Saint Porphyry, Saint John, and Faithfulness to Christ

Porphyry came from Thessaloniki and had noble, wealthy parents. He lived during the reign of Emperor Arcadius, from 395 to 408. He left his homeland for Egypt, went to the skete, and became a monk. Five years later, he went to Jerusalem. Through his teaching, he brought many unbelievers to the light of faith. The Patriarch of Jerusalem ordained him a deacon and then a priest, and John, Archbishop of Caesarea in Palestine, later made him bishop of Gaza. As bishop, he performed many miracles and led many people to the knowledge of God. When Saint Porphyry saw that the Christians there were being wronged by Gaza’s pagan and heretical rulers, he went to Constantinople to help them. There he met Saint John Chrysostom, then Patriarch of Constantinople, who welcomed him warmly. John Chrysostom had not yet had his famous falling out with the imperial court and Empress Eudoxia. Porphyry told him about the wrongs committed by Gaza’s rulers, which had brought him to Constantinople. So John Chrysostom introduced the saint to Amantius, the emperor’s chief legal officer. When Empress Eudoxia learned of the saint’s case from Amantius, she received him kindly

and spoke to the emperor on his behalf. She also told him of the saint’s prophecy that she would bear a son, the future Theodosius II. And so it happened. When the emperor heard this, he rejoiced and gave thanks to God. After Theodosius was born, the empress invited Saint Porphyry to see her. She received his blessing and promised to grant all his requests, urging the emperor to do the same. At first, the emperor hesitated. He said that the pagans and heretics could not be driven out of Gaza because they were very useful and gave the empire much help. But the empress answered him,

“This is a weighty request, my lord, but refusing it would weigh more heavily still.” The emperor then agreed to grant the saint’s requests. Imperial orders were sent at once to remove the heretics and pagans who held power in Gaza. The saint also received gold from the empress to build churches, along with money for other expenses. He returned to his diocese, drove out the heretics, demolished the temples of the idols, and burned down the temple of Marnas, that is, of Zeus. On that site he built a church according to the design chosen by Empress Eudoxia. This holy father shone brightly in his diocese and performed countless miracles over some twenty-five years. Then he

departed to be with the Lord.

John, the new martyr of Christ, was born and raised in Galata, a district of Constantinople. He was a skilled craftsman and carver who worked in the sultan’s palace. Other rulers also hired him to adorn their palaces. He was humble and very generous. He helped orphans get married, secured the release of prisoners, and did many other acts of kindness. An agha entrusted his nephew, a boy who had come from the East, to John so that he could learn his craft. As the boy went in and out of the palace with John, he saw how well the young people there lived and wanted to join them. So he went to his uncle and said, “Please,

get me a place in the sultan’s palace.” The agha asked John for help, and through John the boy entered the palace. Before long, the young man rose to a position of authority. He was very fond of John, who had taught him his craft, because John had helped him gain that position. Years later, one day he said to John, “You are educated and can read. Please tell me what your books say about our prophet, for whom God made everything, even the world.” John replied, “Please do not press me on this. Ask me about anything else, but do not question me about matters of faith.” The man answered, “By the bread I eat from the sultan’s table,

and by the firm friendship between us, I will do you no harm. Do not be afraid to tell me.” Trusting his oaths and their friendship, John replied, “Since you ask, I will tell you the truth. There is one true God, our Lord Jesus Christ. Muhammad, in whom you believe, was a mortal man, an uneducated man. He did no good work in this world, nor did he perform any miracle in his lifetime like the other prophets of God whom we Christians know. You alone have made him great and regard him as a prophet. God forbid, O Christ our King, that he should have been a prophet. He was an enemy of God.

With his tales, he won over simple, inexperienced people, and they followed him, just as it had been foretold that he would come to lead the world astray.” When the Muslim heard this, his friendship turned to hostility. He summoned other Muslims. They beat John mercilessly and brought him before a judge, accusing him of blaspheming against their faith. The judge ordered him beaten severely. Then they imprisoned and tortured him, trying to make him deny Christ and embrace their faith. But blessed John stood firm. Like a good soldier of Christ, he told them, “I will not deny my most beloved Jesus Christ. I believe in Him, I worship Him, and I confess Him

as perfect God and perfect man.” Seeing that John would not change his mind, the Muslims put him aboard a ship of the Turkish fleet, where he remained for sixteen months. When he returned, they imprisoned him again and tortured him for three months.

