Saint Minas, Hermogenes, and Eugraphos: Martyrdom and Faith

Today, December 10, our Church commemorates the Holy Martyrs Minas Kallikelados, Hermogenes, and Eugraphos; Saint Gemelos the Much-Suffering Martyr; Saint Thomas of Defourkina; the Holy Hieromartyr Theoteknos; and the Holy Martyrs Marianos and Eugenios.

The martyr Minas was an Athenian, raised in a pagan family. But as he became educated and his judgment matured, he began to question whether the religion of many gods was founded on falsehood and error. The quarrels and hatreds said to exist among the gods, the lust and indecency attributed to them, and all the other petty and shameful acts described as taking place on Olympus gave Minas his first glimmer of light. With a clear mind, he was seeking the highest truth. Yet tearing down the ancient myths in his own mind could not satisfy him. He had cast off a falsehood, but he still needed the truth.

He could not find it in the writings of the philosophers. So, driven by his thirst for knowledge and his sincere longing for truth, he decided to read Christian writings. From there he turned to the Gospel, and in it he found the light, the way, and the truth. Thus Minas embraced Christianity. Later he left Athens for the East, and then went to Alexandria. His learning made him well known, and because no one knew he was a Christian, Maximinus appointed him prefect of Alexandria. But when the emperor ordered a persecution of the Christians there in the early fourth century, Minas, as one would expect, did not carry out the order.

On the contrary, he helped the number of Christians grow day by day. The leading pagans of Alexandria reported this to Maximinus. The emperor sent Hermogenes to replace Minas as prefect, with orders to try and punish him. The new prefect was also an Athenian and a learned man. Though he was not a Christian, he listened to his conscience and had kept it as free from the passions as he could. Still, in obedience to the emperor’s order, he questioned Minas. Minas admitted that he was indeed a Christian and that he had refused to carry out the imperial decree persecuting the Church. During the questioning, Hermogenes admired the former prefect’s learning and character.

In strictly legal and political terms, Minas’s offense was beyond dispute. Maximinus had ordered severe torture and death if Minas’s defiance of the decree was confirmed. At first Hermogenes delayed his decision. He himself did not approve of persecution over worship and conscience. Even so, he ordered Minas tortured and put to death. The soldiers carried out the order. They tore Saint Minas’s flesh, cut open his sides, and burned his face and eyes. Barely breathing, he was thrown into prison to die there. The prefect spent the whole night awake and deeply troubled.

He told himself that he had only been a judge. Yet now his conscience almost accused him of being a criminal. At sunrise he sent someone to see whether Minas had died. A little later, the officer he had sent returned, shaken and deeply moved. He fell at the prefect’s feet and said, “I too am a Christian.” Astonished, Hermogenes asked for an explanation, and the officer gave it. Minas had not died. His health had been completely restored. Not the slightest trace of his wounds remained on his flesh, his sides, his face, or his eyes. The prefect was amazed. Outside, a roar was rising from countless voices.

As news of the miracle spread, the whole city stirred. Christians and pagans alike, remembering Minas’s fatherly care as their governor, called for his pardon and release. Hermogenes quickly made ready and took his place at the public court. He ordered Minas brought before him. When the brave martyr, who had suffered so much, appeared in full health, strength, and radiance, the crowd’s first astonishment gave way to cheers. Once quiet was restored, the prefect asked Minas to tell them how the miracle had happened. Minas replied that after he was thrown into prison, he gradually regained consciousness and, amid terrible pain, began to pray.

He asked God to give him strength and chanted: “Though I walk through the valley of the shadow of death, I will fear no evil, for You are with me, O Lord.” He had chanted it three times when the prison seemed to shake. The door opened. Light shone inside, and two men dressed in white came to him, lifted him up, and said, “The Lord blesses you. Be well.” At once all his wounds disappeared and his strength returned. There he stood, just as the whole city could see him. Then, addressing the prefect, Minas spoke of the great truths of Christianity and urged him to embrace the true faith. His appeal was not in vain.

