Saint Xenophon and His Family: Faith Through Separation and Reunion

Today, January 26, our Church commemorates Saint Xenophon, his wife Mary, and their children Arcadius and John; Saint Symeon, called the Elder; the Great Earthquake that took place under Theodosius the Younger; the holy martyrs Ananias the priest and Peter the jailer, together with their seven fellow martyrs, who were soldiers; Saint Ammonas; Saint Gabriel; the two holy martyrs in Phrygia; and Saint Clement, who lived an ascetic life on Mount Sagmation.

Xenophon lived in the time of Emperor Justinian, who ruled in the sixth century after Christ. His home was Constantinople, the queen of cities. He was wealthy and noble, and also deeply devout. His wife shared his virtue. They had two sons, Arcadius and John, whom he sent to Beirut to study law, since it had renowned schools at the time. The young men pursued their studies there and lived virtuously. Then Xenophon became gravely ill. He called his sons to him and spoke, not to boast like a Pharisee, but to guide them: “My children, I may die. But I want you to know this:

I have never insulted anyone, given way to anger, condemned anyone, envied anyone, or harmed anyone. I was loved by all. I never missed a Church service. I never turned a stranger or a poor person away from my home, but gave everyone what I could. I never desired another woman’s beauty, nor have I known any woman except your mother. Since you were born, your mother and I have lived in chastity by mutual agreement, for the Lord. And we have kept the Orthodox faith even at the cost of our lives. I ask you to do the same, if you wish God to bless you with many years. Help widows and orphans, honor the priests,

visit the sick, and reverence those who live in the mountains, caves, and holes of the earth, for through them the Lord shows mercy to the world. Support the monasteries. Do not neglect the Church. Honor your mother and obey all she asks of you with reverence and respect, for she too keeps the Lord’s commandments. Love your servants as your own children. You lack nothing in this passing world. If you long to inherit the Kingdom of Heaven as well, keep all God’s commandments, as you see me doing.” With these words and many more, the holy elder instructed his children. They wept and urged him

to ask God to grant him a few more years. He sent them away in tears, then called them back the next morning and said, “I asked God to let me live for your sake, until I have provided for your future. Tonight God granted my request: He has ordained that I remain in this world until His Kingdom determines otherwise.” His sons rejoiced when they heard this and thanked the Lord. When the saint recovered from his illness, he sent them back to Beirut to complete their studies. But on that voyage they faced grave danger at sea. The ship was about to be wrecked, and they turned to prayer.

“Remember, O Lord,” they said, “the deeds of our parents. Do not take us in the midst of our days, but grant us the grace to live and serve You.” Seeing the danger, the sailors got into the boat to save themselves. The brothers saw that the ship had been completely abandoned. They asked each other’s forgiveness and embraced, and then the ship broke in two. Each took a piece of wood and floated as best he could. By God’s grace, they came ashore in the region of Tyre, each in a different place. When John emerged from the sea, he said, “Blessed be the name of God. Better to have poverty and humility than a life of vain riches.

God knows what is best for each person and orders everything with wisdom and providence. But because we do not know, we ask Him for things that do us no good. His grace gives us what is fitting and good for our souls. I will go and live in stillness at a monastery.” He prayed that God would save his brother and give him the good thought of becoming a monk. As he walked, he came upon a monastery. He went in, was cared for, and said that he wished to become a monk. He received the monastic habit and stayed there, fasting, keeping vigil, and praying continually. Yet he grieved deeply for his brother, believing he had drowned. Arcadius, meanwhile, also came out of the sea

and worshiped the Lord. He said, “I thank You, God of my father and mother, for You did not let me sink beneath the waves. I beg You in Your compassion: as You saved me, save my brother too, and grant me the grace to see him before I die.” Shaken by the shipwreck, he reflected on his life and thought, “What good would it do me to go back to my studies? All these things are passing and vain. I always heard my father speak of the angelic way of life of monks. I will become a monk, and the Lord will help me.” He prayed, set out for Jerusalem, and venerated the holy places. Then he went to visit the monasteries.

One day on the road he met a holy elder who had the gift of foresight. The elder told him that his brother was alive, that everyone from the ship had survived and become monks, including his brother, and that before he died he would see his brother and both his parents. Arcadius fell at his feet and said, “Since God has revealed all this about me to you, please make me a monk.” The elder replied, “Blessed be God. Follow me.” They went to the monastery of Saint Sabbas. There the elder gave Arcadius the cell in which he had lived for fifty years and taught him the rule of monastic life. Then the elder went out into the desert.

