Saint Patapios: His Miracles and the Call to Humility

On December 8, our Church commemorates Saint Patapios; the six holy Apostles of the Seventy, Sosthenes, Apollos, Cephas, Tychicus, Caesar, and Epaphroditus; and Saint Sophronios, Bishop of Cyprus.

Patapios was born in Thebes, Egypt, to devout parents. After his Baptism, he was raised with care and taught the Holy Scriptures. As he grew in years, he advanced even more in virtue. He became a true lover of wisdom, knowing how uncertain all passing things are. So, thinking and acting wisely, he left behind his homeland, wealth, relatives, the pleasures of the flesh, and the vanity of the world, and went to live in the desert. There he advanced so far in hesychia, the life of inner stillness, that he shone like a great light of virtue.

The more Saint Patapios avoided human praise, the more God glorified him and made him known. Many people gathered

around him from cities and villages to be spiritually edified. They marveled at his great ascesis, his ascetic discipline, and at the extraordinary things he accomplished with God's help. When the saint saw how many people gathered there to honor him, he left the desert and went to Constantinople. He settled in Blachernae, living as a stranger, alone, to escape human praise. There he embraced even greater hardship and ascesis. Though he lived in a body, he imitated the bodiless angels. He prayed inwardly to God and kept that indescribable beauty before his eyes. God glorified him and gave him the power to work miracles. Let us recount a few of them, so that we may see how a person can come

to keep God's commandments. There was a devout young believer who had been blind from birth and could see nothing at all. Hearing of the saint's virtues and remarkable life, he was led to him and asked to be healed. Saint Patapios felt deep compassion for him, but in his humility he did not dare attempt such a healing. Yet when he saw the young man's faith and heard his pleas, he agreed. “In the name of Christ our Master,” he said, “who gives sight to the blind and raises the dead, receive your sight.” At those words, the man who had been blind could see, and he glorified God. Another man suffered from dropsy, a swelling caused by fluid in the abdomen. His belly was greatly swollen

and he had spent all he owned on doctors, without finding any relief. When he saw that human help could not heal him, he hurried to the saint. Showing him his condition, he begged for mercy and asked him to pray to the Lord on his behalf. The saint felt compassion for him: it was not only his belly but his whole body that was swollen, causing him pain beyond description. First, the saint prayed with tears to the Lord. Then he made the sign of the precious Cross over the man's belly and anointed him with oil from the vigil lamp, saying, “Christ our Master, who also healed the man with dropsy, will heal you today in His compassion.” The sick man was healed,

to the astonishment of everyone there. Another young man was tormented by a terrible demon. At times he tore his clothes; at others he fell into pits or over cliffs; and at still other times he fell into water, putting his life in danger. Once, the demon dragged him toward the sea to drown him. By God's providence, the great Saint Patapios happened to see him.

At the sight of the saint, the demon shook the young man violently. His eyes rolled, foam came from his mouth, his teeth ground together, and he glared fiercely at the saint. With his hand, Saint Patapios traced the life-giving Cross in the air and said, “Come out, unclean spirit, and go far away into the desert. Christ commands you.” At the saint's words, the demon convulsed the young man, threw him to the ground, and came out like smoke before fleeing. With tears of joy, the young man glorified God and thanked the saint. On another occasion, a woman suffered from a painful and dreadful illness: breast cancer, with worms appearing in the wound. Seeing that she was spending her wealth on doctors in vain, she went to the great Saint Patapios. Falling at his feet, she wept bitterly and said, “Heal me, servant of God. Have compassion on me in my misery. Even before I am in the grave, worms are eating me, and they cause such terrible pain that I long for death, though everyone dreads it.” The saint answered her:

“If your faith in the Lord is pure and you do not doubt that you will be healed, then may it happen according to your faith.” She sighed from the depths of her soul and said, “I believe, Lord, that You are almighty. In Your mercy, heal my pain.” The saint told her, “Your illness is hard to cure, but faith overcomes, and hope brings healing. Go in peace; you will suffer no more.” At these words, the woman was healed. She went away rejoicing and glorifying God, proclaiming the miracle everywhere and telling everyone about the saint. From these miracles we have recounted, each of us can understand how much grace Patapios received from the Lord.

