Saint Martin and the Martyrs on Perseverance in Faith

Saint Martin, whom we celebrate today, was born in Todi in central Italy. He became bishop of Rome at a time when the heresy of Monothelitism was troubling the Church. This heresy appeared in the seventh century and was related to Monophysitism. The Monothelites claimed that, after the union of Christ’s two natures, He had only one will, the divine will. This teaching was eventually condemned by the Sixth Ecumenical Council. At the time, the Church of Constantinople had become entangled in this heresy. Patriarch Paul II supported Monothelitism, as did Emperor Constans II,

who reigned from 641 to 668. Pope Martin, a defender of the Orthodox faith, sent letters and clergy from Rome to Patriarch Paul in an effort to bring him back to Orthodoxy. His efforts bore no fruit. Influenced by the emperor, the Patriarch continued to support Monothelitism, and Martin’s envoys were exiled to various islands. So in 649, Saint Martin gathered 105 bishops at a council in the Lateran in Rome. Inspired by Saint Maximus the Confessor, the council condemned the heresy and anathematized the Patriarch.

Paul II died and was succeeded as Patriarch by Pyrrhus, who in turn was succeeded by Peter. Sadly, both were Monothelites. This succession of heretical Patriarchs must be understood in light of the influence that Byzantine emperors sometimes exercised over the Church of Constantinople, and the lack of moral courage among some of its senior clergy. Constans II was enraged by the resistance from Rome and ordered Exarch Olympius to go there, seize Pope Martin, and bring him as a prisoner to Constantinople. For the time being, however, the order went unfulfilled,

because the Christians of Rome guarded their bishop so closely that arresting him might have sparked a revolt. The imperial envoy reported this to Constantinople, and the order was postponed. Later, however, Martin was arrested through deceit and betrayal. In September 653, the imperial officer Theodore took the Saint to Constantinople as a prisoner, along with the bishops who were with him, bound like criminals and robbers.

They were imprisoned in the praetorium and kept there for three whole years. From there they were exiled to Cherson in Crimea, where Saint Martin lived a life of suffering. He reposed in 655, after leading his Church for six years. His precious relics were buried outside Cherson, in the church of the Most Holy Theotokos (God-bearer). They were later taken to Rome and placed in the church of Saints Sylvester and Martin. Our Orthodox Church celebrates his memory twice a year: today, together with the bishops who were persecuted with him, and on September 20, together with Saint Maximus the Confessor.

The holy martyrs Quintilian, Maximus, and Dadas lived during the reigns of Diocletian and Maximian, in the late third and early fourth centuries, in the city of Dorostolon, also called Doristolon, near the Danube. When those rulers hostile to Christ issued decrees calling for relentless persecution of Christians, the Saints were arrested in a place called Ozovia and handed over to the consuls Tarquinus and Gabinius. They were questioned and, because they confessed Christ, were thrown into prison. During the night, while they slept,

the devil appeared to them and urged them to deny Christ. But they woke and began to pray, strengthening one another in their faith in Christ. Then an angel of the Lord appeared and gave them courage and strength. At daybreak, many urged and pressured them to deny Christ. They refused, and boldly proclaimed aloud that He is the true God and Creator of all. For this they were beaten severely and thrown back into prison. Later, after further questioning alongside others and much more suffering, they were beheaded.

Thus the blessed martyrs, crowned for their witness, ascended to heaven.

We often feel that other people, through their malice, hinder our good intentions, our Christian life, and our spiritual growth. We think we could be better if only those obstacles were gone. As people often say, “I want to become holy, but they won’t let me.” Yet the Saints, especially the holy martyrs and confessors we celebrate today, show us through their lives that no one can harm us spiritually if we truly seek our salvation and strive for it wholeheartedly.

Saint John Chrysostom says: “No one can wrong us in our soul unless we wrong our own soul. Let me explain. Someone takes your possessions. He has wronged you in your finances, but not in your soul. If you hold a grudge, however, you wrong your own soul. Losing the money did not harm your soul; it may even have benefited it. But if you cling to your anger, you will have to answer for that resentment. Someone mocks and insults you. He has harmed neither your soul nor your body. But if you mock and insult him in return,

you have wronged your own soul by what you said, and you will be held accountable. Above all, I want you to know this: no one can harm a faithful Christian in the soul, not even the devil.