He said farewell to Arcadius and promised to return in three years to see how he was doing. Arcadius remained in the cell, eagerly following all that the holy elder had taught him. Two years passed. Saint Xenophon knew nothing of his sons’ shipwreck and had heard no news of them, so he sent a servant to Beirut to find out how they were. The messenger made inquiries and learned that they had not returned. As he was leaving, he met a fellow servant dressed as a monk and asked where the young men were. The man answered, “I believe they drowned at sea.

That is why I became a monk: I could not bear to bring such terrible news to my master. Now I am going to Jerusalem to venerate the Lord’s tomb.” The messenger was deeply grieved. He wept and returned to Constantinople. Mary was the first to hear from him about the shipwreck and her sons’ supposed death. She met the calamity as Job had, saying, “God gave them, and God has taken them away. As it pleased the Lord, so it has come to pass. Blessed be the name of the Lord from this time forth and forevermore.” That afternoon Xenophon came home from the palace and sat down to eat, as was his custom, for he ate once a day, in the afternoon.

His wife told him with great sorrow what she had heard. The elder sighed, then gave thanks to God, saying, “Blessed be the name of the Lord.” He told her, “Do not grieve. God would not bring us such sorrow in our old age. Let us keep vigil tonight and ask God to reveal what has become of our children.” They spent the whole night praying and kneeling. Exhausted, they fell asleep in the morning, and both had a vision of their sons standing before Christ with radiant, precious crowns upon their heads. They told each other what they had seen, and Xenophon said, “Our sons have truly been granted a great honor.

I think they are in Jerusalem. Let us go and find them, and venerate the holy places.” So the saints took a great deal of money and traveled to the Holy City with some servants. There they reverently venerated all the holy places and gave generous alms wherever they went. They went about asking after their sons but could learn nothing. They decided to visit the region of the Jordan, to venerate the holy places there and give alms. On the road down from Jerusalem, they met Arcadius’s elder and asked for his blessing. He blessed them and, through his gifts of foresight and spiritual discernment, told them their names and why they had come.

“Do not grieve,” the elder added, “for your children are alive, and God will reveal their glory to you. Go now to the Jordan River, good workers in the vineyard of Christ our God. When you return, you will see your children.” They said farewell and continued on their way. The holy elder went to Jerusalem to venerate the holy places. While he sat near Golgotha to rest, by God’s providence he met John, Xenophon’s other son, who had also come to venerate them. “Where have you been until now, John?” he asked. “Your parents have come looking for you, and you have come, I am sure, looking for your brother.”

Soon Arcadius arrived to venerate the holy places as well. At the elder’s prompting, John told them where he came from, who his family was, and how he had been raised. The two brothers recognized each other. They embraced and kissed, thanking the Lord, who had granted them the grace to meet again, both wearing the monastic habit. Two days later their parents returned from the Jordan. After venerating the Most Holy Tomb and Golgotha, they came out of the church and saw the holy elder. They bowed before him and said, “For the Lord’s sake, fulfill your promise and show us our children.” Their sons were there, but the elder had told them to say nothing. Their parents did not recognize them.

Their faces had changed through strict fasting and self-denial. The elder said to the parents, “Go and prepare a generous meal for me and these disciples of mine. There I will tell you where your children are.” Xenophon was delighted and went to prepare the meal. The elder told the brothers, “Come, my children, let us accept your father’s hospitality. But take care not to say a word until I tell you. Know this too: however hard you labor, you have not reached the spiritual measure of your parents. Even a conversation with them leaves a person edified.” So the three went to Xenophon, who welcomed them as angels of God. They sat down and began to eat together.

Xenophon asked, “How are our children, revered Father?” The elder replied, “They are well and striving for salvation.” Their parents said, “May God make them worthy workers in His vineyard, so that they may help deliver us too from the eternal fire of Hell.” Seeing how orderly and reverent the two monks were, Xenophon said to the elder, “Truly, revered Father, you have good disciples. My soul has grown very fond of them, and I can see they are worthy of God. Pray to the Lord that our children may become like them.” The elder said, “Amen.” Then he asked Arcadius, “Tell me where you come from and who your parents are.” Arcadius replied:

“Revered Father, I came from Constantinople and was the son of wealthy parents. My father was a senator. I had a brother, and our parents sent us both to Beirut to complete our studies. While we were at sea, our ship broke apart. With God’s help, I survived by clinging to a plank.”

