Saints Artemon and Zacharias on Witness and Humility

Artemon the bishop was from Seleucia in Pisidia, where he was born and raised in the days of the holy Apostles. When Saint Paul the Apostle traveled through those parts preaching the word of the Gospel, he met Saint Artemon and appointed him bishop, shepherd, and teacher of that city, for a lamp should not be hidden under a basket. Artemon shepherded his flock faithfully and in holiness. He became a haven for all in need: a caretaker of widows and orphans, a helper of the poor, and a healer of souls and bodies. After a life filled with such works pleasing to God, he departed to the Lord in great old age.

Saint Artemon the Priest, whose memory our Holy Church also keeps today, lived during the fierce persecution of the Church under Diocletian. He was already very old. He had served as a reader for sixteen years, a deacon for twenty-eight, and then a priest for thirty-three. So he must have been over a hundred when Diocletian’s savage persecution came upon the churches. The news deeply troubled Artemon because he loved the many faithful in his care, among them countless women and children. As for himself, his only sorrow was that his bodily strength was no longer great enough.

He could no longer take a more active part in the struggle and encourage those whose hearts might falter. But Divine Providence did not leave the elderly priest without a part to play in that trial. An imperial envoy named Patricius had been sent to Laodicea in Asia Minor to oversee harsh measures against the Christians there. He heard that Artemon, though too old to travel about, was working through Christians he trusted, inspiring and encouraging them so that the Christians of Laodicea remained steadfast in their devotion to Christ. Patricius summoned him before him.

He rebuked Artemon and warned that, if he continued, he would condemn him to death despite his age. Artemon said nothing. But once he left, he continued his work with even greater energy. One of his greatest achievements was bringing Vitalius, a priest of the idols, to the Christian faith. Still, Artemon was not content to work only there. He begged God to strengthen him so he could serve the Church beyond Laodicea. His longing and prayer were heard. With almost youthful vigor, he visited various cities of Asia Minor, where he strengthened the faithful

and brought unbelievers to faith in Christ. At last, he was counted worthy to die a martyr. Thus he ended his life on the front line of the Christian struggle. His body was worn down by age, yet he was a courageous spiritual athlete, through the wonderful resolve, faith, and love that burned within his God-loving, fearless soul.

Zacharias, whose memory the Church also keeps today, appears to be that grace-filled son of Abba Carion, who is commemorated on November 24. While still a child, Saint Zacharias went with his father to the Skete in Egypt and became a monk.

He advanced so far in humility that he was counted worthy to have the grace of the Holy Spirit dwell richly in his soul, as the Sayings of the Desert Fathers tell us. Many great fathers and elders asked him how they should live, knowing that the Holy Spirit rested upon him. Abba Macarius asked him, “Tell me, what is the work of a monk?” Zacharias replied, “Are you asking me, Father?” Abba Macarius said, “I seek to learn from you, and I trust your answer, because something within me urges me to ask you.” Zacharias replied, “As I see it, Father, the work of a monk is to press himself in all things.” Abba Moses also came to Zacharias and asked, “Tell me what I should do.” At this, Zacharias fell at Abba Moses’ feet and said, “You are asking me, Father?” The elder answered, “Believe me, my child Zacharias, I saw the Holy Spirit descend upon you, and that is why I must ask you.” Zacharias then took his hood,

put it under his feet, and trampled on it. He said, “Unless a person is humbled like this, he cannot become a monk.” His father Carion said of Saint Zacharias, “I labored much more than my son Zacharias, but I did not reach the spiritual measure he reached through his humility and stillness.” Once, Abba Zacharias entered a state of theoria, or divine vision, and through God’s grace and divine uncreated energies, he felt as though his inner being were on fire. His father Carion thought this came from demons and struck him. Zacharias went to Abba Poemen and told him what had happened, and Poemen sent him to another elder.

From that elder he learned that the vision had come from God. He was also told to remain obedient to his father. When Saint Zacharias was near death, Abba Moses asked him, “What do you see?” Zacharias replied, “Is it not better to keep silent, Father?” The elder answered, “Yes, my child, keep silent.” As Zacharias was dying, Abba Isidore, who was sitting there, looked up to heaven and said, “Rejoice, my child Zacharias, for the gates of the Kingdom of Heaven have been opened to you.”

