Saint Sava of Serbia: Monastic Calling and Humility

On January 14, our Church commemorates the holy abbots slain on Sinai; the thirty-three holy fathers slain on Sinai and at Raithu; Saint Theodoulos, son of Nilus the Wise; Saint Stephen, who built the Monastery of Chenolakkos; the holy martyr Agnes; and Saint Sava, the first Archbishop of Serbia and founder of the Holy Monastery of Hilandar.

Sava was from Serbia, the son of the devout Saint Simeon, king of Serbia. His mother was named Anna, and both parents came from royal families. They were deeply devout Orthodox Christians. First they had two children, a son and a daughter. Then the queen fell ill and could have no more children. With tears and fasting, they begged God to give them another child. The Lord heard their prayer and granted them a third child, Saint Sava. When Sava was still young, they had him study the sacred writings, and before long he had learned all the Church books

that were in the Serbian language. He had such good judgment, good order, and humility that everyone who saw him loved and respected him. As he grew older, his love for God burned ever more strongly. His one concern was how to please God, his Maker and Creator. He prayed without ceasing, day and night, struggling with fasting, vigils, and other hardships. At seventeen, he asked God to count him worthy of the monastic life in Christ, for he greatly loved virginity. God granted him what he longed for in the following way. Some fathers from the Holy Mountain were sent out.

They had heard of the virtues of his father Simeon, especially his generosity to the poor, and came to Sava's homeland seeking alms. Among them was a monk from the Russian monastery, Russian by birth and very virtuous. Blessed Sava met him, spoke with him, and asked about the monasteries of the Holy Mountain and the order and way of life of the monks. When he learned how the monks lived in God, his heart grew warmer still. He said to the monk, “Father, I see that God knows the depths of my heart and my purpose, and has sent you to me, a sinner, to guide me onto the divine path.”

“Your words about God have filled my soul with joy. I can no longer remain in this deceptive world or look upon its false glories. Please teach me how to turn away from the world's vanity and be counted worthy of the life you holy fathers live. My parents are planning to arrange my wedding soon, so I have decided to leave here as soon as I can and go to the Holy Mountain. I ask for your help, venerable Father.” When the elder heard this, he answered, “My child, I see that your purpose is from God and that the love of God has taken hold of your soul. You must do what you seek to do as soon as possible.”

“I will travel with you and guide you to the Holy Mountain.” Blessed Sava then devised a way to leave. He sent the elder ahead to wait for him at a certain place, while he went to his parents and said to his father, “I have heard there is plenty of game on a certain mountain. Please give me your permission and blessing to go hunting and enjoy myself there for a little while. I ask you not to be angry with me.” His father gave him permission, as many servants as he wished, and his blessing. Blessed Sava left with great joy and went to where the elder was waiting.

He told the servants to stay there and wait for him. Then he and the elder went to a nearby village. There Sava took off his royal clothes and put on the clothes of a poor man, and together they went to the Russian monastery on the Holy Mountain. The elder trained him in the monastic way of life, and Sava followed it with great eagerness and obedience, honoring his elder. His parents wept without comfort and sent people everywhere to search for him. At last, the king's men found him at that monastery and sought to take him home. But blessed Sava

secretly climbed the monastery tower that night. He persuaded his elder to clothe him in the angelic habit of a monk. Then he wrote his parents a letter about the end of the age and the blessedness of the saints, the vanity of the world, and the unending torments of Hell. His letter convinced them and brought them to such deep compunction that they both decided to enter monastic life. His mother went to a women's monastery, received the angelic habit, struggled in a way pleasing to God, and departed to the Lord. His father renounced everything worldly, left his son Stephen as successor to his kingdom, and went to the Holy Mountain,

where he was reunited with his dearly beloved son Sava. Simeon stayed there and asked to receive the angelic habit and live with his son. And so he did. After the customary period of testing, the son clothed his father in the divine and angelic habit. Sava, his son according to the flesh, became the spiritual father of Simeon, his father according to the flesh. The two venerable men spent a good while at Vatopedi Monastery, where Simeon had found Sava. They fought the good fight with daily fasts, all-night vigils, and prayers, and before long both had reached great heights of virtue.

