Saint Philotheos, the Theotokos, and the Priority of Salvation

Today, October 21, our Church commemorates Venerable Hilarion the Great; the three martyrs of Nicomedia, Gaius, Dasius, and Zoticus; Venerable Philotheos; the holy martyrs Andrew, Stephen, Paul, and Peter; the venerable martyr Zacharias; the holy martyrs Theodota and Socrates the Priest; the venerable martyr Eucratus; Venerable Baruch; the holy martyr Azes; and the holy new martyr John of Monemvasia. We also commemorate the finding and transfer of the relics of Venerable Christodoulos the Wonderworker, and Venerable Hilarion the Russian.

Philotheos was born in the fourteenth century in Chrysoupolis, Macedonia. His parents came from a province in Asia. Fearing the Hagarenes, they left their homeland and went to Chrysoupolis. His father died, leaving his two children and their mother in a foreign land. They lived through hardship, strangers among strangers, with no human help and only God's help to rely on. They often lamented their lot: the mother, her widowhood; the children, the loss of their father. At that time an order went out to gather up the children, as the Hagarenes were accustomed to do. And so, alas, many children of Orthodox Christians became children of the Antichrist instead of sons of God.

The widow's sons were taken with the others and brought before the ruler, who shut them in prison.

That poor widow was left alone. She wept for her husband and children, for her life far from home, and for her poverty. Her only comfort was her hope in the all-powerful Queen of Heaven, the Most Holy Theotokos (All-Holy). Again and again, with heartfelt tears, she begged her to deliver her sons from the hands of the ungodly, so that their captivity would not cost them their souls. This suffering mother prayed with reverence and faith, and her request was just. The compassionate Lady heard her and freed her beloved children from their bonds.

It happened in this wonderful way. One night the Theotokos appeared to the two imprisoned boys in the likeness of their mother and said, “Get up, my dear children, and follow me.” Amazed, they rose and followed her joyfully. At the word of the Theotokos, the prison gates opened by themselves, and they went out. Before long, around the time of Matins, they reached Neapolis, now Kavala, where there was a monastery dedicated to the Theotokos. She told the boys to stay there, saying, “Here, my children, you are to receive the Holy Schema. Obey the superior and all the brotherhood, and I will come again to see how you have progressed.” With that, she said farewell to them and

departed. When Matins ended, the boys made a bow before the abbot and told him everything that had happened. He understood that divine power had saved them, and he glorified God. Then he entrusted them to a virtuous elder to teach them the sacred writings and the ways of monastic life. After a few days, seeing their eagerness, he made them church attendants. They served with such care that everyone admired them, and admired their great virtues even more. All the brothers rejoiced in their progress, especially that of Philotheos, who strove diligently for obedience and humility. Their mother knew nothing of this.

After some time, their mother felt moved to become a nun. There was a women's monastery near the one where her sons lived, and it too was guided by the abbot who had made Philotheos a monk. He received their mother as a nun and gave her the name Eudokia, without knowing she was Philotheos's mother. Nor did she know what had happened to her children. One day, on a great feast, all the nuns went to the men's monastery, and Eudokia was among them. After the Divine Liturgy, one brother happened to call the other by name to help with a task in the Church, since both served there as attendants. Their mother was standing in the narthex and

heard the name Philotheos. Her heart leapt. She went into the church and looked closely at their faces. When she recognized her sons, she fainted for joy. On coming to, she embraced them and covered them with kisses. Then she asked when and how they had been freed from captivity.

They answered, “Are you testing us, dear mother? Weren't you the one who took us out of the hands of the Hagarenes, brought us here, and told us to stay in this holy monastery until you came back to see how we were doing?” Then she understood the miracle. With tears, she glorified God and gave thanks to the all-powerful and compassionate Mother of the Lord for what she had done.

News of the miracle spread throughout the monastery, and all the brothers rejoiced for them. Eudokia remained in her own monastery, serving God more eagerly than before and thanking her Benefactress, who had answered her prayer and saved her children from falling away from the faith. After striving faithfully according to God's will, she departed to the One she longed for. Her sons remained in their monastery, striving to keep the commandments of the Lord and serve the whole brotherhood. When the devil saw Philotheos's virtues, he envied him. Unable to overcome him himself, he found another means of attacking this steadfast monk. He planted an evil thought in a nun, and she urged Philotheos to sin.