When their parents heard this, they could not wait for him to finish. They rose in tears and embraced the brothers, saying, “These are our children, revered Father! Please be quiet a moment while we give glory to God for finding them. And pray to the Lord to have mercy on us sinners and grant us the grace to enter His Kingdom.”

Then the elder offered a long prayer of thanksgiving to God. Afterward Xenophon and Mary asked the holy elder to receive them into monastic life, and he clothed them in the holy monastic habit. He instructed them not to see each other again for the rest of their lives. The two brothers said farewell to their parents and followed the elder into the desert. They remained there in ascesis, the ascetic discipline of prayer and self-denial, until the end of their lives. God granted them the grace to heal every illness of those who came to them and gave them the gift of foresight. Having fought the good fight in the Lord, they completed their earthly lives. Their father sent an agent to sell everything he owned, both his possessions and his land, and distributed the proceeds to the poor. He freed all his servants.

He also gave them generous gifts. He sent his wife to a women’s monastery, where she struggled faithfully and pleased God. She attained the stature of the Saints, healing many who were blind or possessed by demons, and then reposed in the Lord. Saint Xenophon put on a garment of coarse hair and went into the desert, where he lived for the rest of his life. Having been counted worthy of great spiritual gifts, he too reposed in the Lord in the early sixth century.

The accounts of the saints’ lives are good and edifying, provided we approach them with reverence and a desire to benefit from them, however distant those saints, their lives, and their times may seem from our own. Today’s account of Saint Xenophon and his wife, Saint Mary, is especially close to us and especially helpful. It also challenges Christians who live in the world and those who are married, for these saints lived in the world and were married. Yet the fact that they became holy, and the way they did so, teach us this: first, that a person can live devoutly even in the world

One can live with reverence toward God even in the world, provided one has the desire and the resolve to struggle to live according to God’s will. Of course, life in the world does not make this easy. That is why monastic life remains the ideal setting and way of Christian life. We saw how deeply Saint Xenophon valued it. He and his wife eventually embraced it and received great spiritual gifts there. Disparaging monasticism is incompatible with reverence and, more generally, with a sound spiritual life. Second, a devout Christian living in the world does more than value monastic life; he draws inspiration from it. His own life…

And although the Christian’s life in the world differs outwardly from that of a monk, in spirit it is, and must be, the same. Saint Nicodemus the Hagiorite tells us that even within Holy Matrimony a person can attain monastic purity. Saint John Climacus writes that if someone living in the world worked miracles, it was because he was a saint who lived out the disciplines of monastic life even more fully than if he had practiced them in the desert. For his labors, God granted him the grace and power to work miracles, which He bestows on His true servants. Life in the world, when it is free of self-love, the root passion, and cultivates a willingness to labor, becomes

an ascetic life.

Σήμερα, 26 του μηνός Ιανουαρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Οσίου Ξενοφώντος και της συμβίου αυτού Μαρίας και των τέκνων αυτών Αρκαδίου και Ιωάννου, του Οσίου Συμεών, του επιλεγομένου Παλαιού, του Μεγάλου Σεισμού, ο οποίος έγινε επί Θεοδοσίου του Νέου, των Αγίων Μαρτύρων Ανανίου Πρεσβυτέρου και Πέτρου Δεσμοφύλακος και των συναθλητών τους επτά στρατιωτών, του Οσίου Αμμωνά, του Οσίου Γαβριήλ, των Αγίων Δύο εν Φρυγία Μαρτύρων και του Οσίου Κλήμεντος, ο οποίος άσκησε εις το όρος Σαγμάτιον.

Ο Ξενοφών έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, ο οποίος βασίλευσε κατά τον έκτο μετά Χριστόν αιώνα, έχοντας πατρίδα την βασιλίδα των πόλεων, Κωνσταντινούπολη. Ήταν πλούσιος και ευγενής, αλλά και πολύ ευσεβής. Είχε και σύζυγο όμοια με αυτόν κατά την αρετή, και δυο γιους, τον Αρκάδιο και τον Ιωάννη, τους οποίους έστειλε στη Βηρυτό για να μάθουν τα νομικά, καθότι τότε ήταν εκεί περίφημες σχολές. Μάθαιναν λοιπόν εκεί οι νέοι τα γράμματα, ήταν όμως και πολύ ενάρετοι. Κατά την εποχή εκείνη ασθένησε ο Ξενοφών σοβαρά, προσκάλεσε τα παιδιά του και είπε σ' αυτά, όχι φαρισαϊκώς, αλλά για να τα νουθετήσει: «Εγώ, παιδιά μου, ίσως να αποθάνω. Ας γνωρίζετε όμως καλά,

