Saint Manuel’s Martyrdom and the Hope of Eternal Life

The martyr of Christ, Manuel, came from Sfakia in Crete and was born to Christian parents. While still young, he was captured by the Turks, who had occupied Sfakia after the uprising of 1770. Seeing that he would be useful to them, his captors forced him to convert to Islam. But blessed Manuel feared God. He found a way to escape and went to the island of Mykonos. There he confessed his sin, willingly completed the rule of prayer appointed for him, received Chrismation, and returned to the Christian faith. Some time later...

He married a woman from the island, and they had six children. When he learned that she was unfaithful to him and was committing adultery, he feared God and neither harmed nor publicly shamed her. He took the children, left her home, rented another house, and lived there quietly with them. Blessed Manuel also had a relative by marriage who was a deeply malicious man. He constantly threatened Manuel and looked for a way to hurt him because of how Manuel had treated his sister-in-law. One day, as Manuel was sailing from Samos to Mykonos on a ship carrying timber, they happened to meet the ship of a Turkish admiral

which was patrolling the Aegean Sea. As was customary, Manuel’s ship was ordered to come alongside. The relative by marriage I mentioned was aboard the Turkish ship, serving its captain. When he spotted blessed Manuel from a distance, he immediately ran to the Turkish captain and said, ‘The man aboard the ship we have summoned was once a Muslim, but now he lives as a Christian.’ The captain called Manuel over and asked him what he was. Manuel answered, ‘I have been a Christian since birth.’ But the Turk said, ‘You were once. After that, you converted to Islam of your own free will.’

‘So return to our faith. If you refuse, I will torture you mercilessly until you die.’ But the blessed martyr of Christ was strengthened from above. Paying no heed to that cruel man’s threats, he answered, ‘I was born a Christian, I am a Christian, and I will die a Christian.’ At these words, the Turk became furious and handed him over for punishment. They tortured him mercilessly for many days, until they reached Chios, where the admiral was stationed with the sultan’s fleet. Then the martyr asked a Christian from Hydra who was on the same ship to go ashore and bring him a priest to hear his confession.

No priest dared to come, for fear of the Turks. But one priest privately gave the man from Hydra some instructions and words of encouragement to pass on to the martyr for his strength and comfort. Hearing them, the martyr grew stronger and said, ‘That is my purpose too. Whether I die today or tomorrow, this world is temporary. Better to die today for my faith and save my soul than to die tomorrow condemned to Hell.’ That same day, the officer in charge of the ship handed the martyr over to the Turkish admiral and told him the whole story. The admiral summoned the martyr and asked him who he was.

The saint of Christ answered boldly, ‘I was a Christian from birth, but I was captured when I was very young and forced to convert to Islam against my will. Now I want to be a Christian again.’ On hearing this, the admiral ordered him to be beheaded at once. The martyr of Christ raised his hands and eyes toward heaven and cried out, ‘Glory to You, O God!’ The pasha’s servants took him a little way from the palace, near a slaughterhouse at a place called the Old Fountain. There, without waiting to be told, the martyr of Christ knelt on the ground and bowed his head, awaiting death with great joy.

The man appointed to behead him was overcome with fear. He dropped his sword, got up, and fled. This caused an uproar among the Turks. The martyr did not turn to see what was happening. He remained kneeling and calm, attending only to his own soul. Then one of the ruler’s officers seized a knife and struck the martyr’s neck and several other parts of his body, but could not sever his head. Enraged, he threw the martyr to the ground, seized his head, and slaughtered him like a true lamb of Christ. It was Monday, at the fourth hour. The next day

the ruler learned how the Christians rejoiced at the martyr’s death and were gathering around his precious and holy remains. He ordered the remains removed, tied to large stones, and sunk in the sea amid loud shouting. But the martyr’s holy soul ascended to heaven and was numbered among the holy martyrs. He stands before the Christ he longed for and receives from Him the unfading crown of martyrdom, rejoicing with all the saints and glorifying God, the Holy Trinity.