And there is something more wondrous still. God has made us able to withstand every attack, and He has made us capable of growing in virtue. If we are willing, nothing can prevent us from doing so: poverty, bodily illness, rejection, obscurity, or slavery. Neither poverty nor illness nor physical disability nor slavery nor anything like them has ever prevented virtue. And why stop at poverty, slavery, or obscurity? Even imprisonment cannot prevent it. Let me explain. Has someone upset you and made you angry? Let go of your anger toward him. Do your chains, your poverty, or your low standing prevent you from doing that? Far from it: they can even help you restrain your pride. Do you see someone else doing well? Do not envy him. Poverty is no obstacle to that, either. And when it is time to pray,

pray attentively, with an alert mind. Nothing prevents that, either. Show gentleness, kindness, self-control, and modesty. None of these requires anything outside yourself. This is the greatness of virtue: it requires neither wealth, nor power, nor fame, nor anything of the kind. It asks only for a soul made holy. The same is true of God’s grace. A person may be lame, blind, physically disabled, or gravely ill; none of these things prevents grace.

Grace passes over all these outward conditions. It seeks only one thing: a soul willing to receive it.”

Ο εορταζόμενος Άγιος Μαρτίνος γεννήθηκε στο Τόδι της Κεντρικής Ιταλίας. Ανέβηκε στον επισκοπικό θρόνο της Ρώμης σε εποχή κατά την οποία την Εκκλησία τάραξε η αίρεση του μονοθελητισμού. Η αίρεση αυτή φάνηκε κατά τον 7ο μετά Χριστόν αιώνα και ήταν συγγενική με τον μονοφυσιτισμό. Οι μονοθελήτες έλεγαν ότι στον Χριστό, μετά την Ένωση των Δύο Φύσεων, υπήρχε μόνο μία θέληση, η Θεία, το οποίο και τελικά καταδικάστηκε από την Έκτη Οικουμενική Σύνοδο. Η Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως είχε εμπλακεί τότε στο αιρετικό αυτό δίχτυ. Ο Πατριάρχης Παύλος ο Β' ήταν υπέρμαχος του μονοθελητισμού, καθώς και ο Αυτοκράτορας Κώνστας ο Β',

ο οποίος βασίλευσε από το 641 μέχρι το 668. Ο Πάπας Μαρτίνος, υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, προσπάθησε με επιστολές και επί τούτω απεσταλμένους κληρικούς της Ρώμης προς τον Πατριάρχη Παύλο να τον επαναφέρει στην Ορθοδοξία. Οι προσπάθειες δεν καρποφόρησαν. Ο Πατριάρχης, επηρεασμένος από τον Αυτοκράτορα, εξακολούθησε να υποστηρίζει τον μονοθελητισμό, οι δε απεσταλμένοι του Μαρτίνου εξορίστηκαν σε διάφορα νησιά. Ο Άγιος τότε, το 649, συγκρότησε στη Ρώμη, στο Λατερανό, σύνοδο 105 επισκόπων, υπό την έμπνευση δε του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού, καταδίκασε την αίρεση και αναθεμάτισε τον Πατριάρχη.

Ο Παύλος ο Β' απέθανε και τον διαδέχθηκε στον πατριαρχικό θρόνο ο Πύρος και αυτόν διαδέχθηκε ο Πέτρος. Δυστυχώς όμως και αυτοί οι δύο ήταν μονοθελήτες. Οι αλλεπάλληλοι αυτοί διαδοχοί πατριαρχών αιρετικών πρέπει να εξηγηθούν με την επιρροή την οποία μερικές φορές αυτοκράτορες του Βυζαντίου εξασκούσαν πάνω στην Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως και την έλλειψη ηθικού αναστήματος σε μερικούς από τον ανώτερο κλήρο της Εκκλησίας αυτής. Ο Κώνστας ο Δεύτερος εξοργίστηκε όταν πρόσκρουσε στην από τη Ρώμη αντίσταση και διέταξε τον έξαρχο Ολύμπιο να πάει στη Ρώμη και να φέρει αιχμάλωτο τον Πάπα Μαρτίνο στην Κωνσταντινούπολη. Και τότε μεν η διαταγή έμεινε ανεκτέλεστη,

καθόσον ο ζήλος των χριστιανών της Ρώμης φρουρούσε με ασφάλεια τον επίσκοπό τους και η σύλληψή του θα μπορούσε να προκαλέσει επανάσταση. Ο Αυτοκρατορικός Απεσταλμένος γνωστοποίησε αυτό στην Κωνσταντινούπολη και η εκτέλεση της διαταγής αναβλήθηκε. Η σύλληψη όμως πραγματοποιήθηκε αργότερα με δόλο και προδοσία και ο Αυτοκρατορικός Αξιωματικός Θεόδωρος πήγε τον Άγιο τον Σεπτέμβριο του 653 αιχμάλωτο στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και τους με αυτόν επισκόπους δεμένους ως κακούργους και ληστές.