Hermogenes publicly declared that he too wanted to become a Christian, and many others then received Holy Baptism. A few days later, Emperor Maximinus came to Alexandria. When he learned what had happened, he ordered Hermogenes and Minas brought before him. They told him everything, but the darkness covering the pagan emperor’s mind was too deep. Instead of making him reflect and change, these wondrous events only inflamed his anger. He ordered Minas tortured again, and Hermogenes tortured with him. The order was carried out before a great crowd and many soldiers who, with swords drawn,

kept the tyrant’s order. The two fearless champions endured the terrible tortures with patient endurance. Even as blood flowed from their wounds, they stood triumphant, inspiring other Christians to desire the same struggle and the crowns awaiting them. Among them was Eugraphos, a distinguished citizen of Alexandria. He publicly called the martyrs blessed and prophetically told Maximinus that God would bring a fitting punishment upon the cruel persecutor of His Church. Maximinus flew into a rage and ordered Eugraphos killed at once. An officer, hoping to win the emperor’s favor, rushed ahead of the others and plunged his sword into

the brave believer’s chest. Minas and Hermogenes, covered in blood, were led outside the city to be beheaded. When they reached the place of execution, they prayed, embraced one another, and asked the Christians present to pray for their salvation. Then they bowed their heads. The executioners struck with great force and severed those honored heads, for which immortal crowns awaited in heaven. By the emperor’s order, the remains of the revered martyrs were placed in a large chest and thrown into the sea, so that they would not remain in Alexandria and draw people to honor and venerate their tomb.

But God watched over them. Pious sailors who had learned of Maximinus’s order searched for the chest and found it. They took it aboard their ship and carried it to Byzantium. Probus was bishop there at the time, so they entrusted it to him, and he kept it in a holy place. Eugraphos’s prophecy was soon fulfilled. Maximinus went to war against Licinius and was decisively defeated at Adrianople. Fleeing to Asia Minor, he fell into despair and took his own life.

In today’s account of the saints, we saw how differently two men responded to the same thing: the witness Saint Minas gave through his words, and even more through his miraculous healing. Hermogenes was moved to believe truly and deeply in Christ, and he confessed Him openly. Not even a martyr’s death could extinguish his faith or his confession. Emperor Maximinus, however, remained fixed in unbelief and even turned against the faith.

How is it, then, that people respond to faith so differently? We are made by God and for God, and only in Him can we find rest. Why, even today, after two thousand years, after so many miracles and so many saints, do many people deny the faith, deny God, and disregard Christ? Some of them are educated and otherwise intelligent. “You will indeed hear but never understand, and you will indeed see but never perceive. For this people’s heart has grown dull; they have scarcely heard with their ears, and they have closed their eyes, lest they should see with their eyes, hear with their ears, understand with their heart, turn back, and I should heal them.” It is a dreadful, demonic, and destructive condition. Its beginning, it seems, is to be found in the devil, in the fall of the demons: in pride. Pride

makes the heart dull—“for this people’s heart has grown dull”—and leaves it closed to the grace of God. Then the nous, our spiritual mind, is darkened, and a person’s thinking becomes distorted. May God protect us from such a condition, and may we turn away from every proud thought.

Σήμερα, 10 του μηνός Δεκεμβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη των Αγίων Μαρτύρων Μηνά του Καλλικελάδου, Ερμογένους και Ευγράφου, του Αγίου Μάρτυρος Γεμέλου του Πολυάθλου, του Οσίου Θωμά του Δεφερκινού, του Αγίου Ιερομάρτυρος Θεοτέκνου, του Αγίου Μάρτυρος Μαριάνου και του Αγίου Μάρτυρος Ευγενίου.

Ο Μάρτυς Μηνάς ήταν Αθηναίος, κατά δε την οικογενειακή του ανατροφή ήταν καταρχάς ειδωλολάτρης. Αλλά όταν μορφώθηκε αρκετά και ωρίμασε η κρίση του, άρχισε να αμφιβάλλει και να δυσπιστεί μήπως η πολυθεϊστική θρησκεία είχε ψεύδος και πλάνη. Οι περιγραφόμενες μεταξύ των θεών φιλονικίες και έχθρες, οι αποδιδόμενες σε αυτούς σαρκικότητες και ασέλγειες και οι λοιπές μικρότητες και ευτέλειες που διαπράττονταν κατά την πολυθεϊστική θεολογία στον Όλυμπο έδωσαν την πρώτη ακτίνα στη νηφάλια διάνοια του Μηνά, ο οποίος ζητούσε την υπέρτατη αλήθεια. Αλλά ο εντός του πνεύματός του κρημνισμός των αρχαίων μύθων δεν μπορούσε να τον ικανοποιήσει. Είχε διώξει ένα ψεύδος, χρειαζόταν όμως μια αλήθεια.