ποτέ δεν έβρισα κανέναν, δεν οργίστηκα, δεν κατέκρινα, δεν φθόνησα, ούτε κάποιον ζημίωσα. Ήμουν από όλους αγαπητός. Δεν έλειπα από την εκκλησιαστική ακολουθία, δεν έδιωξα ξένο ή πτωχό από το σπίτι μου, αλλά σε όλους έδινα το κατά δύναμιν. Δεν επιθύμησα ομορφιά γυναικός, ούτε άλλη γυναίκα γνώρισα εκτός από τη μητέρα σας. Μέχρι τότε που γεννηθήκατε, και από τότε, εξ συμφώνου, φυλάττουμε παρθενία για τον Κύριο. Την δε ορθόδοξη πίστη μέχρι θανάτου την κρατήσαμε. Έτσι λοιπόν παρακαλώ να κάνετε κι εσείς, εάν θέλετε να σας ευλογήσει ο Θεός για να ζήσετε πολλά έτη. Να βοηθάτε χήρες και ορφανά, τους ιερωμένους να τιμάτε,

αρρώστους να επισκέπτεστε, τους εν όρεσι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης να ευλαβείστε, διότι δι' αυτών ελεεί τον κόσμο ο Κύριος. Τα μοναστήρια να προστατεύετε, από την Εκκλησία να μην λείπετε, τη μητέρα σας να τιμάτε και να την υπακούετε σε όλα τα προστάγματα με φόβο και ευλάβεια, διότι και αυτή εργάζεται τις εντολές του Κυρίου. Τους υπηρέτες σας να αγαπάτε σαν παιδιά σας. Τίποτε δεν σας λείπει στον πρόσκαιρο αυτό κόσμο, και αν ποθείτε να κληρονομήσετε και την Ουράνιο Βασιλεία, φυλάξτε όλες τις εντολές του Θεού, καθώς εμένα βλέπετε να κάνω». Με αυτά και άλλα περισσότερα, ο Άγιος Γέροντας νουθετούσε τα παιδιά του, τα οποία έκλαιγαν και τον προέτρεπαν

να παρακαλέσει το Θεό για να του δώσει ακόμη λίγα χρόνια. Με δάκρυα απέλυσε τα παιδιά του, το δε πρωί τα κάλεσε και πάλι και είπε σ' αυτά: «Παρακάλεσα το Θεό να μου δώσει ζωή για σας, μέχρι να σας αποκαταστήσω. Και τη νύχτα αυτή εκπλήρωσε ο Θεός την αίτησή μου, διότι διέταξε να μείνω ακόμη σ' αυτόν τον κόσμο, μέχρις ότου ορίσει η Βασιλεία του». Όταν άκουσαν αυτά οι γιοι του, χάρηκαν και ευχαρίστησαν τον Κύριο. Όταν δε ο Άγιος σηκώθηκε από την αρρώστια, τους έστειλε και πάλι στη Βηρυτό για να αποπερατώσουν τις σπουδές τους. Όμως κατά το ταξίδι τους εκείνο στη θάλασσα, διέτρεξαν μεγάλο κίνδυνο. Πλησίαζε το ναυάγιο και κατέφυγαν στην προσευχή.

«Μνήσθητι, Κύριε», είπαν, «των έργων των γονέων μας, και μη μας πάρεις το ήμισυ των ημερών μας, αλλά αξίωσέ μας να ζήσουμε και να σε δουλεύσουμε». Οι ναύτες, καθώς είδαν τον κίνδυνο, μπήκαν στη βάρκα για να σωθούν. Τα παιδιά, βλέποντας την παντελή εγκατάλειψη του πλοίου, συγχωρήθηκαν μεταξύ τους, ασπάστηκε ο ένας τον άλλον και τότε σχίστηκε το πλοίο στα δύο. Πήραν καθένας ένα κομμάτι ξύλου, έπλεαν όπως μπορούσαν και με τη χάρη του Θεού βγήκαν στα μέρη της Τύρου, καθένας σε διαφορετικό τόπο. Αφού λοιπόν βγήκε από τη θάλασσα, ο Ιωάννης έλεγε: «Ας είναι δοξασμένο το όνομα του Θεού. Καλύτερα να έχω πτωχεία και ταπείνωση, παρά ζωή και πλούτο μάταιο».

