Saint Moses the Ethiopian: From Violence to Humility

Today, August 28, our Church commemorates Saint Moses the Ethiopian, the Holy Martyrs Diomedes and Lawrence, Righteous Hezekiah, Saint Anna the daughter of Phanuel, and the thirty-three Holy Martyrs of Heraclea.

Saint Moses, whom we celebrate today, was an Ethiopian. His skin was black, and in those days his soul was dark as well, for he did not know Christ and behaved wickedly. He was the servant of a government official, who dismissed him because of his cruelty and malicious ways. Moses became a robber and killed people without cause. Once he bore a deep grudge against a shepherd who had stopped him from doing some evil, and he resolved to kill him. When he learned that the shepherd was on the far bank of the flooded Nile, he gripped his knife between his teeth, wrapped his cloak around his head, and swam across. But the shepherd saw him coming, left his sheep, and fled.

Unable to find the shepherd and kill him, Moses chose four fine, fat rams from the poor man's flock. He slaughtered them, tied them to the rope around his waist, and swam back across the Nile. He ate the meat, sold the skins, and went to his friends far away, who had made him leader of their band of robbers. This story is told to show that anyone who truly desires it can be saved through sincere metanoia, through repentance, however many sins they may have committed. Later, an event brought about by divine providence moved this saint to katanyxis, to deep compunction. He came to believe in Christ, was baptized, and even became a monk, so that

he might wound all the more the demon that had once ruled him. He left the turmoil and confusion of the world, for he hated sin with all his heart and longed for Christ with all his soul. He gave up his friends and relatives, his money, and every bodily pleasure, and went to the monks at Scetis. There he sought a quiet place, unknown to others, where he could weep for his sins. Far from the other cells he found a cave. He liked its solitude and wanted to stay there and fight the good fight of faith. Yet he hesitated, because above all the place had no water. As he pondered this, he heard a voice from heaven saying:

“Go in with joy, and do not worry about water.” He obeyed at once. After entering the cave, he set down some clay vessels he had filled with water. Many days passed, and eventually only a little water remained. Then some ascetics came to visit him, and he was glad to see them. He used the little water he had left to cook lentils for them. After setting the table, he invited them to sit. Then he went to where the water vessels stood and prayed with faith to the Lord: “Lord, where is the water You promised me? My brothers have come, and they have nothing to drink.”

It was summer, and the sun was scorching. Suddenly a cloud appeared over the cave and poured down enough rain to fill every clay vessel. The saint was amazed and overjoyed, and he gave thanks to the Lord. When the brothers asked what had happened, he told them of the miracle, to the glory of God. They shared the meal in great love, glorifying God their Benefactor, who glorifies His servants. Then the brothers returned to their cells, while the saint remained in inner stillness and concealed his virtue as best he could. For nothing destroys a monk's labors like displaying his virtue and seeking the praise of others.

The saint's reputation spread everywhere: as great as his sin had once been, so great was his virtue afterward. As Scripture says, “Where sin increased, grace abounded all the more.” A high official greatly desired to speak with him and receive his blessing. Taking many companions and servants, he mounted his horse and came to Scetis. He entered the main church, venerated there, and gave generous gifts to the monks. Then he asked where Moses lived, and they showed him the way. He set off gladly to find the man he longed to meet. But the saint saw the official approaching from afar and knew through the Holy Spirit that he was coming to see him.

So Moses left his dwelling and walked along the road, pretending to be a traveler. When the official met him, he asked where the renowned Abba Moses lived. Moses replied, “Why do you want to meet that foolish, demon-possessed man? Speaking with such a senseless person would do you great harm. Turn back, and do not waste your effort.” Hearing this, the official returned to Scetis and told the monks, bewildered by what he had heard. They were saddened and wondered who could have spoken so thoughtlessly against the saint. When they asked what the man he had met looked like, he answered, “He was tall, dark-skinned, white-haired, and dressed in rags.”