Με τη μελέτη των φιλοσόφων δεν μπόρεσε να τη βρει. Και τότε, με τη δίψα της γνώσεως που τον χαρακτήριζε και τον ειλικρινή πόθο της αλήθειας, αποφάσισε να διαβάσει συγγράμματα χριστιανών. Από αυτά πήγε μετά στο Ευαγγέλιο και σε αυτό βρήκε το φως, την οδό και την αλήθεια. Έτσι ο Μηνάς ασπάστηκε τη χριστιανική θρησκεία. Αργότερα από την Αθήνα πήγε στην Ανατολή και μετά στην Αλεξάνδρεια. Περιφανής λόγω της παιδείας του, χωρίς να είναι γνωστό ότι ήταν Χριστιανός, διορίστηκε από τον Μαξιμίνο έπαρχος της Αλεξάνδρειας. Αλλά όταν ο Αυτοκράτορας κατά τις αρχές του 4ου αιώνος διέταξε διωγμό κατά των εκεί Χριστιανών, ο Μηνάς, καθώς ήταν επόμενο, δεν εξετέλεσε το πρόσταγμα.

Αντιθέτως, συνετέλεσε στο να αυξάνεται καθημερινά ο αριθμός των χριστιανών. Οι επισημότεροι ειδωλολάτρες στην Αλεξάνδρεια κατήγγειλαν το γεγονός στον Μαξιμίνο. Αυτός έστειλε εις αντικατάσταση ως έπαρχο τον Ερμογένη, με την εντολή να δικάσει και να τιμωρήσει τον Μηνά. Ο νέος έπαρχος, Αθηναίος κι αυτός και λόγιος, δεν ήταν μεν χριστιανός, αλλά υπάκουσε στη φωνή της συνειδήσεως, την οποία διατήρησε όσο το δυνατόν περισσότερο ελεύθερη από τα πάθη. Κατά την εντολή όμως ανέκρινε τον Μηνά. Αυτός ομολόγησε ότι πράγματι ήταν χριστιανός και ότι αληθινά δεν εξετέλεσε το αυτοκρατορικό διάταγμα του διωγμού κατά της Εκκλησίας. Ο Ερμογένης κατά την ανάκριση θαύμασε την παιδεία και το ήθος του πρώην επάρχου.

Από άποψη καθαρά νομική και πολιτική, το έγκλημά του ήταν αναμφισβήτητο και ο Μαξιμίνος είχε διατάξει αυστηρότατους βασανισμούς και θάνατο στην περίπτωση κατά την οποία θα βεβαιωνόταν η προς το διάταγμά του καταφρόνηση εκ μέρους του Μηνά. Ο Ερμογένης ανέβαλε καταρχάς την απόφασή του. Ο ίδιος δεν ασπαζόταν τους διωγμούς για λόγους λατρείας και συνειδήσεως. Παρ' όλα αυτά διέταξε τον βασανισμό και τον θάνατο του Μηνά. Οι στρατιώτες εξετέλεσαν την προσταγή. Ξέσχισαν του Αγίου Μηνά τις σάρκες, του άνοιξαν τις πλευρές, του έκαψαν το πρόσωπο και τους οφθαλμούς. Σ' αυτή δε την κατάσταση, που μόλις ανέπνεε, τον έριξαν στη φυλακή για να αφήσει εκεί την τελευταία του πνοή. Ο έπαρχος πέρασε όλη τη νύχτα άυπνος με πολλή ταραχή.

Πει ότι δεν ήταν παρά κριτής μόνον. Και τώρα σχεδόν τον έτυπτε η συνείδησή του ως εγκληματία. Όταν δε ανέτειλε ο ήλιος, έστειλε να δει πότε πέθαινε ο Μηνάς. Μετά από λίγο, ο απεσταλμένος αξιωματικός επέστρεψε με πολλή ταραχή και συγκίνηση. Έπεσε στα πόδια του επάρχου και του είπε: «Και εγώ είμαι χριστιανός». Ο Ερμογένης εξεπλάγη, ζήτησε εξηγήσεις και του δόθηκαν. Ο Μηνάς όχι μόνο δεν πέθανε, αλλά και αποκαταστάθηκε εντελώς η υγεία του. Στις σάρκες, τις πλευρές του, το πρόσωπο, τους οφθαλμούς, δεν απέμεινε το παραμικρό ίχνος από τα παθήματά του. Ο έπαρχος άρχισε να εκπλήσσεται. Από έξω ερχόταν φωνή και βοή από μυριάδες στόματα.

