Saint Nikon’s Martyrdom and the Grace to Endure

Nikon, whose memory the Church commemorates today, lived under the governor Kindianos, or Kindylianos, probably in the third century after Christ. He came from the region of Naples in Italy. A soldier by profession, he was handsome and imposing, and fearsome in battle. His father worshipped idols, but his mother was a Christian. When a great and devastating war broke out in that region, blessed Nikon remembered his mother’s teaching and counsel. From the depths of his heart he prayed the Jesus Prayer: “Lord Jesus Christ, help me.”

Armed with the sign of the precious Cross, he rushed among the enemy. He struck some with his sword and others with his spear, and did not stop until he had defeated them and driven them into retreat. Everyone marveled at his great feat of courage, and the people of Naples returned home victorious with blessed Nikon. After this, Saint Nikon told his mother that he intended to be baptized and become a Christian. He left Naples for Constantinople. When he reached the island of Chios, he climbed a mountain and remained there for seven days, fasting, keeping vigil, and praying.

An angel of God appeared to him, blessed him, and gave him a staff, telling him to return to the shore. Blessed Nikon went down to the sea, found a small boat, and boarded it. Two days later he reached Mount Ganos in Thrace, near the Sea of Marmara. There he met a bishop who lived as a monk. The bishop took him to the cave where he lived, taught him the faith, baptized him in the name of the Holy Trinity, and gave him Holy Communion of the spotless Mysteries. After three years, he ordained Nikon first as a priest and then as a bishop. In time, many brothers gathered there.

There were 190 of them, and Saint Nikon took responsibility for their care and became their abbot. He then took them with him to Mytilene and afterward to Italy, where he saw his mother again and buried her when she died. From there he went to Sicily. He stayed on the mountain near Tauromenium and gained another nine disciples. When the governor of Sicily learned about Saint Nikon, he ordered him to appear before him with all 199 of his disciples. The governor asked the disciples whether they would renounce Christ. Those blessed men refused and remained faithful to their Lord.

The governor therefore ordered them to be stretched out on the ground and cut with swords. After that, he ordered them to be beheaded. Saint Nikon was laid down and bound by his four limbs, and they burned him with flaming torches. Then they tied him to animals, dragged him along the ground, and threw him over a cliff. They pulled him back up and continued to torture him. They cut out his tongue and, finally, beheaded him. Thus blessed Nikon received the crown of martyrdom.

What strikes us about the martyr Nikon, whom we celebrate today, is the number and terrible severity of the tortures he suffered, and the steadfastness with which he endured them. Truly, this was beyond human strength. It can only be explained as a miracle of God’s grace. That grace gave strength to his body and inspired in his soul a true Christian spirit: complete reliance on God, freedom from everything that is not God, and a full and wholehearted love for Christ. The Apostle Paul expressed that love in these words: “For to me, to live is Christ, and to die is gain.”

For the holy martyrs, including Saint Nikon, life was Christ and nothing else. Christ filled their whole being; everything else left them unmoved, as though it did not exist. Death would free them from anything that might draw them even a little away from Christ. They would come closer to Him and share in fuller communion with Him. That is why death was gain for them, and why they went to Him rejoicing. “Do not grow weary in your souls.” How often do we feel worn down by our troubles? We complain and think that no one else suffers as we do.

But could we say that if we compared our troubles with what the holy martyrs, and especially Saint Nikon, endured? Such a comparison would show us how small our troubles are and would give us comfort and courage. We would agree with the Apostle Paul: “You have not yet resisted to the point of shedding blood in your struggle against sin.” Our spiritual struggle has not yet reached that bloody intensity. Whatever we have suffered, let us remember that “each will receive his own reward according to his own labor.” Nothing is wasted when, through faith, it is joined to God and becomes part of His work for our salvation.

The more we labor and the more we suffer, the greater the fruit and the greater our reward. If even a cup of cold water does not lose its reward, what blessings await us for all these things that seem so much greater and harder to bear?

