Saint Methodius, Patriarch Callistus, and the Hodegetria Icon

The hieromartyr Methodius of Patara, also known as Methodius of Olympus, was dedicated to God from childhood and became a precious vessel of the Holy Spirit. By God's will, he ascended the episcopal throne of Patara. He proved a good shepherd, enlightening people by his words, an example to the faithful through his holy life, a tireless guardian of the truth of the faith, and a courageous defender of it. When he found the false teachings of Origen spreading boldly through his diocese, he undertook a sustained struggle and greatly reduced the number of their adherents. According to one account, those followers of Origen who remained

took their defeat badly. Unable to defend their error, and driven by hostility toward the true Christian faith, they decided to kill its great defender. To this end, they managed to place one of their own supporters beside the Saint as his servant, spurring him on with promises of money. One day, while the bishop was ill, the servant stabbed him to death. Thus Methodius departed as a martyr for the blessed and unending life. First he had offered the Lamb of God in the sacred ministry; then he himself was offered to God as a living sacrifice.

This courageous defender of the faith was adorned with a double crown: he was a bishop, and he also met a martyr's end, staining his priestly vestments purple with the blood of martyrdom. This holy and true priest and martyr of God left us writings rich in every kind of knowledge and spiritual benefit. He also foretold many future events clearly, including the devastation of many places and cities, the Antichrist, and other things.

Callistus, whose memory our Church also celebrates today, lived in the fourteenth century. He was a monk on the Holy Mountain, near Iviron Monastery, a disciple of Saint Gregory of Sinai, and a follower of Saint Gregory Palamas.

Distinguished by his virtue and learning, he became Patriarch of Constantinople in June 1350, during the reigns of John VI Kantakouzenos and John Palaiologos. Soon afterward, the Saint learned that people in the imperial city were turning to magic: not only the uneducated, but also those of the so-called upper classes, especially women. He set out to combat this evil. He knew that such things arose from the spiritual darkness of the flock, which in turn began with the spiritual dryness of the clergy. So he organized the parish clergy. In each parish he appointed the most virtuous and educated priest to lead it, teach the other priests, and work with them to give the parishioners proper spiritual instruction. In 1351, a Synod met at the Palace of Blachernae and affirmed the Orthodox teaching of Saint Gregory Palamas. Three years later, however,

Callistus left the patriarchal throne. The Kantakouzenos and Palaiologos families were disputing the imperial crown, and the reigning emperor, John Kantakouzenos, wanted to secure his family's rule by crowning his son Matthew as well. The Patriarch did not wish to become involved in such matters. He withdrew to the Monastery of Saint Mamas and later went to Tenedos. When John Palaiologos took the imperial city in 1355, Callistus returned to the patriarchate. In December of that year, he sent an instruction to the priests in Tarnovo, Bulgaria,

who, contrary to the Canons, were baptizing with one immersion instead of three. They were also replacing the Holy Chrism with myrrh from the relics of Saint Demetrios and Saint Barbaros. During this Patriarch's second term, the monasteries of Pantokrator and Simonopetra were founded on the Holy Mountain. In 1363, the emperor sent the Saint as an envoy to Elisabeth, ruler of Serbia, in Serres, described by some as being in Thessaly and by others as being in Serbia. On the way, he passed through the Holy Mountain and visited the hut of Saint Maximos the Kavsokalyvite. The venerable monk came out to meet him and received his blessing

and, after greeting him, said playfully to those present about the Patriarch, “This elder has lost his lady,” meaning Constantinople. After they had spoken for some time, he saw him off by chanting, “Blessed is the way on which you journey today,” and the rest of the hymn,

foretelling his death. And indeed, Callistus fell gravely ill in Serres, died on June 20, and was buried there with great ceremony by Elisabeth in the cathedral.

As mentioned earlier, today we also celebrate the gathering in honor of the Most Holy Theotokos, called the Hodegetria. The following account is told of her holy icon. From time immemorial, this icon of the Theotokos had stood in the main church of Vatopedi Monastery on the Holy Mountain, on a pillar by the left choir. In 1730, though the doors were locked, it mysteriously disappeared. It could not be found anywhere in the church or the monastery. The fathers thought someone had stolen it. While they were searching, word came that it had been found at Xenophontos Monastery,

on the other side of the Holy Mountain, three hours' journey from Vatopedi. They immediately sent men to bring it back, and the icon was returned to its place. They took strict measures to prevent it from being stolen or removed again. Even so, this revered icon of the Theotokos left Vatopedi a second time, for reasons known only to her. The church doors and their locks remained untouched, yet the icon went miraculously to the holy place she herself had chosen: Xenophontos Monastery.