Τους φυλάκισαν στο πραιτώριο και εκεί τους άφησαν φυλακισμένους επί τρία ολόκληρα έτη. Από εκεί εξορίστηκαν στη Χερσώνα της Κριμαίας, όπου ο Άγιος έζησε ζωή μαρτυρική, εκοιμήθη το 655 έχοντας κυβερνήσει την Εκκλησία του επί έξι έτη. Το τίμιό του λείψανο ενταφιάστηκε έξω από την πόλη της Χερσώνας, στο ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου. Από εκεί μετακομίστηκε στη Ρώμη και κατατέθηκε στο ναό των Αγίων Σιλβέστρου και Μαρτίνου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του δύο φορές το χρόνο. Σήμερα, που συνεορτάζεται με τους επισκόπους που διώχθηκαν μαζί με αυτόν, και την 20ή Σεπτεμβρίου, οπότε και συνεορτάζεται με τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή.

Οι Άγιοι Μάρτυρες Κιντιλιανός, Μάξιμος και Δάδας έζησαν κατά τους χρόνους των βασιλέων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, οι οποίοι βασίλευσαν κατά τα τέλη του Τρίτου και τις αρχές του Τετάρτου μετά Χριστόν αιώνος, και στην πόλη Δωρόστολο ή Δωρίστολο κοντά στον ποταμό Δούναβη. Όταν τότε εκδόθηκαν διατάγματα από τους αντίχριστους εκείνους βασιλείς, με τα οποία κηρυσσόταν αμείλικτος κατά των χριστιανών διωγμός, συνελήφθηκαν οι Άγιοι αυτοί στο μέρος που ονομαζόταν Οζοβία και παραδόθηκαν στους υπάτους Ταρκίνο και Γαβίνιο. Ανακρίθηκαν από αυτούς και, επειδή ομολόγησαν τον Χριστό, ρίχτηκαν στη φυλακή. Τη νύχτα, καθώς κοιμόνταν,

παρουσιάστηκε σε αυτούς ο διάβολος και τους συμβούλευε να αρνηθούν τον Χριστό. Ξύπνησαν όμως και άρχισαν να προσεύχονται και να στηρίζουν ο ένας τον άλλον στην πίστη του Χριστού. Τότε τους παρουσιάστηκε Άγγελος Κυρίου που τους έδωσε θάρρος και δύναμη. Όταν ξημέρωσε, παρόλο που τους παρότραιναν και τους πίεσαν πολλοί να αρνηθούν τον Χριστό, εκείνοι όχι μόνο δεν έκαναν τούτο, αλλά και μεγαλόφωνα και με θάρρος τον κήρυξαν Θεό Αληθινό και Κτίστη του Παντός. Γι' αυτό δάρθηκαν δυνατά και μετά ρίχτηκαν πάλι στη φυλακή. Έπειτα, αφού εξετάστηκαν μαζί με άλλους και πολλά άλλα έπαθαν, τελευταία αποκεφαλίστηκαν.

Έτσι ανήλθαν οι μακάριοι στεφανηφόροι στα ουράνια.

Πολλές φορές έχουμε την εντύπωση ότι τις καλές μας προθέσεις και τη χριστιανική μας ζωή και πνευματική πρόοδο εμποδίζουν οι άλλοι με τις κακίες τους και ότι θα μπορούσαμε να ήμασταν καλύτεροι εάν δεν υπήρχαν τα εμπόδια αυτά. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που συχνά λέγεται: «Θέλω να αγιάσω, αλλά δεν μ' αφήνουν». Οι Άγιοι όμως και ειδικότερα οι Άγιοι Μάρτυρες και Ομολογητές, όπως οι σήμερα εορταζόμενοι, με την αγία τους ζωή μας διαβεβαιώνουν το αντίθετο: ότι δηλαδή κανείς δεν μπορεί να μας βλάψει πνευματικά, εάν εμείς δεν το θέλουμε, εάν εμείς θέλουμε πραγματικά και φιλότιμα αγωνιζόμαστε για τη σωτηρία μας.

