hear them merely as pleasant old stories or fine talks that help us pass the time, without longing to be built up spiritually and saved. Abba Dorotheos urges us to care for our souls with watchful attention. Who will give us back the time if we lose it? The hour will truly come when we seek these days and cannot find them. The Saint adds that anyone who wants to acquire virtue must not be indifferent or let the nous, the spiritual mind, wander.

Those who want to learn the spiritual art must think about it day and night, asking how they can acquire it. But those who do not take up this work in that spirit make no progress; they wear themselves out wandering aimlessly. If we do not struggle with constant care, we easily stray from the right path that leads to the virtues and become full of sorrow. If we were attentive and willing to struggle, we would not remain troubled and weary for long. Even if we must push ourselves at first, little by little we make progress through the struggle, and afterward we do everything with ease.

God sees a person pushing himself and helps him. Let us desire what is good with all our soul. Even if we have not reached perfection, simply wanting it is the beginning of our salvation. Desire leads us into the struggle, and through the struggle we receive help to acquire the virtues. One of the Fathers said, “Give blood and receive spirit. Struggle, and virtue will become part of your very being.”

από τη νεαρή του ηλικία το σχήμα των μοναχών και με πολλή εγκράτεια και προσευχή νέκρωσε τα πάθη και κατάκτησε την απάθεια. Ήταν πλήρης απλότητος, ταπεινοφροσύνης, επιεικείας, συγκαταβάσεως. Κατά αυτόν τον τρόπο έγινε δοχείο του Αγίου Πνεύματος και έλαβε το χάρισμα των ιαμάτων και της εκδίωξης των δαιμόνων. Αφού λοιπόν θεάρεστα πολιτεύτηκε, εκδήμησε προς τον Κύριο σε βαθύ γήρας.

Ευστάθιος, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας εορτάζει, ήταν από τις μεγάλες και αγωνιστικές μορφές του τρίτου και του τετάρτου μετά Χριστόν αιώνος. Γεννήθηκε στη Σίδη της Μικράς Ασίας περί το 260. Διακρίθηκε μεταξύ των προμάχων της Ορθοδοξίας, χάρην της οποίας αγωνίστηκε και καταδιώχθηκε. Καταρχάς εκλέχθηκε ως επίσκοπος της Βερίας της Συρίας, η οποία σήμερα ονομάζεται Χαλέπι. Έλαβε μέρος στην πρώτη Οικουμενική Σύνοδο που έγινε το 325 στη Νίκαια, στην οποία προσφώνησε τον Αυτοκράτορα, τον Μέγα Κωνσταντίνο. Από τη Σύνοδο αυτή ανεβάστηκε στον θρόνο της Μεγάλης Αντιοχίας.

Τοποθετήθηκε σε περιφανέστερη θέση απ' την οποία θα επιτύγχανε καλύτερα τη διάδοση και στερέωση της Ορθοδοξίας. Αλλά το 328 οι επίμονες και απατηλές ενέργειες κάποιων φίλων του Άριου επέτυχαν ο Άριος να ανακληθεί από την εξορία. Μαζί δε με αυτόν επανήλθαν και άλλοι εξόριστοι αρειανόφρονες. Μετά την επάνοδό τους, οι αιρεσιάρχες προσπάθησαν συστηματικά να εξοντώσουν τους κυριότερους στύλους της Ορθοδοξίας. Στο σχέδιο, μεταξύ των πρώτων, περιέλαβαν τον Ευστάθιο. Τον κατηγόρησαν λοιπόν ότι ασπαζόταν την αίρεση του Σαβελίου και συγκρότησαν το 330 στην Αντιόχεια σύνοδο εναντίον του. Για να ενεργήσουν αποτελεσματικότερα, έπλασαν και άλλα εις βάρος του εγκλήματα.

