Saint Pancratius of Taormina and the Comfort of God

The Holy Hieromartyr Pancratius had parents who came from Antioch. They lived during the earthly life of our Lord Jesus Christ and, together with their son Pancratius, were blessed to see Him, hear Him, believe in Him, and be baptized in the name of the Holy Trinity. After the Lord’s Ascension, Pancratius met the Apostle Peter in Pontus. He gave all his possessions to the poor, freed his slaves, and went with Peter to Antioch. There the Apostle ordained him a bishop. Then, aboard the ship of a man named Lycaonides, he traveled to a place in Sicily called Falcona.

Holding the Precious Cross, the Holy Gospel, and an icon of Christ, he prayed and commanded the demons to cast the idol of the local false god Falcona, together with its entire altar, into the sea. This wonder, and the sight of the saint vested in divine light, led Boniface, the ruler of the island, to bow before him and believe in Christ. The saint blessed and instructed him in the faith, then asked him to build a church. It was completed in thirty days. When the saint served there, those inside saw a light

like lightning fill the whole church with extraordinary radiance. The idols of Taormina fell and shattered. Seeing this, the pagan priests gathered and turned against the ruler Boniface. They even drew lots and decided to sacrifice him to their false god Lyson to appease him. Boniface fled to the saint, fell at his feet, and asked for help. “Go, my child,” the saint told him. “Do not be afraid. Tomorrow I will come to the sacrifice, and then the power of Christ the Savior will be revealed.” And indeed, the next day, when everything was ready for the sacrifice, the saint appeared in his priestly vestments, carrying the Precious Cross, like a flame of fire.

First, the bonds holding Boniface came loose by themselves. Those present fell to the ground, unable to bear the radiance of the sacred vestments. Then, at the saint’s command, the enormous idol was torn from its place and fell into the sea, together with the demon inside it that posed as the god Lyson. Finally, the saint took a great serpent nearby, which fed on the blood of the sacrifices, tied it by the neck, and dragged it out of its pit. At first it hissed terribly; then it split open from top to bottom. The crowd that witnessed these wonders cried out, “Great is the God of Pancratius!” and scattered everything prepared for the sacrifice.

They threw down the carved idols and smashed them. The bishop climbed to a high place and preached Christ. Everyone there—many tens of thousands—believed in Him. Three days later, the people came, each carrying a candle and dressed in baptismal garments. That day the saint baptized twenty-four thousand people.

Great joy filled the whole city. People living near Mount Etna also heard of the saint’s miracles: he healed the lame, the paralyzed, those suffering from dropsy, those afflicted by demons, and people with every kind of illness. They came and were baptized. A woman with leprosy also came to the saint. She was a pagan priestess and falsely promised that, if Christ healed her, she would receive Holy Baptism. Although Pancratius saw through her deceit, he made the sign of the Precious Cross over her, and at once the leprosy fell away. Instead of giving thanks, however, she began to blaspheme. Because of her ingratitude, an even harsher affliction came upon her: her body filled with painful, weeping blisters. She cried out, “Have mercy on me, servant of the true God! I no longer place my hope in those defiled gods, but only in you. Ask the Lord Jesus Christ to heal me.” The saint had compassion on her. He prayed and healed her with the sign of the Cross. When she came to believe wholeheartedly, he instructed her in the faith. On the eighth day he baptized her and ordained her a deacon,

giving her the name Benedicta. She then smashed all the idols, gave away all her wealth, and served the Lord’s church with great care. The saint healed others as well and baptized many thousands more. Once, as he elevated the Holy Gifts, divine fire seemed to descend from heaven and surround him. Those who saw it were afraid and did not dare approach for Holy Communion. But he encouraged them: “Come forward, my children, and do not be afraid. This fire does not burn; it gives light.” On another occasion, while the saint served the Divine Liturgy before many thousands of people, a cloud descended and covered him, as it had covered the prophet Moses.