Νίκων, του οποίου τη μνήμη η Εκκλησία μας σήμερα επιτελεί, έζησε κατά τους χρόνους του ηγεμόνος Κινδιανού ή Κινδυλιανού, πιθανώς κατά τον τρίτο μετά Χριστόν αιώνα. Καταγόταν από την επαρχία της Νεαπόλεως, της Ιταλίας. Στρατιωτικός προηγουμένως κατά το επάγγελμα, ήταν ωραίος και λαμπρός κατά την όψη και φοβερός στους πολέμους. Ο πατέρας του ήταν ειδωλολάτρης, η δε μητέρα του χριστιανή. Όταν κατά την εποχή εκείνη έγινε μεγάλος και εξοντωτικός πόλεμος στα μέρη εκείνα, θυμήθηκε ο μακάριος αυτός τις διδασκαλίες και τις συμβουλές της μητέρας του και από το βάθος της καρδιάς του είπε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, βοήθει μοι».

Και αφήνω. Αφού οπλίστηκε με το σημείο του Τιμίου Σταυρού, όρμησε ανάμεσα στους εχθρούς και άλλους μεν κτυπούσε με το ξίφος, άλλους δε έπληττε με το ακόντιο και δεν σταμάτησε μέχρι που τους νίκησε όλους και τους ανάγκασε να τραπούν σε φυγή. Όλοι τότε εκπλάγηκαν για τη μεγάλη εκείνη ανδραγαθία και νικηφόροι επέστρεψαν οι Νεαπολίτες και ο μακάριος αυτός Νίκων στην πατρίδα τους. Μετά από αυτά φανέρωσε ο Άγιος στη μητέρα του ότι είχε σκοπό να βαπτιστεί και να γίνει χριστιανός και αναχώρησε από τη Νεάπολη με σκοπό να πάει στην Κωνσταντινούπολη. Όταν έφτασε στο νησί της Χίου, ανέβηκε σε ένα βουνό όπου παρέμεινε επτά μέρες με νηστείες, αγρυπνίες και προσευχές.

Του παρουσιάστηκε Άγγελος Θεού, που τον ευλόγησε και του έδωσε ένα ραβδί, με το οποίο τον προέτρεψε να επιστρέψει στην παραλία. Έτσι κατέβηκε ο μακάριος αυτός Νίκων στη θάλασσα, όπου βρήκε πλοιάριο, στο οποίο επιβιβάστηκε, και μετά δύο μέρες έφτασε στο όρος του Γάνου της Θράκης, το οποίο βρίσκεται κοντά στην Προποντίδα. Εκεί τον συνάντησε κάποιος επίσκοπος που ζούσε ως μοναχός, ο οποίος τον πήρε και τον οδήγησε στο σπήλιο που κατοικούσε και αφού τον κατήχησε, τον βάπτισε στο όνομα της Αγίας Τριάδος και τον κοινώνησε των αχράντων μυστηρίων. Μετά παρέλευση τριών ετών, τον χειροτόνησε Πρεσβύτερο και μετά Επίσκοπο. Συν τω χρόνω μαζεύτηκαν εκεί πολλοί αδελφοί.

Εκατόν ενενήντα τον αριθμό, των οποίων την προστασία και την ηγουμενία ανέλαβε ο ιερός αυτός Νίκων. Κατόπιν, αφού πήρε όλους αυτούς μαζί του, πήγε στη Μυτιλήνη και μετά στην Ιταλία, όπου συναντήθηκε με τη μητέρα του και την ενταφίασε όταν πέθανε. Μετά πήγε στη Σικελία. Έμεινε στο εκεί όρος του Ταυρομενίου και απέκτησε άλλους εννέα μαθητές. Αλλά ο ηγεμόνας της Σικελίας, όταν έμαθε τα σχετικά με τον Άγιο, πρόσταξε να παρουσιαστεί μπροστά του μαζί με τους 199 μαθητές του. Όταν έγινε αυτό, ρώτησε ο ηγεμόνας τους μαθητές του Αγίου εάν αρνούνταν τον Χριστό. Εκείνοι όμως οι μακάριοι αρνητικά απάντησαν, μένοντας πιστοί στον Κύριό τους.