It has remained there and will remain as long as she wills, bringing comfort to the brothers who pursue the ascetic life there. A little later, the brothers of Vatopedi entered their church and saw that the holy icon was missing again from its usual place. They became convinced that its departure was willing and miraculous. When they learned that it had gone to the same monastery, they thought it wrong to oppose the Theotokos's decision any further, and they all went to venerate it. In remembrance of this miracle, they decided to bring candles and oil to the icon at Xenophontos Monastery, and they did so for many years. This holy icon stands in the monastery's main church,

on the pillar by the left choir, just as it once stood in the main church of Vatopedi Monastery.

Among the most important works of the holy hieromartyr Methodius, whom we celebrate today, is the Symposium on Chastity. Through a dialogue, it describes humanity's journey from marriage to virginity, which it presents as the fullest way for a person to become like Christ. The dialogue takes place in the beautiful garden of Virtue. As hostess, Virtue invites ten virgins to a feast, where each speaks about virginity from a different perspective. Virginity is more than bodily ascesis, or ascetic discipline, and chastity concerns more than the body. Above all, it means keeping the soul uncorrupted and free from the passions. The teacher of virginity is the Lord, the supreme Virgin, who attained likeness to God and is our example to follow. Yet marriage and having children are not to be despised; through having children, God's divine uncreated energies continue to bring forth life. Virginity is simply preferable to marriage. It is a very high calling, a foretaste of the Last Things (eschata), and a way for human beings to live like angels. Only those who are able are called to undertake it. Virginity is chiefly a positive state: it is the complete

dedication of soul and body to God. A virgin gives herself wholly to the Lord when she not only refrains from marriage but also struggles to keep herself unstained by other wrongs. The mouth remains chaste when it praises God and says nothing improper. The eyes remain chaste when they do not desire beautiful bodies or shameful spectacles, but look toward the things above. The ears remain chaste when they are closed to slander and whispered gossip, and open to hearing the divine Word (Logos). The hands remain chaste when they are not stained by dishonest dealings, quarrels, or love of money. The feet remain chaste when they do not walk crooked paths.

And as she strives to keep the commandments, the heart remains chaste when all its movements are directed toward the Lord, when it desires no wickedness, dwells on nothing worldly, and is not seized by anger or vanity. According to Saint Methodius, virginity is higher even than martyrdom. Virgins do not undergo a brief martyrdom of the body; throughout their lives, they struggle against fierce pleasures and other evils. In this way, the soul preserves its beauty unstained and untouched, just as the painter first portrayed it. Only then does the burning heat of corruption fail to darken it, and it remains whole

to be offered as a gift to Christ the Bridegroom.

Ιερομάρτυς Μεθόδιος Πατάρων, ο οποίος είναι γνωστός και ως Μεθόδιος Ολύμπου, από παιδί αφιερώθηκε στο Θεό και έγινε σκεύος τίμιο του Παναγίου Πνεύματος, γι' αυτό με ψήφο του Θεού ανήλθε στον επισκοπικό θρόνο των Πατάρων. Αναδείχθηκε ποιμένας καλός, φωτιστικός με τους λόγους του, τύπος των πιστών με το άγιο παράδειγμά του, φρουρός ακοίμητος της αλήθειας του δόγματος και εύτολμος πρόμαχός της. Επειδή δε στην επαρχία του βρήκε να ορθώνεται θρασεία η κακοδοξία των δοξασιών του Ωριγένους, με συστηματικό αγώνα πέτυχε να περιορίσει σημαντικότατα τον αριθμό τους. Κατά μία άποψη, οι οπαδοί του Ωριγένους που απέμειναν

έφεραν βαρέως την ήττα τους και, με την εμπάθεια που χαρακτηρίζει τους εχθρούς του γνησίου χριστιανικού δόγματος, μη μπορώντας να στηρίξουν την πλάνη τους, αποφάσισαν να εξοντώσουν τον μεγάλο της πολέμιο. Για τον σκοπό αυτό κατόρθωσαν και έβαλαν δίπλα στον Άγιο ως υπηρέτη του κάποιον ομόφρονά τους, τον οποίο διήγειραν και με χρηματικές υποσχέσεις. Αυτός λοιπόν κάποια μέρα, κατά την οποία ασθενούσε ο Επίσκοπος, τον φόνευσε με μαχαίρι. Μαρτυρικός λοιπόν απήλθε προς τη μακαρία και ατελεύτητη ζωή, προηγουμένως μεν θυσιάζοντας και ιερουργώντας τον αμνό του Θεού, κατόπιν δε αυτός θυσιάστηκε, ως θυσία ζωντανή στο Θεό προσφέρθηκε.