The crowds fell to the ground in wonder. When he elevated the Holy Bread, the cloud rose toward heaven. With the saint’s blessing, Boniface, ruler of Taormina, defeated his enemies and returned with spoils and many captives. Seeing the saint’s miracles, the captives believed in Christ and were baptized. The saint also ordained a priest and a deacon in each district to care for the souls of the faithful and build churches, which he then consecrated. At one point, a large force of enemies from Calabria in Italy, led by Achilinus, besieged the saint’s city of Taormina. On the first day, the Lord permitted the enemies to prevail,

so that the weakness of the people of Taormina would become clear. Growing distressed, they began to complain against Boniface and Pancratius, and even thought of killing them. But the good Boniface urged them not to despair and to call upon Christ the Master for help. The saint persuaded them, though with difficulty, to pray in their homes. Then he went out to face the enemy with a priest and a deacon. He wore his sacred vestments and carried the Cross and icons of Christ and the Apostle Peter. From a high place, he made the sign of the Precious Cross toward the east, west, north, and south, surrounding the city with its protection. Then he prayed for the city’s deliverance,

and they raised the Cross and the icons. At once the enemies were thrown into confusion. They began striking one another and fled, crying out. Seeing the miracle, the people of Taormina glorified the Lord and thanked the great Pancratius. Foreseeing his death, the saint sent the priest Evagrius to Rome so that the Apostle Peter might ordain him as his successor. Boniface had also gone away to war, leaving Artagarus as his deputy. Artagarus hated Pancratius deeply and sought a chance to kill him. As the saint prayed at the ninth hour, he heard a voice say, “Come, Pancratius, faithful and wise steward, and

enjoy the good things I have prepared for you.” Artagarus and his accomplices invited the saint to bless their table, or so they claimed. The saint received Holy Communion, put on his omophorion, and went. He sat down but ate nothing. After they had eaten their fill, they began to dance. They set up an idol of Scamander before the saint and worshipped it to spite him. The bishop urged them to stop worshipping the lifeless idol, but in vain. He made the sign of the Cross, and the idol fell and shattered. Enraged, they began to abuse him and beat him to death. They threw his precious body far from the palace.

When his body was later discovered where it had been thrown, the saint’s death filled the souls of those who loved Christ with sorrow, and there was great mourning. Boniface punished Artagarus and two of his accomplices for the murder.

His precious relics were placed in a golden reliquary. Several days later, however, the saint appeared in a vision and ordered that they be taken out and buried in the customary way. When the reliquary was opened, his holy body was found whole and intact, without blood or wounds, shining and giving off a sweet fragrance.

The Apostle Peter learned what had happened through the Holy Spirit and ordained Evagrius a bishop. Evagrius baptized Boniface, who gave up his temporary rule and lived in humility, obedience, and much prayer. Soon a church began to be built in the name of the Holy Hieromartyr Pancratius. Many miracles took place at his tomb: the sick were healed and demons were driven out through the irresistible grace of the Lord Jesus, to the glory of the Holy Triune God. Thank you.

One of the many things that marks people in our time is despair. It began to poison human life after that first sin in Paradise. Perhaps more than in any other age, people today feel disheartened. You seldom see joyful faces or people full of hope. Instead, almost everywhere you see sorrowful faces. People live without comfort. Everyone and everything seems to have let us down and disappointed us. And it is understandable: how can a person feel comforted, joyful, and deeply at peace while far from the Comforter and the source of all comfort?

“Blessed be the God and Father of our Lord Jesus Christ, the Father of all comfort, who comforts us in all our affliction.” And, “I will ask the Father, and He will give you another Comforter, to remain with you forever, the Spirit of truth.” Since God is the God of all comfort, His coming and dwelling in the heart brings comfort that is sure and strong. It is deeper than soothing words or the hope that difficult circumstances might change. That is why the saints are truly comforted, including Saint Pancratius, whom we celebrate today. They bore God within them—the living God at work

whom their souls longed for, who gave them life and joy and brought them complete rest. The saints are fully comforted. And because they bear God and are moved by the Spirit, they become a source of comfort for us as well. They strengthen us and give us rest through their life-giving words, and comfort us with their Christlike love.

Let us rejoice, for we have offspring in Zion and loved ones in Jerusalem. We have saints on earth who support us, and saints in the Church triumphant who intercede for us without ceasing. Coming to know them, growing close to them, calling on them, and following their example are powerful remedies for this age so starved of comfort.