Λέει σχετικά ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «Δεν υπάρχει κανείς που να αδικείται στην ψυχή, εάν εμείς δεν αδικήσουμε την ψυχή μας. Και να σου πω το πώς. Σου αφαίρεσε κάποιος την περιουσία, δεν αδίκησε στην ψυχή, αλλά στα χρήματα. Εάν δε εσύ μνησικακήσεις, στην ψυχή αδίκησες τον εαυτό σου. Διότι η αφαίρεση των χρημάτων δεν ζημίωσε την ψυχή, αλλά την ωφέλησε. Εσύ δε με το να μην αφήσεις την οργή, θα δώσεις λόγο εκεί για αυτή σου τη μνησικακία. Σε κορόιδεψε κάποιος και σε έβρισε, ούτε στην ψυχή σε αδίκησε, ούτε στο σώμα. Ανταπέδωσες την κοροϊδία και έβρισες.

Εσύ αδίκησες τον εαυτό σου κατά την ψυχή με τα λόγια που είπες και θα είσαι εκεί υπεύθυνος. Και αυτό περισσότερο από όλα θέλω να γνωρίζετε, ότι τον χριστιανό και πιστό κανείς δεν μπορεί να τον αδικήσει κατά την ψυχή, ούτε και αυτός ο διάβολος.

Δεν είναι μόνο τούτο το θαυμαστό, ότι δηλαδή ο Θεός μας έκανε απρόσβλητους από κάθε επιβουλή, αλλά ότι και για την εργασία της αρετής κατάλληλους μας έκανε, και ότι για την εργασία της αρετής δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο εάν θέλουμε, και αν είμαστε πτωχοί, και αν ασθενείς κατά το σώμα, και αν πεταγμένοι, και αν ανώνυμοι, και αν δούλοι, διότι ούτε η φτώχεια, ούτε η αρρώστια, ούτε η σωματική αναπηρία, ούτε η δουλεία, ούτε κάτι άλλο από τα παρόμοια έγινε ποτέ εμπόδιο στην αρετή. Και τι λέγω φτωχός και δούλος και ανώνυμος; Και φυλακισμένος εάν είσαι, ούτε αυτό σου γίνεται εμπόδιο στην αρετή. Και να σου πω πώς. Σε λύπησε κάποιος και σε έκανε να θυμώσεις; Άφησε την εναντίον του οργή. Μήπως σε αυτό τα δεσμά και η φτώχεια και η ανυποληψία σου έγιναν εμπόδιο; Και τι λέγω εμπόδιο; Και σε βοήθησαν και συνέπραξαν στην καταστολή της υπερηφάνειας. Είδες άλλον να προοδεύει; Μην τον φθονήσεις. Ούτε και εδώ η φτώχεια γίνεται εμπόδιο. Όταν πάλι πρέπει να προσευχηθείς,

κάν' το με προσοχή και άγρυπνη διάνοια. Ούτε και εδώ υπάρχει κάποιο εμπόδιο. Δείξε πραότητα, κάθε επιείκεια, σωφροσύνη, σεμνότητα, διότι ούτε και αυτά χρειάζονται εξωτερικά βοηθήματα. Και αυτό μάλιστα είναι το μέγιστο της αρετής, ότι δεν χρειάζεται ούτε πλούτο, ούτε εξουσία, ούτε δόξα, ούτε κάτι άλλο παρόμοιο, αλλά μόνο ψυχή αγιασμένη και τίποτε παραπάνω δεν επιζητεί. Το ίδιο γίνεται και με τη χάρη του Θεού, διότι και αν κάποιος είναι κουτσός, και αν είναι τυφλός, και αν ανάπηρος κατά το σώμα, και αν πάσχει από βαρύτατη αρρώστια, από κανένα από αυτά δεν εμποδίζεται η χάρη.

Όλα αυτά τα εξωτερικά τα παρατρέχει. Ένα μόνο επιζητεί: ψυχή που να τη δέχεται με προθυμία.