They saw that they could not turn him from his faith in Christ, even with gentle words. They reported this to the vizier, who, much to his shame, ordered the governor to take John to the place of execution near the auction house. There John was beheaded on February 26, 1575.

The saint received the crown of martyrdom and now rejoices with the company of the holy martyrs.

“Be faithful unto death, and I will give you the crown of life.” What marks the lives and struggles of the saints of our Church, especially the holy martyrs, is their faithfulness to Christ to the very end, even to death. By standing so firm, they showed through their actions, and not merely their words, that they chose Christ above everything else. In this way they became worthy of Christ, of His grace and His life, and of Paradise. We too engage in a spiritual struggle in our daily lives, and at every moment we face a choice. Christ stands before us, and so does everything else. As Christians, we are called to choose our Savior. Up to a certain point, we do well. But beyond that point, we abandon Christ, usually because we love pleasure and comfort or fear death.

It seems that, in the end, we put other things above Christ. That is where we differ from the saints. Of course, love for the Lord and faithfulness to Him even unto death are gifts of God’s grace. Without that grace, no one can stand firm in the spiritual struggle. Yet our own part is necessary too.

Thank you.

That means humility on the one hand, and, as far as we can, turning away from pleasures and bearing the pain and toil of daily life on the other. We believe these things will help us receive the grace to remain faithful even unto death. This is a choice that shapes our whole life.

Πορφύριος καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη και είχε γονείς ευγενείς και πλουσίους. Έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Αρκαδίου, που βασίλεψε κατά τα έτη 395 με 408. Από την πατρίδα του πήγε στην Αίγυπτο, στη Σκήτη και έγινε μοναχός. Μετά πέντε έτη πήγε στα Ιεροσόλυμα. Πολλούς απίστους φώτισε με το λόγο της διδασκαλίας του και χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος από τον τότε Πατριάρχη Ιεροσολύμων, κατόπιν δε επίσκοπος της πόλεως Γάζης από τον Αρχιεπίσκοπο Καισαρείας της Παλαιστίνης Ιωάννη. Αφότου έγινε επίσκοπος, έκανε πολλά θαύματα και πολλούς οδήγησε στη Θεογνωσία. Κατόπιν, βλέποντας ο Άγιος ότι οι εκεί χριστιανοί αδικούνταν από τους άρχοντες της Γάζης, που ήταν ειδωλολάτρες αιρετικοί, πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να βοηθήσει τους αδικούμενους. Εκεί συναντήθηκε με τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, Πατριάρχη τότε της Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος τον δέχθηκε με πολλή εγκαρδιότητα. Ο Χρυσόστομος τότε δεν είχε έλθει ακόμη στην περίφημη ρήξη του με την Αυλή και τη Βασίλισσα Ευδοξία. Ο Πορφύριος διηγήθηκε στον Χρυσόστομο τις αδικίες των αρχόντων της Γάζης για τις οποίες ανέβηκε στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι λοιπόν ο Θείος Χρυσόστομος συνέστησε τον Άγιο στον αρχινομοθέτη του Αυτοκράτορα Αμάντιο. Η δε Βασίλισσα Ευδοξία, καθώς έμαθε από τον αρχινομοθέτη την υπόθεση του Αγίου, τον δέχθηκε με ευμένεια

ανέφερε γι' αυτόν στον Αυτοκράτορα, καθώς επίσης και την προφητεία του Αγίου που είπε σε αυτή, ότι δηλαδή πρόκειται να γεννήσει παιδί αρσενικό, τον μετέπειτα Θεοδώσιο τον Μικρό, όπως κι έγινε. Ο δε Βασιλέας, καθώς έμαθε αυτό, χάρηκε και ευχαρίστησε το Θεό. Η Βασίλισσα μετά τη γέννηση του Θεοδοσίου προσκάλεσε τον Άγιο Πορφύριο, ευλογήθηκε από αυτόν και υποσχέθηκε να εκπληρώσει όλα του τα αιτήματα, για τα οποία παρεκάλεσε και τον Βασιλέα. Ο δε αυτοκράτορας δυσκολευόταν στην αρχή, λέγοντας ότι δεν ήταν δυνατόν να εκδιωχθούν από τη Γάζα οι ειδωλολάτρες και οι αιρετικοί, διότι ήταν πολύ χρήσιμοι και προσέφεραν μεγάλη βοήθεια στην Αυτοκρατορία. Αλλά αφού η Βασίλισσα αποκρίθηκε σε αυτόν,