Ο Άγιος Ιερομάρτυς Παγκράτιος είχε γονείς που κατάγονταν από την Αντιώχεια. Έζησαν δε κατά την εποχή της επίγειας παρουσίας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και είχαν την ιδιαίτερη ευλογία μαζί με το γιο τους Παγκράτιο να τον δουν, να τον ακούσουν και να πιστεύσουν σε Αυτόν, καθώς και να βαπτιστούν στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Μετά την ανάληψη του Κυρίου, ο Παγκράτιος συναντήθηκε με τον Απόστολο Πέτρο στον Πόντο και μαζί του, αφού έδωσε όλη του την περιουσία στους πτωχούς και ελευθέρωσε τους δούλους του, πήγε στην Αντιώχεια. Εκεί χειροτονήθηκε από τον Απόστολο Επίσκοπος. Κατόπιν, με το πλοίο κάποιου Λυκαονίδου, πήγε σε ένα τόπο της Σικελίας ονόματι Φάλκωνα.

Κρατώντας στα χέρια του τον Τίμιο Σταυρό, το Ιερό Ευαγγέλιο και την εικόνα του Χριστού, μετά από προσευχή του πρόσταξε τους δαίμονες και έριξαν στη θάλασσα το είδωλο και όλο το βωμό του τοπικού ψευδοθεού Φάλκωνα. Το θαυμαστό αυτό γεγονός, καθώς και η όραση του Αγίου ενώ φορούσε τα άμφιά του μέσα σε θεϊκό φως, έκαναν τον ηγεμόνα του νησιού Βονηφάτιο να τον προσκυνήσει και να πιστεύσει στο Χριστό. Ο Άγιος τον ευλόγησε, τον κατήχησε και μετά του ζήτησε να κτίσει εκκλησία. Κτίστηκε σε τριάντα μέρες. Όταν δε λειτούργησε εκεί ο Άγιος, έβλεπαν εκείνοι που ήταν μέσα φως

σαν αστραπή να φωτίζει όλο το ναό κατά τρόπο εξαίσιο. Τα δε είδωλα της Ταυρομενίας έπεσαν και συντρίφτηκαν. Βλέποντας αυτό, οι ιερείς των ειδώλων συγκεντρώθηκαν και στράφηκαν κατά του ηγεμόνα Βονηφατίου, τον οποίο μάλιστα αποφάσισαν μετά από κλήρωση να θυσιάσουν στον ψευδοθεό τους Λύσωνα για να τον εξευμενήσουν. Ο Βονηφάτιος κατέφυγε στον Άγιο, έπεσε στα πόδια του και ζήτησε τη βοήθειά του. «Πήγαινε, παιδί μου», του είπε εκείνος, «μη φοβηθείς καθόλου, διότι εγώ αύριο θα έρθω στη θυσία και τότε θα φανεί η δύναμη του Σωτήρος Χριστού». Και πράγματι, την επομένη, και ενώ όλα ήταν έτοιμα για τη θυσία, παρουσιάστηκε ο Άγιος με την ιερατική του στολή και τον Τίμιο Σταυρό, όμοιος με πύρινη φλόγα.

Πρώτα λύθηκαν από μόνα τους τα δεσμά με τα οποία ήταν δεμένος ο Βονηφάτιος. Οι δε παρευρισκόμενοι έπεσαν στη γη, μη υποφέροντας τη λάμψη των ιερών αμφίων. Μετά, με προσταγή του Αγίου, ξεριζώθηκε το ασήκωτο εκείνο είδωλο με το δαίμονα που ήταν σε αυτό και παρίστανε το θεό Λύσωνα και έπεσε στο πέλαγος. Και τέλος, ένα μεγάλο φίδι που ήταν εκεί κοντά και τρεφόταν με το αίμα των θυσιών, ο Άγιος το έδεσε από τον τράχηλο, το έσυρε έξω από το λάκκο του και, ενώ στην αρχή σύριζε απαίσια, μετά διαρρήχτηκε από πάνω μέχρι κάτω. Το πλήθος δε που είδε τα θαυμαστά αυτά φώναξε «Μέγας ο Θεός του Παγκρατίου», σκόρπισε όσα είχαν ετοιμαστεί για τη θυσία.