They surpassed nearly all the fathers then living on the Holy Mountain and became worthy vessels of the All-Holy Spirit. The fame of their virtue drew many other Serbs from their kingdom, who came to them and became monks. As the number arriving grew each day, they had to build a monastery of their own. They fasted and kept vigil for many days, earnestly calling upon the Lady, the Theotokos (God-bearer), to show them where she wished the monastery to be built. She appeared to them in a divine vision and guided them. At their own expense, they built from the foundations the beautiful Monastery of the Most Holy Theotokos, dedicated to the Entry of the Theotokos into the Temple,

known as Hilandar. There Simeon, Saint Sava's father, lived a holy life pleasing to God and fell asleep in the Lord on February 13. Some time later, as the anniversary of his repose approached, blessed Sava invited the leader of the Holy Mountain and its most devout fathers to keep vigil for his father's blessed soul. During the doxology, an indescribable fragrance came from the saint's tomb and filled the whole monastery. When they drew near, they saw myrrh flowing from the tomb and glorified God, who glorifies those who glorify Him. Blessed Sava

felt great joy in his soul, for he had been assured of his father's blessed state and of the holiness of his sacred relic. He gave himself to still greater fasting and vigils and grew in his other struggles of ascesis, or ascetic discipline, beyond what anyone could describe. Many came to him each day seeking spiritual teaching. Even the leader of the Holy Mountain, though himself virtuous and filled with the Spirit, made venerable Sava his chief adviser. The other heads of the monasteries settled no matter without his counsel, for the grace of the Holy Spirit dwelling in Sava enlightened him to understand and speak what was good for souls and their salvation.

They loved him so much that they pressed him to become a priest. Humble Sava said he was unworthy and often hid from them. At last, seeing that this was God's will and wishing not to seem disobedient, he said, “Let the will of the Lord be done.” So Nicholas, the bishop of Ierissos at that time, ordained him a deacon and a priest at his monastery. During the reign of Emperor Theodore Laskaris, the leader of the Holy Mountain and the other monastery heads sent blessed Sava to the emperor on urgent matters concerning the Holy Mountain. The emperor, with his whole senate, the Patriarch, and all the clergy, was then in Nicaea,

because Constantinople had been taken by the Franks. Saint Sava told the emperor that his homeland, Serbia, had no bishop, and asked him to speak to the Patriarch about sending one there. The emperor summoned the Patriarch, told him about the saint and Serbia's need for a bishop, and urged him to ordain and send one. After speaking with the saint over several days and becoming convinced of his virtuous life, the Patriarch judged him worthy and fit for the apostolic office of bishop. He went to the emperor, and together they decided to make

venerable Sava himself Archbishop of Serbia, though Sava did not wish it. After they had urged him for many days, the Patriarch finally ordained him. The saint then gave himself to still greater struggles and ascetic discipline. He went to his diocese and taught his flock each day the word of the Gospel and the life in Christ. He strengthened the Orthodox in faith and virtue. Through the grace and gentleness of his teaching, he brought heretics back from heresy to the true faith. Before long, he had brought all the unbelievers and heretics in his diocese into the Orthodox faith. They regarded him as their shepherd and teacher, and even as their deliverer and savior.

Later, longing to venerate the All-Holy Tomb of the Lord, he went to Jerusalem. Athanasios, the Patriarch of Jerusalem, welcomed him, and on Sunday served the Divine Liturgy with the saint. He asked Sava to bless the people and teach them. The Patriarch, the clergy, and all the people loved and revered him so deeply that they did not want to part from him. They came every day to hear his teaching, which benefited their souls. After venerating all the Holy Places with great devotion and compunction, and shedding abundant, fervent tears over the All-Holy Tomb, he departed. A few days later he reached the East, where he met Emperor John Vatatzes, a relative of the saint, who

welcomed him with great devotion and honor. The emperor rejoiced and glorified God for counting him worthy to receive Sava's blessing. The empress did the same, and they both made him their spiritual father. After staying there for some days, the saint decided to return to the Holy Mountain. Because the emperor was both his relative and his spiritual son, he gave Sava a piece of the Precious Wood of the Cross, other holy relics, and precious vessels, then sent him by royal ship to his monastery. With God's help, Sava arrived and dedicated the Precious Wood, the holy relics, and all the emperor's gifts to his holy monastery. He stayed there for some time and guided the fathers well.

Then, having appointed a virtuous abbot to shepherd the monastery, he returned to Serbia. Because there were many heresies in those regions at the time, the saint also went to other dioceses. Traveling from place to place, he taught like an apostle and led many heretics and unbelievers to the true faith. He made a second pilgrimage to venerate the All-Holy Tomb.

In every city he visited, the saint taught and strengthened the Christians, working many miracles. When he came to Tărnovo, its ruler at the time, Asen, who was also related to the saint, welcomed him with honors. On the feast of Theophany, while the saint was serving and chanting the Great Agiasmos, the blessing of water, the following miracle took place.

He placed the Precious Cross in the water. The water parted in two and stood like a wall. Those who saw it glorified God. The ruler came to revere the saint deeply and begged him to stay until Pascha, while he himself went elsewhere on affairs of state. The saint remained there. A few days later he fell ill and, knowing that his death was near, summoned his disciples and taught them what would lead to salvation. He also gave them all the holy relics, sacred Church vessels, and treasured objects he had. On Saturday evening, the saint received Holy Communion, the spotless Mysteries. Then his face shone, and he was filled with joy and gladness.