Today, the account of Zacharias’ life reminds us of the great and essential virtue of humility. We could say that humility draws all the other virtues along with it. That is why it is the spiritual place where the Spirit of God rests, as He rested upon the humble Saint Zacharias. His father, Saint Carion, said that although he had labored more than Zacharias, he had not reached his son’s spiritual measure. Saint Isaac the Syrian agrees, telling us that God gives grace not for our labors in pursuing the virtues, nor for the virtues themselves, but for humility.

The grace of God is everything, and it rests on the foundation of knowing that, on our own, we are nothing. The deeper that foundation, the greater the building God raises. The more earth of pride we dig out of ourselves, the more the Spirit enters in. The smaller we make ourselves, the greater we will be in the Kingdom of Heaven. It is rightly said, then, that progress in the spiritual life is progress in humility. We should truly love and cultivate this virtue that lifts us up: choosing what is simple and humble, avoiding honors and praise, and above all bearing the humiliations

that God allows to come into our daily lives without complaint, and even gladly. Saint Zacharias said, as he trampled on his hood, that unless a person is humbled like this, he cannot become a monk.

And we believe that unless a person is humbled like this, he cannot become a monk or even an ordinary Christian. For God resists the proud but gives grace to the humble.

Αρτέμων ο Επίσκοπος καταγόταν από τη Σελεύκια της Πισιδίας, όπου γεννήθηκε και ανατράφηκε κατά τους χρόνους των Ιερών Αποστόλων. Όταν ο Άγιος Απόστολος Παύλος περιερχόταν τα μέρη εκείνα, κηρύττοντας το λόγο του Ευαγγελίου, βρήκε τον Άγιο Αρτέμονα και τον κατέστησε επίσκοπο, ποιμένα και διδάσκαλο της πόλεως εκείνης, επειδή δεν έπρεπε ο λύχνος να κρύπτεται υπό των μόδιων. Αφού ποίμανε καλώς το ποίμνιό του αγίως και έγινε σε όλους που είχαν ανάγκη λιμένας σωτηρίας, των χηρών και των ορφανών προνοητής και των πτωχών βοηθός και ιατρός των ψυχών και των σωμάτων, και με τέτοια θεάρεστα έργα αφού πέρασε τη ζωή του, σε γήρας βαθύ απήλθε προς τον Κύριο.

Άγιος Αρτέμων ο Πρεσβύτερος, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα επιτελεί η Αγία μας Εκκλησία, έζησε κατά τους χρόνους του Διοκλητιανού επί του γενικού σφοδρού διωγμού κατά της Εκκλησίας. Ήταν δε σε βαθύτατο γήρας, διότι είχε κάνει αναγνώστης επί 16 έτη, 28 δε διάκονος και μετά επί 33 έτη υπηρετούσε ως ιερέας. Θα είχε λοιπόν υπερβεί τα εκατό έτη, όταν κατά τις εκκλησίες επήλθε ο του Διοκλητιανού άγριος διωγμός. Η είδηση είχε καταταράξει τον Αρτέμονα από τη στοργή την οποία είχε προς τα πλήθη των πιστών, μεταξύ των οποίων συγκαταριθμούνταν μυριάδες γυναικών και παιδιών. Όσο δε αφορά τον εαυτό του, λυπήθηκε μόνο διότι οι σωματικές του δυνάμεις δεν ήταν σημαντικές.

του επέτρεπαν πλέον να αναμειχθεί ενεργότερα στον αγώνα για να ενθαρρύνει τις ασθενέστερες καρδιές, οι οποίες ήταν ενδεχόμενο να καταπτωθούν. Αλλά η Θεία Πρόνοια δεν άφησε να αχρηστευτεί ο γέρων ιερέας κατά τη δοκιμασία εκείνη. Έκτακτος απεσταλμένος του Αυτοκράτορα, ονόματι Πατρίκιος, ο οποίος είχε αποσταλεί στη Λαοδίκεια της Μικράς Ασίας, επιστατούσε στην εφαρμογή σκληρότατων μέτρων κατά των εκεί χριστιανών. Αυτός άκουσε ότι και ο Αρτέμων, ο οποίος δεν μπορούσε για τα γερατιά του να περιτρέχει, συντελούσε όμως με εμπίστους του χριστιανούς, τους οποίους αυτούς ενέπνεε και ενθουσίαζε, οι χριστιανοί της Λαοδικείας να μένουν άσειστοι στην προς τον Χριστό αφοσίωσή τους. Προσκάλεσε λοιπόν αυτόν ενώπιόν του