«Βαρεία μεν είναι η αίτηση αυτή, Δέσποτα, βαρύτερη όμως είναι η απόρριψή της», συνένεσε κι αυτός να εκτελεστούν τα αιτήματα του Αγίου. Έτσι αμέσως στάλθηκαν βασιλικές διαταγές να απομακρυνθούν από τη Γάζα οι αιρετικοί και οι ειδωλολάτρες που εξουσίαζαν. Αφού ακόμη ο Άγιος έλαβε από τη Βασίλισσα χρυσάφι για το κτίσιμο εκκλησιών και χρήματα για δαπάνες, επανήλθε στην επαρχία του, εκδίωξε τους αιρετικούς, τους ναούς των ειδώλων κατακρήμνισε, το δε ναό του Μαρνά, δηλαδή του Διός, κατέκαυσε και εκεί έκτισε εκκλησία κατά το σχέδιο που όρισε η Βασίλισσα Ευδοξία. Αφού λοιπόν διέλαμψε στην επαρχία του ο Θείος αυτός Πατέρας και έκανε πάμπολλα θαύματα επί 25 περίπου έτη,

απήλθε προς τον Κύριο.

Ο νεομάρτυς του Χριστού Ιωάννης ήταν γέννημα και θρέμμα της περιοχής της Κωνσταντινουπόλεως που ονομάζεται Γαλατάς, εργαζόταν δε ως λεπτουργός, σκαλφάς, μάστορας στο παλάτι του Σουλτάνου. Αλλά και άλλοι άρχοντες τον έπαιρναν για να κοσμεί τα παλάτια τους. Ήταν ταπεινός και πολύ ελεήμων. Πάντρευε ορφανά, ελευθέρωνε φυλακισμένους, έκανε δε και πολλές άλλες καλοσύνες. Κάποιος αγάς του έδωσε ένα παιδί, ανεψιό του, που ήλθε από την Ανατολή, να του μάθει την τέχνη της λεπτουργικής. Καθώς έμπαινε και έβγαινε το παιδί με τον Ιωάννη στο βασιλικό παλάτι, είδε εκεί τα παιδιά το πόσο καλά περνούσαν και θέλησε κι αυτό να μπει εκεί. Έτσι πήγε στο θείο του και του είπε: «Σε παρακαλώ,

με βάλε στο παλάτι του Σουλτάνου». Τότε ο Αγάς παρεκάλεσε τον Ιωάννη και μέσω αυτού τον έβαλε στο βασιλικό παλάτι. Σε λίγο καιρό το παιδί ανέβηκε σε αξίωμα, αγαπούσε δε πολύ και τον Ιωάννη, το δάσκαλό του στην τέχνη, διότι εξαιτίας του έλαβε το αξίωμα. Μετά από αρκετά χρόνια, μια μέρα είπε στον Ιωάννη: «Επειδή γνωρίζεις γράμματα και είσαι μορφωμένος, σε παρακαλώ πες μου τι βρίσκεις στα βιβλία σας για το δικό μας προφήτη, για τον οποίο ο Θεός έκανε όλα και τον κόσμο». Ο Ιωάννης του είπε: «Σε παρακαλώ μη με πειράζεις ως προς αυτό, πες μου μόνο αν έχεις κάτι άλλο, για δε τα της πίστεως μη με ρωτάς». Εκείνος απάντησε: «Μα το ψωμί του βασιλέα όπου τρώγω,

μα τη στερεά αγάπη την οποία έχομεν, δεν σε κακοποιώ και μη φοβηθείς να μου πεις». Ο δε Ιωάννης, δίνοντας εμπιστοσύνη στους όρκους και τη φιλία την οποία είχαν, αποκρίθηκε και είπε: «Επειδή με ρωτάς, να σου πω την αλήθεια. Ένας είναι ο αληθινός Θεός, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Ο δε Μωάμεθ, στον οποίο πιστεύετε εσείς, ήταν άνθρωπος θνητός, άνθρωπος αγράμματος, ο οποίος στον κόσμο αυτό δεν έκανε κανένα καλό έργο, ούτε κάποιο θαύμα έκανε στον καιρό του σαν τους άλλους προφήτες του Θεού, τους οποίους έχουμε εμείς οι χριστιανοί. Μόνο εσείς τον κάνατε μέγα και τον έχετε για προφήτη. Αλλά μη γένοιτο, Χριστέ Βασιλεύ, να ήταν εκείνος προφήτης, αλλά πολέμιος του Θεού.