After saying “Glory to You, O God” for the third time, he entrusted his holy soul into God’s hands on January 14. In the morning, the bishop, the clergy, and all the people came to bury his holy relics. An indescribable fragrance came from them, and everyone marveled. They buried him with reverence at the Monastery of the Forty Martyrs. Those who came to his tomb with reverence and were sick were healed. Vladislav, then king of Serbia, took his leading nobles to Tărnovo to ask his father-in-law, Tsar Asen of Tărnovo, for the saint’s precious relics. Asen had previously refused to hand them over.

Vladislav went to the saint’s tomb and pleaded with him. “Most compassionate father,” he said, “overlook the sins of your people and me, and whatever wrong we have done you. Come to us, though we are unworthy and sinful, and do not leave us without your presence and protection.” That night Asen saw the saint, radiant like an angel, who commanded him to give his relics to his son-in-law to take back to his homeland. In the morning, Tsar Asen gathered all the people, the clergy, and the Metropolitan and told them what had happened. Then he took his son-in-law, and with hymns, candles, and incense, they opened the saint’s tomb. And what a wonder they saw!

An indescribable fragrance filled the whole place, and the saint’s face shone like the sun. Everyone marveled and cried out, “Lord have mercy.” Then the two kings walked on foot in a great procession, carrying the holy relics outside Tărnovo. King Vladislav took them to his homeland, where there was great joy that day and many miracles took place, to the glory of the Most Holy and Life-Giving Trinity.

Today’s account of the saints once again moves us to marvel at the love, wisdom, and power of God’s grace. Like a spiritual net, that grace can gather and save every soul willing to respond, whatever that person’s place in society.

It can reach the simplest person of humble standing, and even a ruler or king, as it reached Saint Simeon, the father of Saint Sava. Our wonder grows when we compare this king with another king, Herod: how each lived and how each life ended. Saint Simeon gave up his kingdom for Christ’s sake, so that he might gain Christ. Herod did everything he could, even committing many crimes, to keep his throne. He turned against Christ and sought to kill Him; that is why he killed the fourteen thousand infants. Saint Simeon submitted to his son and made him his spiritual father. Herod killed his son for fear that he would take his kingdom. One became a saint; the other was condemned to Hell. One gave forth fragrant myrrh; the other died eaten by worms.

What made them so different, both in this life and in eternity? We believe it was the humility of one and the pride of the other. Saint Simeon humbled himself and sought salvation through Christ. Herod, full of pride, wanted to save himself by his own power, and of course he failed. That is what happens to all who have the devilish spirit of pride. May the grace of our Christ deliver us all from it.

14 του μηνός Ιανουαρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη των Αγίων Αββάδων των εν Σινά αναιρεθέντων, των Αγίων Τριάκοντα Τριών Πατέρων των εν Σινά και Ραϊθώ αναιρεθέντων, του Οσίου Θεοδούλου, υιού Νείλου του Σοφού, του Οσίου Στεφάνου, ο οποίος έκτισε τη Μονή του Χηνολάκκου, της Αγίας Μάρτυρος Αγνής και του Αγίου Σάβα, του πρώτου Αρχιεπισκόπου Σερβίας και κτίτορος της Ιεράς Μονής Χιλανδαρίου.

Σάββας ήταν από τη Σερβία, γιος του ευσεβέστατου και Αγίου Συμεών, του βασιλέα της Σερβίας. Η μητέρα του ονομαζόταν Άννα και οι δυο δε κατάγονταν από γένος βασιλικό. Ήταν ορθοδοξότατοι χριστιανοί και ευλαβέστατοι, οι οποίοι πρώτα μεν γέννησαν δύο τέκνα, ένα γιο και μια θυγατέρα, μετά δε ασθένησε η βασίλισσα και δεν μπορούσε να γεννήσει. Παρακαλούσαν δε τον Άγιο Θεό με δάκρυα και νηστείες να τους δώσει και άλλο τέκνο. Επακούοντας δε ο Κύριος τη δέησή τους, τους χάρισε και τρίτον τον Άγιο αυτόν Σάβα. Μετά λοιπόν την πρώτη του καλού Σάβα ηλικία, τον έβαλαν να μάθει τα ιερά γράμματα και σε λίγο καιρό έμαθε όλα τα εκκλησιαστικά βιβλία,

