Saint Sozon’s Martyrdom and Joy in Christ

Today, September 7, our Church commemorates the Holy Martyr Sozon; the Holy Apostles Evodos and Onesiphoros; the Holy Martyr Eusechios; Saint Luke, abbot of the Monastery of Deep Ariekos; and Saint John, Archbishop of Novgorod, the Russian wonderworker.

The martyr Sozon came from Lycaonia, a region of Cappadocia in Asia Minor, and lived toward the end of the third century after Christ. His former name was Tarasios. After he came to believe in Christ and received Holy Baptism, he was named Sozon. A shepherd by trade, he traveled from place to place grazing his sheep. He spoke about the Gospel to everyone he met and brought many to faith and to the Church of Christ. He was gentle and kind, and his heart was set on the law of the Lord, which, as David says, he meditated on day and night. But this gentle and kind man

also had great zeal and was ready to risk everything for his faith. One day he went to Pompeiopolis in Cilicia. Seeing how widespread impiety and idolatry were there, he could not bear it. With pain in his heart and great zeal, he entered a pagan temple. There stood a golden statue held in high honor by the pagans and by Maximian, the governor at the time. Sozon broke off its right hand, sold it to goldsmiths, and gave all the money he received to the poor of that city. He did this secretly, without the temple servants noticing. When it was discovered, the pagans were thrown into turmoil.

Maximian imprisoned many innocent people, accusing them of grave sacrilege. But Sozon, the courageous champion of the faith, wanted to come forward, confess his faith, and save those innocent people, who knew nothing of what had happened. He appeared and said that he had taken the statue’s golden hand. They brought him before Maximian, where he declared that he was a Christian and admitted what he had done. When the governor threatened him fiercely, Sozon answered calmly and graciously, without fear. The pagans, he said, ought to thank him: by giving part of their statue to the poor,

he had at least put it to good use. In the temple it had been useless, and even harmful. Maximian grew angry and subjected the martyr to terrible punishments. First, they tore his body with iron claws that reached down to the bone. The martyr called upon God for help and endured this cruel torture with apatheia, freedom from the passions, and a cheerful spirit. He remained calmer even than those who tortured him. Maximian then tried other kinds of torture. He ordered them to put shoes with iron nails inside on the martyr’s feet and force him to walk. But the blessed man,

though blood flowed from his pierced feet, moved as if he felt no pain, as though he were walking along a path strewn with roses. He took the tyrant’s taunts and the bystanders’ mockery as words of praise. Adorned with his blood, this champion of the faith seemed more splendid than the governor in the cloak of his office.

The tortures continued. Maximian ordered Saint Sozon to be whipped so fiercely that his body would be torn apart. Then they were to light a fire and throw into it whatever remained, burning it completely so that he would be denied even the burial ordinarily granted to everyone.

Maximian’s orders were carried out. The executioners’ lashes opened terrible wounds in the martyr’s body. Pieces of flesh fell away, exposing his inner organs. Then this courageous champion of Christ, the blessed Sozon, gave up his soul into God’s hands with joy and gladness.

The executioners immediately lit the fire. As the flames rose high, a terrifying clap of thunder suddenly frightened everyone present. At the same time, heavy rain and hail fell, scattering the executioners until they were nowhere to be seen. Those devoted to the martyr, especially some of the most zealous and prominent Christians, seized the opportunity. With no one watching or hindering them, they joyfully gathered his precious relics. Night fell, but even that did not stop their reverent work. There was no darkness there: an exceptionally bright light shone in a miraculous way, helping those devout Christians find the martyr’s remaining limbs. They gathered them all and buried them with great reverence and katanyxis, compunction, on September 7. The light that had guided them also came to rest over the grave and remained until the relics had been buried. After the burial, the night grew dark again, as usual.

Through all these signs, Sozon, the radiant champion of Christ, was honored and proclaimed a saint, to the glory of the Holy Trinity.