But Philotheos, brave in soul and truly a friend of God, resisted the temptation like another Joseph. First he tried to counsel this new Egyptian woman. Then he had to tell the abbot what had happened. The abbot rebuked her for her indecent conduct and sent her away from the monastery. Thus Philotheos's great virtue became clear, and everyone marveled at his chastity. Yet this friend of God wanted no human praise. He asked leave and departed from the monastery. Running like a thirsty deer, he reached Mount Athos after a few days. He went to the Monastery of Dionysiou, made a bow before its superior, and carried out every task he was given with such care that

everyone marveled and glorified God for sending them such a capable man. After many years in the community, Philotheos longed to live in hesychia, inner stillness, in a quiet and undisturbed place, praying alone with God. He received a blessing and left the monastery. He found a place suited to ascesis, the ascetic life, built a small hut there, and lived alone with God in prayer and fasting. He ate bread and salt every other day, and often ate only on Saturday and Sunday. Then the devil, the ancient enemy of our salvation, could no longer bear to see the Saint's progress and tried to kill him.

That enemy of mankind took human form and pretended to be a shipwrecked sailor. From above a cliff he cried out for help: “Have mercy on me, servant of God! I am going to perish!” The Saint, unaware of the demon's trick, went out to help him. But the demon pushed him over the cliff. God helped him again through His grace, and he came to no harm. Philotheos then went to pursue the ascetic life in another place. He received three disciples, after the pattern of the Holy Trinity, and they strove together. Some time later, the evil one attacked again. Three bands of Hagarene pirates approached the shore. When his disciples saw them, they fled in fear toward the forest.

The venerable Philotheos was unafraid. He made the sign of the precious Cross, raised his hands and eyes to heaven, and prayed the Jesus Prayer, saying, “Lord Jesus Christ, as You saved the Israelites from the hands of Pharaoh, save us now and keep us unharmed.” At once a great storm arose, and the pirates could not make their way to them. The Saint and his disciples remained unharmed and continued their ascetic struggle with even greater zeal. His virtuous life was so pleasing to God that he was counted worthy of the gift of spiritual foresight.

One day, during a great feast at Vatopedi Monastery, the Saint was at the Divine Liturgy. As the priests came out for the Great Entrance, he saw a raven going ahead of the candle stands. By the grace of the Holy Spirit, he understood that one of the clergy was unworthy and, without recognizing his own unworthiness, had dared to serve alongside those who were worthy. Philotheos counseled him spiritually and kept him from serving, and the raven was seen no more. This remarkable Philotheos returned to his cell. He lived in a way pleasing to God until the end and departed to Him at the age of eighty-four. When he was about to leave this world, he placed his disciples under a solemn command: they were not to bury his body, but to cast it into the forest for

the wild beasts and birds to eat. Obedient even after his death, the disciples did as he had commanded. They carried his precious, holy remains into the forest, far from his cell, and left them there. But God, who honors those who honor Him and lifts up the humble, did not leave those venerable remains forgotten. He revealed them in this wonderful way. Around that time, a monk went fishing and spent the night on the shore. Before dawn, as he returned to his cell, he saw a great light in the forest. Thinking it was a fire, he went toward it to warm himself after the chill of the sea.

As he came closer, however, he saw the venerable Philotheos's skull resting upon his bones and shining with a brilliant light. Frightened, he started to leave. But God's grace gave him courage and made known to him that this was the holy skull of Venerable Philotheos. He took it with fear and reverence to his cell, censed it, and hid it, intending to tell no one. The following night, though, the Saint appeared to him in a dream and said sternly, “Return my skull to my disciples at once, or woe to you.” So the monk gave it to them and told them everything that had happened. They received it with great joy and treasured it as a protection against every temptation,

whether of soul or body. They glorified God and prayed that He would count them worthy to follow their teacher's example.