They cried out in surprise, “The partridge has escaped the hunter; it flew right out of your hands! That was Moses himself. He spoke against himself to avoid your company, for this praiseworthy man regarded human honor and praise as harmful to his soul.” The official then realized whom he had met and marveled at his virtue. Deeply edified, he left without troubling Moses further, knowing how much he loved inner stillness and shunned display. The saint remained in his cell, thanking God and continuing to fight the good fight of faith. One day four thieves came to his cell, hoping to steal whatever they could find,

unaware that this was Moses, the famous robber. Strong and powerfully built, Moses tied them up as easily as someone ties a sack of straw. He carried them on his shoulder to the main church of Scetis and said to the fathers, “As one who is repenting, I cannot take it upon myself to punish them. I caught them in the act and brought them before you. What do you tell me to do with them?” When the thieves learned that he was Moses, the famous and unconquerable leader of robbers, they repented and confessed their sins to God. They renounced the things of this world and all became exemplary monks, following the saint's example.

Among the saint's virtues was this: he never condemned a sinner. He showed great compassion, forgave those who had done wrong, and urged many others to show the same compassion. Cleansed through Holy Baptism, Moses devoted all his strength to the good fight of metanoia, of repentance. He advanced so far in the spiritual life that God counted him worthy to receive the priesthood. Having heard of his wonderful way of life, the bishop came to the main church of Scetis on a feast day and ordained him a priest, though Moses did not want it. Some time later, the bishop wished to test the saint so that others might learn humility from him.

At a great feast when they would all serve together, the bishop instructed the clergy to insult Moses when he arrived and drive him away with harsh, humiliating words. Then someone was to follow discreetly and hear what he said, so they could learn whether he had become angry. When the saint came to put on his vestments as usual, one of them shouted, “Get out of here, you ugly man, the laughingstock of the world! You are unworthy to stand among us.” The gentle saint left at once, without taking offense. Instead, he reproached himself: “Did I not tell you, black and ugly man, that you are unworthy even to speak with other people, you wretch?”

“They have treated you as you deserve and rightly insulted you.” The man following him heard these words and reported them. Many were edified and marveled at his boundless humility. They asked him to return and serve with them, and he went back without the least disturbance in his heart. Once they knew his innocence and simplicity, they troubled him no more. Instead, they often asked him to speak words that would benefit their souls and lead them toward salvation. The saint returned to his cell and lived again in inner stillness. Through great struggles in ascesis, in ascetic discipline, he reached the height of spiritual perfection. He advanced so far that he even led his former companions in robbery to Christ through metanoia, through repentance.

Through virtue he attained theosis, divinisation, and became renowned among all the fathers. He lived seventy-five years in this passing world, and after his conversion he lived like an angel. At the end of his earthly pilgrimage, the Lord counted him worthy to drink the cup of a violent death, as he had once made others drink it. He himself received the sword he had once wielded, and thus the Lord's words were fulfilled. One day, as he sat at Scetis with seven other brothers, he foresaw by God's grace what was coming. He said, “Raiders are coming today. Flee, so they do not kill you.” They asked, “But are you not leaving?” The saint replied:

“For years I have awaited this day, so that the Lord's word may be fulfilled: ‘All who take the sword will perish by the sword.’ Should I flee now and lose the crown?” They said, “Then we will not leave either. We will stay and die with you.” Moses answered, “Each person knows his own deeds. Do as the Lord guides you.” At once he said again, “Look, the raiders have arrived.” One of the brothers hid behind the door so that he might survive and tell what happened. The raiders entered and immediately killed Moses and the other six with their swords. They seized whatever they found and departed. The one who had hidden

saw seven crowns descend from heaven and rest upon the saints. Such was the end of this thrice-blessed man, who left behind seventy disciples. Let us who have sinned follow his example and show true metanoia, true repentance, so that we may receive forgiveness from our Lord and God Jesus Christ.

