Saint Spyridon: Humility, Miracles, and the Holy Trinity

Saint Spyridon, whom we celebrate today, lived in the fourth century after Christ, during the reigns of Constantine the Great and his son Constantius. He came from the great island of Cyprus. This great father of our Church was, from his youth, a very simple, humble, and merciful man. At first he was a shepherd. Full of love, he welcomed everyone into his home and offered whatever hospitality he could. He washed the feet of weary travelers, set food before them, and served them in everything with the humility of a faithful servant.

Along with humility and modesty, he had self-control, gentleness, and many other virtues. He was married to an honorable and virtuous woman. They had children, whom he raised in the discipline and instruction of the Lord. After his wife died, he lived a devout life, free from fleshly pleasure and desire. He studied the law of God and practiced every virtue to a degree few attain. These virtues earned him everyone's respect and love. After many appeals, he agreed to be ordained a priest. He was a true priest of the Gospel, and God granted him many abundant gifts. He healed various illnesses, gave sight to the blind, and drove out evil spirits

and performed many other miracles through the grace of God, which worked with him. In the reign of Constantine the Great, after that devout emperor defeated his enemies and established his sole rule, the bishopric of Trimythous in Cyprus became vacant. Who should be chosen to fill it? Clergy and people together called for Spyridon, and he proved fully worthy of this high ministry. He was a father to his priests and his people, a protector of the weak, a comforter of those who mourned, and a guardian and preacher of Christian truth. Though he was a bishop, he remained simple and humble. Indeed, he used to say that without this humility,

I would be neither a bishop nor even an ordinary Christian. As he traveled through his diocese, he always went on foot; he never wished to ride a horse. Even so, he found great grace with God. Once, because of the people's sins, God allowed such a drought in Cyprus that severe famine and widespread death followed. Another Elijah was needed to open the heavens through prayer. The wondrous Spyridon became that Elijah. Grieving for his perishing flock, he prayed with deep sorrow, and so much rain fell that the whole island was watered. The earth bore fruit, and the people were delivered from their suffering.

A farmer found himself in great need. He went to a rich man and asked to borrow wheat, promising to repay it with interest at harvest time. The man told him that without money he would not give him a single grain. With no other hope, the poor farmer turned to Saint Spyridon. The next day, the saint gave him a piece of gold shaped like a snake and said, “Go, pledge this gold and get what you need.” The rich man immediately gave him the wheat he needed. The farmer sowed it, gathered a rich harvest, met his needs, and paid his debt. Then he took back the golden snake and returned it to the saint.

Spyridon placed it on the ground and prayed, and the gold became a living snake again, as it had been before he turned it into gold. On another occasion, a virtuous friend of the saint was falsely accused of a grave offense, and the governor condemned him to death. When the saint heard, he set out to save him. But he had to cross a river that had flooded, and there was no way across. So, in the name of the Master of All, he commanded the river to stand still. It did, and he and his companions crossed. When the governor heard what had happened, he was amazed. Out of reverence for the saint, he freed his friend. Then, in the year 325,

the First Ecumenical Council met in Nicaea of Bithynia. There, the 318 God-bearing fathers condemned the heresy of Arius and proclaimed that the Son of God is consubstantial, of one essence, with God the Father. Among the Orthodox, Saint Spyridon stood out: great in virtue, though simple in learning. Filled with the Holy Spirit, he proclaimed that the Holy Trinity, though three persons, is one God and one essence. He demonstrated this by taking a clay tile. He made the sign of the precious Cross and said, “In the name of the Father.” At once, the fire that had baked the tile rose upward.

At the words “and of the Son,” the water used to form it flowed downward. At “and of the Holy Spirit,” earth remained in his hand. Everyone was amazed, and many returned to Orthodoxy. The ordinary people and the bishops revered the saint, and the emperor, too, marveled at him and honored him greatly. When the saint returned to Cyprus, he was deeply grieved to find that his daughter Irene had died. A few days later, a woman came to him in tears. She said she had given his daughter a precious jewel for safekeeping and had not been able to retrieve it before Irene died. The saint searched the whole house but could not find it. He went to his daughter's grave and, as though she were alive, asked where she had put the woman's jewel.