These are the wonderful events that adorned the life of Venerable Philotheos and that we heard about today. Perhaps the most striking was the intervention of our Lady the Theotokos, through which the Saint and his brother were freed from prison and from the terrible taking of children. As we heard, this happened in answer to their mother's prayer. With heartfelt tears, she begged the All-Holy Theotokos to save her children from the hands of the ungodly so that they would not lose their souls. That was her foremost request: that they would not lose their souls or their salvation. We could say that her prayer was rightly heard.

The Theotokos answered her request in the best possible way, for her Son had promised, “Seek first the kingdom of God, and all these things shall be added to you.” We too pray and ask for many things. But among all our requests, where do we place the salvation of our souls, our metanoia—our repentance—our cleansing from sin, and our sanctification? More broadly, what place does salvation hold among the things we pursue? Do we have a sincere concern for it? Is it what weighs on our hearts? Or do other concerns take first place, while we push salvation to the margins and attend to it only if and when we feel like it

and when the opportunity arises? Might the Lord’s words apply to us too: “You are anxious and troubled about many things, but one thing is necessary”? Let us seek that one necessary thing and make it our chief concern, confident that everything else will be given to us as well.

Σήμερα, 21 του μηνός Οκτωβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Οσίου Ιλαρίωνος του Μεγάλου, των εν Νικομηδεία τριών μαρτύρων Γαΐου, Δασίου, Ζωτικού, του Οσίου Φιλοθέου, των Αγίων Μαρτύρων Ανδρέου, Στεφάνου, Παύλου και Πέτρου, του Αγίου Οσιομάρτυρος Ζαχαρίου, των Αγίων Μαρτύρων Θεοδότης και Σωκράτους Πρεσβυτέρου, του Αγίου Οσιομάρτυρος Ευκράτους, του Οσίου Βαρούχ, του Αγίου Μάρτυρος Άζη, του Αγίου Νεομάρτυρος Ιωάννου του εκ Μονεμβασίας και τελεί τη μνήμη της ανακομιδής του λειψάνου του Οσίου Χριστοδούλου του Θαυματουργού και του Οσίου Ιλαρίωνος του Ρώσου.

Γεννήθηκε τον 14ο αιώνα στη Χρυσούπολη της Μακεδονίας. Οι γονείς του ήταν από κάποια επαρχία της Ασίας, για το φόβο δε των Αγαρηνών έφυγαν από την πατρίδα τους και πήγαν στη Χρυσούπολη. Πέθανε ο πατέρας, αφήνοντας τα δυο του παιδιά στην ξένη γη με τη μητέρα τους, ζώντας με κακουχίες, ξένοι ανάμεσα σε ξένους, χωρίς ανθρώπινη βοήθεια, με μόνη τη θεϊκή, και πολλές φορές μοιρολογούσαν την τύχη τους, η μεν γυναίκα τη χηρεία της, τα δε παιδιά την ορφάνια τους. Τον καιρό εκείνο βγήκε διαταγή να μαζέψουν τα παιδιά, καθώς συνήθιζαν οι Αγαρηνοί. Έτσι πολλά παιδιά ορθοδόξων χριστιανών έγιναν, αλίμονο, αντί υιοί του Θεού, τέκνα του Αντιχρίστου.

Με αυτά πήραν και τους γιους της χήρας και τους έφεραν στον Αμυρά, ο οποίος τους έκλεισε στη φυλακή.

Η ταλαίπωρη εκείνη χήρα έμεινε μόνη, κλαίοντας τη στέρηση του ανδρός και των παιδιών της, την ξενιτιά, τη φτώχεια, και καμιά άλλη παρηγοριά δεν είχε παρά μόνο την ελπίδα της στην παντοδύναμη βασίλισσα των ουρανών, την Υπεραγία Θεοτόκο, την οποία πολλές φορές παρακαλούσε με θερμότατα δάκρυα να λυτρώσει τους γιους της από τα χέρια των ασεβών, για να μη χάσουν την ψυχή τους, καθώς ήταν αιχμάλωτοι. Επειδή λοιπόν δεόταν η πολυπονεμένη εκείνη μητέρα με ευλάβεια και πίστη και το αίτημά της ήταν εύλογο, την άκουσε η παντοδύναμη Δέσποινα, καθώς είναι ελεήμων και εύσπλαχνη, και λύτρωσε από τα δεσμά τα αγαπημένα της παιδιά.