Με τις μυθολογίες του δε φάνηκε αρεστός στον απλό και άπειρο λαό και τον ακολούθησαν, καθώς ήταν προφητευμένο ότι θα έρθει για να πλανήσει τον κόσμο». Καθώς άκουσε αυτά ο Αγαρηνός εκείνος, άλλαξε τη φιλία σε εχθρότητα. Κάλεσε τους άλλους Αγαρηνούς, τον έδειραν ανελέητα και τον πήγαν στον κριτή κατηγορούμενο ότι βλασφήμησε κατά της πίστεώς τους. Τότε ο κριτής διέταξε και τον έδειραν με σφοδρότητα, έπειτα τον φυλάκισαν και τον βασάνιζαν για να αρνηθεί το Χριστό και να προσέλθει στην πίστη τους. Ο δε ευλογημένος Ιωάννης στάθηκε ανδρείως και ως καλός στρατιώτης του Χριστού είπε προς αυτούς: «Δεν αρνούμαι εγώ τον γλυκύτατό μου Ιησού Χριστό, αλλά Αυτόν πιστεύω, Αυτόν λατρεύω, Αυτόν ομολογώ,

τέλειον Θεόν και Άνθρωπο». Βλέποντας οι Αγαρηνοί το αμετάθετο της γνώμης του, τον έβαλαν σε ένα πλοίο του τουρκικού στόλου και έκανε εκεί δεκαέξι μήνες. Όταν επανήλθε, τον έβαλαν πάλι στη φυλακή και τον βασάνιζαν επί τρεις μήνες.

Είδαν ότι δεν μπορούσαν ούτε με ψιλό λόγο να τον μετακινήσουν από την πίστη του Χριστού, το ανέφεραν στο βεζίρη και εκείνος με πολλή του ντροπή πρόσταξε τον έπαρχο και τον πήγε στον τόπο της καταδίκης κοντά στο δημοπρατήριο, όπου και τον αποκεφάλισαν την 26η Φεβρουαρίου του έτους 1575.

Ο Άγιος τον στέφανο του μαρτυρίου και αγάλλεται με το χορό των Αγίων Μαρτύρων.

Άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής. Εκείνο που χαρακτηρίζει τη ζωή, τον αγώνα των Αγίων της Εκκλησίας μας και ιδιαίτερα των Αγίων Μαρτύρων είναι η μέχρι τέλους, μέχρι θανάτου πίστη, εμμονή, παραμονή τους στο Χριστό. Με αυτή την άκαμπτη σταθερότητά τους έδειχναν πάνω στην πράξη και όχι απλώς με λόγια ότι προτιμούσαν πάνω από όλα το Χριστό. Έτσι γίνονταν άξιοι του Χριστού, της χάριτος του Χριστού, της ζωής του Χριστού, του Παραδείσου. Και εμείς στην καθημερινή μας ζωή κάνουμε τον πνευματικό μας αγώνα και κάθε στιγμή κρινόμαστε. Βρισκόμαστε μπροστά σε δύο, στο Χριστό και σε όλα τα άλλα που δεν είναι ο Χριστός και καλούμαστε να διαλέξουμε μεταξύ αυτών. Καλούμαστε ως χριστιανοί να προτιμήσουμε το σωτήρα μας. Μέχρι ένα ορισμένο σημείο πάμε καλά. Πέρα όμως από αυτό εγκαταλείπουμε το Χριστό. Συνήθως από αγάπη για τις ηδονές και αναπαύσεις και για το φόβο του θανάτου.

Φαίνεται ότι τελικά άλλα πράγματα βάζουμε πάνω από τον Χριστό και έτσι φαίνεται η διαφορά μας από τους Αγίους. Βέβαια η μέχρι θανάτου αγάπη και πίστη προς τον Κύριο είναι δώρο της χάριτος του Θεού, χωρίς την οποία κανείς δεν μπορεί να σταθεί στον πνευματικό αγώνα. Ωστόσο και η δική μας συμβολή είναι απαραίτητη.

Ευχαριστώ.

Δηλαδή η ταπείνωση από τη μια μεριά και η κατά το δυνατόν αποφυγή των ηδονών και υπομονή στους πόνους και τους κόπους της καθημερινής ζωής, νομίζουμε ότι θα μας βοηθήσουν να αποκτήσουμε τη χάρη της μέχρι θανάτου πίστεως, που είναι επιλογή ζωής.