Ο γενναίος της ευσεβείας πρόμαχος κατακοσμήθηκε με διπλό στέφανο, καθόσον εκτός του ότι ήταν ιεράρχης, έλαβε και τέλος μαρτυρικό και την ιερατική στολή πορφύρωσε με τα μαρτυρικά αίματα. Αυτός ο θείος και αληθινός Ιερέας και Μάρτυρας του Θεού μάς άφησε συγγραφές με κάθε είδος γνώσεως και ωφελείας, αλλά και πολλά από τα μέλλοντα φανερά και καθαρά προείπε, όπως για ερημώσεις πολλών τόπων και πόλεων, περί Αντιχρίστου και άλλων.

Κάλλιστος, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας εορτάζει, έζησε κατά το 14ο αιώνα. Ήταν μοναχός στο Άγιο Όρος, στην περιοχή της Μονής των Ιβήρων, υπήρξε δε μαθητής του Αγίου Γρηγορίου του Σιναΐτου και οπαδός του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.

Διακρινόμενος για την αρετή και τη μόρφωσή του, έγινε επί των βασιλέων Ιωάννου VI του Κατακουζηνού και Ιωάννου του Παλαιολόγου, τον Ιούνιο του έτους 1350, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Μετά από λίγο ο Άγιος πληροφορήθηκε ότι στη Βασιλεύουσα όχι μόνο από τον αμαθή λαό αλλά και από την ανώτερη λεγόμενη κοινωνία, και μάλιστα περισσότερο οι γυναίκες κατέφευγαν στη μαγεία. Φρόντισε λοιπόν να καταπολεμήσει το κακό. Γνωρίζοντας ότι τέτοια φαινόμενα είναι αποτέλεσμα σκοτεινής πνευματικής καταστάσεως του ποιμνίου, η οποία έχει την αρχή της στην πνευματική ξηρότητα του κλήρου, προχώρησε σε οργάνωση του ενοριακού κλήρου, βάζοντας σε κάθε ενορία ως προϊστάμενο τον πιο ενάρετο και μορφωμένο, ο οποίος χρησίμευε και ως διδάσκαλος των υπολοίπων ιερέων και με αυτούς φρόντιζε για τον κατάλληλο φωτισμό των ενοριτών. Το 1351 συνήλθε στο παλάτι των Βλαχερνών η Σύνοδος, η οποία επικύρωσε την Ορθόδοξη Διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Μετά από τρία χρόνια όμως,

ο Κάλλιστος άφησε τον πατριαρχικό θρόνο. Για το βασιλικό στέμμα υπήρχε διαμάχη μεταξύ των οίκων των Κατακουζηνών και των Παλαιολόγων, ο δε τότε αυτοκράτορας Ιωάννης ο Κατακουζηνός ήθελε να εξασφαλίσει υπέρ της οικογενείας του τη συνέχεια της βασιλικής αρχής με τη στέψη και του γιου του Ματθαίου. Ο Πατριάρχης δεν θέλησε να εμπλακεί σε τέτοια ζητήματα. Αποσύρθηκε στη Μονή του Αγίου Μάμαντος και μετά πήγε στην Τένεδο. Αργότερα, όταν ο Ιωάννης ο Παλαιολόγος κατέλαβε την Βασιλεύουσα, το 1355, ο Κάλλιστος επανήλθε στην Πατριαρχία. Κατά το Δεκέμβριο του ιδίου έτους, απηύθυνε διδασκαλία προς τους εις το Τύρνοβο της Βουλγαρίας ιερείς,