Let us now come to his repose. This great man of God adorned himself with virtues and his life with miracles. When the time came for him to leave this passing life for eternal life, all the ascetics gathered and wept at his departure. They felt that losing him would leave them all orphaned. Grieving at their parting, they said, “O Father, so dear and beloved, why are you leaving your children as orphans and going so soon to another homeland? Who will ease our sorrow? Who will now heal the wounds of our souls? What a calamity! How can we bear losing you?” Saying these and many other things, they wept and gave voice to their sorrow. But the saint showed neither fear nor any desperate clinging to life

as death approached. Instead, he said to them with joy, “My beloved children, do not bid me farewell with tears. You cause great harm both to me and to yourselves. Pray to God instead, and beseech Him for my soul. This will bring you much spiritual benefit.” With these words, he quieted their lamentation and tears. He spoke to them with great wisdom about eternal blessedness. Then he prayed for them and joyfully entrusted his blessed soul into God's hands. His holy and revered relics were buried in the venerable church of the Honorable Forerunner. At the beginning of the twentieth century, in a hermitage in the Geraneia Mountains above Loutraki, across from Corinth, now known as the Monastery of Saint Patapios,

his revered relics were discovered, untouched by the passage of centuries and giving off an indescribable fragrance. The old hermitage consists chiefly of a small church built inside a cave. In 1904, the priest who served there was tall and had difficulty carrying out his duties because the ceiling of the sanctuary was low and the space was narrow. He decided to make a little more room. As the workers dug on the western side of the church, they were astonished to discover a hidden chamber. Inside lay the holy and revered relics of Saint Patapios, intact and giving off an indescribable fragrance. His identity was made known by a piece of parchment

found with the relics, on which the saint's name was written. After the discovery of his holy relics, many miracles took place and continue to this day for those who come in faith. For this reason, a women's monastery was established there. It remains active to this day, to the glory of God and His saint.

In the account of the saint's life that we heard today, we saw Saint Patapios flee from human praise. He left the desert, where he had become well known, seeking hesychia, inner stillness, in the anonymity and obscurity of a crowded city. In general, the saints loved humility and always avoided praise. They knew the great danger it carries, so they avoided praising others as well as seeking praise for themselves. They recommended it only when someone was in danger of falling into despair.

Today, it is very rare to find someone who truly does not want praise. Most of us accept it and say thank you. We pretend we do not want it and respond with humble-sounding words, while inwardly we enjoy it and think, “Tell me more.” And if no one praises us, we feel slighted. This too is part of our human waywardness. At least let us recognize it and be humbled by our lack of humility.

8 του μηνός Δεκεμβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Οσίου Παταπίου, των Αγίων Αποστόλων από τους Εβδομήκοντα Σωσθένους, Απολλώ, Κηφά, Τυχικού, Καίσαρος και Επαφροδίτου και του Οσίου Σωφρονίου, Επισκόπου Κύπρου.

Γεννήθηκε στις Θήβες της Αιγύπτου από γονείς ευσεβείς και αφού βαπτίστηκε, ανατράφηκε και εκπαιδεύτηκε με επιμέλεια στα Ιερά Γράμματα. Όσο αύξανε κατά τη σωματική ηλικία, τόσο περισσότερο πρόκοβε στην αρετή. Γινόταν δε πραγματικά φιλόσοφος, γνωρίζοντας το άστατο των προσκαίρων πραγμάτων. Έτσι, σοφά σκεπτόμενος και ενεργώντας, απαρνήθηκε πατρίδα, πλούτο και συγγενείς και κάθε ηδυπάθεια της σαρκός, την κοσμική ματαιότητα, και κατοίκησε στην έρημο. Και τόσο πρόκοψε πνευματικά στην ησυχία, ώστε έλαμψε ως φωστήρας μεγάλος αρετών.