Διέβαλαν ότι μιλούσε καταφρονητικά για τη μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, την Αγία Ελένη, ακόμη δε ότι είχε αθέμιτες σχέσεις με κάποια γυναίκα. Επειδή γνώριζαν τη μεγάλη υπόληψη και αφοσίωση των Αντιοχέων προς τον ποιμενάρχη τους, έπεισαν μια άθλια γυναίκα να προσέλθει στη Σύνοδο βαστάζοντας και το παιδί της και να καταγγείλει τον Αρχιεπίσκοπο ως πατέρα του. Και βέβαια η σύνοδος εκείνη βασίστηκε σε όλες αυτές τις συκοφαντίες που αυτή η ίδια κατεσκεύασε και κατεδίκασε τον Ευστάθιο. Ο Μέγας Κωνσταντίνος την εποχή εκείνη ήταν αβάπτιστος και στο Αρειανό ζήτημα βρέθηκε μεταξύ διαφορετικών αντιθέτων ρευμάτων. Ο ίδιος συνετέλεσε πολύ στη συγκρότηση της πρώτης Οικουμενικής Συνόδου, αλλά η δόλη των Αρειανών ήταν

σατανικότατη, ο δε Κωνσταντίνος δεν είχε τότε την απαιτούμενη ικανότητα για να διακρίνει ασφαλώς τα υψηλά ζητήματα της θεολογίας. Τον παρέπεισαν λοιπόν ότι ο Αθανάσιος, ο Ευστάθιος και οι άλλοι πρόμαχοι του συμβόλου της Νικαίας από πείσμα επέμειναν στον εναντίον του Αρίου πόλεμό τους. Τον έκαναν να πιστεύσει ότι ο Άριος μετενόησε πραγματικά και ότι έπρεπε να γίνει δεκτός στους κόλπους της Εκκλησίας. Ότι αδίκως αποκλειόταν και χωρίς καμιά ανάγκη της πίστεως εξακολουθούσε μέσα στο κράτος η μεγάλη ταραχή για τον Αρειανισμό. Και έτσι, καλή τη πίστει, αλλά λανθασμένα, επικύρωσε την εναντίον του Ευσταθίου απόφαση και τον εξόρισε στην Τραϊανούπολη της Θράκης, όπου και πέθανε.

Αργότερα η γυναίκα που παραπείστηκε στην εναντίον του Αγίου συκοφαντία ομολόγησε ότι δωροδοκήθηκε προς τούτο από Αρειανούς επισκόπους και η ομολογία αυτή ήταν αναμφισβήτητα ειλικρινής. Πρώτα, διότι την έκανε κατά την εξορία του Ευσταθίου, ενώ ακόμη οι εχθροί του ήταν ισχυροί, και δεύτερον, διότι έκανε την ομολογία αυτή κατά την ώρα σοβαρής ασθένειας, την οποία απέδωσε σε θεία τιμωρία για το κατά του Ευσταθίου έγκλημά της. Αλλά η δικαιοσύνη δεν άργησε να αποδοθεί. Ο Ευστάθιος είχε απέλθει από τον κόσμο αυτό, αλλά η μνήμη του ζούσε στο ποίμνιό του ως αθλητού και μάρτυρος της πίστεως. Μάρτυρα δε τον ονόμασε και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

σε περίφημο περί αυτού λόγο, τον οποίο εκφώνησε προς την Εκκλησία των Αντιοχέων. Στον λόγο αυτό, τον παρομοιάζει με τον σοφό ιατρό, τον γενναίο και άγρυπνο κυβερνήτη, με τον προνοητή της καθόλου Εκκλησίας, προς τον πρωτομάρτυρα Στέφανο.

Γεώργιος, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα επιτελεί η Εκκλησία, γεννήθηκε περί το έτος 750, ήταν υιός ευσεβών γονέων, Θεοδοσίου και Μεγεθούς, που κατάγονταν από την πόλη Κρόμνη κοντά στην Αμάστριδα στον Εύξεινο Πόντο.

Οι γονείς του Αγίου ήταν άτεκνοι, παρακαλούσαν τον Θεό με προσευχή και νηστεία να τους χαρίσει παιδί, το οποίο και έγινε. Με θεία φωνή πληροφορήθηκαν τη σύλληψη, το όνομα και το αξίωμα της αρχιερωσύνης που θα λάμβανε ο γιος που κατά τα γεράματά τους έμελλε να γεννηθεί. Όταν δε γεννήθηκε το παιδί και απογαλακτίστηκε, από μεν τα ηδονικά και πρόσκαιρα απείχε εντελώς.