We should pause and pay attention to the words and the thinking of Saint Manuel the New Martyr, whom we celebrate today. ‘Whether I die today or tomorrow,’ he said, ‘this world is temporary. Better to die today for my faith and save my soul than to die tomorrow condemned to Hell.’ Here we see, first, that the saint believed everything does not end at the grave: there is life beyond it. And he did more than believe it. He ordered his life by that belief. This is living faith: more than simply accepting a truth, it means living accordingly. Faith in eternal life is a fundamental matter,

one that shaped the martyr’s life in this world. For the sake of eternal life, he accepted the loss of this temporary life. In the end, he lost nothing, for he was counted worthy of the imperishable crown of martyrdom. He was granted more than mere existence: he lives the blessed life of Christ and enjoys the indescribable blessings of His Kingdom. But it seems that most of us either give no thought at all to eternal life, or want to enjoy ourselves here by satisfying our old, fleshly nature and still enjoy eternal life as well.

But that cannot be. ‘You cannot serve two masters. For either you will hate the one and love the other, or you will hold to the one and despise the other.’ ‘Narrow is the gate and hard is the way that leads to life.’ ‘Whoever loses his life for My sake and the Gospel’s will save it.’ Whoever gives up this present life, whether through martyrdom by blood or through the martyrdom of conscience, refusing to satisfy fleshly desires, will gain eternal, true life: the life of God. So all of us must take these things seriously if we do not want to deceive ourselves and waste our time.

Μάρτυς του Χριστού Μανουήλ καταγόταν από τα Σφακιά της Κρήτης και γεννήθηκε από χριστιανούς γονείς. Νέος κατά την ηλικία, αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους που είχαν καταλάβει τα Σφακιά μετά την Επανάσταση του 1770. Βλέποντάς τον οι Αγαρηνοί κατάλληλο για να τους υπηρετεί, τον τούρκεψαν με τη βία. Όμως ο ευλογημένος αυτός Μανουήλ, καθώς ήταν θεοσεβής, έκανε κάθε δυνατό τρόπο και έφυγε από εκεί, πήγε στο νησί της Μυκόνου, όπου, αφού εξομολογήθηκε την αμαρτία του και με προθυμία έκανε τον πρέποντα στην περίπτωση του κανόνα, μυρώθηκε και έγινε πάλι χριστιανός. Μετά αρκετό χρόνο...

Νυμφεύτηκε κάποια από εκεί, από το νησί, και απέκτησε έξι παιδιά. Όταν όμως αντιλήφθηκε ότι αυτή πρόδιδε την τιμή της και ήταν μοιχαλίδα, φοβούμενος τον Θεό δεν την κακοποίησε ούτε την διέσυρε, αλλά πήρε τα παιδιά του, έφυγε από το σπίτι της και, αφού νοίκιασε άλλο σπίτι, έμενε εκεί με τα παιδιά του και ησύχαζε. Είχε δε ο μακάριος αυτός και σύγγαμβρο, άνθρωπο με πολλή κακότητα, ο οποίος πάντοτε τον απειλούσε και ζητούσε τρόπο να του κάνει κακό για την καταφρόνηση που έδειξε στην κουνιάδα του. Έτσι, κάποτε που συνέβη να πλέει ο Μανουήλ από τη Σάμο στη Μύκονο με πλοίο φορτωμένο με ξύλα, συναντήθηκε τυχαίως στη θάλασσα με πλοίο του Τούρκου ναυάρχου

το οποίο φύλαγε τη θάλασσα του Αιγαίου. Προστάχτηκε τότε, κατά το συνηθισμένο, να πλησιάσει. Μέσα δε στο τουρκικό πλοίο βρισκόταν ο σύγγαμβρος του Αγίου που προαναφέρθηκε, που ήταν υπηρέτης του πλοιάρχου. Καθώς λοιπόν αυτός είδε από μακριά τον ευλογημένο Μανουήλ, έτρεξε αμέσως και είπε στον Τούρκο πλοίαρχο ότι ο άνθρωπος που έρχεται με το πλοίο το οποίο καλέσαμε ήταν κάποτε Τούρκος και τώρα ζει σαν Χριστιανός. Τότε, αφού τον κάλεσε ο πλοίαρχος, τον ρώτησε τι άνθρωπος ήταν. Εκείνος δε αποκρίθηκε: «Χριστιανός είμαι εκ γενετής μου». Ο Τούρκος όμως του είπε: «Μια φορά ήσουν. Κατόπιν δε τούρκεψες με τη θέλησή σου.