Με τον ακόλουθο θαυμαστό τρόπο: Κάποια νύχτα η Θεοτόκος φάνηκε στα δυο φυλακισμένα παιδιά με τη μορφή της μητέρας τους και είπε σ' αυτά: «Σηκωθείτε, αγαπημένα μου παιδιά, και ακολουθάτε με». Τότε εκείνα θαμπωμένα σηκώθηκαν και την ακολούθησαν με χαρά. Με το λόγο της Θεοτόκου άνοιξαν αυτόματα οι πύλες της φυλακής και βγήκαν. Σε λίγο δε έφτασαν, κατά την ώρα του όρθρου, στη Νεάπολη, σημερινή Καβάλα, στην οποία ήταν ένα μοναστήρι στο όνομα της Θεοτόκου. Πρόσταξε δε εκείνη τα παιδιά να μείνουν σε αυτό, λέγοντας: «Εδώ να λάβετε το Άγιο Σχήμα, παιδιά μου, να υποτάσσεστε στον προεστότα και σε όλη την αδελφότητα και εγώ θα έρθω πάλι να σας δω εάν προκόψατε». Αυτά είπε, τους αποχαιρέτησε και

αναχώρησε. Τα δε παιδιά, μετά το τέλος του όρθρου, έβαλαν μετάνοια στον ηγούμενο και του είπαν όλη τους την υπόθεση. Εκείνος δε κατάλαβε ότι η Θεία Δύναμη τους έσωσε και δόξασε το Θεό. Μετά τους παρέδωσε σε κάποιον ενάρετο γέροντα για να τους διδάσκει τα Ιερά Γράμματα και τα σχετικά με τη μοναχική ζωή. Μετά μερικές μέρες, καθώς ήταν πρόθυμοι, τους έκανε νεωκόρους για να υπηρετούν την Εκκλησία. Έδειξαν τέτοια επιμέλεια, ώστε όλοι τους θαύμαζαν και περισσότερο για τις μεγάλες τους αρετές. Όλοι οι αδελφοί χαίρονταν για την προκοπή τους και ιδιαίτερα για τον Φιλόθεο, ο οποίος βίαζε τον εαυτό του στην υπακοή και την ταπείνωση. Η μητέρα τους δεν γνώριζε τίποτε για αυτά.

Αφού πέρασε αρκετός καιρός, έβαλε τον καλό λογισμό να γίνει μοναχή. Ήταν λοιπόν κάποιο γυναικείο μοναστήρι κοντά σε εκείνο στο οποίο βρίσκονταν τα παιδιά της, καθοδηγούσε δε και αυτό ο ηγούμενος εκείνος που έκανε μοναχό τον Φιλόθεο. Αυτός έκανε μοναχή και τη μητέρα του και την ονόμασε Ευδοκία, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι μητέρα του Φιλοθέου, ούτε εκείνη γνώριζε εκείνα που συνέβησαν στα παιδιά της. Κάποια μέρα που ήταν μεγάλη γιορτή, πήγαν όλες οι μοναχές στο Μοναστήρι των Ανδρών, ανάμεσα δε σε αυτές ήταν και η Ευδοκία. Μετά τη Θεία Λειτουργία συνέβη και φώναξε ο ένας αδελφός τον άλλο με το όνομά του για κάποια υπηρεσία της Εκκλησίας, καθώς ήταν και οι δυο νεωκόροι. Η μητέρα τους, η οποία στεκόταν στον νάρθηκα,

άκουσε το όνομα του Φιλοθέου, σκίρτησε η καρδιά της και, αφού μπήκε στο ναό και κοίταξε προσεκτικά τα πρόσωπά τους, αναγνώρισε ότι αυτά ήταν τα παιδιά της και από τη χαρά της λιποθύμησε. Όταν συνήλθε, τα αγκάλιασε και τα καταφιλούσε. Έπειτα τα ρώτησε πότε και πώς λυτρώθηκαν από την αιχμαλωσία.

