Saint Kyriakos the Anchorite and the Life of Prayer

On September 29, our Church commemorates Saint Kyriakos the Anchorite; the 150 Holy Martyrs of Palestine; Saints Tryphon, Trophimos, and Dorymedon; the Holy Martyrs Petronia and Goudelia; and the Holy Martyr Gobdelas, son of Sapor, king of the Persians, together with his sister Kazdoa and their fellow martyrs Dadas and Kazdoos.

Kyriakos was born in Corinth, in the Peloponnese, in the year 448, when Emperor Theodosius the Younger ruled in Constantinople. His father, John, was a priest; his mother was named Eudoxia. His maternal uncle Peter was a bishop, and he made Kyriakos a reader. As Kyriakos read the divine Scriptures, his heart was kindled with a longing to go to Jerusalem. So, at the age of eighteen, he sailed from the port of Cenchreae to Joppa and traveled on to Jerusalem. There he met his uncle Eustorgios, who was blessed with the gifts of the Holy Spirit

and from whom he received great spiritual benefit. He heard everyone speak of Saint Euthymius the Great with deep reverence and admiration, and longed to meet him. After receiving Eustorgios’s blessing, he went to see him. Euthymius welcomed him joyfully and clothed him in the monastic habit. But Euthymius did not admit beardless young men to his lavra, so as to avoid causing scandal among the brothers. He therefore sent Kyriakos to Saint Gerasimos of the Jordan, who received him and assigned him to the kitchen. There Kyriakos served the brothers eagerly. He ate only bread and drank only water, and even then only every other day. He spent his nights in

vigils and prayer. Saint Gerasimos valued him so highly that during Great Lent he took him into the desert of Rouba, where Kyriakos shared in his labors and virtues. Saint Euthymius the Great also lived in stillness there and gave them Holy Communion every Sunday until Palm Sunday. Soon afterward, Gerasimos saw in a vision the soul of Euthymius ascending in glory to heaven, escorted by holy angels. He took Kyriakos with him to the lavra, and after they reverently buried Saint Euthymius’s body, they returned to their monastery. In the ninth year after Kyriakos’s arrival in Palestine,

the wondrous Gerasimos also reposed. Kyriakos, then twenty-seven, went to the Lavra of Saint Euthymius, where the abbot Elias received him. Later he went to the Lavra of Souka, founded by Saint Chariton the Confessor, whom we commemorated yesterday. He remained there for many years, serving in many ways and showing great patient endurance and profound humility. It is said that he never became angry with anyone. At the age of forty, he was ordained a priest. Then, at seventy-seven, an age when others consider themselves unable to bear hardship and seek rest,

he took one of his disciples, left the monastery, and went into the desert of Natoufa. Finding nothing suitable to eat, Kyriakos asked God to make some wild plants called dog onions sweet. He told his disciple, “Gather these plants, my child, add salt and boil them. Blessed be God, who will satisfy us with them.” God heard the saint’s prayer and made those bitter plants sweet, and they lived on them for four years.

One of the people living nearby heard about Kyriakos’s life. He loaded his pack animal with warm loaves of bread and brought them to the saint. One day, without being told to do so by the saint, his disciple

again ate some dog onions in secret. This time they were so bitter that he nearly died. Saint Kyriakos prayed for him and healed him by giving him the Holy Mysteries. When their bread ran out, the saint again told his disciple to boil the bitter dog onions, and once more they lived on them. In the fifth year of his stay there, a man brought him his son, who was afflicted by a demon, and begged him for mercy. The saint prayed, anointed the boy with oil in the sign of the Cross, and healed him. Word of the miracle spread, and many people came, interrupting the saint’s prayer. So he left for the deeper desert of Rouba.

For five years he lived on roots, shoots, and the tips of wild plants. Yet even there, many people afflicted by demons or other illnesses found him, and no one left without help or comfort. Because of the crowds, the saint withdrew still farther into the trackless desert, to a place called Sousakim. But even there, his grace and the deep longing of the faithful drew many visitors. When an epidemic struck the surrounding region, the monks of the Lavra of Souka hurried to him and begged him to return and help them. His compassionate heart was moved, and he returned to the lavra.