Λοιπόν, να επιστρέψεις πάλι στην πίστη μας. Εάν δεν συμμορφωθείς, έχω να σε παιδέψω άσπλαχνα μέχρι να ξεψυχήσεις». Ο μακάριος όμως Μάρτυς του Χριστού δυναμώθηκε άνωθεν και, χωρίς καθόλου να υπολογίσει τις απειλές του άγριου εκείνου, αποκρίθηκε: «Χριστιανός γεννήθηκα, χριστιανός είμαι και χριστιανός θα πεθάνω». Αυτά καθώς άκουσε ο Τούρκος, οργίστηκε πολύ και τον παρέδωσε για να τον τιμωρήσουν. Τον βασάνιζαν λοιπόν αυτοί με ασπλαχνία μεγάλη επί πολλές μέρες, μέχρι που έφτασαν στη Χίο, όπου βρισκόταν ο ναύαρχος με τον σουλτανικό στόλο. Τότε ο Μάρτυς παρεκάλεσε κάποιο Υδραίο χριστιανό που ήταν στο ίδιο πλοίο να βγει έξω για να του φέρει κάποιον πνευματικό για να εξομολογηθεί.

Κανένας πνευματικός δεν τόλμησε να πάει για τον φόβο των Αγαρηνών. Ένας δε πνευματικός είπε στον Υδραίο κρυφά κάποιες παραγγελίες και νουθεσίες για να τις πει στον μάρτυρα για ενίσχυση και παρηγοριά του. Καθώς δε τα άκουσε αυτά ο Μάρτυς, απέκτησε περισσότερη δύναμη και είπε: «Και εγώ τον ίδιο σκοπό έχω. Τι σήμερα να πεθάνω, τι αύριο. Ο κόσμος αυτός είναι προσωρινός. Αντί να πεθάνω αύριο κολασμένος, προτιμότερο να πεθάνω σήμερα για την πίστη μου και να σώσω την ψυχή μου». Κατά τη μέρα αυτή λοιπόν παρέδωσε ο αγάς του πλοίου τον μάρτυρα στα χέρια του Τούρκου ναυάρχου και του είπε όλη τη σχετική υπόθεση. Αφού κάλεσε εκείνος τον μάρτυρα, τον ρώτησε ποιος ήταν.

Ο δε Άγιος του Χριστού αποκρίθηκε με παρρησία: «Από τη γέννησή μου ήμουν χριστιανός, αλλά αιχμαλωτίστηκα πολύ μικρός και μη θέλοντας με τούρκεψαν με τη βία. Τώρα όμως πάλι χριστιανός θέλω να είμαι». Όταν άκουσε αυτά ο ναύαρχος, έδωσε διαταγή να τον αποκεφαλίσουν αμέσως. Τότε ο Μάρτυς του Χριστού ύψωσε τα χέρια και τους οφθαλμούς προς τον ουρανό και μεγαλόφωνα είπε: «Δόξα σοι ο Θεός». Έτσι τον παρέλαβαν οι υπηρέτες του Πασά, τον πήγαν λίγο μακριά από το παλάτι, κοντά σε κάποιο σφαγείο στην καλούμενη Παλαιά Βρύση, και εκεί ο Μάρτυς του Χριστού, χωρίς κάποιος να τον προστάξει, μόνος του γονάτισε στη γη και έκλινε το κεφάλι, περιμένοντας με χαρά μεγάλη τον θάνατο.