επέπληξε και τον απείλησε ότι αν εξακολουθούσε τα ίδια θα τον καταδίκαζε σε θάνατο χωρίς να εμποδιστεί από το γήρας του. Ο Αρτέμων δεν απάντησε τίποτε, αφού όμως έφυγε εξακολούθησε τα ίδια και με περισσότερη μάλιστα ενεργητικότητα. Από τα μεγαλύτερά του δε κατορθώματα υπήρξε το ότι μπόρεσε να φέρει προς τη χριστιανική πίστη και αυτόν τον Ιερέα των Ειδώλων Βιτάλιο. Μη αρκούμενος όμως στην εκεί δραστηριότητά του, οικέτευσε τον Θεό να τον ενισχύσει για να εργαστεί για την Εκκλησία και έξω από τη Λαοδίκεια. Ο πόθος και η προσευχή του εισακούστηκαν. Με νεανικό σχεδόν σφρίγος μπόρεσε να επισκεφτεί διαφόρους πόλεις της Μικράς Ασίας, όπου στήριξε πιστούς,

έφερε στην πίστη του Χριστού απίστους. Τελικά αξιώθηκε να υποστεί και μαρτυρικό θάνατο και έτσι τελείωσε τη ζωή του στην πρώτη γραμμή της χριστιανικής παρατάξεως, καταβεβλημένος μεν λόγω της μεγάλης του σωματικής ηλικίας, αθλητής δε γενναιότατος, λόγω της θαυμαστής προαιρέσεως, της πίστεως και της αγάπης, οι οποίες έφλεγαν τη θεοφιλή και ατρόμητη ψυχή του.

Ζαχαρίας, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας επιτελεί, φαίνεται ότι είναι ο χαριτωμένος εκείνος γιος του Αββά Καρίωνος, ο οποίος εορτάζεται κατά την 24η Νοεμβρίου. Αυτός ο Όσιος Ζαχαρίας, ενώ ήταν ακόμη παιδί, πήγε με τον πατέρα του στη Σκήτη της Αιγύπτου και έγινε μοναχός.

δε προχώρησε στην ταπείνωση, ώστε αξιώθηκε να κατοικεί στην ψυχή του πλούσια η χάρη του Αγίου Πνεύματος, καθώς γράφεται στο Γεροντικό. Πολλοί δε μεγάλοι πατέρες και γέροντες τον ρωτούσαν να μάθουν πώς να πολιτεύονται, γνωρίζοντας ότι αναπαυόταν σ' αυτόν το Πνεύμα το Άγιο. Έτσι ο Αββάς Μακάριος τον ρώτησε: «Πες μου ποιο είναι το έργο του μοναχού;» Ο δε Ζαχαρίας αποκρίθηκε: «Ρωτάς, πάτερ;» Τότε του είπε ο Αββάς Μακάριος: «Ζητώ να πληροφορηθώ από σένα και έχω εμπιστοσύνη στις αποκρίσεις σου, διότι κάποιος με παρακινεί από μέσα να σε ρωτήσω». Ο δε Ζαχαρίας αποκρίθηκε: «Το κατ' εμέ, πάτερ, το να βιάζει κανείς τον εαυτό του σε όλα, αυτό είναι το έργο του μοναχού». Αλλά και ο Αββάς Μωυσής απευθύνθηκε σ' αυτόν τον Ζαχαρία και τον ρώτησε: «Πες μου τι να κάνω;» Καθώς άκουσε την ερώτηση ο Ζαχαρίας έπεσε στα πόδια του Αββά Μωυσέως και του είπε: «Συ με ρωτάς, πάτερ;» Του είπε ο Γέροντας: «Πίστευσέ με, τέκνον Ζαχαρία, είδα το Πνεύμα το Άγιο να έχει κατέλθει επάνω σου και απ' αυτό αναγκάζομαι να σε ρωτήσω». Αφού πήρε ο Ζαχαρίας το κουκούλι του,