Όσο ο Όσιος απέφευγε τον ανθρώπινο έπαινο, τόσο ο Θεός τον δόξαζε και τον έκαμνε περιβόητο. Μαζεύονταν πολλοί

από τις πόλεις και τα χωριά σ' αυτόν για να ωφεληθούν πνευματικά. Βλέποντας την πολλή του άσκηση και τα ένθεα και εξαίσια κατορθώματα, θαύμαζαν. Καθώς έβλεπε ο Όσιος το μεγάλο πλήθος που μαζευόταν εκεί και τον τιμούσε, αναχώρησε από την έρημο και πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Κατοίκησε στις Βλαχέρνες και έμεινε ξένος και έρημος για να αποφύγει τον ανθρώπινο έπαινο. Εκεί επιδιδόταν σε μεγαλύτερη σκληραγωγία και περισσότερη άσκηση, αλλά ενώ ήταν με σώμα, μιμούνταν τους ασώματους αγγέλους. Προσευχόταν στο Θεό νοερώς και έβλεπε πάντοτε το άρρητο εκείνο κάλλος. Ο Θεός τον εδόξασε και του έδωσε τη δύναμη να κάνει θαύματα, από τα οποία ας αναφέρουμε λίγα, για να δούμε πώς θα μπορεί να κατορθώσει κανείς

να φυλάγει τα θεία προστάγματα. Κάποιος νέος, πιστός και ευλαβής άνθρωπος, ήταν τυφλός εκ γενετής και δεν έβλεπε καθόλου. Καθώς άκουσε για τις αρετές του Οσίου και τη θαυμάσια ζωή του, πήγε σε εκείνον χειραγωγούμενος και ζήτησε από τον Όσιο να τον θεραπεύσει. Εκείνος τον λυπήθηκε ως ελεήμων και σπλαχνικότατος, αλλά δεν τολμούσε ως ταπεινόφρων να επιχειρήσει τέτοια θεραπεία. Βλέποντας όμως την πίστη και ακούοντας τις παρακλήσεις του νέου, υποχώρησε. «Στο όνομα του Δεσπότου Χριστού», του είπε, «ο οποίος φωτίζει τυφλούς και ανιστά νεκρούς, ανάβλεψε». Με τα λόγια αυτά είδε ο πρώην τυφλός και δόξασε το Θεό. Άλλος άνθρωπος ήταν υδρωπικός, δηλαδή με ασκίτη. Η κοιλιά του ήταν πολύ εξογκωμένη

και εξόδεψε όλη του την περιουσία στους γιατρούς χωρίς να δει όφελος. Όταν λοιπόν είδε ότι η ανθρώπινη βοήθεια δεν μπορούσε να τον θεραπεύσει, έτρεξε προς τον Όσιο και, δείχνοντάς του την πάθησή του, τον παρακαλούσε να τον ελεήσει και να παρακαλέσει τον Κύριο γι' αυτόν. Ο δε Άγιος τον λυπήθηκε, καθώς όχι μόνο η κοιλιά, αλλά και όλο του το σώμα ήταν πρησμένο και του προξενούσε απερίγραπτο πόνο. Πρώτα λοιπόν προσευχήθηκε ο Άγιος με δάκρυα προς τον Κύριο, έπειτα σημείωσε το σημείο του Τιμίου Σταυρού στην κοιλιά του πάσχοντος και τον έχρισε με το λάδι της κανδήλας λέγοντας: «Ο Δεσπότης Χριστός, ο οποίος θεράπευσε και τον υδρωπικό, αυτός θα σε θεραπεύσει σήμερα ως εύσπλαχνος». Ο άρρωστος θεραπεύτηκε

προς έκπληξη και θαυμασμό των παρισταμένων. Άλλος νέος είχε φοβερό δαιμόνιο, κι άλλοτε μεν έσκιζε τα ρούχα του, άλλοτε δε έπεφτε σε λάκκους και κρημνούς, άλλοτε δε πάλι έπεφτε στα νερά και κινδύνευε ο ταλαίπωρος. Κάποια φορά ο δαίμονας τον έσερνε και τον πήγαινε να τον βυθίσει στη θάλασσα. Κατ' οικονομία Θεού συνέπεσε συνέπεσε τότε να τον δει ο Μέγας Πατάπιος.