οι οποίοι αντικανονικά βάπτιζαν με μια και όχι με τρεις καταδύσεις και το Άγιο Μύρο αντικαθιστούσαν με μύρο από τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Βαρβάρου. Επί του ιδίου αυτού Πατριάρχου και κατά τη δευτέρα του Πατριαρχία ιδρύθηκαν στο Άγιο Όρος οι μονές του Παντοκράτορος και της Σίμωνος Πέτρας. Το 1363 στάλθηκε ο Άγιος από τον Αυτοκράτορα ως πρέσβης προς την ηγεμονίδα της Σερβίας Ελισάβετ, στις Σέρρες της Θεσσαλίας ή κατ' άλλους της Σερβίας. Καθοδόν πέρασε από το Άγιο Όρος. Εκεί επισκέφθηκε και την καλύβα του Αγίου Μαξίμου του Καυσοκαλύβη για να τον δει. Ο Όσιος βγήκε σε προϋπάντησή του, έλαβε την ευλογία του

και μετά τον ασπασμό, είπε χαριεντιζόμενος προς τους παρόντες για τον Πατριάρχη: «Αυτός ο γέρων έχασε την κυρά του», δηλαδή την Κωνσταντινούπολη. Έπειτα, αφού συνομίλησαν αρκετή ώρα, προπέμποντάς τον έψαλε το «Μακαρία η οδός η πορεύη σήμερον» και τα λοιπά,

προμηνύοντας το θάνατό του και πράγματι στις Σέρρες αρρώστησε βαριά, τελεύτησε στις 20 Ιουνίου και τάφηκε μεγαλοπρεπώς από την Ελισάβετ στην εκεί Μητρόπολη.

Όπως προαναφέρθηκε, σήμερα επιτελείται και η σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου, της επωνομαζομένης Οδηγητρίας. Για την Αγία αυτή εικόνα διηγούνται τα ακόλουθα. Η θεομητορική αυτή εικόνα βρισκόταν από αμνημόνευτους χρόνους στην Ιερά Μονή του Βατοπεδίου του Αγίου Όρους, στο Καθολικό, δηλαδή τον κεντρικό ναό του μοναστηριού, στην κολώνα του αριστερού χορού. Κατά το έτος 1730, παραδόξως, ενώ οι πόρτες ήταν κλειστές, έγινε άφαντη και δεν βρέθηκε όχι μόνο στην εκκλησία αλλά και σε όλο το μοναστήρι. Οι πατέρες νόμισαν ότι κάποιος την έκλεψε και καθώς την αναζητούσαν μαθεύθηκε ότι βρέθηκε στην Ιερά Μονή του Ξενοφώντος,

που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του Αγίου Όρους, σε απόσταση τριών ωρών από τη Μονή του Βατοπεδίου. Χωρίς καθυστέρηση έστειλαν κάποιους για να την επαναφέρουν, το οποίο και έγινε. Τοποθέτησαν την Αγία Εικόνα στην ίδια θέση, λήφθηκαν δε αυστηρά μέτρα ώστε να αποφευχθεί κλοπή και απομάκρυνσή της. Όμως παρόλα αυτά, η σεβάσμια αυτή εικόνα της Θεομήτορος, για λόγους τους οποίους μόνο αυτή γνωρίζει, εγκατέλειψε και πάλι τη Μονή του Βατοπεδίου, χωρίς να θιγεί καθόλου η ασφάλεια του Ναού, δηλαδή οι πόρτες και ό,τι τις κρατούσε κλειστές, και πήγε κατά τρόπο θαυμαστό στον ιερό τόπο τον οποίο διάλεξε η ίδια, δηλαδή στην Ιερά Μονή του Ξενοφώντος.

Έμεινε και θα παραμένει μέχρις ότου ευδοκή προς παρηγορία των εκεί ασκουμένων αδελφών. Μετά την παρέλευση λίγης ώρας πήγαν οι αδελφοί του Βατοπεδίου στο ναό τους και αφού είδαν να λείπει και πάλι η ιερή εικόνα από το συνηθισμένο τόπο της βεβαιώθηκαν για την εκούσια και θαυμαστή αναχώρησή της και, καθώς πληροφορήθηκαν τη στο ίδιο μέρος μετάβασή της, δεν έκριναν εύλογο να εναντιωθούν περισσότερο στην απόφαση της Θεοτόκου, αλλά όλοι μαζί πήγαν να την προσκυνήσουν. Σε ανάμνηση δε της θαυματουργίας αυτής, αποφάσισαν να πηγαίνουν σε αυτή στη Μονή Ξενοφώντος κερί και λάδι, το οποίο και έκαναν για διάστημα πολλών ετών. Η Αγία αυτή εικόνα βρίσκεται μέσα στο καθολικό του μοναστηριού,

στην κολώνα του αριστερού χορού, όπως και προηγουμένως στο καθολικό της Μονής του Βατοπεδίου.