Ο Θεός γνωρίζει το συμφέρον του καθενός και οικονομεί πάντα εν σοφία και προνοία. Αλλά εμείς, μη γνωρίζοντας, ζητούμε από Αυτόν ανωφελή πράγματα. Η χάρη Του όμως μας δίνει τα ψυχοφελή και πρέποντα. Ας πάω να ησυχάσω σε μοναστήρι». Μετά προσευχήθηκε για τον αδελφό του να τον γλιτώσει ο Θεός και να του δώσει αγαθό λογισμό να γίνει μοναχός. Περπατώντας συνάντησε ένα μοναστήρι, μπήκε μέσα, τον περιποιήθηκαν και εξέφρασε την επιθυμία του να καλογερεύσει. Έτσι ενδύθηκε το μοναχικό σχήμα και έμεινε εκεί νηστεύοντας, αγρυπνώντας και προσευχόμενος πάντοτε. Όμως είχε πολλή θλίψη για τον αδελφό του, νομίζοντας ότι πνίγηκε. Ο δε Αρκάδιος βγήκε και αυτός από τη θάλασσα

και προσκύνησε τον Κύριο και είπε: «Σε ευχαριστώ, ο Θεός του πατρός και της μητρός μου, ο οποίος δεν με άφησες να καταποντιστώ, και παρακαλώ την ευσπλαχνία σου, καθώς έσωσες εμένα, έτσι σώσε και τον αδελφό μου και αξίωσέ με να τον δω πριν αποθάνω». Συγκλονισμένος από το ναυάγιο, φιλοσόφησε τα πράγματα και σκέφτηκε: «Να πάω στη μάθηση, και τι το όφελος; Όλα αυτά πρόσκαιρα και μάταια. Άκουγα πάντοτε τον πατέρα μου να ομιλεί για την αγγελική πολιτεία των μοναχών. Λοιπόν, ας γίνω μοναχός και θα με βοηθήσει ο Κύριος». Προσευχήθηκε, βάδισε προς την Ιερουσαλήμ και προσκύνησε τους Αγίους τόπους. Μετά ξεκίνησε να προσκυνήσει τα μοναστήρια.

Μια μέρα στο δρόμο συνάντησε ένα γέροντα Άγιο και προορατικό, ο οποίος του αποκάλυψε ότι ο αδελφός του ζει, ότι όλοι εκείνοι που ήταν στο πλοίο σώθηκαν και έγιναν μοναχοί, ομοίως και ο αδελφός του, και ότι θα τον έβλεπε, καθώς και τον πατέρα και τη μητέρα του, πριν αποθάνει. Ο Αρκάδιος έπεσε στα πόδια του και του είπε: «Επειδή ο Θεός σου φανέρωσε όλα τα κατ' εμέ, σε παρακαλώ κάνε με μοναχό». Εκείνος απάντησε: «Ευλογητός ο Θεός, ακολούθησέ με». Πήγαν λοιπόν στο μοναστήρι του Αγίου Σάββα και ο γέροντας έδωσε στον Αρκάδιο το κελί που έμενε πενήντα χρόνια και του δίδαξε τον κανόνα της μοναχικής ζωής. Κατόπιν ο γέροντας βγήκε στην έρημο

τον αποχαιρέτησε και του υποσχέθηκε να επανέλθει μετά τρία έτη για να δει πώς πορεύεται. Έμεινε λοιπόν στο κελί ο Αρκάδιος κάνοντας με προθυμία καθώς διδάχθηκε από τον Άγιο εκείνο γέροντα. Πέρασαν δύο χρόνια και ο Άγιος Ξενοφών, μη γνωρίζοντας το ναυάγιο των παιδιών του, μη έχοντας κάποια πληροφορία απ' αυτούς, έστειλε άνθρωπο στη Βηρυτό για να μάθει τα κατ' αυτούς. Ο απεσταλμένος ερεύνησε και έμαθε ότι δεν επέστρεψαν. Φεύγοντας από εκεί, συνάντησε έναν σύνδουλό του με μοναχικό ένδυμα και τον ρώτησε πού είναι τα παιδιά. Εκείνος απάντησε: «Στη θάλασσα, καθώς νομίζω, πνίγηκαν.