τα οποία είναι στη σερβική γλώσσα. Τόση δε φρόνηση, ευταξία και ταπείνωση είχε, ώστε καθένας που τον έβλεπε, τον αγαπούσε και τον ευλαβούνταν. Καθώς λοιπόν αύξανε στην ηλικία, τόσο άναβε μέσα του και η προς τον Θεόν αγάπη, και άλλο δεν είχε κατά νουν, παρά πώς να αρέσει στον ποιητή και πλάστη του Θεό. Προσευχόταν ακατάπαυστα μέρα και νύχτα, αγωνιζόμενος με νηστείες, αγρυπνίες και διάφορες άλλες κακοπάθειες. Ήταν δε τότε δεκαεπτά ετών και παρεκάλεσε τον Θεό να τον καταξιώσει της κατ' Χριστόν μοναχικής ζωής, επειδή αγαπούσε πολύ την παρθενία, και τον αξίωσε ο Θεός του ποθουμένου κατά τον ακόλουθο τρόπο. Μερικοί πατέρες από το Άγιον Όρος καθορίστηκαν.

Άκουσαν τις αρετές του πατέρα του Συμεών και μάλιστα ότι ήταν ελεήμων πολύ στους πτωχούς, πήγαν στην πατρίδα του Αγίου χάριν ελεημοσύνης. Μεταξύ των πατέρων εκείνων ήταν κι ένας από το ρωσικό μοναστήρι, Ρώσος στο γένος και πολύ ενάρετος. Βλέποντας αυτόν ο μακάριος Σάββας και αφού συνομίλησε μαζί του, τον ρώτησε για τα μοναστήρια του Αγίου Όρους και για τις τάξεις και τη ζωή των μοναχών. Καθώς έμαθε από αυτόν τα περί της εν Θεώ πολιτείας των μοναχών, θερμάνθηκε ακόμη περισσότερο η καρδιά του. Είπε δε στον μοναχό: «Βλέπω, Πάτερ, ότι ο Θεός, γνωρίζοντας τα βάθη της καρδιάς μου και τον σκοπό μου, σε απέστειλε σε μένα τον αμαρτωλό για να με οδηγήσεις στον θείο δρόμο.

Πολύ ευφράνθηκε η ψυχή μου από τους θείους λόγους σου και πλέον δεν μπορώ να μείνω σ' αυτόν τον πλάνο κόσμο, ούτε να βλέπω τις ψεύτικες του δόξες. Λοιπόν, σε παρακαλώ να με διδάξεις πώς να αποφεύγω τη ματαιότητα του κόσμου και να αξιωθώ αυτή τη ζωή την οποία ζείτε οι αγιοσύνες σας, διότι μελετούν οι γονείς μου σύντομα να με νυμφεύσουν. Γι' αυτό αποφάσισα μια ώρα νωρίτερα να αναχωρήσω από εδώ και να πάω στο Άγιον Όρος και ζητώ τη συμβολή σου, Όσιε Πάτερ». Όταν άκουσε αυτά ο γέροντας, του αποκρίθηκε: «Βλέπω, παιδί μου, ότι ο σκοπός σου είναι θείος και η του Θεού αγάπη κυρίευσε την ψυχή σου και λοιπόν αυτό το οποίο ζητάς πρέπει να το τελειώσεις το συντομότερο.

Εγώ δε σου γίνομαι συνοδοιπόρος και οδηγός μέχρι που να σε πάω στο Όρος». Τότε, επινοώντας τον τρόπο της φυγής του ο μακάριος Σάββας, τον μεν γέροντα έστειλε μπροστά σε κάποιο μέρος να τον περιμένει, αυτός δε πήγε στους γονείς του και είπε στον πατέρα του: «Άκουσα ότι στο τάδε όρος υπάρχει πολύ κυνήγι και σας παρακαλώ να μου δώσετε την άδεια και την ευχή σας για να πάω να κυνηγήσω και να διασκεδάσω λίγο καιρό. Παρακαλώ δε να μην θυμώσετε μαζί μου». Ο δε πατέρας του του έδωσε άδεια και δούλους όσους ήθελε και τον ευχήθηκε. Αφού αναχώρησε ο μακάριος Σάββας, με πολλή χαρά πήγε εκεί όπου τον περίμενε ο γέροντας.