Εκείνα δε αποκρίθηκαν και είπαν: «Μας δοκιμάζεις, αγαπητή μας μητέρα; Δεν είσαι εσύ που μας έβγαλες από τα χέρια των Αγαρηνών και μας έφερες εδώ και πρόσταξες να μείνουμε σε αυτό το Άγιο Μοναστήρι μέχρι να έρθεις πάλι και να δεις πώς είμαστε;» Τότε εννόησε η γυναίκα το θαύμα και με δάκρυα δόξαζε το Θεό και ευχαριστούσε για αυτά που έκανε την παντοδύναμη και εύσπλαχνη μητέρα του Κυρίου.

Το θαύμα αυτό ακούστηκε σε όλο το μοναστήρι και όλοι οι αδελφοί χαίρονταν για αυτούς. Η Ευδοκία παρέμεινε στο μοναστήρι της, δουλεύοντας το Θεό με περισσότερη προθυμία από πριν, ευχαριστώντας την Ευεργέτιδά της, η οποία της έκανε το θέλημα και λύτρωσε τα παιδιά της από την ασέβεια, και έτσι, αφού αγωνίστηκε καλώς κατά το θέλημα του Θεού, έφυγε προς τον Ποθούμενο, τα δε παιδιά της παρέμειναν στο μοναστήρι τους και αγωνίζονταν να φυλάττουν τις εντολές του Κυρίου και να υπηρετούν όλη την αδελφότητα. Βλέποντας τις αρετές του Φιλοθέου ο διάβολος τον φθόνησε και, μη μπορώντας ο ίδιος, βρήκε άλλο όργανο με το οποίο προσπάθησε να νικήσει τον αδαμάντινο εκείνο μοναχό. Έβαλε κακό λογισμό σε κάποια μοναχή, η οποία τον παρακίνησε στην αμαρτία.

Ο δε γενναίος στην ψυχή και πράγματι φίλος του Θεού, ως άλλος Ιωσήφ, απέκρουσε τον πειρασμό. Στην αρχή προσπάθησε να νουθετήσει τη νέα Αιγυπτία και μετά αναγκάστηκε να φανερώσει την υπόθεση στον ηγούμενο, ο οποίος επιτίμησε την άσεμνη και την έδιωξε από το μοναστήρι. Έτσι φάνηκε η μεγάλη αρετή και όλοι θαύμασαν τη σωφροσύνη του Φιλοθέου. Ο δε φίλος του Θεού και εχθρός της ανθρώπινης δόξας, θέλοντας να αποφύγει την τιμή των ανθρώπων, πήρε συγχώρηση και αναχώρησε από το μοναστήρι. Τρέχοντας σαν διψασμένο ελάφι, έφτασε μετά από μερικές μέρες στον Άθωνα. Πήγε στη Μονή Διονυσίου, έβαλε μετάνοια στον προεστότα και έκανε όλες τις υπηρεσίες που τον πρόσταζαν να κάνει με τόση επιμέλεια,

όλοι θαύμαζαν και δόξασαν τον Θεό που τους έστειλε έναν τόσο επιδέξιο άνθρωπο. Αφού έκανε πολύ καιρό στο κοινόβιο, πόθησε να ησυχάσει μόνος του σε τόπο ήσυχο και ατάραχο, προσευχόμενος μόνος με μόνο το Θεό. Πήρε ευλογία και αναχώρησε από το μοναστήρι. Βρήκε τόπο κατάλληλο για άσκηση και εκεί έκανε μια μικρή καλύβα και έμεινε μόνος με μόνο το Θεό με προσευχή και νηστεία. Έτρωγε ψωμί και αλάτι και εκείνο μέρα παρά μέρα, πολλές δε φορές έτρωγε μόνο το Σάββατο και την Κυριακή. Τότε ο αρχαίκακος και εχθρός της σωτηρίας μας διάβολος, μη υποφέροντας την προκοπή του Αγίου, επιχείρησε να τον φονεύσει.