Με τη γνωστοποίηση του θαύματος, η πόλη είχε ξεσηκωθεί. Χριστιανοί και ειδωλολάτρες, οι οποίοι θυμούνταν με ευγνωμοσύνη την πατρική διοίκηση του Μηνά, ζητούσαν την άφεση και την ελευθερία του. Ο Ερμογένης ετοιμάστηκε γρήγορα, βγήκε και στάθηκε στον δημόσιο τόπο των κρίσεων. Διέταξε να φέρουν ενώπιόν του τον Μηνά. Όταν φάνηκε ο γενναίος και πολυπαθής Μάρτυς, γεμάτος υγεία, ακμή και λάμψη, μετά την πρώτη κατάπληξη ξέσπασαν κραυγές υπέρ αυτού. Αφού αποκαταστάθηκε η ησυχία, ο έπαρχος παρακάλεσε τον Μηνά να διηγηθεί πώς έγινε το θαύμα σ' αυτόν. Εκείνος τους απάντησε ότι αφού ρίχτηκε στη φυλακή, σιγά σιγά συνήλθε και εν μέσω φρικτών πόνων άρχισε να προσεύχεται.

Παρακάλεσε τον Θεό να του δώσει δυνάμεις και έψαλε: «Εάν πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, ου φοβηθήσομαι κακά, ότι συ μετ' εμού ει, Κύριε». Το είχε ψάλει τρεις φορές, όταν φάνηκε να σείστηκε η φυλακή. Η θύρα άνοιξε. Φως έλαμψε μέσα, δύο άνδρες ντυμένοι λευκά ήλθαν κοντά του, τον σήκωσαν και του είπαν: «Ο Κύριος σε ευλογεί, ας είσαι υγιής». Και αμέσως όλες του οι πληγές εξαφανίστηκαν, οι δυνάμεις του ανακτήθηκαν και να αυτός όπως τον βλέπει ολόκληρη η πόλη. Μετά από αυτά, απευθυνόμενος προς τον έπαρχο, μίλησε για τις μεγάλες αλήθειες του χριστιανισμού και τον προέτρεψε να έλθει κι αυτός προς την αληθινή θρησκεία. Και η προτροπή δεν έμεινε χωρίς αποτέλεσμα.

Ο Ερμογένης δήλωσε δημόσια ότι κι αυτός θέλει να γίνει χριστιανός και πολλοί άλλοι δέχτηκαν τότε το Άγιο Βάπτισμα. Μετά από λίγες μέρες ήρθε στην Αλεξάνδρεια ο Αυτοκράτορας Μαξιμίνος. Όταν πληροφορήθηκε τα συμβάντα, διέταξε να φέρουν ενώπιόν του τον Ερμογένη και τον Μηνά. Του διηγήθηκαν όλα όσα είχαν συμβεί, αλλά το σκοτάδι που σκέπαζε τη διάνοια του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα ήταν υπερβολικά παχύ. Τα θαυμαστά γεγονότα, αντί να τον προβληματίσουν και να τον αλλάξουν, του άναψαν περισσότερο τον θυμό. Διέταξε να βασανίσουν εκ νέου τον Μηνά, να συμπεριλάβουν δε στα βασανιστήρια και τον Ερμογένη. Η διαταγή εκτελέστηκε ενώπιον μεγάλου πλήθους, αλλά και πολυαρίθμων στρατιωτών, οι οποίοι με τα ξίφη γυμνά

φρουρούσαν την τυραννική τάξη. Οι δύο ατρόμητοι αθλητές υπέστησαν με καρτερικότητα τα φοβερά βασανιστήρια. Θριαμβευτές δε, και ενώ το αίμα τους έτρεχε από τις πληγές, έκαναν ώστε και άλλοι χριστιανοί να ζηλέψουν τους αγώνες τους και τα εις αυτούς επιφυλασσόμενα βραβεία. Μεταξύ αυτών υπήρξε και διακεκριμένος πολίτης της Αλεξάνδρειας, ο Εύγραφος. Αυτός μακάρισε δημοσίως τους μάρτυρες και είπε προφητικά προς τον Μαξιμίνο ότι ο Θεός θα πλήξει παραδειγματικά τον σκληρό διώκτη της Εκκλησίας του. Ο Μαξιμίνος καταλήφθηκε από μανία και διέταξε να φονευθεί αμέσως ο Εύγραφος. Έτσι κάποιος αξιωματικός, θέλοντας να κερδίσει την εύνοια του Αυτοκράτορα, έτρεξε πριν από τους άλλους και βύθισε το ξίφος του στο