Τους μεν δούλους πρόσταξε να καθίσουν εκεί να τον περιμένουν, αυτός δε μαζί με τον γέροντα πήγαν σε ένα χωριό που ήταν εκεί κοντά και εκεί, αφού άλλαξε τα βασιλικά ενδύματα και φόρεσε τα ενδύματα ενός πτωχού, πήγαν και οι δυο στο Άγιον Όρος, στο ρωσικό μοναστήρι. Εκεί δε γυμναζόταν από τον γέροντα εκείνο στα της μοναχικής πολιτείας, τα οποία τελείωνε με μεγάλη προθυμία και υπακοή, ευλαβούμενος τον γέροντά του. Οι γονείς του έκλαιγαν απαρηγόρητοι και έστειλαν ανθρώπους σε κάθε μέρος να τον ζητήσουν επιμόνως. Τελικά, οι βασιλικοί άνθρωποι τον βρήκαν στο μοναστήρι που προαναφέρθηκε και ζήτησαν να τον πάρουν. Ο μακάριος όμως Σάββας,

ανέβηκε κρυφά τη νύχτα εκείνη στον πύργο του μοναστηριού και έπεισε τον γέροντά του και του φόρεσε το αγγελικό σχήμα των μοναχών. Έπειτα, αφού έγραψε επιστολή για τη συντέλεια του αιώνος και τη μακαριότητα των Αγίων, για τη ματαιότητα του κόσμου και την ατελεύτητη κόλαση, την έστειλε στους γονείς του και τόσο τους έπεισε με την επιστολή του και σε τόση κατάνυξη τους έφερε, ώστε αποφάσισαν και οι δυο τους να μονάσουν. Και η μεν μητέρα του, αφού πήγε σε γυναικείο μοναστήρι και φόρεσε το αγγελικό σχήμα και θεάρεστα αγωνίστηκε, προς τον Κύριο απήλθε. Ο δε πατέρας του, αφού απαρνήθηκε όλα τα του κόσμου και άφησε διάδοχο της βασιλείας του τον γιο του Στέφανο, αναχώρησε και πήγε στο Άγιον Όρος,

συναντήθηκε με τον αγαπητότατό του γιο Σάβα. Έμεινε και ο Συμεών εκεί ζητώντας να ενδυθεί το αγγελικό σχήμα και να ζήσει μαζί με το γιο του, πράγμα που έγινε. Μετά τη συνηθισμένη δοκιμή, ενέδυσε ο γιος τον πατέρα με το θείο και αγγελικό σχήμα και έγινε ο κατά σάρκα γιος Σάββας πατέρας κατά πνεύμα του Συμεών, του κατά σάρκα πατέρα του. Έμειναν λοιπόν και οι δυο όσιοι αρκετό καιρό στη Μονή του Βατοπεδίου, στην οποία βρήκε τον Σάβα ο πατέρας του, αγωνιζόμενοι τον καλόν αγώνα, με καθημερινές νηστείες και ολονύκτιες στάσεις και προσευχές, και μέσα σε λίγο χρόνο έφτασαν και οι δυο στο άκρο της αρετής.

Ξεπέρασαν σχεδόν όλους τους πατέρες που βρίσκονταν τότε στο Άγιον Όρος και έγιναν άξια δοχεία του Παναγίου Πνεύματος. Επειδή δε η φήμη της αρετής τους παρεκίνησε και πολλούς άλλους Σέρβους από το βασίλειό τους και πήγαν σ' αυτούς και έγιναν μοναχοί, βλέποντας καθημερινώς να περισσεύουν οι προσερχόμενοι, αναγκάστηκαν να χτίσουν μοναστήρι δικό τους και αφού νήστευσαν αρκετές μέρες και αγρύπνησαν και θερμά επικαλέστηκαν την Κυρία Θεοτόκο να τους οδηγήσει ποιο είναι το θέλημά της, σε ποιο μέρος να οικοδομήσουν το μοναστήρι, αποκαλύφθηκε σε αυτούς με θεία οπτασία, η οποία τους καθοδηγούσε, και έκτισαν από τα θεμέλια, με έξοδα δικά τους, την περικαλλέστατη Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου των Εισοδίων,

επωνομαζομένη του Χιλανδαρίου, στην οποία ο Συμεών, ο πατέρας του Αγίου Σάβα, αφού έζησε οσίως και θεαρέστως, αναπαύτηκε εν Κυρίω τη 13η του Φεβρουαρίου. Μετά κάποιο καιρό, όταν πλησίαζε η μνήμη της τελευτής του, προσκάλεσε ο μακάριος Σάββας τον πρώτο του Όρους και τους ευλαβέστερους πατέρες και έκαναν αγρυπνία υπέρ της μακαρίας ψυχής του πατέρα του. Κατά δε την ώρα της δοξολογίας, βγήκε από τον τάφο του Αγίου άρρητη ευωδία τόση, ώστε γέμισε όλο το μοναστήρι. Αφού δε πλησίασαν στον τάφο, είδαν να αναβλύζει μύρο από αυτόν και δόξασαν το Θεό, ο οποίος αντιδοξάζει αυτούς που τον δοξάζουν. Ο δε μακάριος Σάββας,