Γι’ αυτό ο άρχοντας πρόσταξε να τανυστούν κατά γης, να χτυπώνται με τα ξίφη και έτσι να κατακοπούν. Έγινε αυτό και κατόπιν πρόσταξε και τους απεκεφάλισαν. Τον δε Άγιο Νίκωνα, αφού τον ξάπλωσαν και τον έδεσαν από τα τέσσερα άκρα του σώματος, τον κατέκαψαν με αναμμένες δάδες. Μετά τον έδεσαν και με ζώα τον έσυραν κατά γης και έτσι τον έριξαν σε γκρεμό. Από εκεί τον ανέσυραν και εξακολουθούσαν να τον βασανίζουν. Του απέκοψαν τη γλώσσα, τέλος δε τον απεκεφάλισαν και έτσι έλαβε ο μακάριος του μαρτυρίου τον στέφανο.

Προκαλούν, ιδιαίτερα στο σήμερα εορταζόμενο μάρτυρα Νίκωνα, το πλήθος αλλά και το μέγεθος, το φρικτό των βασανιστηρίων τα οποία υπέστη και η καρτερία με την οποία τα υπέμεινε. Πράγματι, υπεράνθρωπο το κατόρθωμα, το οποίο μόνο ως θαύμα της Χάριτος του Θεού μπορεί να εξηγηθεί. Επενέργεια της Χάριτος του Θεού, η οποία και στο σώμα έδινε την αντοχή και στην ψυχή ενέπνεε το γνήσιο χριστιανικό πνεύμα, την πλήρη εξάρτηση από τον Θεό, την αποδέσμευση από κάθε τι που δεν είναι ο Θεός, την πλήρη και ολοκληρωτική αγάπη προς τον Χριστό, που εκφράζεται με τον λόγο του Αποστόλου Παύλου: «Εμοί το ζην Χριστός και το αποθανείν κέρδος».

Τους Αγίους Μάρτυρες και για τον Άγιο Νίκωνα, ζωή ήταν ο Χριστός και τίποτε άλλο. Ο Χριστός γέμιζε την ύπαρξή τους και όλα τα άλλα τους άφηναν ασυγκίνητους, ήταν σαν να μην υπήρχαν. Επειδή δε με τον θάνατο, την αποδέσμευση από κάθε τι που θα μπορούσε έστω και λίγο να τους απομακρύνει από τον Χριστό, θα πήγαιναν ακόμη πιο κοντά σε Αυτόν, θα είχαν πληρέστερη κοινωνία μαζί Του, γι’ αυτό ο θάνατος γι’ αυτούς ήταν κέρδος, γι’ αυτό και με χαρά, αγαλλόμενοι πήγαιναν σε Αυτόν. Μη κάμητε ταις ψυχαίς υμών εκλυόμενοι. Πόσες φορές δεν αισθανόμαστε να έχουμε υπερβολικά κουραστεί και ταλαιπωρηθεί και δεν είμαστε παραπονούμενοι και δεν νομίζουμε ότι σαν τα δικά μας βάσανα δεν είναι των άλλων.

Θα μπορούσαμε όμως να πούμε, αν τα συγκρίναμε με όσα υπέφεραν οι Άγιοι Μάρτυρες και ιδιαίτερα ο Άγιος Νίκων. Μια τέτοια σύγκριση θα παρουσίαζε τα δικά μας ως μηδαμινά και θα μας έδινε παρηγοριά και κουράγιο. Θα συμφωνούσαμε με τον Απόστολο Παύλο ότι «Ούπω μέχρις αίματος αντικατέστητε προς την αμαρτίαν ανταγωνιζόμενοι». Ο πνευματικός μας αγώνας δεν πήρε ακόμη αιματηρή μορφή και ένταση. Όπως και να έχει το πράγμα, όσο κι αν έχουμε πονέσει, ας μη ξεχνάμε ότι έκαστος τον ίδιον μισθόν λήψεται κατά τον ίδιον κόπον. Τίποτε δεν πάει χαμένο, εφόσον με την πίστη συνδεθεί με τον Θεό, εφόσον ενταχθεί μέσα στο έργο του Θεού για τη σωτηρία μας.

Περισσότερο κοπιάσουμε, όσο περισσότερο υποφέρουμε, τόσο περισσότερο θα αποδώσει, τόσο περισσότερο μισθό θα έχουμε. Εάν ένα ποτήρι ψυχρού ύδατος δεν χάνει τον μισθό του, πόση ευλογία μας επιφυλάσσουν όλα αυτά που φαίνονται πολύ μεγαλύτερα και βαρύτερα.