She answered in a living voice, “I have kept it in such and such a place, Father.” There it was found, to everyone's amazement. Saint Spyridon was also granted the grace to heal Emperor Constantius, the son of Constantine the Great, of a serious illness that no physician could cure. The emperor wanted to thank him and offered him a great deal of gold, but the saint refused it. The emperor insisted, and at last the saint accepted it, only to distribute all the money to the poor soon afterward. As the saint was leaving the palace, a man who loved Christ took him home as his guest. There, a woman brought her dead infant and laid the child at his feet,

asking him to raise the child to life. The saint prayed fervently, and God heard his prayer and raised the dead child. But when the mother saw her child alive, she died from overwhelming joy. Just as the saint had restored the infant to its mother, so he restored the mother alive to her child. He prayed to the One who gives life to the dead and said to her, “In the name of the Lord, arise.” At once she rose as if from sleep and took her child in her arms. Saint Spyridon knew beforehand that his death was near. On December 12, in the year 348, at the age of seventy-eight,

he entrusted his holy soul to the hands of God. His holy relics remained in the earth for many years, while miracles continued to take place. When they were brought up, they were found whole and incorrupt. They remained in his homeland until the seventh century. Later, because of barbarian raids, they were taken to Constantinople and, after its fall, to Corfu. There they remain to this day, working countless miracles. The saint delivered the island from famine and plague and gave sight to the blind, among many other wonders. In remembrance of such events, his holy relics are carried in four processions each year. At one time, the admiral of the Venetian fleet,

Andreas Pisani, who governed the island, decided to set up an altar in the saint's church so that a Roman Catholic priest could celebrate the liturgy there every day. But how could this champion of Orthodoxy allow clergy of another confession, whom the account calls heretics, to serve in his church? The saint appeared twice to Pisani in a dream and ordered him not to go ahead with his plan. Pisani would not listen, for he trusted his own theologian, who said that the dream was from the devil. Then, one night, the gunpowder magazine in the old fortress caught fire, and many Latins were killed. Pisani was caught between two pieces of timber that came together,

crushing his neck, and his theologian was found dead. A Venetian saw three flames come out of the bell tower of Saint Spyridon's church and move toward the citadel. At once the gunpowder magazine exploded. That same night in Venice, lightning struck Pisani's portrait and burned it completely, without harming anyone else. Such was the divine Spyridon's defense of the faith, even after death. Wondrous is God in His saints.

Saint Spyridon, whom we celebrate today, was and remains a bearer of God and a worker of miracles. He had been cleansed of the passions and adorned himself with holy virtues. Foremost among them were his simplicity and humility, virtues he seems to have possessed from the beginning and kept until the end of his life. Perhaps his humble work as a shepherd helped him in this, as did the fact that he never sought worldly wisdom. The Lord told us, “Unless you turn and become like children, you will never enter the Kingdom of Heaven.” Unless we become simple and humble like children,

we cannot receive the grace of God. Simplicity and humility open the soul and make it receptive to God's grace. The difficulty begins when a person does more than learn much: when he becomes carried away by what he knows and starts to trust only what his mind can grasp, his own judgment, and, more generally, himself. Then his soul closes itself to the grace of God. May God grant that the abundance of knowledge in our age deepen our humble knowledge of ourselves and our complete dependence on Him, so that we may always be more open to His grace.

Ο εορταζόμενος Άγιος Σπυρίδων άκμασε κατά τον τέταρτο μετά Χριστόν αιώνα και κατά τους χρόνους των βασιλέων Κωνσταντίνου του Μεγάλου και του γιου του Κωνσταντίου. Καταγόταν από τη Μεγαλόνησο της Κύπρου. Αυτός ο μεγάλος πατέρας της Εκκλησίας μας ήταν από τη νεότητά του άνθρωπος πολύ απλός, ταπεινός και πολύ ελεήμων. Στην αρχή ήταν βοσκός προβάτων. Άνθρωπος αγάπης, δεχόταν κάθε άνθρωπο στο σπίτι του και κατά τη δύναμή του τον φιλοξενούσε. Έπλενε τα πόδια των κουρασμένων, ετοίμαζε τράπεζα και υπηρετούσε σε όλα με τόση ταπείνωση όση δείχνουν οι πιστοί υπηρέτες στους κυρίους τους.

Με την ταπείνωση και τη σεμνότητα είχε τη σωφροσύνη, την πραότητα και άλλες αρετές. Ήταν έγγαμος, έχοντας σύζυγο τίμια και σώφρονα. Απόκτησε παιδιά, τα οποία ανέθρεψε εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Μετά τον θάνατο της συζύγου του, ζούσε με οσιότητα χωρίς κάποια ηδονή ή επιθυμία σαρκός. Μελετούσε τον νόμο του Θεού και εργαζόταν κάθε αρετή και σε τέτοιο βαθμό όσο λίγοι. Με τέτοιες αρετές απόκτησε τον κοινό σεβασμό και την κοινή αγάπη και, υποχωρώντας σε πολλές προτροπές, δέχθηκε και χειροτονήθηκε ιερέας. Ήταν αληθινός ιερέας του Ευαγγελίου, αξιώθηκε δε πολλών και πλουσίων δωρεών από τον Θεό. Θεράπευε διάφορες ασθένειες, φώτιζε τυφλούς, έδιωχνε τα πονηρά πνεύματα