έλαβε στην ψυχή του μεγάλη χαρά, γιατί βεβαιώθηκε για τη μακαρία κατάσταση της ψυχής του πατέρα του και τον αγιασμό του Αγίου του Λειψάνου, επιδόθηκε σε ακόμη μεγαλύτερες νηστείες και αγρυπνίες και περίσσευσε στους λοιπούς αγώνες της ασκήσεως, τους οποίους είναι αδύνατο να περιγράψει κανείς. Πολλοί πήγαιναν σ' αυτόν καθημερινά ζητώντας διδασκαλία πνευματική και μάλιστα ο πρώτος του Όρους, μόλον ότι ήταν κι αυτός ενάρετος και πνευματοφόρος, είχε τον Όσιο Σάβα πρώτο σύμβουλο και οι λοιποί προεστώτες των μοναστηριών χωρίς τη γνώμη του δεν τελείωναν καμιά υπόθεση, επειδή η χάρη του Αγίου Πνεύματος, η οποία κατοικούσε σ' αυτόν, τον φώτιζε να εννοεί και να λέγει όλα τα ψυχοφελή και σωτήρια.

Τόση δε αγάπη του είχαν, ώστε και τον εβίασαν να ιερωθεί. Ο δε ταπεινόφρων Σάββας έλεγε ότι δεν ήταν άξιος και πολλές φορές κρυβόταν. Τέλος, για να μην φανεί παρήκοος, βλέποντας ότι ήταν θέλημα Θεού, είπε: «Γενηθήτω το θέλημα του Κυρίου». Έτσι χειροτονήθηκε διάκονος και ιερέας στο μοναστήρι του από τον τότε επίσκοπο Ιερισσού Νικόλαο. Στον καιρό του βασιλέα Θεοδώρου του Λασκάρεως, στάλθηκε ο μακάριος Σάββας από τον πρώτο του Όρους και τους λοιπούς προεστώτες προς τον βασιλέα για αναγκαίες υποθέσεις του Όρους. Ο δε βασιλέας με όλη τη σύγκλητο, τον Πατριάρχη και όλο το ιερατείο, καθόταν τότε στην Νίκαια,

επειδή η Κωνσταντινούπολη είχε τότε καταληφθεί από τους Φράγκους. Ο Άγιος Σάββας ανέφερε τότε στον βασιλέα για την πατρίδα του Σερβία ότι δεν είχε αρχιερέα και τον παρεκάλεσε να μιλήσει στον τότε πατριάρχη να στείλει αρχιερέα στη Σερβία. Αφού κάλεσε λοιπόν ο βασιλέας τον πατριάρχη, του μίλησε για τον Άγιο και τη Σερβία, ότι δεν είχε αυτή αρχιερέα, και του συνέστησε να χειροτονήσει τέτοιον και να τον αποστείλει. Ο δε Πατριάρχης, αφού συνομίλησε με τον Άγιο αρκετές μέρες και βεβαιώθηκε για την ενάρετή του ζωή, έκρινε αυτόν άξιο και ικανό για το αποστολικό αξίωμα της Αρχιερωσύνης. Έτσι πήγε στον βασιλέα και αφού συνομίλησαν οι δύο, αποφάσισαν να κάνουν Αρχιεπίσκοπο Σερβίας και αυτόν τον

Όσιο Σάβα, έστω και μη θέλοντα. Και έτσι, αφού επί πολλές μέρες τον πίεσαν, τελικά τον χειροτόνησε ο Πατριάρχης. Αφού χειροτονήθηκε ο Άγιος, επιδόθηκε σε περισσότερους αγώνες και ασκήσεις και έτσι πήγε στην επαρχία του και δίδασκε καθημερινά το ποίμνιό του τον λόγο του Ευαγγελίου και την κατά Χριστόν ζωή. Και τους μεν Ορθοδόξους στήριζε στην ευσέβεια και την αρετή, τους δε αιρετικούς, με τη χάρη και τη γλυκύτητα των διδασκαλιών του, τους επέστρεφε από την αίρεση στην ευσέβεια, και σε λίγο καιρό όλους τους απίστους και τους αιρετικούς που ήταν στην επαρχία του, τους έκανε Ορθοδόξους και όλοι τους τον είχαν όχι μόνο ως ποιμένα τους και διδάσκαλο, αλλά και λυτρωτή και σωτήρα τους.