We close today's account of Saint Moses the Ethiopian with words he addressed to his fellow monks and fellow strugglers. We believe they can greatly benefit us too. Saint Moses said:

“Brothers and fathers, humility brings the demons low, while vainglory raises them up. Whoever is humble and speaks humbly weakens the demons, while whoever lacks humility is mocked by them. And if someone prays without considering himself a sinner, the Lord does not hear him

or grant what he asks. Each of us must always keep our sins before our eyes and see them clearly, while refusing to condemn others. Whoever fulfills the Savior's command, ‘Do not judge, so that you may not be judged,’ may be sure of salvation. Know this too, brothers and fathers: no one can be called a soldier of Christ unless he has been wholly set aflame by the fire of His love. He must reject all human honor and praise, every bodily luxury and comfort, and even coarse speech, which scorches the fruits of a monk's labors like blazing heat. A monk should cultivate virtues pleasing to God and beneficial to the soul:

reverence, self-control, simplicity, gentleness, devotion to God, and sincere love for the whole brotherhood. Yet I, foolish and lacking humility, an Ethiopian black in body and dark in soul, a disgrace among men, have dared to speak these words to you, my masters. Forgive me, I beg you for the Lord's sake, and pray to God for the forgiveness of my sins.”

Σήμερα, 28 του μηνός Αυγούστου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Οσίου Μωυσέως του Αιθίοπος, των Αγίων Μαρτύρων Διομήδους και Λαυρεντίου, του Δικαίου Εζεκίου, της Αγίας Άννης της θυγατρός Φανουήλ και των Αγίων 33 Μαρτύρων των εν Ηρακλεία.

Ο εορταζόμενος Όσιος Μωυσής ήταν Αιθίοπας, μαύρος κατά το χρώμα του δέρματος, αλλά και κατά την ψυχή προηγουμένως ήταν παρόμοιος, διότι δεν γνώριζε τον Χριστό και ήταν άνθρωπος κακότροπος. Ήταν δούλος κάποιου πολιτικού, ο οποίος και τον έδιωξε για την πολλή κακία και τη μοχθηρή του γνώμη. Έγινε ληστής και φόνευε χωρίς αιτία τους τυχόντες. Κάποτε με ένα βοσκό είχε έχθρα μεγάλη, διότι τον εμπόδισε να κάνει κάποιο κακό, γι' αυτό και θέλησε να τον θανατώσει. Όταν έμαθε ότι βρισκόταν στην αντίπερα όχθη του ποταμού Νείλου, ο οποίος τότε είχε πλημμυρίσει, κράτησε με τα δόντια το μαχαίρι του, τύλιξε το επανωφόρι στο κεφάλι του και πέρασε κολυμπώντας τον ποταμό. Καθώς ο βοσκός κατάλαβε τον ερχομό του, άφησε τα πρόβατα και έφυγε.

Ο δε Μωυσής, καθώς δεν έβρισκε τον βοσκό για να τον φονεύσει, καθώς μελετούσε, διάλεξε τέσσερα εκλεκτά και παχιά κριάρια από τη μάνδρα του πτωχού εκείνου, τα έσφαξε και, αφού τα έδεσε με το σχοινί που είχε δεμένο στη μέση του, πέρασε πάλι τον Νειλοπόταμο κολυμβώντας. Αφού έφαγε τα κρέατα των κριαριών και πούλησε τα δέρματα, πήγε στους φίλους του, οι οποίοι ήταν μακριά από εκεί και τον είχαν αρχηγό της ληστρικής τους ομάδας. Αυτά αναφέρθηκαν για να καταδειχθεί ότι είναι δυνατόν να σωθούν με ειλικρινή μετάνοια όσοι θέλουν, έστω κι αν μύριες έχουν διαπράξει προηγουμένως αμαρτίες. Αυτός ο Όσιος, αφού τελευταία κατανύχθηκε από κάποιο περιστατικό, το οποίο του συνέβη από θεία πρόνοια, όχι μόνο πίστεψε στον Χριστό και βαπτίστηκε, αλλά και μοναχός έγινε για