Έριξαν και σύντριψαν τα ξόανα. Ο Επίσκοπος ανέβηκε σε τόπο ψηλό, κήρυξε το Χριστό και όλοι, που θα ήταν πολλές δεκάδες χιλιάδες, πίστεψαν σε Αυτόν. Μετά τρεις μέρες ήρθε ο λαός βαστώντας καθένας λαμπάδα και με τα ενδύματα της βαπτίσεως και ο Άγιος βάπτισε τη μέρα εκείνη 24.000.

Σε όλη την πόλη έγινε χαρά μεγάλη, αλλά και άλλοι που κατοικούσαν κοντά στο όρος της Έτνας, καθώς άκουγαν τα θαύματα του Αγίου, που θεράπευε χωλούς, παραλυτικούς, υδροπικούς, δαιμονισμένους και κάθε άλλη αρρώστια, έρχονταν και βαπτίζονταν. Στον Άγιο ήλθε και μια γυναίκα με λέπρα που ήταν ιέρεια των ειδώλων και ψεύτικα έλεγε ότι αν ο Χριστός τη θεράπευε, θα λάβαινε το Άγιο Βάπτισμα. Ο Παγκράτιος, αν και κατάλαβε το δόλο της, τη σφράγισε με τον Τίμιο Σταυρό και αμέσως έπεσε η λέπρα από πάνω της. Αυτή όμως, αντί ευχαριστίας, άρχισε να βλασφημεί. Έτσι και για την αχαριστία της ήλθε χειρότερη παίδευση. Γέμισε φουσκάλες που έτρεχαν υγρά με φοβερούς πόνους και φώναζε: «Ελέησέ με, δούλε του αληθινού Θεού. Δεν ελπίζω πλέον στους μιαρούς θεούς, μόνο σε Σένα, και παρακάλεσε τον Κύριο Ιησού Χριστό να μου δώσει την ίαση». Τη σπλαχνίστηκε ο Άγιος, προσευχήθηκε και με το σημείο του σταυρού τη θεράπευσε. Καθώς δε ολόψυχα πίστεψε, την κατήχησε, την όγδοη ημέρα τη βάπτισε και τη χειροτόνησε διάκονο,

ονομάζοντάς την Βενεδίκτα. Τότε εκείνη σύντριψε όλα τα είδωλα, άφησε όλο της τον πλούτο και υπηρετούσε το ναό του Κυρίου με πολλή επιμέλεια. Ο Άγιος θεράπευσε και άλλους, βάπτισε δε και πολλές ακόμη χιλιάδες. Κάποτε που ύψωνε τα Άγια, φάνηκε να κατεβαίνει φωτιά θεϊκή, ουράνια, και τον περικύκλωσε. Όσοι το είδαν φοβήθηκαν και δεν τολμούσαν να πλησιάσουν να κοινωνήσουν. Όμως αυτός τους ενθάρρυνε λέγοντας: «Προσέλθετε, παιδιά μου, και μη φοβάστε. Το πυρ αυτό δεν φλογίζει αλλά φωτίζει». Άλλη φορά, και ενώ ο Άγιος λειτουργούσε παρουσία πολλών χιλιάδων λαού, κατέβηκε νεφέλη και τον κάλυψε, όπως τον προφήτη Μωυσή.

Οι όχλοι έπεσαν κατά γης θαυμάζοντας και, όταν ύψωσε τον Άγιο Άρτο, η νεφέλη ανήλθε προς τον ουρανό. Με ευλογία του Αγίου, ο άρχοντας της Ταυρομενίας Βονηφάτιος νίκησε τους εχθρούς του και έφερε λάφυρα αλλά και πολλούς αιχμαλώτους, οι οποίοι, βλέποντας τα θαύματα του Αγίου, πίστεψαν στο Χριστό και βαπτίστηκαν. Ακόμη ο Άγιος χειροτόνησε σε κάθε επαρχία ιερέα και διάκονο για να επιμελούνται τις ψυχές των πιστών και να κτίζουν εκκλησίες, τις οποίες και εγκαινίασε. Κάποτε συνέβη πολυάριθμοι εχθροί από την Καλαβρία της Ιταλίας υπό τον Ακιλίνο να πολιορκήσουν την πόλη του Αγίου, Ταυρομενία. Την πρώτη μέρα παραχώρησε ο Κύριος να νικήσουν οι εχθροί,