Βλέποντας τον Όσιο, το δαιμόνιο τάραξε το νέο δυνατά. Γύριζε τα μάτια, από το στόμα έβγαιναν αφροί, έτριζε τα δόντια και κοίταζε με αγριότητα τον Όσιο. Εκείνος τύπωσε με το χέρι του στον αέρα τον ζωοποιό σταυρό λέγοντας: «Βγες, πνεύμα ακάθαρτο, και πήγαινε μακριά στην έρημο, σε προστάζει ο Χριστός». Στα λόγια αυτά του Οσίου, ο δαίμονας τάραξε τον άνθρωπο και, αφού τον έριξε κατά γης, βγήκε ως καπνός και έφυγε. Ο νέος με δάκρυα χαράς δόξαζε το Θεό και ευχαριστούσε τον Όσιο. Άλλη φορά κάποια γυναίκα είχε την επώδυνη και φρικτή ασθένεια του καρκίνου του στήθους, όπου είχαν παρουσιαστεί και σκουλήκια. Βλέποντας λοιπόν η ταλαίπωρη ότι μάταια και χωρίς όφελος ξόδευε την περιουσία της στους γιατρούς, πήγε στον Μέγα Πατάπιο και, πέφτοντας στα πόδια του, θρηνούσε ελεεινά και έλεγε: «Γιάτρεψέ με, δούλε του Θεού, την ταλαίπωρη, σπλαχνίσου με την άθλια, διότι πριν από τον τάφο με τρώγουν τα σκουλήκια και τόσο φρικτούς πόνους μου προκαλούν, ώστε επιθυμώ το μισητό από όλους και αποτρόπαιο θάνατο». Ο δε Όσιος της αποκρίθηκε:

«Εάν έχεις πίστη καθαρή προς τον Κύριο και δεν αμφιβάλλεις για την ίαση, κατά την πίστη σου ας γίνει και η έκβαση». Εκείνη από τα βάθη της ψυχής της στέναξε και είπε: «Πιστεύω, Κύριε, ότι είσαι παντοδύναμος, λοιπόν ως ελεήμων θεράπευσε τις οδύνες μου». Ο Όσιος της είπε: «Το πάθος σου είναι δυσίατο, αλλά η πίστη υπερνικά και η ελπίδα φέρνει την ίαση. Πήγαινε λοιπόν εις ειρήνην και πλέον δεν θα πονέσεις». Με τα λόγια αυτά η γυναίκα θεραπεύτηκε και έφυγε χαίροντας και δοξάζοντας το Θεό. Κήρυττε δε παντού το θαύμα και διαφήμιζε σε όλους τον Όσιο. Από αυτά τα οποία αναφέραμε ας εννοήσει ο καθένας πόση χάρη πήρε από τον Κύριο ο Πατάπιος.

Ας έλθουμε τώρα στην κοίμησή του. Ο μεγάλος αυτός άνθρωπος του Θεού στόλισε τον εαυτό του με τις αρετές και τη ζωή του με θαύματα, και όταν έμελλε να φύγει από την πρόσκαιρη αυτή ζωή στην αιώνιο, μαζεύτηκαν όλοι οι ασκητές και έκλαιγαν την αναχώρησή του, θεωρώντας τη στέρησή του κοινή ορφάνια, και οδυρόμενοι για το χωρισμό έλεγαν: «Ω Πάτερ, γλυκύτατε και παμπόθητε, γιατί εγκαταλείπεις ορφανά τα τέκνα σου και πηγαίνεις σε άλλη πατρίδα τόσο γρήγορα; Ποιος θα καταπαύσει τη λύπη μας; Ποιος θα θεραπεύσει τώρα τα τραύματα των ψυχών μας; Ω, τι συμφορά και πώς να υπομείνουμε τη στέρησή σου οι ταλαίπωροι;» Αυτά και άλλα λέγοντας έκλαιγαν και έκφραζαν τη θλίψη τους. Ο δε Όσιος δεν έδειξε καμιά δειλία και καμιά φιλοζωία