Εκείνος που ήταν να τον αποκεφαλίσει κυριεύτηκε από μεγάλη δειλία και, αφού έριξε το ξίφος, σηκώθηκε και έφυγε. Καθώς έγινε αυτό, θόρυβος και ταραχή ακολούθησε μεταξύ των Τούρκων. Ο δε Μάρτυς δεν γύρισε καθόλου να δει τι γινόταν, αλλά έμενε γονατιστός και ατάραχος, προσέχοντας μόνο στον εαυτό του. Τότε ένας υπαξιωματικός του άρχοντα άρπαξε το μαχαίρι και εκτυπούσε στον λαιμό και σε πολλά μέρη του σώματος τον μάρτυρα, αλλά δεν μπόρεσε να κόψει την κεφαλή του. Βλέποντας δε τούτο, θύμωσε πολύ, έριξε κάτω στη γη τον μάρτυρα και, αφού άρπαξε την κεφαλή του, τον κατέσφαξε ως αληθινό πρόβατο του Χριστού. Ήταν δε μέρα Δευτέρα και ώρα Τετάρτη. Την επομένη

έμαθε ο άρχοντας τη χαρά που δοκίμασαν οι χριστιανοί για την τελείωση του μάρτυρος και το ότι μαζεύονταν στο πάντιμο και άγιο εκείνο λείψανο, πρόσταξε και το σήκωσαν από εκεί και, αφού το έδεσαν με λίθους μεγάλους, το έριξαν και το βύθισαν στη θάλασσα με φωνές πολλές και αλαλαγμούς. Η αγία του όμως ψυχή ανήλθε στους ουρανούς, συναριθμήθηκε με τους Αγίους Μάρτυρες, παρίσταται εις ον επόθησε Χριστόν και λαμβάνει από Αυτόν τον αμαράντινο στέφανο του μαρτυρίου, συγχορεύοντας με όλους τους Αγίους και δοξάζοντας τον Άγιο Τριαδικό Θεό.

Αξίζει να σταθούμε και να προσέξουμε τα λόγια, το σκεπτικό του σήμερα εορταζομένου Αγίου Νεομάρτυρος Μανουήλ. «Τι σήμερα να πεθάνω», είπε, «τι αύριο. Ο κόσμος αυτός είναι προσωρινός. Αντί να πεθάνω αύριο κολασμένος, προτιμότερο να πεθάνω σήμερα για την πίστη μου και να σώσω την ψυχή μου». Βλέπουμε εδώ τον Άγιο πρώτον να δέχεται ότι στον τάφο δεν τελειώνουν όλα, αλλά υπάρχει και πέραν αυτού ζωή. Και όχι μόνο αυτό το δέχεται, αλλά και βάσει αυτού ρυθμίζει τη ζωή του. Αυτό είναι η ζωντανή πίστη. Όχι απλή παραδοχή, αλλά και ανάλογη βιωτή. Η πίστη αυτή στην αιωνιότητα είναι πολύ βασικό θέμα,

σημαντικό, που αποτέλεσε τον ρυθμιστή της παρούσης ζωής του μάρτυρος. Χάρη της αιωνίου ζωής δέχθηκε να χάσει την προσωρινή παρούσα ζωή και τελικά δεν βγήκε ζημιωμένος, καθώς αξιώθηκε του αφθάρτου στεφάνου του μαρτυρίου, όχι απλώς να ζει, αλλά να ζει τη μακάρια ζωή του Χριστού, να απολαμβάνει τα απερίγραπτα αγαθά της βασιλείας του. Εμείς όμως φαίνεται ότι συνήθως οι περισσότεροι ή δεν βλέπουμε και δεν λογαριάζουμε καθόλου την αιώνια ζωή ή θέλουμε και προσπαθούμε και εδώ να καλοπεράσουμε ικανοποιώντας τον παλαιό, τον σαρκικό άνθρωπο, και την αιώνια ζωή να απολαύσουμε.

Ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει. Ου δύνασθε δυσί κυρίοις δουλεύειν. Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει, ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει. Στενή η πύλη και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα εις την ζωήν. Όστις αν απολέσει την ψυχήν αυτού ένεκεν εμού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Όποιος χάσει την παρούσα ζωή ή με το μαρτύριο του αίματος ή της συνειδήσεως, μη ικανοποιώντας τα σαρκικά θελήματα, εκείνος θα κερδίσει την αιώνιο, την πραγματική ζωή, τη ζωή του Θεού. Επομένως, χρειάζεται από όλους μας να ληφθούν αυτά σοβαρά υπόψη, εάν θέλουμε να μην ξεγελιόμαστε και να μην χάνουμε τον καιρό μας.