να φανεί η αδυναμία των Ταυρομενιτών, οι οποίοι, καθώς άρχισαν να στενοχωρούνται, άρχισαν να γογγύζουν κατά του ηγεμόνα και του Παγκρατίου, μέχρι που σκέπτονταν να τους φονεύσουν. Ο δε καλός Βονηφάτιος τους νουθετούσε να μην απελπίζονται και να επικαλεστούν τη βοήθεια του Δεσπότου Χριστού. Ο δε Άγιος, αφού με δυσκολία τους έπεισε να προσευχηθούν στα σπίτια τους, με ένα ιερέα και ένα διάκονο, φορώντας την ιερή του στολή, με το σταυρό και τις εικόνες του Χριστού και του Αποστόλου Πέτρου, πήγαν απέναντι από τους εχθρούς. Ανέβηκε ο Άγιος σε τόπο υψηλό και τείχισε την πόλη κάνοντας το σημείο του Τιμίου Σταυρού προς την Ανατολή, τη Δύση, το Βορρά και το Νότο. Μετά προσευχήθηκε για τη σωτηρία της πόλεως,

ύψωσαν το σταυρό και τις εικόνες. Τότε οι εχθροί σκοτίστηκαν, άρχισαν να κτυπιούνται μεταξύ τους και έφυγαν φωνάζοντας. Οι δε Ταυρομενίτες, βλέποντας το θαύμα, δόξασαν τον Κύριο και ευχαριστούσαν τον Μέγα Παγκράτιο. Ο Άγιος, προγνωρίζοντας την τελευτή του, έστειλε στη Ρώμη τον ιερέα Ευάγριο για να τον χειροτονήσει ο Απόστολος Πέτρος διάδοχό του. Ακόμη, ο ηγεμόνας Βονηφάτιος αναχώρησε για πόλεμο, αφήνοντας επίτροπό του τον Αρτάγαρο, που πολύ μισούσε τον Παγκράτιο και ζητούσε ευκαιρία να τον θανατώσει. Καθώς ο Άγιος προσευχόταν την ενάτη ώρα, άκουσε φωνή να του λέγει: «Παγκράτιε, ελθέ, ο πιστός οικονόμος και φρόνιμος, να

απολαύσεις τα αγαθά που σου ετοίμασα». Ο Αρτάγαρος και οι ομόφρονές του προσκάλεσαν τον Άγιο, τάχα για να ευλογήσει το τραπέζι τους. Ο Άγιος πήγε, αφού πρώτα κοινώνησε και φόρεσε το ωμοφόριό του. Κάθησε χωρίς να φάγει τίποτε. Εκείνοι, αφού χόρτασαν, άρχισαν να χορεύουν και, αφού έστησαν το είδωλο του Σκαμάνδρου μπρος στον Άγιο, το προσκυνούσαν εις πείσμα του. Ο Επίσκοπος τους προέτρεψε να σταματήσουν να προσκυνούν το άψυχο είδωλο, αλλά εις μάτην. Γι' αυτό έκανε σταυρό και το είδωλο κατέπεσε και συντρίφθηκε. Εκείνοι οι μανιασμένοι άρχισαν να τον κακολογούν και να τον χτυπούν μέχρι θανάτου. Το τίμιο του δε σώμα το έριξαν μακριά από το παλάτι.

Όταν δε αργότερα πεταμένο ανακαλύφθηκε, η τελευτή του Αγίου γέμισε θλίψη τις ψυχές των φιλόχριστων και θρήνος μεγάλος έγινε. Ο ηγεμόνας Βονηφάτιος τιμώρησε ως φονείς τον Αρτάγαρο και δύο συνεργούς του.