στήθος του γενναίου πιστού. Ο Μηνάς και ο Ερμογένης, αιμόφυρτοι, οδηγήθηκαν έξω από την πόλη για να υποστούν εκεί την κεφαλική ποινή. Όταν έφτασαν στον τόπο της εκτελέσεως, προσευχήθηκαν, ασπάστηκαν ο ένας τον άλλον, παρακάλεσαν τους παρευρισκόμενους χριστιανούς να δέονται για τη σωτηρία τους και έπειτα έκλιναν τις κεφαλές τους. Οι δήμιοι χτύπησαν με πολλή δύναμη και απέκοψαν τις τίμιες εκείνες κεφαλές, τις οποίες περίμεναν οι αθάνατοι του ουρανού στέφανοι. Τα λείψανα των σεπτών Μαρτύρων κλείστηκαν κατά διαταγή του Αυτοκράτορα μέσα σε μεγάλο κιβώτιο και ρίχτηκαν στη θάλασσα για να μην μείνουν στην Αλεξάνδρεια και προκαλούνται πάνω στον τάφο τους εκδηλώσεις σεβασμού και τιμής.

Ο Θεός επέβλεπε σε αυτά. Ευσεβείς ναύτες, οι οποίοι είχαν μάθει τη διαταγή του Μαξιμίνου, αναζήτησαν και βρήκαν το κιβώτιο, το παρέλαβαν στο πλοίο τους και το μετέφεραν στο Βυζάντιο. Εκεί επίσκοπος τότε ήταν ο Πρόβος. Το παρέδωσαν λοιπόν σ' αυτόν, ο οποίος το διαφύλαξε σε τόπο ιερό. Του Ευγράφου η πρόρρηση δεν άργησε να επαληθευτεί. Ο Μαξιμίνος, κάνοντας πόλεμο κατά του Λικινίου, νικήθηκε κατά κράτος στην Αδριανούπολη, φεύγοντας δε στη Μικρά Ασία απελπίστηκε και αυτοκτόνησε.

Στο σημερινό συναξάρι είδαμε το πόσο διαφορετικά αντέδρασαν απέναντι στο ίδιο γεγονός, στη μαρτυρία που με τα λόγια και περισσότερο με τη θαυμαστή του θεραπεία έδινε ο Άγιος Μηνάς. Ο ένας, ο Ερμογένης, κάμφθηκε και πίστευσε πραγματικά και βαθιά στον Χριστό και τον ομολόγησε, και την πίστη και την ομολογία του δεν στάθηκε ικανός ούτε ο μαρτυρικός θάνατος να τα εξαλείψει. Ο δε αυτοκράτορας Μαξιμίνος παρέμεινε άκαμπτος στην απιστία του και μάλιστα κινήθηκε ενάντια προς την πίστη.

Πώς συμβαίνει λοιπόν και οι άνθρωποι παίρνουν τόσο διαφορετική στάση απέναντι στην πίστη, γιατί ενώ είναι πλασμένοι από τον Θεό και για τον Θεό και μόνο σ' Εκείνον μπορούν να αναπαυτούν, γιατί και σήμερα μετά από δυο χιλιάδες χρόνια, μετά από δύο χιλιάδες χρόνια, από τόσα και τόσα θαύματα και τόσους Αγίους, υπάρχουν πολλοί και μάλιστα πολλές φορές γραμματισμένοι και κατά τα άλλα ευφυείς, οι οποίοι αρνούνται την πίστη, αρνούνται τον Θεό, αδιαφορούν για τον Χριστό. «Ακοή ακούσετε και ου μη συνήτε, και βλέποντες βλέψετε και ου μη ίδητε. Επαχύνθη γαρ η καρδία του λαού τούτου, και τοις ωσίν βαρέως ήκουσαν, και τους οφθαλμούς αυτών εκάμμυσαν, μήποτε ίδωσιν τοις οφθαλμοίς, και τοις ωσίν ακούσωσιν, και τη καρδία συνώσιν, και επιστρέψωσιν, και ιάσωμαι αυτούς». Φοβερή κατάσταση και δαιμονική και καταστροφική. Την αρχή της μάλλον πρέπει να τη δούμε στον διάβολο, στην πτώση των δαιμόνων, δηλαδή στην υπερηφάνεια. Η υπερηφάνεια

παχύνει την καρδία, «επαχύνθη γαρ η καρδία», και την καθιστά αδιαπέραστη στη χάρη του Θεού και έτσι ο νους σκοτίζεται και παραλογίζεται ο άνθρωπος. Ο Θεός να μας φυλάγει από μια τέτοια κατάσταση, αλλά και εμείς ας αποφεύγουμε κάθε υπερήφανο λογισμό.