κατώπιν έχοντας μεγάλη επιθυμία να προσκυνήσει τον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, πήγε στην Ιερουσαλήμ. Εκεί τον υποδέχθηκε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Αθανάσιος και την Κυριακή λειτούργησε μαζί με τον Άγιο, προς τον οποίον είπε να ευχηθεί το λαό και να τον διδάξει. Και σε τόση αγάπη και ευλάβεια τον είχαν ο Πατριάρχης, οι κληρικοί και όλος ο λαός, ώστε δεν ήθελαν να χωρίσουν από αυτόν, αλλά πήγαιναν κάθε μέρα να ακούσουν τις ψυχοφελείς διδασκαλίες του. Αφού δε προσκύνησε όλους τους Αγίους Τόπους με πολλή ευλάβεια και κατάνυξη και άφθονα και θερμά δάκρυα αφού έχυσε πάνω στον Πανάγιο Τάφο, αναχώρησε και σε λίγες μέρες έφτασε στην Ανατολή, όπου βρήκε τον βασιλέα Ιωάννη τον Βατάτζη, ο οποίος ήταν συγγενής του Αγίου και

τον υποδέχθηκε με μεγάλη ευλάβεια και τιμή και χάρηκε πολύ δοξάζοντας το Θεό, διότι τον αξίωσε να λάβει την ευχή του. Παρόμοια έπραξε και η βασίλισσα και τον έκαναν και οι δυο τους πνευματικό τους πατέρα. Αλλά ο Άγιος, αφού παρέμεινε αρκετές μέρες εκεί, αποφάσισε να πάει και πάλι στο Άγιον Όρος και επειδή ο βασιλέας τον είχε συγγενή και πνευματικό του, του χάρισε τίμιο ξύλο και άλλα άγια λείψανα και σκεύη πολύτιμα και τον απέστειλε με βασιλικό πλοίο στο μοναστήρι του. Αφού δε έφτασε εκεί με τη βοήθεια του Θεού, αφιέρωσε στην Ιερά του Μονή το τίμιο ξύλο μαζί με τα Άγια Λείψανα και όσα του δώρισε ο βασιλέας. Έμεινε εκεί αρκετό καιρό, καλώς καθοδήγησε τους πατέρες

αφού διόρισε ηγούμενο ενάρετο να το ποιμαίνει, επέστρεψε και πάλι στη Σερβία. Επειδή όμως στα μέρη εκείνα ήταν τότε πολλές αιρέσεις, πήγε ο Άγιος και σε άλλες επαρχίες και δίδασκε αποστολικώς, μεταβαίνοντας από τόπο σε τόπο, και πολλούς αιρετικούς και ασεβείς οδηγούσε στην ευσέβεια. Πήγε δε και δεύτερη φορά και προσκύνησε τον Πανάγιο Τάφο.

Σε όσες πόλεις πήγαινε ο Άγιος, δίδασκε και στερέωνε τους χριστιανούς με πολλά θαύματα. Όταν πήγε στο Τύρνοβο, τον υποδέχθηκε ο τότε βασιλέας του Τυρνόβου Ασάνης με τιμές, καθώς μάλιστα ήταν και συγγενής του Αγίου. Όταν ήρθε η εορτή των Θεοφανείων, λειτούργησε ο Άγιος, ενώ έψαλλε τον Μέγα Αγιασμό, έγινε το εξής θαύμα.

Έβαλε τον Τίμιο Σταυρό στο νερό, σχίστηκε αυτό στη μέση και στάθηκε σαν τείχος. Εκείνοι που το είδαν δόξασαν το Θεό. Ο δε βασιλέας πολύ ευλαβήθηκε τον Άγιο και τον παρεκάλεσε να καθίσει εκεί μέχρι το Πάσχα. Αυτός δε πήγε για βασιλικές υποθέσεις σε άλλους τόπους. Ο Άγιος έμεινε εκεί και μετά από λίγες μέρες, αφού αρρώστησε και προγνώρισε το θάνατό του, προσκάλεσε τους μαθητές του και τους δίδαξε τα σωτήρια, τους έδωσε δε και όσα άγια λείψανα και όσα ιερά εκκλησιαστικά σκεύη και κειμήλια είχε. Την εσπέρα του Σαββάτου κοινώνησε ο Άγιος τα άχραντα μυστήρια και τότε έλαμψε το πρόσωπό του και γέμισε όλος χαρά και αγαλλίαση.

Λέγοντας δε εκ τρίτου το «Δόξα σοι ο Θεός», παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Θεού τη δεκάτη τετάρτη Ιανουαρίου. Το πρωί πήγε ο αρχιερέας και ο κλήρος και όλος ο λαός για να θάψουν το Άγιο Λείψανο, από το οποίο έβγαινε άρρητη ευωδία, ώστε όλοι θαύμαζαν. Το έθαψαν με ευλάβεια στο μοναστήρι των Αγίων Τεσσαράκοντα. Όσοι δε ασθενείς πήγαιναν στον τάφο του με ευλάβεια, γιατρεύονταν. Ο τότε βασιλέας της Σερβίας Βλαντισλάβ πήρε τους εγκριτοτέρους άρχοντες, πήγε στο Τύρνοβο για να ζητήσει το τίμιο λείψανο του Αγίου από τον πεθερό του, βασιλέα του Τυρνόβου Ασάνη, ο οποίος αρνιόταν προηγουμένως να το παραδώσει.