Στα σπουδαιότερα έργα του σήμερα εορταζομένου Αγίου Ιερομάρτυρος Μεθοδίου είναι το «Συμπόσιον περί αγνείας», στο οποίο με διαλογική μορφή έχουμε την πορεία του ανθρώπινου γένους από το γάμο στην παρθενία, η οποία αποτελεί το μοναδικό τρόπο της πιστής εξομοίωσης του ανθρώπου με τον Χριστό. Το σκηνικό του διαλόγου είναι ο ωραιότατος κήπος της Αρετής, η οποία ως οικοδέσποινα καλεί δέκα παρθένες σε συμπόσιο, οι οποίες ομιλούν και αναπτύσσουν από διάφορες πλευρές το θέμα της παρθενίας, η οποία δεν είναι απλή σωματική άσκηση και η αγνεία δεν περιορίζεται στο σώμα, αλλά κυρίως αναφέρεται στην διατήρηση της ψυχής αφθόρου και απαθούς. Διδάσκαλος του μαθήματος της παρθενίας είναι ο Αρχιπάρθενος Κύριος, ο οποίος επέτυχε το κατ' ομοίωσιν και αποτελεί για μας πρότυπο προς μίμηση, χωρίς όμως να είναι άξια περιφρονήσεως ο γάμος και η παιδοποιία, στην οποία μάλιστα συνεχίζεται η δημιουργική ενέργεια του Θεού. Απλώς, από το γάμο είναι προτιμότερη η παρθενία, η οποία είναι κάτι πολύ υψηλό, αποτελεί πρόληψη των εσχάτων, αγγελοποίηση του ανθρώπου και καλούνται να την ασκήσουν μόνο οι δυνάμενοι. Η παρθενία δεν είναι τόσο αρνητική κατάσταση όσο θετική. Είναι η ολοκληρωτική

αφιέρωση ψυχής και σώματος στο Θεό. Η παρθένος τότε δίδεται καθ' ολοκληρίαν στον Κύριο, όταν όχι μόνο από τα του γάμου απέχει, αλλά αγωνίζεται να τηρεί άσπιλο τον εαυτό της και από τα λοιπά ατοπήματα. Αγνεύει το στόμα όταν υμνεί το Θεό και δεν λαλεί άτοπα. Αγνεύουν οι οφθαλμοί όταν δεν επιθυμούν τα ωραία σώματα και τα αισχρά θεάματα, αλλά περισκοπούν τα άνω. Αγνεύουν τα ώτα όταν φράσσονται στις δυσφημίες και τους ψιθύρους και ανοίγονται στην ακρόαση του Θείου Λόγου. Αγνεύουν τα χέρια όταν δεν μολύνονται με καπηλείες, διαπληκτισμούς και με τη φιλαργυρία. Αγνεύουν τα πόδια όταν δεν βαδίζουν εις οδούς διεστραμμένας.

Στην κατόρθωση των εντολών, αγνεύει τέλος η καρδία όταν όλες οι κινήσεις της έχουν ως στόχο τον Κύριο, όταν δεν επιθυμεί φαυλότητες, δεν διαλογίζεται τίποτε κοσμικό και δεν καταλαμβάνεται από την οργή και τη ματαιοδοξία. Η παρθενία, κατά τον Άγιο Μεθόδιο, είναι ανώτερη και από το μαρτύριο. Οι παρθένοι δεν υφίστανται μικρής διάρκειας σωματικό μαρτύριο, αλλά αγωνίζονται καθ' όλη τους τη ζωή εναντίον των αγρίων ηδονών και των άλλων κακών. Έτσι διατηρεί η ψυχή το κάλλος αμόλυντο και ανέπαφο, όπως το αποτύπωσε ο ζωγράφος. Τότε μόνο δεν μαυρίζει από τον καύσωνα της φθοράς, αλλά παραμένει ακέραιο.

να προσφερθεί ως δώρο στον Νυμφίο Χριστό.