Σχηματίστηκε ο μισάνθρωπος σε άνθρωπο, προσποιήθηκε ότι ήταν σε πλοίο και ναυάγησε. Βρισκόταν δε πάνω από γκρεμό και ζητούσε βοήθεια λέγοντας: «Ελέησέ με, δούλε του Θεού, διότι χάνομαι». Ο δε Άγιος, μη γνωρίζοντας την πανουργία του δαίμονος, βγήκε για να τον βοηθήσει. Αυτός δε τον έσπρωξε στον κρημνό. Όμως ο Θεός πάλι τον βοήθησε με τη χάρη του και δεν έπαθε κανένα κακό. Μετά πήγε και ασκήτευσε σε άλλο τόπο, δέχτηκε δε και τρεις μαθητές, εις τύπον της Αγίας Τριάδος, με τους οποίους και αγωνιζόταν. Μετά από καιρό νέα επίθεση του πονηρού. Τρεις συμμορίες πειρατών Αγαρηνών πλησίασαν εκεί στην παραλία, τους οποίους όταν είδαν οι μαθητές του, έντρομοι ξεκίνησαν για το δάσος.

Ο δε Όσιος δεν φοβήθηκε, αλλά κάνοντας το σημείο του Τιμίου Σταυρού, ύψωσε προς τον ουρανό τα χέρια και τα μάτια και είπε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, καθώς έσωσες τους Ισραηλίτες από τα χέρια του Φαραώ, έτσι σώσε και εμάς την ώρα αυτή και φύλαξέ μας αβλαβείς». Αμέσως σηκώθηκε μεγάλη τρικυμία και οι πειρατές δεν πρόφταναν να φύγουν. Έτσι ο Άγιος και οι μαθητές του έμειναν αβλαβείς και αγωνίζονταν περισσότερο από ό,τι προηγουμένως. Τόσο δε ευαρέστησε στο Θεό με την ενάρετη πολιτεία του, ώστε αξιώθηκε να αποκτήσει και προορατικό χάρισμα.

Μια μέρα, κατά την οποία γινόταν στην Ιερά Μονή του Βατοπεδίου μεγάλο πανηγύρι και καθώς στη Θεία Λειτουργία, κατά τη Μεγάλη Είσοδο, έβγαινε έβγαιναν οι ιερείς, είδε ο Άγιος ένα κόρακα να προπορεύεται των κηροπηγίων. Με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος κατάλαβε ότι κάποιος από τους ιερωμένους ήταν ανάξιος και, χωρίς να συναισθανθεί την αναξιότητά του, τόλμησε να συλλειτουργήσει με τους αξίους. Αυτόν λοιπόν τον νουθέτησε πνευματικά και τον εμπόδισε από τη λειτουργία και έτσι δεν ξαναφάνηκε ο κόρακας. Αφού επέστρεψε στο κελί του ο θαυμάσιος αυτός Φιλόθεος και ευαρέστησε στο Θεό μέχρι το τέλος, έφυγε προς Αυτόν σε βαθιά γεράματα, σε ηλικία 84 ετών. Λοιπόν, όταν δε επρόκειτο να φύγει από τον κόσμο αυτό, άφησε εντολή στους μαθητές του με φοβερό επιτίμιο να μην ενταφιάσουν το σώμα του, αλλά να το ρίξουν στο δάσος για

να το φάνε τα θηρία και τα όρνια. Οι μεν λοιπόν μαθητές, ως υπήκοοι μέχρι θανάτου, έκαναν όπως τους πρόσταξε και σέρνοντας το άγιο και πάντιμο εκείνο λείψανο το έριξαν στο δάσος μακριά από το κελί. Ο δε Θεός, ο οποίος αντιδοξάζει αυτούς που τον δοξάζουν και ανυψώνει τους ταπεινόφρονες, δεν άφησε καταφρονημένο το σεβάσμιο εκείνο λείψανο, αλλά το φανέρωσε στους ανθρώπους με τον εξής θαυμαστό τρόπο. Τις ημέρες εκείνες κάποιος μοναχός πήγε για να ψαρέψει και το βράδυ έμεινε στην παραλία. Το πρωί, πριν ξημερώσει, καθώς επέστρεφε στο κελί του, είδε στο δάσος μεγάλο φως, νομίζοντας ότι ήταν φωτιά εκεί, και καθώς είχε κρυώσει από τη θάλασσα πήγε να ζεσταθεί.