να πληγώσει περισσότερο τον δαίμονα, ο οποίος τον κυρίευε προηγουμένως. Αφού αναχώρησε λοιπόν από την ταραχή και τη σύγχυση του κόσμου, διότι μίσησε την αμαρτία με όλη του την καρδιά και πόθησε τον Χριστό ολόψυχα, απαρνήθηκε τους φίλους και τους συγγενείς του, τα χρήματα και κάθε άλλη σωματική απόλαυση και πήγε στη σκήτη των μοναχών, ζητώντας τόπο ήσυχο, άγνωστο στους ανθρώπους, για να κλάψει τις αμαρτίες του. Αφού βρήκε μακριά από τα άλλα κελιά ένα σπήλαιο, του άρεσε ο τόπος καθώς ήταν ερημικός και θέλησε να μείνει εκεί και να αγωνίζεται τον καλό αγώνα της πίστεως. Από την άλλη μεριά όμως δίσταζε, διότι ο τόπος εκείνος προπαντός δεν είχε νερό. Καθώς δε έτσι σκεπτόταν, άκουσε φωνή από τον Ουρανό που του έλεγε:

«Μπες με χαρά και μη φροντίζεις για το νερό». Αμέσως τότε υπάκουσε σε εκείνον που τον πρόσταζε και, αφού μπήκε, έβαλε εκεί κάποια πήλινα αγγεία τα οποία είχε γεμάτα νερό. Αφού έμεινε αρκετές μέρες, σώθηκε το νερό και δεν είχε παρά μόνο λίγο. Τότε συνέβη και ήλθαν κάποιοι ασκητές για να τον επισκεφτούν, τους οποίους καθώς είδε χάρηκε. Έβαλε δε το λίγο εκείνο νερό που του έμεινε και μαγείρεψε φακή για να τους φιλέψει. Αφού έστρωσε τραπέζι, τους είπε να καθίσουν, αυτός δε πήγε στο μέρος που είχε τα αγγεία του νερού και προσευχήθηκε με πίστη προς τον Κύριο λέγοντας: «Κύριε, πού είναι το νερό που μου υποσχέθηκες; Να, ήλθαν οι αδελφοί μου και δεν έχουν να πιουν».

Ήταν δε καλοκαίρι και ο ήλιος καυτερός. Ξαφνικά όμως φάνηκε πάνω από το σπήλαιο ένα σύννεφο, το οποίο έβρεξε τόσο νερό, ώστε γέμισαν όλα εκείνα τα πήλινα αγγεία. Ο δε Όσιος έκθαμβος χάρηκε πολύ και ευχαριστούσε τον Κύριο. Στους δε αδελφούς που τον ρώτησαν, ομολόγησε προς δόξαν Θεού το θαυμαστό γεγονός. Μετά φιλεύτηκαν με πολλή αγάπη, δοξάζοντας τον Ευεργέτη Θεό, ο οποίος δοξάζει τους δούλους του, και κατόπιν οι μεν αδελφοί έφυγαν για τα κελιά τους, ο δε Όσιος έμεινε πάλι ησυχάζοντας και έκρυβε την αρετή του όσο μπορούσε, διότι τίποτε άλλο δεν αφανίζει τους κόπους του μοναχού όπως η επίδειξη της αρετής και ο έπαινος των ανθρώπων.

Διαδόθηκε παντού η φήμη του Οσίου, ότι όσο ήταν προηγουμένως αμαρτωλός, τόσο μετά έγινε ενάρετος. Κατά δε τη Γραφή, «όπου επλεόνασεν η αμαρτία, υπερεπερίσσευσεν η χάρις». Πόθησε πολύ κάποιος μεγάλος άρχοντας να συνομιλήσει μαζί του και να λάβει την ευλογία του. Αφού πήρε πολλούς συνοδούς και υπηρέτες, ανέβηκε στο άλογό του και έφτασε στη Σκήτη. Μπήκε στο Κυριακό, προσκύνησε και μοίρασε στους εκεί οσίους μεγαλοπρεπή δώρα. Έπειτα τους ρώτησε πού έμενε ο Μωυσής και εκείνοι του έδειξαν τον δρόμο. Πήγαινε λοιπόν με χαρά για να βρει εκείνο που ποθούσε. Ο δε Όσιος, βλέποντας από μακριά να έρχεται ο άρχοντας, γνώρισε από το Πνεύμα το Άγιο ότι γι' αυτόν ερχόταν.