One thing we can readily see in Saint Sozon, whom we celebrate today, and in the other honorable and sincere champions of Christ, is that they struggled with gladness. They did have sorrows and hardships. Their lives were far from easy.

At times, their trials were far greater than ours. They suffered, but they suffered with joy. We think they had joy—or rather, Christ gave them joy—because they suffered out of love. They suffered for Christ. “Behold, my servants

shall drink and rejoice; they shall exult with gladness,” says the prophet Isaiah. And through the prophet Zephaniah: “He will rejoice over you with gladness; He will renew you in His love.” The joy and gladness of the righteous and the saints is the love of God; it is God Himself. “Rejoice in the Lord, you righteous.” “Let Israel rejoice in Him who made him, and let the children of Zion exult in their King.” And again: “Let the hearts of those who seek the Lord rejoice.” Whoever loves God is glad to live and to die for Him. “Serve Him with fear, and rejoice before Him with trembling,” for our God is the living God.

And if even suffering becomes a source of joy for those who love God, what sorrow can take hold in their lives? No sorrow mingles with their gladness, for pain, sorrow, and sighing have fled from the company of the righteous. This is why the Apostle can urge us: “Rejoice in the Lord always. Again I will say, rejoice.”

Σήμερα, 7 του μηνός Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Αγίου Μάρτυρος Σώζοντος, των Αγίων Αποστόλων Ευώδου και Ονησιφόρου, του Αγίου Μάρτυρος Ευσυχίου, του Οσίου Λουκά, ηγουμένου της Μονής του Βαθέως Αριέκος, και του Αγίου Ιωάννου, Αρχιεπισκόπου Νοβογοροδίας, του Θαυματουργού, του Ρώσου.

Ο Μάρτυς Σώζων καταγόταν από τη Λυκαονία, που είναι μέρος της Καπαδοκίας της Μικράς Ασίας, άκμασε δε κατά τα τέλη του τρίτου μετά Χριστόν αιώνος. Προηγουμένως ονομαζόταν Ταράσιος, αφού δε πίστευσε στον Χριστό και έλαβε το Άγιο Βάπτισμα, μετονομάστηκε Σώζων. Ποιμένας κατά το επάγγελμα, πηγαίνοντας από τόπο σε τόπο για να βοσκίσει τα πρόβατά του, σε όσους συναντούσε ομιλούσε για το Ευαγγέλιο και πολλούς κατόρθωνε να οδηγήσει στην πίστη και την Εκκλησία του Χριστού. Ήταν πράος και γλυκύτατος κατά τον χαρακτήρα και το θέλημά του είχε στηριγμένο στον νόμο του Κυρίου, τον οποίο κατά το Δαβητικό μελετούσε ημέρας και νυχτός. Αλλά ο γλυκύς αυτός και πράος

και ζήλο πολύ και θα μπορούσε για χάρη της πίστεώς του να ριψοκινδυνεύσει τα πάντα. Κάποια μέρα πήγε στην Πομπηιούπολη της Κιλικίας και καθώς είδε ότι η ασέβεια και η ειδωλολατρία ήταν σε μεγάλη ακμή, δεν βάσταξε η ψυχή του, αλλά με πόνο και ζήλο πολύ μπήκε στον ειδωλολατρικό ναό, όπου βρισκόταν χρυσό άγαλμα το οποίο πολύ τιμούσαν όλοι οι ειδωλολάτρες και ο τότε έπαρχος Μαξιμιανός, του οποίου αγάλματος έσπασε το δεξί χέρι και, αφού το πούλησε στους χρυσοχόους και πήρε πολλά χρήματα, τα μοίρασε όλα στους πτωχούς της πόλεως εκείνης. Στην πράξη αυτή προέβη ο μακάριος κρυφά, χωρίς να το αντιληφθούν οι υπηρέτες του ναού. Τούτο δε αναστάτωσε τους ειδωλολάτρες