και πολλά άλλα θαύματα έκαμνε με τη χάρη του Θεού που είχε συνεργό. Επί Κωνσταντίνου του Μεγάλου, όταν ο ευσεβής εκείνος βασιλέας νίκησε τους εχθρούς του και ίδρυσε τη μονοκρατορία του, χήρευσε στην Κύπρο η επισκοπή Τριμυθούντος. Ποιος έπρεπε να εκλεγεί για να τοποθετηθεί εκεί; Κοινή βοή κλήρου και λαού ανέδειξε τον Σπυρίδωνα και στην υψηλότατη αυτή διακονία αναδείχθηκε κατά πάντα αντάξιός της. Πατέρας των ιερέων του, πατέρας του λαού του, προστάτης των αδυνάτων, παρήγορος των θλιβομένων, φρουρός και κήρυκας της χριστιανικής αλήθειας. Αν και επίσκοπος, παρέμεινε απλός και ταπεινός. Έλεγε μάλιστα ότι χωρίς αυτή την ταπείνωση δηλαδή

δεν θα ήμουν ούτε επίσκοπος ούτε καν απλός χριστιανός. Περιοδεύοντας την επαρχία του, πήγαινε πάντα πεζός, χωρίς ποτέ να θελήσει να πάει με άλογο. Αλλά και έτσι εύρισκε μεγάλη χάρη από τον Θεό. Κάποτε επέτρεψε ο Θεός για τις αμαρτίες να γίνει τέτοια ανομβρία και ξηρασία στην Κύπρο, ώστε έγινε πείνα μεγάλη και θανατικό. Χρειαζόταν ένας άλλος Ηλίας για να ανοίξει με την προσευχή του τους ουρανούς. Και τέτοιος έγινε ο θαυμαστός Σπυρίδων, ο οποίος λυπήθηκε το αφανιζόμενο ποίμνιό του, προσευχήθηκε με πολύ πόνο και έβρεξε τόσο που ποτίστηκε όλο το νησί, η γη έδωσε καρπούς και οι άνθρωποι απαλλάχθηκαν από τα δεινά τους.

Γεωργός βρέθηκε σε μεγάλη ανάγκη. Πήγε σε κάποιο πλούσιο και του ζήτησε δανεικό σιτάρι, υποσχόμενος ότι κατά το θέρος θα του το επέστρεφε με τόκο. Εκείνος του είπε ότι χωρίς χρήματα δεν θα του έδινε ούτε κόκκο σιταριού. Μη έχοντας άλλη ελπίδα ο φτωχός, κατέφυγε στον Άγιο Σπυρίδωνα. Εκείνος την επομένη του έδωσε χρυσάφι σε σχήμα φιδιού, λέγοντάς του: «Πήγαινε, βάλε το χρυσάφι ενέχυρο και πάρε εκείνο που χρειάζεσαι». Έτσι πήρε από τον πλούσιο αμέσως το σιτάρι που χρειαζόταν. Έσπειρε, είχε πλούσια σοδειά, κάλυψε τις ανάγκες του και ξεπλήρωσε το χρέος του. Έτσι πήρε πίσω το χρυσό φίδι και το επέστρεψε στον Άγιο.

Ο Σπυρίδων το έβαλε κάτω, προσευχήθηκε και το χρυσάφι έγινε ζωντανό φίδι όπως ήταν πριν το μετατρέψει σε χρυσό. Άλλη φορά κάποιος ενάρετος άνθρωπος, φίλος του Αγίου, συκοφαντήθηκε ότι έκανε κάποιο μεγάλο κακό για το οποίο καταδικάστηκε από τον έπαρχο σε θάνατο. Όταν το έμαθε ο Άγιος, ξεκίνησε να τον γλιτώσει. Έπρεπε όμως να περάσει από ένα ποτάμι που είχε πλημμυρίσει και δεν είχε πέρασμα. Τότε πρόσταξε το ποτάμι εν ονόματι του Δεσπότου των Απάντων να σταθεί, πράγμα που έγινε, και έτσι πέρασε αυτός και όσοι ήταν μαζί του. Όταν το έμαθε ο έπαρχος, εκπλάγηκε και, ευλαβούμενος τον Άγιο, ελευθέρωσε τον φίλο του. Κατά το 325 έγινε