Γι' αυτό έγινα μοναχός, μη θέλοντας να γίνω ο κακός άγγελος στον κύριό μου. Τώρα δε πηγαίνω στα Ιεροσόλυμα για να προσκυνήσω τον τάφο του Κυρίου». Καθώς άκουσε αυτά ο απεσταλμένος, λυπήθηκε πολύ, έκλαυσε και έτσι επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Πρώτη απ' αυτόν πληροφορήθηκε τα του ναυαγίου και τον νομιζόμενο θάνατο των παιδιών της η Μαρία, η οποία όμως αντιμετώπισε τη συμφορά κατά ιώβειο τρόπο λέγοντας: «Ο Θεός τα έδωσε, ο Θεός τα πήρε», «Ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο», «Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος». Το απόγευμα ήλθε ο Ξενοφών από τα ανάκτορα και όταν κάθισε να φάγει, διότι έτσι συνήθιζε να τρώγει μια φορά την ημέρα κατά το απόγευμα,

η σύζυγός του με πολύ πόνο του αποκάλυψε εκείνα που είχε πληροφορηθεί. Τότε ο γέροντας, αφού αναστέναξε, ευχαρίστησε το Θεό λέγοντας: «Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον». «Μη λυπάσαι, ο Θεός δεν άφησε να μας γίνει τέτοια λύπη στα γηρατιά. Ας αγρυπνήσουμε τη νύχτα αυτή παρακαλώντας το Θεό να μας φανερώσει τι έγιναν τα παιδιά μας». Προσευχόμενοι λοιπόν και γονυπετώντας όλη τη νύχτα, το πρωί από τον κόπο κοιμήθηκαν και είδαν σε όραμα και οι δυο ότι τα παιδιά τους στέκονταν ενώπιον του Χριστού και είχαν στις κεφαλές τους στεφάνια λαμπρά και πολύτιμα. Διηγήθηκαν μεταξύ τους το όραμα και ο Ξενοφών είπε: «Αληθινά μεγάλη τιμή αξιώθηκαν οι γιοι μας,

υποθέτω ότι είναι στα Ιεροσόλυμα. Λοιπόν, ας πάμε να τους βρούμε και να προσκυνήσουμε τους Αγίους τόπους». Πήραν λοιπόν οι Άγιοι πλούτο πολύ και πήγαν με κάποιους υπηρέτες στην Αγία Πόλη. Εκεί προσκύνησαν με ευλάβεια όλους τους Αγίους εκείνους τόπους, έδιναν παντού απλόχερα ελεημοσύνη, περιφέρονταν δε και ρωτούσαν για τους γιους τους, αλλά τίποτε δεν μπορούσαν να μάθουν. Θέλησαν να πάνε και στα μέρη του Ιορδάνου να προσκυνήσουν και να μοιράσουν και εκεί ελεημοσύνη. Κατεβαίνοντας λοιπόν από τα Ιεροσόλυμα, καθ' οδόν συνάντησαν τον Γέροντα του Αρκαδίου και ζήτησαν την ευλογία του. Εκείνος τους ευχήθηκε και ως προορατικός και διορατικός ανέφερε τα ονόματά τους και τον σκοπό του ταξιδιού τους.

«Μη λυπάστε», πρόσθεσε ο Γέροντας, «διότι τα παιδιά σας ζουν και ο Θεός θα σας φανερώσει τη δόξα τους. Πλην πάτε στον Ιορδάνη ποταμό, καλοί εργάτες του Αμπελώνος του Χριστού του Θεού, και όταν επιστρέψετε θα δείτε τα παιδιά σας». Έτσι τον αποχαιρέτησαν και βάδισαν το δρόμο τους. Ο δε Άγιος Γέροντας πορεύτηκε στα Ιεροσόλυμα, προσκύνησε και καθώς καθόταν κοντά στο Γολγοθά για να ξεκουραστεί, κατ' οικονομία Θεού, συναντήθηκε με τον Ιωάννη, τον πρώτο γιο του Ξενοφώντος, που πήγε και αυτός να προσκυνήσει τους Αγίους τόπους. «Πού ήσουν έως τώρα, κύριε Ιωάννη;» του είπε. «Οι γονείς σου ήλθαν και σε ζητούν, κι εσύ πάλι ήλθες βεβαίως ζητώντας τον αδελφό σου».