Το Τίμιο Λείψανο τοποθετήθηκε σε χρυσή θήκη, όμως μετά αρκετές μέρες ο Άγιος παρουσιάστηκε σε όραμα και πρόσταξε να τον βγάλουν από εκεί και να τον θάψουν ως συνήθως. Όταν άνοιξαν τη θήκη, το Άγιο Λείψανο βρέθηκε χωρίς αίματα και πληγές, σώο και ακέραιο, να αστράφτει και να ευωδιάζει.

Ο Απόστολος Πέτρος άκουσε αυτά από το Πνεύμα το Άγιο και χειροτόνησε τον Ευάγριο Επίσκοπο. Αυτός βάπτισε τον ηγεμόνα Βονηφάτιο, που άφησε την πρόσκαιρη ηγεμονία και έζησε με ταπείνωση, υπακοή και πολλή προσευχή. Σύντομα άρχισε να κτίζεται ναός στο όνομα του Ιερομάρτυρος αυτού Παγκρατίου, στον τάφο του οποίου έγιναν πολλά θαύματα: θεραπείες αρρώστων, εκδιώξεις δαιμόνων, με την ακαταμάχητη χάρη του Κυρίου Ιησού, εις δόξαν του Αγίου Τριαδικού Θεού. Ευχαριστώ.

Ένα των πολλών στοιχείων που χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο της εποχής μας είναι και η απόγνωση, η απελπισία, η οποία αρχίζει να δηλητηριάζει τη ζωή του ανθρώπου μετά την πρώτη εκείνη αμαρτία στον Παράδεισο. Ίσως περισσότερο από κάθε άλλη εποχή σήμερα οι άνθρωποι είναι απογοητευμένοι. Δε βλέπεις εύκολα χαρούμενα πρόσωπα, ελπιδοφόρες υπάρξεις. Αντίθετα, σχεδόν παντού βλέπεις θλιμμένα πρόσωπα. Οι άνθρωποι ζουν απαράκλητα. Όλοι και όλα μας έχουν προδώσει, μας έχουν απογοητεύσει. Και είναι φυσικό: πώς ο άνθρωπος να είναι παρηγορημένος, χαρούμενος, βαθιά αναπαυμένος όταν είναι μακριά από τον Παράκλητο και την πηγή πάσης παρακλήσεως;

Ευλογητός ο Θεός και Πατήρ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο Πατήρ πάσης παρακλήσεως, ο παρακαλών ημάς εν πάση θλίψει. Και εγώ ερωτήσω τον Πατέρα, κι άλλον Παράκλητον δώσει υμίν, ίνα μένη μεθ' υμών εις τον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας. Εφόσον ο Θεός είναι Θεός πάσης παρακλήσεως, η έλευση και η παραμονή Του στην καρδιά προξενεί τη βέβαιη και ισχυρή παράκληση και όχι την ψευτοπαρηγοριά κάποιων παρηγορητικών λόγων ή της ελπίδας αλλαγής κάποιων δύσκολων περιστάσεων. Έτσι πραγματικά παρηγορημένοι είναι οι Άγιοι, όπως ο σήμερα εορταζόμενος Άγιος Παγκράτιος, διότι ήταν Θεοφόροι, είχαν μέσα τους το ζώντα και ενεργούντα Θεό

που ποθούσε η ψυχή τους, εκείνο που τους ζωοποιούσε και τους χαροποιούσε και τους ανάπαυε πλήρως. Οι Άγιοι είναι πλήρως παρηγορημένοι και με τη σειρά τους, ως θεοφόροι και πνευματοκίνητοι, πηγή παρηγοριάς και για μας. Μας στηρίζουν και μας αναπαύουν με το ζωοποιό λόγο, μας παρηγορούν με τη Χριστοειδή αγάπη τους.

Να χαιρόμαστε, διότι έχουμε εν Σιών σπέρμα και οικείους εν Ιερουσαλήμ. Έχουμε αγίους στη γη που μας στηρίζουν και αγίους στη θριαμβεύουσα εκκλησία που αδιάλειπτα πρεσβεύουν για μας. Η γνωριμία μας με αυτούς, το δέσιμο και η οικειότητα μαζί τους, η επίκληση και η μίμησή τους είναι ισχυρά αντίδοτα στην απαράκλητη εποχή μας.