στο θάνατο, αλλά με χαρά τους είπε: «Μη με αποχαιρετάτε, αγαπημένα μου τέκνα, με δάκρυα, γιατί πολύ βλάπτετε και εμένα και τον εαυτό σας. Αλλά ευχηθείτε προς το Θεό και παρακαλέσατέ Τον για την ψυχή μου, πράγμα το οποίο σας δίδει πολλή ωφέλεια». Με αυτά κατέπαυσε τους οδυρμούς και τα δάκρυά τους. Τους μίλησε δε σοφότατα για την αιώνια μακαριότητα. Έπειτα προσευχήθηκε για αυτούς και έτσι με χαρά άφησε στα χέρια του Θεού τη μακάρια του ψυχή. Το ιερό και πάνσεπτο λείψανό του το ενταφίασαν στον σεβάσμιο ναό του Τιμίου Προδρόμου. Κατά τις αρχές του 20ού αιώνα, σε ασκητήριο πάνω στα Γεράνεια όρη, πάνω από το Λουτράκι και απέναντι από την Κόρινθο, γνωστό σήμερα ως Μονή του Οσίου Παταπίου,

ανακαλύφθηκε άθικτο από τη διαδρομή των αιώνων και με άρρητη ευωδία το πάνσεπτο του Οσίου αυτού λείψανο. Το αρχαίο ασκητήριο αποτελείται κυρίως από ένα ναΐδριο κτισμένο μέσα σε ένα σπήλαιο. Κατά το έτος 1904, επειδή ο ιερέας που λειτουργούσε ήταν υψηλός όμως και δυσκολευόταν να εκτελεί τα καθήκοντά του, λόγω της χαμηλής οροφής του ιερού και της στενότητός του, θέλησε να ανοίξει λίγο το χώρο. Ενώ όμως εκείνοι που εκτελούσαν την εργασία έσκαβαν στη δυτική πλευρά του ναού, έκπληκτοι ανακάλυψαν κρύπτη μέσα στην οποία φυλασσόταν άθικτο, αναδίδοντας άρρητη ευωδία, το ιερό και πάνσεπτο λείψανο του Οσίου Παταπίου, η ταυτότητα του οποίου έγινε γνωστή από δερμάτινη μεμβράνη

η οποία το συνόδευε και πάνω στην οποία ήταν γραμμένο το όνομα του Οσίου. Μετά την ανεύρεση του Αγίου Λειψάνου, πολλά θαύματα έγιναν και γίνονται μέχρι σήμερα σε αυτούς που με πίστη προσέρχονται, γι' αυτό και συστάθηκε εκεί γυναικεία Ιερά Μονή, η οποία και λειτουργεί προς δόξαν Θεού και του Αγίου μέχρι σήμερα.

Στο συναξάρι το οποίο ακούσαμε σήμερα, είδαμε τον Όσιο Πατάπιο να αποφεύγει τον έπαινο των ανθρώπων και για το λόγο αυτό να αναχωρεί από την έρημο όπου είχε γίνει γνωστός, επιδιώκοντας την ησυχία με την ανωνυμία και την ανυποληψία μιας πολυάνθρωπης πόλεως. Γενικώς οι Άγιοι ως εραστές της ταπεινώσεως πάντα απόφευγαν τους επαίνους. Επειδή γνώριζαν τον μεγάλο κίνδυνο που εγκυμονούν οι έπαινοι, τους απέφευγαν όχι μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για τους άλλους και τον συνιστούσαν μόνο σε περιπτώσεις που κινδύνευε κάποιος να πέσει στην απόγνωση και την απελπισία.

Σήμερα είναι πολύ σπάνιο να βρεθεί άνθρωπος που πραγματικά να μην θέλει τους επαίνους. Οι περισσότεροι τους δεχόμαστε λέγοντας ευχαριστώ. Κάνουμε πως δεν τους θέλουμε, αντιδρώντας με ταπεινολογία, ενώ μέσα μας τους απολαμβάνουμε και λέμε «πες και άλλα». Εάν δε δεν μας επαινέσουν, μας κακοφαίνεται. Είναι και αυτά μέσα στην ανθρώπινη πονηρία. Τουλάχιστον όμως ας την βλέπουμε και ας ταπεινωνόμαστε για την έλλειψη ταπεινώσεως.