στη Νίκαια της Βιθυνίας η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος, κατά την οποία οι 318 θεοφόροι πατέρες καταδίκασαν την αίρεση του Αρείου και διακήρυξαν ότι ο Υιός του Θεού είναι ομοούσιος με τον Θεό Πατέρα. Μεταξύ των Ορθοδόξων διακρίθηκε και ο Άγιος αυτός, ο μέγας κατά την αρετή και απλούς κατά τη μάθηση Σπυρίδων. Γεμάτος Πνεύμα Άγιο διακήρυξε ότι η Αγία Τριάδα, αν και είναι τρία πρόσωπα, είναι ένας Θεός και μία ουσία. Τούτο κατέδειξε παίρνοντας μια κεραμίδα. Κάνοντας το σημείο του Τιμίου Σταυρού και λέγοντας «Εις το όνομα του Πατρός», η φωτιά με την οποία ψήθηκε η κεραμίδα ανέβηκε προς τα πάνω.

«Του Υιού», το νερό με το οποίο πλάστηκε έτρεξε προς τα κάτω, και «του Αγίου Πνεύματος», έμεινε στο χέρι του χώμα. Όλοι εντυπωσιάστηκαν και πολλοί επέστρεψαν στην Ορθοδοξία. Όχι μόνο ο κοινός λαός και οι αρχιερείς είχαν σε ευλάβεια τον Άγιο, αλλά και ο βασιλέας θαύμασε και τον τίμησε πολύ. Όταν γύρισε στην Κύπρο ο Άγιος, ο Άγιος βρήκε προς μεγάλη του θλίψη τη θυγατέρα του Ειρήνη να έχει πεθάνει. Μετά μερικές μέρες κάποια γυναίκα με δάκρυα του είπε ότι είχε δώσει στην κόρη του πολύτιμο κόσμημα για να το φυλάξει και με τον θάνατό της δεν πρόφτασε να το πάρει πίσω. Ο Άγιος έψαξε όλο το σπίτι και δεν μπόρεσε να το βρει. Πήγε στον τάφο της αποθαμένης και σαν να ήταν ζωντανή τη ρώτησε πού έβαλε το κόσμημα της γυναίκας.

Με ζωντανή φωνή απάντησε: «Στο τάδε μέρος το έχω φυλαγμένο, Πάτερ μου», όπου και βρέθηκε προς θαυμασμό όλων. Ακόμη ο Άγιος Σπυρίδων αξιώθηκε να θεραπεύσει τον αυτοκράτορα Κωνστάντιο, τον γιο του Μεγάλου Κωνσταντίνου, από σοβαρή αρρώστια την οποία κανείς γιατρός δεν μπορούσε να θεραπεύσει. Ο βασιλέας τότε θέλησε να τον ευχαριστήσει και του έδινε πολύ χρυσό, τον οποίον ο Άγιος δεν δέχτηκε καθόλου. Ο βασιλέας επέμενε πολύ και τελικά ο Άγιος υποχώρησε, όμως σύντομα όλα τα χρήματα τα μοίρασε στους φτωχούς. Φεύγοντας ο Άγιος από το παλάτι, τον πήρε κάποιος φιλόχριστος για να τον φιλοξενήσει. Εκεί κάποια γυναίκα έφερε το πεθαμένο βρέφος της και το απέθεσε στα πόδια του,

ζητώντας να το αναστήσει. Ο Άγιος προσευχήθηκε θερμά και ο Θεός εισάκουσε την προσευχή του και ανέστησε το νεκρό παιδί. Όμως η μητέρα του, καθώς το είδε ζωντανό, από την άμετρη της χαρά πέθανε. Αλλά ο Άγιος, καθώς χάρισε στη μητέρα το βρέφος, έτσι έδωσε και στο παιδί ζωντανή τη μητέρα του. Προσευχήθηκε στον ζωοποιούντα τους νεκρούς και είπε στη νεκρή: «Εν ονόματι του Κυρίου, ανάστηθι». Εκείνη αμέσως σηκώθηκε σαν από ύπνο και πήρε το βρέφος στην αγκαλιά της. Ο Άγιος Σπυρίδων προγνώρισε τον θάνατό του. Κατά τη 12η Δεκεμβρίου του έτους 348 και σε ηλικία 78 ετών