Τότε βγήκε από τη σκήτη και βάδιζε στον δρόμο προσποιούμενος ότι ήταν οδοιπόρος. Όταν τον συνάντησε ο άρχοντας, ρώτησε εκείνος τον όσιο πού κατοικεί ο Αββάς Μωυσής ο Περιβόητος. Εκείνος του αποκρίθηκε: «Τι χρειάζεσαι τέτοιον μωρό και δαιμονισμένο; Βλάπτεσαι πολύ αν μιλήσεις με τέτοιο ανόητο άνθρωπο. Γύρισε πίσω και μην κοπιάζεις μάταια και ανώφελα». Καθώς άκουσε αυτά ο άρχοντας, επέστρεψε και τα είπε στη σκήτη απορώντας. Οι δε μοναχοί λυπήθηκαν και σκέπτονταν ποιος να ήταν εκείνος ο ασυνείδητος που κατηγόρησε τον Όσιο και, ρωτώντας τον τι λογής άνθρωπος ήταν εκείνος τον οποίον συνάντησε, είπε: «Ήταν ένας ψηλός στο ανάστημα, μαύρος στην όψη, με άσπρες τρίχες και ρακένδυτος».

Οι δε φώναξαν έκπληκτοι: «Ξέφυγε του κυνηγού η πέρδικα, πέταξε από τα χέρια σου. Αυτός ήταν που σου μίλησε και, θέλοντας να αποφύγει τη συνομιλία σου, κατηγόρησε τον εαυτό του για να αποφύγει ως ψυχοβλαβή την ανθρώπινη τιμή και τον έπαινο ο αξιέπαινος». Τότε κατάλαβε ο άρχοντας ότι πράγματι εκείνος ήταν τον οποίον συνάντησε και θαύμασε την αρετή του. Αφού δε πολύ ωφελήθηκε από αυτό, αναχώρησε, χωρίς να του δώσει ενόχληση, επειδή αγαπούσε τόσο την ησυχία και απέφευγε την επίδειξη. Ο δε Όσιος έμεινε στο κελί του, ευχαριστώντας τον Θεό και αγωνιζόμενος όπως και πριν τον καλό αγώνα της πίστεως. Κάποια μέρα ήρθαν τέσσερις κλέφτες στο κελί του Οσίου για να κλέψουν εάν θα έβρισκαν κάτι,

μη ξέροντας ότι εκείνος ήταν ο περίφημος ληστής Μωυσής. Ο Μωυσής, καθώς ήταν δυνατός και ρωμαλέος, τους έδεσε με σκοινιά και με τόση ευκολία, με όση δένει κανείς ένα σάκο άχυρα, και, αφού τους φορτώθηκε στον ώμο, τους πήγε στο Κυριακό, δηλαδή στην κοινή εκκλησία της Σκήτης, και είπε στους πατέρες: «Επειδή δεν είναι συγχωρημένο σε μένα τον μετανοούντα να τους τιμωρήσω μόνος μου, τους συνέλαβα επ' αυτοφώρω και τους έφερα μπροστά σας. Τι προστάζετε λοιπόν να τους κάνουμε;» Οι δε κλέφτες, καθώς γνώρισαν ότι αυτός ήταν ο Μωυσής, ο περιβόητος και ανίκητος αρχιληστής, μετανόησαν και εξομολογήθηκαν στον Θεό, αποτάχτηκαν τα πράγματα του κόσμου τούτου και έγιναν όλοι δοκιμώτατοι μοναχοί μιμούμενοι τον Όσιο.

Μία των άλλων αρετών τις οποίες είχε ο Όσιος ήταν και το ότι δεν κατέκρινε κανέναν αμαρτωλό, αλλά ήταν συμπαθέστατος και συγχωρούσε τον πταίστη και πολλούς άλλους νουθετούσε να έχουν και να δείχνουν την ίδια συμπάθεια. Ο όσιος αυτός Μωυσής, καθώς καθαρίστηκε με το Άγιο Βάπτισμα και καθώς με όλες του τις δυνάμεις αγωνιζόταν τον καλό αγώνα της μετανοίας, τόσο πρόκοψε στα πνευματικά, ώστε ο Θεός τον αξίωσε να λάβει και την ιεροσύνη. Ο Επίσκοπος, ακούοντας τη θαυμάσια του πολιτεία, κατέβηκε μια εορτή στο Κυριακό και τον χειροτόνησε ιερέα, αν και δεν ήθελε. Μετά από καιρό θέλησε ο Αρχιερέας να δοκιμάσει τον Όσιο για να λάβουν και οι άλλοι από αυτόν παράδειγμα ταπεινώσεως.