Ο Μαξιμιανός φυλάκισε πολλούς ανεύθυνους ως ένοχους μεγάλης ιεροσυλίας. Αλλά ο γενναίος αθλητής Σώζων, επιθυμώντας να παρουσιαστεί και να ομολογήσει την ευσέβεια και να σώσει τους αθώους εκείνους ανθρώπους, οι οποίοι δεν γνώριζαν τίποτε από τα συμβάντα, εμφανίστηκε και είπε ότι αυτός αφαίρεσε το χρυσό χέρι του αγάλματος. Έτσι τον οδήγησαν στον άρχοντα Μαξιμιανό, όπου δήλωσε ότι ήταν χριστιανός και ομολόγησε την πράξη του. Όταν ο έπαρχος τον απείλησε με σφοδρότητα, εκείνος, χωρίς να φοβηθεί, απάντησε με αταραξία και χάρη ότι οι ειδωλολάτρες πρέπει να τον ευγνωμονούν, διότι αυτός, με το να δώσει στους πτωχούς μέρος από το άγαλμά τους,

χρησιμοποίησε οπωσδήποτε, ενώ στο ναό όχι μόνο άχρηστο ήταν, αλλά και επιβλαβές. Ο Μαξιμιανός θύμωσε και παρέδωσε τον μάρτυρα σε τιμωρίες και φοβερά βασανιστήρια. Πρώτα έσχισαν το σώμα του με σιδερένια νύχια που έφταναν μέχρι τα κόκκαλα του μάρτυρος, ο οποίος επικαλούνταν τη βοήθεια του Θεού και έτσι με απάθεια και ιλαρότητα υπέμεινε τη σκληρή αυτή τιμωρία, έμενε δε απαθέστερος και από αυτούς που τον βασάνιζαν. Έτσι ο Μαξιμιανός άρχισε να μεταχειρίζεται άλλα διαφόρου είδους βασανιστήρια. Διέταξε να φορέσουν στον μάρτυρα υποδήματα που είχαν μέσα σιδερένια καρφιά και τον ανάγκαζαν να βαδίζει. Εκείνος δε ο μακάριος,

και από τα τρυπημένα του πόδια έτρεχαν τα αίματα, έτρεχε χωρίς να αισθάνεται καθόλου τον πόνο, σαν σε ροδόσπαρτο δρόμο. Τους δε χλευασμούς του τυράννου και τους εμπαιγμούς των παρεστώτων θεωρούσε ευφημίες και εγκώμια και φαινόταν περισσότερο στολισμένος ο αθλητής με το αίμα, παρά ο ηγεμόνας με τη χλαμίδα του αξιώματός του.

Τα βασανιστήρια συνεχίστηκαν. Ο Μαξιμιανός διέταξε να μαστιγώσουν τον Άγιο με μεγάλη σφοδρότητα, τόση που να διαλυθεί το σώμα του, και μετά να ανάψουν πυρά, μέσα στην οποία να ρίξουν ό,τι θα απέμενε από τη μαστίγωση, για να κατακαεί και να μην τύχει ούτε την ταφή που αξιώνονται όλοι κοινώς οι άνθρωποι.

Μαξιμιανός. Όλα έγιναν. Με τις φοβερές πληγές που προκαλούσαν οι δήμιοι με τις μαστιγώσεις στον μάρτυρα, έπεφταν κομμάτια οι σάρκες του και φαίνονταν τα εντόσθιά του. Ο δε γενναίος του Χριστού αθλητής, με χαρά και αγαλλίαση, παρέδωσε ο μακάριος την ψυχή του στα χέρια του Θεού.