Όταν όμως πλησίασε, είδε την κεφαλή του Οσίου πάνω στα οστά του να λάμπει με πολύ φως. Φοβήθηκε και έκανε να φύγει. Αλλά η Χάρη του Θεού τον ενθάρρυνε και του φανέρωσε ότι αυτή ήταν η Αγία Κάρα του Οσίου Φιλοθέου. Την πήρε με φόβο και ευλάβεια, πήγε στο κελί του, τη θυμίασε και την έκρυψε με σκοπό να μη τη φανερώσει σε κανέναν άλλο. Αλλά την επομένη νύχτα είδε τον Άγιο στον ύπνο του να του λέγει αυστηρά: «Απόδωσε την κεφαλή μου στους μαθητές μου γρήγορα, διαφορετικά αλίμονό σου». Έτσι έδωσε την κάρα σε εκείνους και τους είπε όλη την υπόθεση, οι οποίοι την πήραν με πολύ χαρά και την είχαν ως μεγάλο θησαυρό και φυλακτήριο για αποτροπή κάθε πειρασμού

ψυχικού και σωματικού. Δόξαζαν δε το Θεό και δέονταν να τους αξιώσει και αυτούς να μιμηθούν το διδάσκαλό τους.

Αυτά ήταν τα θαυμαστά γεγονότα, τα οποία κόσμησαν τη ζωή του Οσίου Φιλοθέου και τα οποία ακούσαμε σήμερα. Ίσως όμως το πιο εντυπωσιακό ήταν η επέμβαση της Κυρίας Θεοτόκου, με την οποία ο Όσιος και ο αδελφός του ελευθερώθηκαν από τη φυλακή και το φοβερό παιδομάζωμα. Αυτό δε έγινε, όπως ακούσαμε, σαν απάντηση στην προσευχή της μητέρας τους, η οποία παρακαλούσε την Υπεραγία με θερμότατα δάκρυα να γλιτώσει τα παιδιά της από τα χέρια των ασεβών για να μην χάσουν την ψυχή τους. Αυτό ήταν που πρώτευε σαν αίτημα, το να μην χάσουν την ψυχή τους, να μην χάσουν τη σωτηρία τους. Θα λέγαμε δε ότι δικαίως εισακούστηκε η δέησή της.

Κατά τον καλύτερο τρόπο ικανοποιήθηκε το αίτημά της από τη Θεοτόκο, διότι ο Υιός της είχε υποσχεθεί: «Ζητείτε πρώτον τη βασιλεία του Θεού και ταύτα προστεθήσεται υμίν». Και εμείς προσευχόμαστε και ζητούμε πολλά. Τι θέση όμως δίνουμε ανάμεσα στα άλλα αιτήματά μας στο θέμα της σωτηρίας της ψυχής μας, της μετάνοιας, της καθάρσεώς μας από την αμαρτία, του εξαγιασμού μας; Γενικότερα το θέμα αυτό της σωτηρίας, ποια θέση κατέχει στις επιδιώξεις μας; Έχουμε καλή ανησυχία γι' αυτό; Αυτό είναι ο καημός μας ή άλλα κατέχουν τις πρώτες θέσεις στα ενδιαφέροντα και τις επιδιώξεις μας και αυτό το έχουμε στο περιθώριο για να ασχοληθούμε μαζί του εάν και όταν μας έλθει η όρεξη

και όταν μας δοθεί ευκαιρία; Μήπως και σε μας θα ταίριαζαν τα λόγια του Κυρίου: «Μεριμνάς και τυρβάζεις περί πολλά, ενός δε εστί χρεία»; Ας ζητάμε κι ας μεριμνάμε για το ένα αναγκαίο, με τη βεβαιότητα ότι και τα άλλα θα μας δοθούν.