Παρήγγειλε λοιπόν στους κληρικούς σε κάποια μεγάλη πανήγυρη κατά την οποία θα συλλειτουργούσαν όλοι, όταν ερχόταν ο Μωυσής, να τον υβρίσουν και να τον διώξουν επιπλήττοντας και ατιμάζοντάς τον, έπειτα δε να τον ακολουθούσε κάποιος με τρόπο και να άκουγε τι θα έλεγε και έτσι να γνώριζαν εάν θα είχε θυμώσει. Όταν δε ο Όσιος ήλθε στο ιερατείο για να φορέσει τα ιερά άμφια κατά τη συνήθεια, τον έβρισε ένας λέγοντας: «Φύγε απ' εδώ, ασχημάνθρωπε, του κόσμου το περιγέλασμα, διότι δεν είσαι άξιος να σταθείς ανάμεσά μας». Αμέσως αναχώρησε ο Πραότατος, χωρίς να σκανδαλιστεί καθόλου, αλλά μάλιστα κατηγορούσε τον εαυτό του λέγοντας: «Δεν σου το έλεγα, μαύρε και άσχημε, ότι δεν είσαι άξιος να συνομιλείς με τους ανθρώπους, απάνθρωπε;»

«Σου έκαμαν και πρεπόντως σε έβρισαν». Αυτά καθώς άκουσε εκείνος ο οποίος από πίσω τον ακολουθούσε, τα έκανε γνωστά και πολλοί ωφελήθηκαν, θαυμάζοντας την άμετρη του ταπείνωση, και τον παρακάλεσαν να επιστρέψει και να συλλειτουργήσουν. Αυτός πάλι πήγε χωρίς καθόλου να ταραχθεί η καρδιά του. Από τότε, καθώς γνώρισαν την ακακία και απλότητά του, πλέον δεν τον πείραξαν, αλλά μάλλον τον παρακαλούσαν να τους λέγει συχνά ψυχοφελή και σωτήρια λόγια. Ο Όσιος επέστρεψε στο κελί του και πάλι ησύχαζε μέχρι που έφτασε στο άκρο της τελειότητας, έχοντας κάνει μεγάλους αγώνες στην άσκηση. Τόσο δε προχώρησε πνευματικά, ώστε και αυτούς τους συντρόφους του ληστές τους οδήγησε στον Χριστό με τη μετάνοια.

Με την αρετή έφτασε στη θέωση και σ' όλους τους πατέρες έγινε ονομαστότατος, έχοντας ζήσει εβδομήντα πέντε έτη στον πρόσκαιρο αυτό κόσμο και αγγελικώς μετά την επιστροφή του. Έπειτα, στο τέλος της εδώ παροικίας του, τον αξίωσε ο Κύριος και ήπιε το ποτήρι του βίαιου θανάτου, με το οποίο κι αυτός άλλους πότισε. Έλαβε και αυτός τη μάχαιρα την οποία είχε δώσει. Και εκπληρώθηκε έτσι η πρόρρηση του Κυρίου. Καθώς λοιπόν καθόταν κάποια μέρα στη Σκήτη μαζί με επτά άλλους αδελφούς, προγνώρισε με τη χάρη του Θεού το μέλλον και είπε: «Σήμερα έρχονται βάρβαροι. Φύγετε για να μη σας φονεύσουν». Εκείνοι του είπαν: «Αλλά εσύ δεν φεύγεις;» Ο Όσιος αποκρίθηκε:

«Χρόνια περιμένω τη μέρα αυτή, για να πληρωθεί το ρήμα του Κυρίου που λέγει ότι πάντες οι δόντες μάχαιραν εν μαχαίρα αποθανούνται, και τώρα να φύγω, να χάσω τον στέφανο;» Και εκείνοι του είπαν: «Ούτε κι εμείς φεύγουμε, αλλά μένουμε για να πεθάνουμε μαζί σου». Αποκρίθηκε δε ο Μωυσής: «Καθένας γνωρίζει τις πράξεις του και κάνετε καθώς σας φωτίσει ο Κύριος». Και αμέσως τους ξαναείπε: «Να, έφτασαν οι βάρβαροι». Τότε ένας από αυτούς κρύφτηκε πίσω από την πόρτα, για να μείνει ζωντανός και να μαρτυρήσει εκείνο που θα συνέβαινε. Μπήκαν δε οι βάρβαροι, φόνευσαν αμέσως με το ξίφος τον Μωυσή και τους άλλους έξι, και αφού άρπαξαν κάθε τι που βρέθηκε μπροστά τους, αναχώρησαν. Εκείνος δε που ήταν κρυμμένος,

είδε επτά στεφάνια τα οποία από τον ουρανό κατέβηκαν και στεφάνωσαν τους οσίους. Τέτοιο τέλος έλαβε ο Τρισμακάριος, ο οποίος άφησε εβδομήντα μαθητές. Αυτόν ας μιμηθούμε κι εμείς που έχουμε αμαρτήσει, ας επιδείξουμε αληθινή μετάνοια για να επιτύχουμε τη συγχώρηση από τον Κύριο και Θεό μας Ιησού Χριστό.

Το συναξάρι του σήμερα εορταζομένου Οσίου Μωυσέως του Αιθίοπος, με κάποιους λόγους, τους οποίους απηύθυνε προς τους συναδέλφους και συναγωνιστές του, οι οποίοι όμως μπορούν, νομίζουμε, να αποδειχθούν ωφελιμότατοι και για μας. Είπε λοιπόν ο Όσιος Μωυσής:

Αδελφοί και πατέρες, η ταπείνωση ταπεινώνει τους δαίμονες και η κενοδοξία τους υψώνει. Όποιος είναι ταπεινόφρων και ταπεινά ομιλεί, αποδυναμώνει τους δαίμονες και όποιος δεν έχει ταπείνωση εμπαίζεται από τους δαίμονες. Και όποιος προσεύχεται, εάν δεν φρονεί ότι είναι αμαρτωλός, δεν εισακούεται από τον Κύριο.

Ούτε λαμβάνει εκείνο το οποίο ζητά. Πρέπει καθένας να έχει μπροστά του όλα του τα αμαρτήματα πάντοτε, βλέποντάς τα ξεκάθαρα, να μην κατακρίνει καθόλου τους άλλους. Έτσι εκπληρώνοντας αυτή την ψυχοσωτήριο εντολή του Σωτήρος, «μη κρίνετε ίνα μη κριθείτε», ας είναι βέβαιος ότι σώθηκε για πάντα. Γνωρίζετε δε και αυτό, αδελφοί και πατέρες, ότι είναι αδύνατον να λέγεται κανείς στρατιώτης Χριστού, εάν δεν έχει προηγουμένως ολοκληρωτικά πυρποληθεί με το πυρ της αγάπης του, καταφρονώντας ολωσδιόλου κάθε ανθρώπινη τιμή και έπαινο και οποιαδήποτε σωματική χλιδή και ανάπαυση και αποφεύγοντας ακόμη την αθυροστομία, η οποία ως καύσωνας και φλόγα πυρός φλογίζει τους καρπούς των κόπων του μοναχού, ο οποίος πρέπει να έχει αυτές τις αρετές ως αρεστές στον Θεό, ψυχοφελείς και

ευλάβεια, σωφροσύνη, απλότητα, πραότητα, ευσέβεια προς τον Θεό και αγάπη ειλικρινή προς όλη την αδελφότητα. Για την οποία κι εγώ ο ανόητος και αταπείνωτος, ο μαύρος και μελανός στην ψυχή και το σώμα Αιθίοπας, των ανθρώπων το όνειδος, τόλμησα να εκφράσω τους λόγους αυτούς προς εσάς τους κυρίους μου. Αλλά συγχωρέστε με, σας παρακαλώ για τον Κύριο, δεόμενοι στον Θεό για την άφεση των αμαρτιών μου.