έβαλε κάτω από τα πόδια του και αφού το καταπάτησε είπε: «Εάν δεν συντριβεί έτσι ο άνθρωπος, δεν μπορεί να γίνει μοναχός». Έλεγε για αυτόν τον Όσιο Ζαχαρία ο πατέρας του Καρίων: «Εγώ έκανα πολύ περισσότερους κόπους από τον γιο μου Ζαχαρία και δεν έφτασα στα μέτρα τα δικά του, τα οποία έφτασε για την ταπείνωση και τη σιωπή του». Κάποτε ο Αββάς αυτός Ζαχαρίας ήλθε στην κατάσταση της θεωρίας και από την ενέργεια της χάριτος του Θεού ήταν σαν να καίγονταν τα εντόσθιά του. Ο πατέρας του Καρίων, νομίζοντας ότι το συμβάν ήταν από τους δαίμονες, τον έδειρε. Πήγε τότε ο Ζαχαρίας στον Αββά Ποιμένα και του είπε αυτό που συνέβη και ο Ποιμήν τον έστειλε πάλι σε άλλο γέροντα

από εκείνον πληροφορήθηκε ότι η θεωρία εκείνη ήταν θεία. Του ειπώθηκε όμως ότι πρέπει να υποτάσσεται στον πατέρα του. Όταν επρόκειτο να τελευτήσει ο Όσιος Ζαχαρίας, τον ρώτησε ο Αββάς Μωυσής: «Τι βλέπεις;» Ο δε Ζαχαρίας αποκρίθηκε: «Δεν είναι καλύτερα να σιωπά κανείς, πάτερ;» Αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Ναι, τέκνον, σιώπα». Κατά δε την ώρα του θανάτου του οσίου αυτού, καθώς καθόταν εκεί ο Αββάς Ισίδωρος και ανέβλεψε στον Ουρανό, είπε: «Ευφραίνου, παιδί μου Ζαχαρία, διότι σου ανοίχτηκαν οι πύλες της βασιλείας των Ουρανών».

Ζαχαρίας έρχεται σήμερα με το συναξάρι του να μας τιμήσει και να μας τονίσει τη βασική, μεγάλη και απαραίτητη αρετή της ταπεινώσεως. Γενικώς θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ταπείνωση σύρει, φέρει μαζί της και όλες τις άλλες αρετές και γι' αυτό είναι ο πνευματικός τόπος στον οποίο αναπαύεται το Πνεύμα του Θεού, όπως αναπαυόταν στον ταπεινό Όσιο Ζαχαρία. Ο πατέρας του Όσιος Καρίων είπε ότι αν και κοπίασε περισσότερο από αυτόν, δεν έφτασε στα δικά του μέτρα, συμφωνώντας δε ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος μας λέγει ότι ο Θεός δεν δίνει τη χάρη για τον κόπο των αρετών, ούτε για τις αρετές, αλλά για την ταπείνωση.

Χάρη του Θεού είναι το παν, το οποίο στηρίζεται στο θεμέλιο της συνειδητοποιήσεως του δικού μας μηδενός. Όσο βαθύτερο είναι το θεμέλιο, τόσο μεγαλύτερη η οικοδομή του Θεού. Όσο περισσότερο χώμα εγωισμού βγάζει κανείς, τόσο περισσότερο πνεύμα εισχωρεί μέσα του. Όσο περισσότερο μικρίνει κανείς τον εαυτό του, τόσο μεγαλύτερος θα είναι στη Βασιλεία των Ουρανών. Δικαίως λοιπόν λέγεται ότι πρόοδος στην πνευματική ζωή είναι πρόοδος στην ταπείνωση. Αξίζει πράγματι να αγαπήσουμε την υψοποιό αυτή αρετή και να την καλλιεργούμε, επιδιώκοντας τα απλά και ταπεινά και αποφεύγοντας τις τιμές και τους επαίνους, μα προπαντός υπομένοντας τις ταπεινώσεις

θα επιτρέπει ο Θεός να έρθουν στην καθημερινή μας ζωή αγόγγυστα, μάλλον δε ευχαρίστως. Ο Όσιος Ζαχαρίας είπε ποδοπατώντας το κουκούλι του ότι εάν έτσι δεν συντριβεί ο άνθρωπος δεν μπορεί να γίνει μοναχός.

Νομίζουμε ότι εάν έτσι δεν ταπεινωθεί κανείς, όχι μόνο μοναχός, αλλά ούτε απλός χριστιανός δεν μπορεί να γίνει, καθώς ο Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν.