Saint Sisoes the Great and the Way of Humility

Saint Sisoes, whom we celebrate today, was great among the ascetics. He was born in Egypt early in the fourth century after Christ, when Saint Anthony the Great, the foremost of the ascetics, the wondrous Abba Or, and many other great saints of the desert were flourishing there. Hearing of their virtues and the works they accomplished with God's help, Sisoes came to love the Lord while still very young. Even as a child, he took up the Cross of Christ and followed Him into the desert, joining the other ascetics in the good struggle of the ascetic life. At the beginning of his life in the desert, blessed Sisoes went to the renowned skete of Nitria,

where about a thousand monks were then living the ascetic life under Abba Or. Before long, Sisoes had made such progress in virtue and in the hard labor of ascetic discipline that he surpassed his fellow strugglers and became an example for the monks to follow. Above all, he strove to acquire humility. He took on every lowly task and reproached himself for doing nothing, as the wondrous Or had taught him. As he grew older, he advanced still further in virtue, and everyone admired him. While living in the skete of Nitria, Saint Sisoes heard of the great Anthony's spiritual feats. His heart burned with the desire to go to him and follow his example.

He did not have the chance, for Anthony the Great had meanwhile departed to the Lord. Sisoes longed for a more complete life of hesychia, of inner stillness, and wanted to share in Anthony's ascetic struggle even after his death. So he left Nitria, which had grown crowded and where many people now came to see him, and went to Anthony's mountain, where there was greater stillness. Sisoes spent many years there, living with every ascetic hardship and fighting ceaselessly against the unseen demons, whom he finally overcame. His virtues made him known throughout Egypt and even in distant lands.

Many clergy and laypeople, as well as renowned monks, came to hear his teaching and be edified in their souls. Yet blessed Sisoes remained profoundly humble and always spoke of himself as though he were of no account. Because of this humility, the Lord gave him the grace to raise the dead. Sisoes did not want to work miracles, lest his name be praised. But God, who is perfectly good and glorifies those who glorify Him, arranged for such miracles to happen even without Sisoes wishing it. Once, a layman and his son went to visit him on Abba Anthony's mountain. On the way, the child died from the hardships of the journey.

The father had faith in the saint. He did not panic, but carried his dead son in his arms to Sisoes. Entering his cell, he fell at the saint's feet with his son and made a prostration. Then, without saying a word, he left the cell, leaving the child at Sisoes's feet. The saint did not know the child had died. Thinking the boy was making a prostration, he said to him, 'Get up, child, and go outside.' At once, what a wonder, the child came back to life and went out. His father saw this and marveled at the saint's closeness to God. He entered the cell again, bowed before the elder, and told him what had happened. When Sisoes heard, he was distressed,

for, as we have said, he did not want his name to be praised. To put him at ease, his disciple told the child's father, 'Go with the elder's blessing, but take care not to tell anyone of this miracle while he is alive.' The man did as he was told and went away rejoicing, glorifying God and His saint. Sisoes's disciples had such faith in him and respect for him that they gladly hurried to carry out his instructions without hesitation. His humility is also clear from his teachings preserved in the Sayings of the Desert Fathers. There we read that a brother once came to him and asked:

'Father, have you reached the spiritual measure of Abba Anthony?' Humble Sisoes answered, 'If I had even one of Anthony the Great's thoughts, I would become a flame from head to foot.' He also told those who came to him that the way to humility begins with self-restraint, continues with prayer to God, and then calls us to strive with all our strength to regard ourselves as lower than every other person. He kept this humility to the end of his life. He remained on Anthony's mountain for seventy-two years, struggling with extraordinary endurance. This same Saint Sisoes

once stood before the tomb of Alexander the Great, the king of the Greeks who had once been so glorious. As he looked upon it, he trembled, reflecting on how quickly times change and how brief earthly glory is. Weeping and lamenting, he spoke these memorable words, which we often see written on icons of the saint beside Alexander's tomb: 'I look upon you, O tomb, and the sight of you fills me with fear and trembling. I shed tears from my heart as I remember the debt owed by every human being: death. How, then, shall I pass through such an end? Ah, death, what human being can escape your hands?'

The saint loved fasting and was so devoted to prayer that he often went for days without feeling the need to eat. When his disciple reminded him about food, he would sometimes ask with blessed simplicity, 'Haven't we eaten, my child?' If the disciple answered that they had not, Sisoes would say, 'Well then, bring us something to eat.' When he was alone, he fasted much more strictly. But when visitors came, he welcomed them warmly. He cared for them, gave them food, and, out of love, made a show of eating with them. After they left, he fasted more strictly to make up for the food he had shared with them.

His disciples knew this well, and many watched over him. Once Abba Adelphius, bishop of Heliopolis in Egypt, came to be edified by the saint. When the bishop was about to leave, Sisoes set out a meal of wheat porridge and hard bread to sustain him on his journey, though it was still morning. Sisoes ate with him. At that moment, more visitors arrived. Seeing that they were tired, Sisoes told his disciple to give them the same food. But the bishop said, 'Do not give them food now, or they will say Abba Sisoes eats first thing in the morning.' Sisoes heard him and said to his disciple, 'Go and give it to them.' When the visitors saw the food, instead of criticizing him as the bishop had expected, they said:

'Do you have guests? Is the elder eating with them too?' When the brother said that he was, they grew concerned. 'May God forgive you,' they said, 'for letting the elder eat so early. Do you not know how many days he will now have to struggle?' Hearing this, the bishop marveled. He made a prostration before Sisoes and said, 'Forgive me, Abba. I spoke according to human judgment, but you did the will of God.' Sisoes replied, 'If God does not glorify a person, human praise means nothing.' When Sisoes grew very old and became weak from age and ascetic struggle, his disciples brought him near a town called Clysma,

so that they could care for him properly. But the saint was grieved to have left the mountain. Abba Samoun of Raithou came to him and, seeing his sorrow, asked, 'Why are you grieving, Abba? Now that you are old and weak, what could you do in the deep desert?' Blessed Sisoes answered with tears, 'What are you saying, Samoun? It was enough for me simply to have the freedom of knowing I was in the desert. Here, even the thought that I am near an inhabited place troubles me.' As the elders sat by his bed, they saw him speaking as though to someone. 'What do you see, Abba?' they asked. Sisoes said, 'I see some visitors who have come to me,

and I am asking them to leave me a little longer so that I may repent.' One of the elders asked, 'Even if they do, can you still make use of that time for repentance?' Sisoes answered, 'Though I can do nothing, I can at least sigh a little over my soul, and that is enough for me.' At another time, when Sisoes was in his cell with only his disciple, they heard a knock at the door. The saint understood that it was the enemy of truth and said to his disciple Abraham, 'Tell whoever knocked: I am Sisoes on the mountain, and Sisoes on this little bed.' By the little bed he meant the poor bedding made of rags, where they had laid him to rest, in place of the mat he had used on the mountain.

Abraham went to the door and saw no one, for the saint's words had driven the enemy away. When people learned that Sisoes was in Clysma, many hurried to see him. After talking at length, they waited for a word from him to help them on the path to salvation. But Sisoes did not want his name to be praised, and he found no peace in that place, so he said nothing. One of them said, 'Why trouble the elder? He does not eat, and so he cannot speak.' Sisoes answered simply, 'I eat when I need to.' Later, when he was alone with his disciple, he said, 'Take me back to the mountain. I can no longer stay here.' And so his disciple did.

Having lived on earth as an ascetic, or rather like an angel, the saint's hour came to pass from this brief life into eternal, immortal life. When he was nearing death, the fathers gathered around his bed. His face shone like the sun, and he said, 'Look, Abba Anthony has come.' A little later he said, 'Look, the company of prophets has come.' His face shone still more brightly, and he said, 'Look, the company of Apostles has come.' The light of his face grew brighter again, and he seemed to be speaking with someone. Everyone present was amazed, and the elders asked him to tell them whom he was speaking with.

Sisoes told them, 'Look, the angels have come to take my soul, and I am asking them to leave me a little longer so that I may repent.' The elders said, 'Father, you have no need of further repentance.' But Sisoes, humble to his last breath, answered with tears, 'Truly I tell you, I do not think I have even made a beginning.' The fathers marveled at his great humility and understood from this that he had indeed reached perfection. Suddenly his face shone like the sun once more, and fear seized everyone. Then Sisoes said, 'Do you see? The Lord has come, and He says, “Bring Me the vessel of the desert.”'

With those words, blessed Sisoes gave up his spirit into the hands of God. There was a flash like lightning, and the whole place was filled with a sweet fragrance. By such wondrous signs, God, who is perfectly good, glorified His servant, the humble Sisoes. The Lord of Glory Himself received his blessed soul into His most pure hands and placed him in the heavenly dwellings, in the life beyond this material world where the saints abide in divine radiance. There Sisoes now prays unceasingly to Christ for us.

The Apostle Paul tells us, 'The word of the Cross is foolishness to those who are perishing, but to us who are being saved it is the power of God.' The message of the Cross of Christ seems foolish, even mad, to those who remain far from Him and so are perishing. But for those who are being saved, it is God's saving power. Paul says this of the Cross of Christ, in which we too must share. Our whole life must be shaped by the Cross. The Christian life is a crucifixion: the death of the old, fleshly person.

'Those who belong to Christ have crucified the flesh with its passions and desires.' Among all the things that must be put to death through the Cross, perhaps the first and chief is pride, our egotism. Humility must take its place. Just as the message of the Cross is foolishness to those far from God and perishing, so the saints' teaching about putting pride to death and acquiring humility seems incomprehensible and foolish to them. The Apostle Paul also tells us, 'The person without the Spirit does not receive the things of the Spirit of God, for they are foolishness to him.' Someone without the Spirit of God does not accept what the Holy Spirit teaches us. How could a worldly person understand humility, awareness of one's sin, or self-reproach, that is, calling oneself to account,

and tears of metanoia, of repentance? Instead, such a person constantly declares that we must have self-confidence and self-esteem, and does everything possible to cast off every notion of sin and every feeling of guilt. How could a worldly person understand the words of Abba Sisoes, whom we celebrate today: that we must strive with all our strength to regard ourselves as lower than everyone else? The worldly person speaks every day of competition, distinction, and climbing the ranks, or, at best, of honorable rivalry. By pursuing these things, such a person cultivates egotism. How could a worldly person understand the words of Saint Sisoes:

How can a worldly person understand Saint Sisoes’ words, “Unless God glorifies a person, the praise of others is nothing,” when he wants nothing to do with the Saints and knows no glory beyond the fleeting praise of other people? Yet if the message of the Cross and of humility seems foolish to the worldly person, for us it can and must be the power of God for salvation. The words, example, and holiness of Saint Sisoes the Great can help us live this truth.

Ο εορταζόμενος Όσιος και Μέγας μεταξύ των Ασκητών Σισώης γεννήθηκε στην Αίγυπτο κατά τις αρχές του τετάρτου μετά Χριστόν αιώνος, όταν άκμαζαν στην Αίγυπτο ο Μέγιστος των Ασκητών Θείος Αντώνιος, ο θαυμάσιος Όσιος Ωρ και πολλοί άλλοι μεγάλοι Άγιοι Αναχωρητές. Αυτών τις αρετές και τα ένθεα κατορθώματα ακούοντας ο καλός Σισώης, αγάπησε από αυτή την πολύ μικρή του ηλικία τον Κύριο, γι' αυτό και παιδί ακόμη πήρε στους ώμους του τον Σταυρό του Χριστού και τον ακολούθησε βγαίνοντας και αυτός στην έρημο και αγωνιζόμενος μαζί με τους άλλους ασκητές τον καλό αγώνα της ασκήσεως. Κατά τις αρχές της αναχωρήσεώς του, ο Μακάριος Σισώης πήγε στην ονομαστή σκήτη της Νιτρίας,

στην οποία ασκούνταν τότε περί τους χίλιους μοναχούς, προεστώς των οποίων ήταν ο Όσιος Ωρ. Σε λίγο καιρό τόσο πρόκοψε στην αρετή και στα πολύμοχθα σκάμματα της ασκήσεως, ώστε ξεπέρασε τους συναγωνιστές του και έγινε τύπος και υπογραμμός των μοναχών. Κατ' εξοχήν αγωνιζόταν για την απόκτηση της ταπεινοφροσύνης, εκτελώντας κάθε ταπεινή εργασία και κατακρίνοντας τον εαυτό του ότι δεν έκαμνε τίποτε, καθώς διδασκόταν σ' αυτό από τον θαυμάσιον Ωρ. Όσο δε προχωρούσε στην ηλικία, τόσο πρόκοβε στην αρετή και θαυμαζόταν απ' όλους. Καθώς ασκούνταν στη σκήτη της Νιτρίας ο Όσιος, άκουγε τα κατορθώματα του μεγάλου Αντωνίου και φλογιζόταν η καρδιά του να μεταβεί και εκείνος κοντά του και να μιμηθεί τους αγώνες του.

Δεν πρόφτασε, διότι εν τω μεταξύ απήλθε προς τον Κύριο ο πράγματι Μέγας Αντώνιος. Ο δε Σισώης, επιθυμώντας τελειότερη και ησυχαστικότερη ζωή, θέλοντας δε έστω και μετά τον θάνατο του Οσίου Αντωνίου να γίνει μέτοχος της ασκήσεως εκείνου, αναχώρησε από τη Νιτρία, επειδή είχε γίνει αυτή πολυάνθρωπη και ερχόταν πολλοί προς αυτόν, και πήγε στο όρος του Οσίου Αντωνίου, το οποίο ήταν ησυχαστικότερο. Στο όρος εκείνο ο Σισώης έκανε πολλά χρόνια, ζώντας με κάθε ασκητική σκληραγωγία και πολεμώντας ακατάπαυστα με τους αόρατους δαίμονες, τους οποίους στο τέλος κατανίκησε. Για τις αρετές του αυτές έγινε ονομαστός όχι μόνο σε όλη την Αίγυπτο αλλά και σε χώρες μακρινές.

Πολλοί κληρικοί και λαϊκοί, αλλά και ονομαστοί μοναχοί έρχονταν σ' αυτόν για να απολαύσουν τη διδασκαλία του και να ωφεληθούν ψυχικά. Παρ' όλα αυτά όμως ο μακάριος Σισώης διατηρούσε άκρα ταπείνωση, καταξευτελίζοντας πάντοτε τον εαυτό του. Για την ταπείνωσή του δε αυτή πήρε χάρη από τον Κύριο να ανασταίνει νεκρούς. Επειδή δε ο Όσιος δεν ήθελε να κάνει θαύματα για να μη δοξάζεται το όνομά του, ο Πανάγαθος Θεός, ο οποίος δοξάζει αυτούς που τον αντιδοξάζουν, οικονομούσε ώστε και χωρίς τη θέλησή του να γίνονται τέτοια θαύματα. Κάποτε πήγε στον Όσιο στο όρος του Αββά Αντωνίου κάποιος κοσμικός έχοντας μαζί του το γιο του. Στο δρόμο όμως πέθανε το παιδί από την κακουχία.

Ο δε πατέρας, έχοντας πίστη στον Όσιο, δεν ταράχθηκε, αλλά πήρε τον νεκρό γιο του στην αγκαλιά του και τον έφερε στον Όσιο. Αφού δε μπήκε στο κελί του Οσίου, πρόσπεσε με το γιο του στα πόδια του, κάνοντας μετάνοια, χωρίς δε να πει τίποτε, βγήκε από το κελί, αφήνοντας στα πόδια του Οσίου το παιδί. Ο δε Όσιος, μη γνωρίζοντας ότι είχε πεθάνει και νομίζοντας ότι το παιδί βάζει μετάνοια, είπε σ' αυτό: «Σήκω παιδί και βγες έξω». Αμέσως τότε, ω του θαύματος, αναστήθηκε το παιδί και βγήκε έξω. Βλέποντας αυτό ο πατέρας και θαυμάζοντας την παρρησία του Οσίου, μπήκε στο κελί και αφού προσκύνησε τον Γέροντα, του είπε το γεγονός. Καθώς άκουσε αυτό ο Όσιος, λυπόταν,

διότι δεν ήθελε, καθώς είπαμε, να δοξάζεται το όνομά του. Ο δε μαθητής του Οσίου, για να καθησυχάσει τον Όσιο, είπε στον πατέρα του παιδιού: «Πήγαινε στην ευχή του γέροντα, πρόσεχε όμως να μην πεις σε κανένα το θαύμα έως ότου βρίσκεται ο γέροντας στη ζωή». Καθώς προστάχτηκε ο άνθρωπος έκανε και έφυγε χαίροντας και δοξάζοντας το Θεό και τον Όσιό του. Τόση δε πίστη και σεβασμό είχαν προς τον Όσιο οι μαθητές του, ώστε έσπευδαν με χαρά να εκτελέσουν την εντολή του, χωρίς καμιά διάκριση. Το πόσο ταπεινόφρων ήταν ο Όσιος φαίνεται και από τις διδασκαλίες του που περιέχονται στο Γεροντικό, όπου μεταξύ των άλλων γράφεται ότι ήρθε κάποτε προς αυτόν κάποιος αδελφός, ο οποίος τον ρώτησε και του είπε:

«Έφτασες ακόμη στα μέτρα του Αββά Αντωνίου, Πάτερ;» Ο δε ταπεινόφρων Σισώης με μεγάλη ταπείνωση αποκρίθηκε: «Εάν είχα και ένα μόνο από τους λογισμούς του Μεγάλου Αντωνίου, θα γινόμουν ολόκληρος σαν φωτιά». Ακόμη, έλεγε δε προς αυτούς που έρχονταν σ' αυτόν ότι η οδός η οποία οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι πρώτα η εγκράτεια, δεύτερον η προσευχή στο Θεό και τρίτον το να αγωνίζεται κανείς με όλες του τις δυνάμεις για να κατορθώσει να είναι κατώτερος από κάθε άνθρωπο. Την ταπεινοφροσύνη δε αυτή τη διατήρησε μέχρι το τέλος της ζωής του. Έμεινε δε εκεί στο όρος του Οσίου Αντωνίου 72 χρόνια αγωνιζόμενος υπεράνθρωπα. Αυτός ο Όσιος Σισώης

κάποτε στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του πάλαι ποτέ δοξασμένου Βασιλέα των Ελλήνων, στάθηκε μπρος σ' αυτόν και βλέποντάς τον έφριττε, αναλογιζόμενος το άστατο του καιρού και το πρόσκαιρο της δόξης. Κλαίοντας δε και θρηνώντας έλεγε τους εξής επιγραμματικούς λόγους, τους οποίους βλέπουμε συνήθως γραμμένους στην εικόνα του Οσίου κοντά στον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου: «Βλέπω σε, τάφε, δειλιώ και τρομάζω από την θεωρία σου, και χύνω δάκρυα εκ καρδίας, φέρον εις το νου μου το υπό πάντων των ανθρώπων οφειλόμενον χρέος, δηλαδή τον θάνατον. Πώς κι εγώ μέλλω να διέλθω από τοιούτον τέλος; Ε, ε, θάνατε, ποιος είναι εκείνος ο άνθρωπος, ο οποίος δύναται να διαφύγει από των χειρών σου;»

Ο δε Όσιος τόσο αγάπησε την νηστεία και τόσο αφοσιωνόταν στην προσευχή, ώστε πολλές φορές επί μέρες δεν αισθανόταν την ανάγκη να λάβει τροφή. Όταν δε του υπενθύμιζε ο μαθητής του το φαγητό, έλεγε πολλές φορές με μακαρία απλότητα: «Δεν φάγαμε, τέκνον;» Καθώς δε ο μαθητής απαντούσε ότι δεν έφαγαν, έλεγε: «Εάν δεν φάγαμε, φέρε να φάμε». Όταν δε ο Όσιος ήταν μόνος, αγωνιζόταν πολύ περισσότερο στην νηστεία, όταν όμως έρχονταν σ' αυτόν ξένοι, ήταν φιλόξενος. Τους περιποιούνταν, τους έδινε τροφή και έδειχνε από αγάπη ότι έτρωγε μαζί τους. Μετά όμως την αναχώρηση των ξένων επιδιδόταν σε μεγαλύτερη νηστεία για την τροφή την οποία έλαβε με τους ξένους.

Το γνώριζαν καλά οι μαθητές του Οσίου και πολλοί τον πρόσεχαν. Ήρθε κάποτε προς αυτόν ο Αββάς Αδέλφιος, επίσκοπος Ηλιουπόλεως της Αιγύπτου, για να ωφεληθεί από τον Όσιο. Όταν δε επρόκειτο να αναχωρήσει, αν και ήταν πρωί, έστρωσε ο Όσιος τράπεζα με χυλό σιταριού και παξιμάδι για τον κόπο της οδοιπορίας, έτρωγε δε και αυτός με τον επίσκοπο. Εκείνη την ώρα ήλθαν κι άλλοι ξένοι και ο Όσιος έδωσε εντολή στο μαθητή του να δώσει και σ' αυτούς από την ίδια τροφή, επειδή ήταν κουρασμένοι. Είπε δε ο επίσκοπος: «Μη τους δίνετε τώρα τροφή για να μην πουν ότι ο Αββάς Σισώης τρώγει από το πρωί». Πρόσεξε ο Όσιος τον επίσκοπο και είπε στο μαθητή του: «Πήγαινε και δώσε σ' αυτούς». Όταν δε είδαν την τροφή οι ξένοι, αντί να κατακρίνουν, καθώς νόμισε ο Επίσκοπος, είπαν:

«Έχετε ξένους; Μήπως και ο γέροντας τρώγει μαζί τους;» Καθώς το επιβεβαίωσε αυτό ο αδελφός, άρχισαν εκείνοι να λυπούνται και να λένε: «Ο Θεός να σας συγχωρήσει, διότι αφήσατε τον γέροντα να φάγει από αυτή την ώρα. Δεν γνωρίζετε ότι τώρα επί πολλές μέρες έχει να κοπιάσει;» Αυτά καθώς άκουσε ο Επίσκοπος θαύμασε και αφού έβαλε μετάνοια στον Όσιο, είπε: «Συγχώρεσέ με, Αββά, διότι εγώ ανθρώπινα κρίνοντας μίλησα, εσύ δε έκανες το θέλημα του Θεού». Είπε τότε ο Όσιος: «Εάν ο Θεός δεν δοξάσει τον άνθρωπο, η δόξα των ανθρώπων δεν είναι τίποτε». Όταν δε γέρασε πολύ και από τα γερατιά και την άσκηση ασθένησε, τον έφεραν οι μαθητές του κοντά στην πόλη, η οποία ονομαζόταν Κλείσμα,

για να τον περιποιηθούν καθώς έπρεπε. Ο Όσιος όμως λυπόταν για την αναχώρηση από το όρος και τότε ήλθε προς αυτόν ο Αββάς Σαμούν από τη Ραϊθό και βλέποντας τον Όσιο να λυπάται του είπε: «Γιατί λυπάσαι, Αββά; Τι μπορούσες να κάνεις τώρα στη βαθιά έρημο, έτσι που γέρασες και είσαι ασθενής;» Ο δε μακάριος Σισώης με δάκρυα είπε: «Τι μου λέγεις, Σαμούν; Και μόνη η ελευθερία του λογισμού μου ότι βρίσκομαι στην έρημο με έφτανε, ενώ εδώ και μόνος ο λογισμός ότι βρίσκομαι κοντά σε κατοικημένο τόπο με στενοχωρεί». Καθώς κάθονταν οι γέροντες κοντά στην κλίνη του Οσίου, τον είδαν σαν να μιλά με κάποιους και του είπαν: «Τι βλέπεις, Αββά;» Είπε ο Όσιος: «Βλέπω κάποιους που ήρθαν σε μένα

και τους παρακαλώ να με αφήσουν ακόμη λίγο να μετανοήσω». Είπε τότε ένας από τους γέροντες: «Και αν σε αφήσουν, μπορείς πλέον να το χρησιμοποιήσεις για μετάνοια;» Είπε τότε ο Όσιος σ' αυτόν: «Αν και δεν μπορώ να κάνω τίποτε, όμως στενάζω πάνω στην ψυχή μου λίγο και αυτό μου αρκεί». Όταν άλλη ώρα βρισκόταν ο Όσιος στο κελί του μόνος με το μαθητή του, ακούστηκε κτύπος στην πόρτα. Κατάλαβε ο Όσιος ότι ήταν ο εχθρός της αλήθειας και είπε στο μαθητή του Αβραάμ: «Πες σ' αυτόν που χτύπησε, εγώ Σισώης στο όρος, Σισώης και στο στρωμνίδιο», εννοώντας το φτωχικό στρωσίδι από κουρέλια αντί για την ψάθα την οποία χρησιμοποιούσε στο όρος και πάνω στο οποίο τον είχαν αποθέσει για λίγη ανάπαυση.

τότε ο Αβραάμ και δεν είδε κανένα, διότι με το λόγο του Οσίου εξαφανίστηκε ο εχθρός. Όταν ο κόσμος έμαθε ότι ο Όσιος Σισώης βρισκόταν στο Κλείσμα, έσπευσαν πολλοί να τον δουν. Αφού μίλησαν πολλά, περίμεναν να ακούσουν από τον Όσιο λόγο σωτηρίας. Ο Όσιος όμως, μη θέλοντας να δοξάζεται το όνομά του και μη αναπαυόμενος στο μέρος εκείνο, δεν αποκρινόταν τίποτε. Είπε τότε ένας από αυτούς: «Τι στενοχωρείτε τον Γέροντα; Δεν τρώγει και γι' αυτό δεν μπορεί να ομιλήσει». Τότε αποκρίθηκε ο Όσιος με απλότητα λέγοντας: «Εγώ όταν έχω ανάγκη τρώγω». Όταν δε έμειναν μόνοι με το μαθητή του, είπε σ' αυτόν: «Πάρε με και πάλι στο όρος, διότι δεν μπορώ να μείνω πλέον εδώ». Έτσι δε και έγινε.

Ασκητικά, ή μάλλον αγγελικά, αφού έζησε πάνω στη γη ο Όσιος, έφτασε η ώρα να μεταστεί από την παρούσα πρόσκαιρη ζωή στην αιώνια και αθάνατη. Δηλαδή, όταν δε έμελλε να τελευτήσει, μαζεύτηκαν οι πατέρες κοντά στην κλίνη του και τότε έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο και είπε προς αυτούς ο Όσιος: «Να, ήρθε ο Αββάς Αντώνιος». Μετά από λίγο είπε πάλι: «Να, ο χορός των προφητών ήρθε» και πάλι το πρόσωπό του έλαμψε περισσότερο και είπε: «Να, ο χορός των Αποστόλων ήρθε». Διπλασιάστηκε τότε το φως του προσώπου του και φαινόταν σαν να ομιλεί με κάποιους, όλοι δε εκείνοι που παραβρίσκονταν θαύμαζαν. Παρακάλεσαν τότε οι γέροντες τον Όσιο να τους πει με ποιον μιλούσε.

Ο δε Όσιος τους είπε: «Να, οι άγγελοι ήρθαν να λάβουν την ψυχή μου και τους παρακαλώ να με αφήσουν λίγο για να μετανοήσω». Είπαν τότε οι γέροντες προς τον Όσιο: «Δεν έχεις, Πάτερ, ανάγκη άλλης μετανοίας». Τότε ο μέχρι τελευταίας αναπνοής ταπεινόφρων Σισώης αποκρίθηκε με δάκρυα: «Αλήθεια σας λέγω, δεν βλέπω τον εαυτό μου ότι έβαλε μέχρι τώρα κάποια αρχή». Θαύμασαν τότε οι πατέρες για την τόση ταπεινοφροσύνη του Οσίου και γνώρισαν απ' αυτό ότι πράγματι έφτασε στην τελειότητα. Τότε έλαμψε ξαφνικά και πάλι το πρόσωπό του σαν τον ήλιο και όλοι καταλήφθηκαν από φόβο. Είπε τότε σ' αυτούς ο Όσιος: «Βλέπετε, ο Κύριος ήλθε και λέγει: Φέρετέ μου το σκεύος της ερήμου».

Αμέσως δε με το λόγο αυτό παρέδωσε ο μακάριος Σισώης το πνεύμα του στα χέρια του Θεού. Έγινε δε σαν αστραπή και γέμισε όλο το μέρος από ευωδία. Με τέτοια θαυμαστά σημεία δόξασε ο Πανάγαθος Θεός τον θεράποντά Του, τον ταπεινόφρονα Σισώη, παραλαμβάνοντας αυτός ο Κύριος της Δόξης στα πανάχραντά Του χέρια τη μακάρια ψυχή του και κατατάσσοντάς τον στα ουράνια σκηνώματα, στην άυλη ζωή όπου είναι οι σκηνές των Αγίων και η θεϊκή λαμπρότητα, όπου τώρα πρεσβεύει αδιάλειπτα για μας προς το Χριστό.

Ο Απόστολος Παύλος μας λέγει: «Ο λόγος ο του Σταυρού τοις μεν απολλυμένοις μωρία εστίν, τοις δε σωζομένοις ημίν δύναμις Θεού εστίν». Ο λόγος για το Σταυρό του Χριστού είναι ανοησία και τρέλα για όσους μένουν μακριά Του και έτσι χάνονται, ενώ για όσους σώζονται είναι δύναμη η σωτήρια του Θεού. Αυτά τα λέγει για το Σταυρό του Χριστού, στον οποίο όμως πρέπει να συμμετέχουμε και εμείς, η όλη μας ζωή να είναι σταυρική. Η ζωή του χριστιανού είναι σταύρωση, θάνατος του παλαιού, του σαρκικού ανθρώπου.

Οι του Χριστού τη σάρκα εσταύρωσαν, συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις, και ανάμεσα στα άλλα που χρειάζονται σταυρό, δηλαδή να θανατωθούν, μάλλον το πρώτο και κύριο που πρέπει να θανατωθεί είναι η υπερηφάνεια, ο εγωισμός και στη θέση του να υπάρξει η ταπείνωση. Όμως όπως ο λόγος του Σταυρού για τους μακριά από το Θεό, γι' αυτό και απολλυμένους, είναι μωρία, έτσι και αυτά που μας λένε οι Άγιοι για το θάνατο της υπερηφάνειας και για την απόκτηση της ταπεινώσεως είναι ακατανόητα και ανοησία. «Ψυχικός δε άνθρωπος ου δέχεται τα του Πνεύματος του Θεού, μωρία γαρ αυτώ εστίν», μας λέγει και πάλι ο Απόστολος Παύλος. Άνθρωπος χωρίς το Πνεύμα του Θεού δεν δέχεται αυτά που μας λέγει αυτό το Άγιο Πνεύμα. Πού να καταλάβει ο κοσμικός άνθρωπος για ταπείνωση, συναίσθηση αμαρτωλότητας και για αυτομεμψία, δηλαδή αυτοκατηγορία,

δάκρυα μετανοίας; Αυτός αντίθετα διακηρύττει συνεχώς ότι ο άνθρωπος πρέπει να έχει αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση και κάνει το παν για να αποβάλει κάθε έννοια αμαρτίας και να διώξει κάθε συναίσθηση ενοχής. Πού να καταλάβει ο κοσμικός άνθρωπος το λόγο του σήμερα εορταζομένου Αββά Σισώη, ότι πρέπει κανείς να αγωνίζεται και μάλιστα με όλες του τις δυνάμεις να κατορθώσει να είναι κατώτερος από όλους τους ανθρώπους, όταν αυτός, δηλαδή ο κοσμικός άνθρωπος, καθημερινά ομιλεί για συναγωνισμό και διάκριση και αναρρίχηση και στις καλύτερες των περιπτώσεων για ευγενή άμιλλα και όταν αυτά επιδιώκει, δηλαδή καλλιεργεί τον εγωισμό; Πού να καταλάβει ο κοσμικός άνθρωπος το λόγο του Οσίου Σισώη:

«Εάν μη ο Θεός δοξάσει τον άνθρωπο, η δόξα των ανθρώπων ουδέν εστίν», όταν δεν θέλει να έχει καμία σχέση με τους Αγίους και δεν ξέρει άλλη δόξα από την εφήμερη ανθρώπινη; Αλλά εάν ο λόγος του Σταυρού και της ταπεινώσεως για τον κοσμικό είναι μωρία, για μας μπορεί και πρέπει να είναι δύναμις Θεού προς σωτηρία και σε αυτό μπορεί να μας βοηθήσει ο λόγος, το παράδειγμα και η αγιότητα του Οσίου Σισώη του Μεγάλου.