Σε λίγο ήρθε και ο Αρκάδιος, χάριν προσκυνήσεως. Κατά προτροπή του γέροντος, ο Ιωάννης αποκάλυψε την πατρίδα, το γένος, την ανατροφή του, και έτσι τα δύο αδέλφια γνωρίστηκαν μεταξύ τους. Αγκαλιάστηκαν, ασπάσθηκαν ο ένας τον άλλον και ευχαρίστησαν τον Κύριο, ο οποίος τους αξίωσε να ιδωθούν φέροντας το μοναχικό σχήμα. Μετά δυο μέρες ήλθαν οι γονείς τους από τον Ιορδάνη και αφού προσκύνησαν τον Πανάγιο Τάφο και τον Γολγοθά, βγαίνοντας από το ναό, είδαν τον Άγιο Γέροντα και αφού του έβαλαν μετάνοια του είπαν: «Για τον Κύριο τελείωσε την υπόσχεσή σου και δείξε μας τα παιδιά μας». Αυτά ήταν εκεί, αλλά ο γέροντας τους πρόσταξε να μην πουν τίποτε. Οι δε γονείς τους δεν τα γνώρισαν.

Από την πολλή εγκράτεια είχαν αλλοιωθεί τα χαρακτηριστικά τους. Ο γέροντας είπε στους γονείς: «Πάτε να ετοιμάσετε πλούσια τράπεζα, να μας φιλέψετε με αυτούς τους μαθητές μου, και εκεί να σας πω πού είναι τα παιδιά σας». Ο Ξενοφών χάρηκε και έφυγε για να ετοιμάσει το τραπέζι. Ο γέροντας είπε: «Ας πάμε, παιδιά μου, στη φιλοξενία του πατέρα σας. Εσείς, όμως, φυλαχτείτε να μη μιλήσετε καθόλου μέχρι που να σας πω. Να ξέρετε δε και αυτό, ότι όσους κόπους και να κάνετε δεν φτάνετε στα μέτρα των γονέων σας, διότι και να ομιλήσει κανείς με αυτούς ωφελείται». Πήγαν λοιπόν και οι τρεις εκεί που ήταν ο Ξενοφών, ο οποίος τους δέχθηκε ως αγγέλους Θεού, και αφού κάθισαν και έτρωγαν όλοι μαζί,

ο Ξενοφών είπε: «Πώς είναι τα παιδιά μας, Τίμιε Πάτερ;» Εκείνος αποκρίθηκε: «Καλά είναι και αγωνίζονται να σωθούν». Και οι γονείς είπαν: «Ο Θεός να αναδείξει αυτούς άξιους εργάτες του Αμπελώνος Του, για να λυτρώσουν και εμάς από το αιώνιο πυρ της κολάσεως». Βλέποντας δε ο Ξενοφών την τάξη και την ευλάβεια των δύο μοναχών, είπε στον Γέροντα: «Αληθινά, Τίμιε Πάτερ, έχεις καλούς μαθητές και η ψυχή μου πολύ τους αγάπησε και βλέπω ότι είναι άξιοι του Θεού, και να παρακαλάς τον Κύριο να γίνουν και τα παιδιά μας όμοιοι με αυτούς». Ο δε Γέροντας είπε: «Αμήν». Έπειτα είπε προς τον Αρκάδιο: «Πες μου από ποιο μέρος και ποίων γονέων γιος είσαι». Εκείνος αποκρίθηκε:

«Τίμιε Πάτερ, ήμουν από την Κωνσταντινούπολη, γιος πλουσίων γονέων. Ο δε πατέρας μου ήταν συγκλητικός. Είχα δε και άλλο αδελφό, με τον οποίο οι γονείς μου μας έστειλαν στη Βηρυτό για να τελειοποιήσουμε τα μαθήματά μας. Πλέοντας δε συντρίφτηκε το πλοίο και εγώ σώθηκα με τη βοήθεια του Θεού με ένα σανίδι».

Όταν άκουσαν αυτά οι γονείς, δεν περίμεναν να τελειώσει τα υπόλοιπα, αλλά σηκώθηκαν με δάκρυα και τους αγκάλιασαν λέγοντας: «Αυτά είναι τα παιδιά μας, Τίμιε Πάτερ, και σε παρακαλούμε σίγα να αποδώσουμε δόξα στο Θεό, γιατί τα βρήκαμε. Παρακάλεσε δε τον Κύριο να σπλαχνιστεί και εμάς τους αμαρτωλούς, για να μας αξιώσει της βασιλείας Του».