Πήγε ο Βλαντισλάβ στον τάφο του Αγίου και τον παρεκάλεσε. «Πάτερ ευσπλαχνικότατε», του είπε, «παράβλεψε τις αμαρτίες εμού και του λαού σου, σε ό,τι σου σφάλαμε, και έλα σε μας, αν και είμαστε ανάξιοι και αμαρτωλοί, και μη μας αφήσεις στερημένους της παρουσίας και προστασίας σου». Τη νύχτα εκείνη είδε ο Ασάνης τον Άγιο ως άγγελο αστραπηφόρο και τον πρόσταξε να δώσει το λείψανό του στον γαμπρό του, να το μεταφέρει στην πατρίδα του. Το πρωί ο βασιλέας Ασάνης, αφού μάζεψε όλο το λαό και τον κλήρο και τον Μητροπολίτη, και αφού φανέρωσε την υπόθεση, πήρε τον γαμπρό του και με ψαλμωδίες και λαμπάδες και με θυμιάματα, αφού άνοιξαν τον τάφο του Αγίου, ω του θαύματος!

Γέμισε όλος ο τόπος άρρητη ευωδία, έλαμπε δε το πρόσωπο του Αγίου, όπως ο ήλιος, όλοι δε θαύμαζαν και έκραζαν το «Κύριε ελέησον». Τότε, με μεγάλη πομπή, περπατώντας πεζοί οι δύο βασιλείς, έφεραν το Άγιο Λείψανο έξω από το Τύρνοβο, αφού δε το πήρε ο βασιλέας Βλαντισλάβ, το πήγε στην πατρίδα του, όπου έγινε χαρά μεγάλη τη μέρα εκείνη, έγιναν δε και πολλά θαύματα, εις δόξαν της Παναγίας και Ζωοποιού Τριάδος.

Το σημερινό συναξάρι μας δίνει και πάλι το ερέθισμα να θαυμάσουμε την αγάπη, τη σοφία και τη δύναμη της Χάριτος του Θεού, η οποία ως πνευματική σαγήνη, πνευματικό δίχτυ μπορεί και μαζεύει και σώζει κάθε καλοπροαίρετη ψυχή σε οποιαδήποτε κοινωνική τάξη και αν ανήκει.

Από τον πιο απλό και ταπεινό κοινωνικά, μέχρι και έναν ανώτατο άρχοντα, ένα βασιλέα όπως ήταν ο πατέρας του Αγίου Σάβα, ο Άγιος Συμεών. Ο θαυμασμός μας αυτός γίνεται ακόμη μεγαλύτερος, αν κάνουμε μια σύγκριση του βασιλέα αυτού με έναν άλλον βασιλέα, με τον Ηρώδη. Αν συγκρίνουμε τον τρόπο ζωής, και την απόληξη του ενός, τον τρόπο ζωής και την απόληξη του άλλου. Ο Άγιος Συμεών άφησε τη βασιλεία για χάρη του Χριστού, για να κερδίσει το Χριστό. Ο Ηρώδης έκανε τα πάντα, ακόμη και πολλά εγκλήματα, για να μην χάσει το αξίωμά του. Κινήθηκε κατά του Χριστού, θέλησε να τον φονεύσει, γι' αυτό σκότωσε τα 14.000 νήπια. Ο Άγιος Συμεών υποτάχτηκε στο γιο του, κάνοντάς τον πνευματικό του πατέρα, ενώ ο Ηρώδης φόνευσε το γιο του, φοβούμενος μήπως του πάρει τη βασιλεία. Ο ένας αγίασε, ο άλλος κολάστηκε, ο ένας μυρόβλησε και ο άλλος πέθανε σκωληκόβρωτος. Τι ήταν εκείνο που έκανε να ξεχωρίσουν τόσο πολύ ο

ένας από τον άλλο στη ζωή αυτή και στην αιωνιότητα; Νομίζουμε η ταπείνωση του ενός και η περηφάνια του άλλου. Ο ένας, ο Άγιος Συμεών, ταπεινώθηκε και ζήτησε να σωθεί διά του Χριστού. Ο άλλος, ο Ηρώδης, υψηλά φρονών, θέλησε να σωθεί μόνος του, διά του εαυτού του και φυσικά απέτυχε. Αυτό παθαίνουν όλοι όσοι έχουν το διαβολικό πνεύμα της υπερηφάνειας, από το οποίο είθε όλοι να γλιτώσουμε με τη χάρη του Χριστού μας.