Οι δήμιοι αμέσως άναψαν τη φωτιά και, καθώς οι φλόγες ανέβαιναν ψηλά, ξαφνικά ακούστηκε φοβερή βροντή, η οποία κατατρόμαξε τους παρεστώτες, και συγχρόνως έπεσε δυνατή βροχή με χαλάζι, η οποία σκόρπισε τους δήμιους και έγιναν άφαντοι. Οι δε φιλομάρτυρες, και μάλιστα οι πιο θερμοί και επίσημοι από τους χριστιανούς, βρήκαν κατάλληλη ευκαιρία, καθώς δεν τους έβλεπε και δεν τους εμπόδιζε κανείς, με πολλή χαρά μάζεψαν τα τίμια και μαρτυρικά λείψανα. Εν τω μεταξύ νύχτωσε, αλλά και αυτό ακόμη δεν εμπόδισε το ευσεβές τους έργο, διότι εκεί δεν ήταν σκοτάδι, αλλά φως λαμπρότατο έλαμπε κατά τρόπο θαυμαστό και διευκόλυνε τους ευσεβείς εκείνους και ευλαβείς χριστιανούς, ώστε να διακρίνουν τα εναπομείναντα μέλη του μάρτυρος και έτσι με πολλή ευκολία τα μάζεψαν όλα και με πολλή ευλάβεια και κατάνυξη τα ενταφίασαν την 7η του μηνός Σεπτεμβρίου. Το φως δε εκείνο το οποίο έφεγγε και τους οδήγησε στη συλλογή των ιερών μελών, ήλθε και επάνω στον τάφο και παρέμεινε μέχρι που έγινε η ταφή των λειψάνων. Μετά δε την ταφή, η νύχτα έγινε και πάλι σκοτεινή, ως συνήθως.

Έτσι με όλα αυτά τα σημεία τιμήθηκε και ανακηρύχθηκε ο λαμπρός αθλητής του Χριστού Σώζων εις δόξαν του Αγίου Τριαδικού Θεού.

Το οποίο εύκολα θα μπορούσε κανείς να επισημάνει στον σήμερα εορταζόμενο Άγιο Σώζοντα, αλλά και γενικότερα στους τίμιους, τους ειλικρινείς αθλητές του Χριστού, είναι το ότι αγωνίζονταν ευφραινόμενοι. Δεν ήταν ότι δεν είχαν θλίψεις και βάσανα, ότι όλα τους ήταν ρόδινα.

Φορές οι δικοί τους πειρασμοί ήταν ασύγκριτα περισσότεροι από τους δικούς μας. Υπέφεραν λοιπόν, αλλά υπέφεραν με χαρά. Και νομίζουμε ότι είχαν χαρά, ή μάλλον τους έδινε ο Χριστός τη χαρά, διότι υπέφεραν από αγάπη. Υπέφεραν για τον Χριστό. Ιδού οι δουλεύοντές μου

και πίονται και ευφρανθήσονται, αγαλλιάσονται εν ευφροσύνη, κατά τον προφήτη Ησαΐα, και κατά τον προφήτη Σοφονία, επάξει επί σε ευφροσύνη καινιεί σε εν τη αγαπήσει αυτού. Η χαρά και η ευφροσύνη των δικαίων και Αγίων είναι η αγάπη του Θεού, είναι ο Θεός. Ευφράνθητε, δίκαιοι, εν τω Κυρίω. Ευφρανθήτω Ισραήλ επί τω ποιήσαντι αυτόν και υιοί Σιών αγαλλιάσθωσαν επί τω βασιλεί αυτών. Και πάλι λέγει, ευφρανθήτω καρδία ζητούντων τον Κύριον. Αυτός που αγαπά τον Θεό χαίρεται να ζει και να πεθαίνει γι' αυτόν. Όσοι δουλεύσουν αυτόν εν φόβω και αγαλλιώνται αυτώ εν τρόμω, ότι εις ήν οι Θεούς ζώντας.

Και τα βάσανα είναι πηγή χαράς για αυτούς που αγαπούν τον Θεό, τότε ποια λύπη μπορεί να σταθεί στη ζωή τους; Εν ευφροσύναις ου προσμίγνυται λύπη. Από γαρ του χορού των δικαίων απέδρα οδύνη και λύπη και στεναγμός. Έτσι ο Απόστολος μπορεί και προτρέπει: Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε, και πάλιν ερώ χαίρετε.