άφησε την ιερή του ψυχή στα χέρια του Θεού. Το Άγιο του λείψανο παρέμεινε μέσα στη γη επί πολλά έτη, μη παύοντας τις θαυματουργίες. Κατά την ανακομιδή του βρέθηκε σώο και ακέραιο. Μέχρι τον 7ο αιώνα παρέμενε στην πατρίδα του. Μετά, λόγω των βαρβαρικών καταδρομών, μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και μετά την άλωσή της στην Κέρκυρα, όπου παραμένει μέχρι σήμερα επιτελώντας πλείστα όσα θαύματα. Γλίτωσε το νησί από την πείνα, από την πανώλη, χάρισε το φως σε τυφλούς κλπ. Σε ανάμνηση δε διαφόρων τέτοιων γεγονότων γίνονται κάθε χρόνο τέσσερις λιτανείες του Ιερού Λειψάνου. Κάποτε, ο αρχιναύαρχος του Ενετικού Στόλου

διοικητής του νησιού Ανδρέας Πιζάνης, σκέφτηκε να κάνει στον Ναό του Αγίου θυσιαστήριο για να γίνεται σε αυτό καθημερινά από παπικό ιερέα λειτουργία. Αλλά πώς ήταν δυνατόν ο πρόμαχος της Ορθοδοξίας να επιτρέψει στην Εκκλησία του να λειτουργούν αιρετικοί αλλόδοξοι; Ο Άγιος παρουσιάστηκε δυο φορές στον ύπνο του Πιζάνη και τον διέταξε να μην προχωρήσει στο μελετώμενο εγχείρημα. Αλλά εκείνος δεν πειθόταν καθώς πίστευε σε κάποιο δικό του θεολόγο που έλεγε ότι το όνειρο ήταν διαβολικό. Γι' αυτό κάποια νύχτα πήρε φωτιά η πυριτιδαποθήκη του παλαιού φρουρίου και σκοτώθηκαν πολλοί Λατίνοι. Ο Πιζάνης πνίγηκε ανάμεσα σε δύο ξύλα που έτσι πήγαιναν,

έσφιξαν τον λαιμό του και ο θεολόγος του βρέθηκε νεκρός. Κάποιος Ενετός είδε τρεις φλόγες να βγαίνουν από το καμπαναριό του ναού του Αγίου Σπυρίδωνος και να διευθύνονται προς την Ακρόπολη και αμέσως η πυριτιδαποθήκη ανατινάχτηκε. Στη Βενετία την ίδια νύχτα κεραυνός έπεσε στην εικόνα του Πιζάνη και την κατέκαψε χωρίς να βλάψει κάποιον άλλον. Τέτοιος ήταν περί την πίστη και μετά θάνατον ο Θείος Σπυρίδων. Θαυμαστός ο Θεός εν τοις Αγίοις αυτού.

Ο σήμερα εορταζόμενος Άγιος Σπυρίδων ήταν και είναι θεοφόρος και θαυματουργός, καθώς είχε καθαριστεί από τα πάθη και είχε στολίσει τον εαυτό του με τις άγιες αρετές, ανάμεσα στις οποίες πρωτεύουσα θέση είχαν η απλότητα και η ταπείνωσή του, αρετές τις οποίες φαίνεται ότι από την αρχή είχε και τις διατήρησε μέχρι το τέλος της ζωής του. Ίσως σε αυτό να συνετέλεσε και το ταπεινό του επαγγέλματος του βοσκού που είχε και το ότι δεν επιδίωξε να αποκτήσει την κατά κόσμον σοφία. «Εάν μη στραφείτε και γένησθε ως τα παιδία, ου μη εισέλθετε στην Βασιλεία των Ουρανών», μας είπε ο Κύριος. Εάν δεν γίνουμε απλοί και ταπεινοί σαν τα παιδιά,

δεν μπορούμε να δεχθούμε τη χάρη του Θεού. Η απλότητα και η ταπείνωση ανοίγουν την ψυχή και την κάνουν δεκτική στη χάρη του Θεού. Από τη στιγμή που αρχίζει κανείς όχι απλώς να μαθαίνει πολλά, αλλά να παρασύρεται από τις γνώσεις του και αρχίζει να εμπιστεύεται σε αυτά που χωράει το μυαλό του, στην κρίση του και γενικότερα στον εαυτό του, τα πράγματα δυσκολεύουν, η ψυχή κλείνεται στη χάρη του Θεού. Ο Θεός να δώσει η γνώση που είναι περισσή στην εποχή μας να αυξάνει όχι την πεποίθηση στον εαυτό μας, αλλά την ταπεινή γνώση του εαυτού μας και την περισσότερη, την πλήρη εξάρτηση από τον Θεό και έτσι να είμαστε πάντα και όλο και περισσότερο ανοικτοί στη χάρη Του.