Τα δε μέλλοντα αγαθά πόθησε με όλη του την καρδιά, αλλά και στα μαθήματά του ήταν επιμελής και στα κοσμικά και στα εκκλησιαστικά. Οι δε γονείς του, καθώς έβλεπαν τις αρετές του, χαίρονταν και δόξαζαν τον Θεό. Αφού αρκετά εκπαιδεύτηκε ο Άγιος, αναχώρησε από την πατρίδα του, βρήκε κάποιον τίμιο γέροντα και έλαβε από αυτόν το αγγελικό σχήμα των μοναχών. Αφού δε ο γέροντάς του τελεύτησε, πήγε στη Μονή της Βωνίσης και εκεί ταλαιπωρούσε τον εαυτό του με κάθε σκληραγωγία και άσκηση. Όταν δε ο επίσκοπος της πόλεως Αμάστριδος τελεύτησε, ανεβάστηκε παρά τη θέλησή του ο όσιος αυτός στον επισκοπικό θρόνο το 788 με την ψήφο του Θεού και με τη συμφωνία του κλήρου. Χειροτονήθηκε επίσκοπος στην Κωνσταντινούπολη και πήγε στην επαρχία του, την Αμάστριδα.

την οποία ποίμανε με μεγάλο ζήλο και φόβο Θεού. Φρόντισε για την ευπρέπεια των ιερών ναών, τη διατροφή των πτωχών, προστάτευε τα ορφανά και τις χήρες και προπαντός μεριμνούσε να υπάρχει στο ποίμνιό του η Ορθοδοξία και η Ευσέβεια. Κοντά σε όλα αυτά έβλεπε κανείς στην Αμάστριδα να γίνονται από τον Άγιο διάφορα θαύματα. Με τέτοιο λοιπόν τρόπο, καλώς και θεαρέστως έχοντας ζήσει την επίγεια ζωή του ο Άγιος, απήλθε προς τον Κύριο κατά το έτος 805, παραδίδοντας σε Αυτόν εν ειρήνη το πνεύμα του.

συναξάρια ή διάφορες ομιλίες πνευματικού περιεχομένου, όμως υπάρχει ένας φόβος. Μήπως δηλαδή όλα αυτά τα ακούμε απλώς σαν κάποιες παλιές καλές ιστορίες ή ωραίες ομιλίες με τις οποίες απλά περνάμε την ώρα μας και δεν τις ακούμε με πόθο να οικοδομηθούμε πνευματικά και να σωθούμε; Ο Αββάς Δωρόθεος μας προτρέπει να μεριμνήσουμε με άγρυπνη φροντίδα για τις ψυχές μας. Ποιος θα μας ξαναδώσει τον χρόνο εάν τον χάσουμε; Πραγματικά, θα έλθει η ώρα που θα αναζητούμε τις μέρες αυτές και δεν θα τις βρίσκουμε. Αν θέλει να αποκτήσει κανείς αρετή, προσθέτει ο Άγιος, δεν πρέπει να αδιαφορεί ούτε να αφήνει τον νου του να σκορπάει.

θέλουν να μάθουν την πνευματική τέχνη, πρέπει νύχτα μέρα να σκέπτονται για αυτή, πώς θα μπορέσουν να την αποκτήσουν. Όσοι όμως δεν καταπιάνονται με αυτό το έργο, με αυτή τη διάθεση, όχι μόνο δεν προκόβουν, αλλά και τσακίζονται γυροφέρνοντας άσκοπα. Διότι εάν δεν αγωνιστούμε με αδιάστακτη φροντίδα, εύκολα ξεστρατίζουμε από τον σωστό δρόμο που οδηγεί στις αρετές και είμαστε γεμάτοι θλίψης. Αν ήμασταν προσεκτικοί και θέλαμε να αγωνιστούμε, δεν θα στεναχωριόμασταν και δεν θα κουραζόμασταν για πολύ. Διότι και αν ακόμη στην αρχή βιάζει κανείς τον εαυτό του, όμως με τον αγώνα σιγά σιγά προοδεύει και στη συνέχεια τα κάνει όλα ξεκούραστα.

Ο Θεός βλέπει ότι πιέζει τον εαυτό του και τον βοηθεί. Ας θελήσουμε με όλη μας την ψυχή το καλό. Και αν ακόμη δεν βρισκόμαστε στην τελειότητα, και μόνο το να το θέλουμε είναι η αρχή της σωτηρίας μας. Διότι από τη θέληση προχωράμε στον αγώνα και από τον αγώνα βοηθιόμαστε να αποκτήσουμε τις αρετές. Ένας από τους πατέρες έλεγε: «Δώσε αίμα και λάβε πνεύμα. Αγωνήσου και η αρετή θα ταυτιστεί με το είναι σου».