Τότε ο Γέροντας έκανε μεγάλη ευχή και ευχαριστία προς τον Θεό. Έπειτα παρεκάλεσαν ο Ξενοφών και η Μαρία τον Όσιο και τους ένδυσε το Άγιο Σχήμα, παρήγγειλε δε σ' αυτούς να μη δουν ο ένας τον άλλον σε όλη τους τη ζωή. Μετά από αυτά οι δύο αδελφοί, αφού αποχαιρέτησαν τους γονείς τους, ακολούθησαν τον Γέροντα στην έρημο, στην οποία και έμειναν ασκούμενοι μέχρι τέλους, αξιώθηκαν δε από το Θεό να θεραπεύουν κάθε αρρώστια των προσερχομένων και να λάβουν προορατικό χάρισμα. Έτσι δε, καλώς αγωνιζόμενοι εν Κυρίω, τελειώθηκαν. Ο δε πατέρας τους έστειλε πληρεξούσιο και πούλησε όλα του τα υπάρχοντα, κινητά και ακίνητα, και τα μοίρασε στους πτωχούς. Τους δούλους του όλους τους ελευθέρωσε.

Κάνοντάς τους και πλούσιες δωρεές, τη δε σύζυγό του την έβαλε σε μοναστήρι γυναικών, η οποία αφού αγωνίστηκε καλώς και ευαρέστησε στο Θεό, έφτασε στα μέτρα των Αγίων, διότι πολλούς τυφλούς και δαιμονισμένους θεράπευσε και έτσι αναπαύτηκε εν Κυρίω. Ο δε Άγιος Ξενοφών φόρεσε τρίχινα, πήγε στην έρημο όπου έζησε το υπόλοιπο της ζωής του, αφού δε αξιώθηκε μεγάλων χαρισμάτων, αναπαύτηκε και αυτός εν Κυρίω κατά τις αρχές του έκτου αιώνος.

Τα συναξάρια είναι καλά και ωφέλιμα, αρκεί να τα πλησιάζουμε με ευλάβεια και διάθεση να ωφεληθούμε, όσο κι αν οι αναφερόμενοι Άγιοι, η ζωή και η εποχή τους φαντάζουν από μακριά σε σχέση με τη δική μας κατάσταση και εποχή. Θα μπορούσαμε όμως να πούμε ότι το σημερινό συναξάρι των Αγίων Ξενοφώντος και Μαρίας της συζύγου του είναι ιδιαίτερα κοντά και ιδιαίτερα ωφέλιμο, αλλά και ελεγκτικό για τους εν τω κόσμω και τους εγγάμους χριστιανούς, καθώς οι Άγιοι αυτοί και στον κόσμο ζούσαν και έγγαμοι ήσαν. Το γεγονός όμως ότι αγίασαν και ο τρόπος με τον οποίο αγίασαν έρχονται να μας τονίσουν: Πρώτον, ότι μπορεί κανείς και στον κόσμο να ζήσει με ευλάβεια

προς τον Θεόν, αρκεί να έχει τη διάθεση και την αγωνιστικότητα να ζήσει κατά το θέλημα του Θεού. Βέβαια οι συνθήκες για κάτι τέτοιο δεν είναι ευνοϊκές στον κόσμο, γι' αυτό και η μοναχική ζωή παραμένει πάντα ως ο ιδανικός τόπος και τρόπος χριστιανικής ζωής. Γι' αυτό και είδαμε ο Άγιος Ξενοφών τόσο να την εκτιμά και σε αυτή, όπως και η σύζυγός του, να καταλήγουν και σε αυτή να λαμβάνουν τα μεγάλα χαρίσματα. Η υποτίμηση του μοναχισμού και η ευλάβεια και γενικώς καλή πνευματική κατάσταση είναι ασυμβίβαστα. Δεύτερον, ο ευλαβής εν τω κόσμω χριστιανός όχι απλώς εκτιμά τη μοναχική ζωή, αλλά και εμπνέεται από αυτή. Η δική του ζωή

και κατά τη μορφή διαφέρει από εκείνη του μοναχού, κατά το πνεύμα είναι, πρέπει να είναι ίδια. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης μας λέγει ότι και μέσα στο γάμο κανείς μπορεί να επιτύχει την καλογερική καθαρότητα. Ο δε Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει ότι αν έτυχε κάποιος στον κόσμο που ενήργησε θαύματα, τα ενήργησε διότι ήταν Άγιος και εργαζόταν τα έργα της μοναχικής ζωής περισσότερο παρά αν ασκούνταν στην έρημο και γι' αυτό έλαβε από το Θεό τη χάρη και τη δύναμη των θαυμάτων την οποία βραβεύει στους γνησίους δούλους του για τους κόπους τους. Η εν κόσμω ζωή, όταν στερείται τη φιλαυτία και καλλιεργεί τη φιλοπονία, γίνεται

ασκητική ζωή.