He spent five years there in the cell of Saint Chariton the Confessor. At that time, Origen’s mistaken teaching was causing great controversy, and the turmoil reached even the Holy City. Saint Kyriakos opposed those who held Origen’s doctrines and did much to strengthen the Orthodox faith. When many people again began coming to him, he returned to the desert of Sousakim at the age of ninety-nine. As his biographer, Cyril of Scythopolis, tells us, a great and fearsome lion served him there. It guarded his small vegetable patch from wild goats and drove away robbers and raiders. Once, during a severe drought,

there was no water anywhere. The saint prayed to God, and at once a small cloud appeared above him. Rain fell around his cell and filled all his vessels set among the rocks. After eight years in Sousakim, in the year 555, when he was 106, the fathers of the Lavra of Souka came and, after much pleading, brought him to the cave of Saint Chariton. Despite his great age, he stood willingly through the services and served everyone who came to him with his own hands. He showed no weakness, but could always do all things through Christ who strengthened him. He was gentle and approachable,

ready to teach and steadfast in the Orthodox faith. He was large in stature and strong, with all his limbs sound. Truly, he was filled with the grace of the Holy Spirit. After two years in that cave, he became slightly ill. He called together all the fathers of the lavra, embraced them, and reposed in peace at the age of 108. He gave his spirit to the Lord and received from Him the crown of righteousness promised to those who love Him.

The saints of our Church lived the different aspects of Christian spiritual life and teach them to us by their example. Some saints lived out a particular aspect so intensely that they came to be known by names such as the Faster, the Merciful, the Virgin, the Hesychast, or the Recluse. In the same way, the saint we commemorate today is called the Anchorite because withdrawal was such an important part of his life. He withdrew from the world and even from the communal monastery into what is described as utter wilderness.

This withdrawal went beyond what was usual, but it was no unhealthy eccentricity. It was part of a sound spiritual life, an expression of the saint’s ardent love for God. A saint leaves the world—everything that is not God, everything that hinders communion with Him to any degree—in order to be united with God. Saint John Climacus tells us, “We do not leave our relatives or our homes because we hate them—God forbid—but to avoid the harm they cause us.” And when a person has found God in this way, he has found what he needed to find.

In God he finds everything. He also finds deep and genuine love for other people. He shows that love by praying for the world, or in whatever other way the need calls for. So, although he may appear to have withdrawn from others, he is deeply concerned for them and does them more good than we can grasp.

Physical withdrawal helps us to withdraw spiritually. If our circumstances mean that we cannot or should not physically leave the world, we can still do much to withdraw spiritually. How? By avoiding, as far as we can, every vanity and every occasion of sin. If we do this...

it will greatly help us in our spiritual struggle, and the benefit will be great.

29 του μηνός Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Οσίου Κυριακού του Αναχωρητού, των εν Παλαιστίνη 150 Αγίων Μαρτύρων και των Αγίων Τρίφωνος, Τροφίμου και Δορυμέδοντος, της Αγίας Μάρτυρος Πετρονίας, της Αγίας Μάρτυρος Γουδελίας, του Αγίου Μάρτυρος Γοβδελά, υιού του βασιλέα των Περσών Σαβωρίου, και της αδελφής του Καζδώας και των συναθλητών τους Δάδα και Καζδώου.

Κυριακός γεννήθηκε στην Κόρινθο της Πελοποννήσου το έτος 448, τότε που βασίλευε στην Κωνσταντινούπολη ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Μικρός. Ο πατέρας του ονομαζόταν Ιωάννης και ήταν ιερέας, η μητέρα του Ευδοξία, ο δε από τη μητέρα του θείος Πέτρος ήταν επίσκοπος και τον έκανε αναγνώστη. Καθώς λοιπόν ο Κυριακός διάβαζε τις Θείες Γραφές, θερμάνθηκε η καρδιά του από τον θείο πόθο να πάει στα Ιεροσόλυμα. Έτσι, σε ηλικία 18 ετών, από το λιμάνι των Κεγχρεών με πλοίο πήγε στην Ιόππη και από εκεί κατευθύνθηκε στα Ιεροσόλυμα. Εκεί βρήκε τον θείο Ευστόργιο, που ήταν στολισμένος με τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος

από τον οποίο πολύ ωφελήθηκε πνευματικώς. Άκουγε δε όλους να μιλούν με τον μεγαλύτερο θαυμασμό και τη βαθύτερη ευλάβεια για τον Μέγα Ευθύμιο και τον κατέλαβε πόθος πολύς να δει τον ιερό εκείνο άνδρα. Αφού δε πήρε την ευχή του Ευστοργίου, πήγε για να συναντήσει εκείνον. Έγινε δεκτός με χαρά από τον Μέγα Ευθύμιο και φόρεσε το μοναχικό σχήμα. Επειδή όμως ο Μέγας Ευθύμιος στη Λαύρα του δεν δεχόταν νέους που δεν είχαν ακόμη γένια, προς αποφυγή του σκανδαλισμού των αδελφών, τον έστειλε στον Όσιο Γεράσιμο τον Ιορδανίτη, ο οποίος τον δέχθηκε και τον έβαλε στο μαγειρείο, όπου υπηρετούσε τους αδελφούς με μεγάλη προθυμία. Τρεφόταν μόνο με ψωμί και νερό, και αυτά ανά δύο μέρες. Τις δε νύχτες τις περνούσε με

αγρυπνία και προσευχή. Τόσο τον εκτίμησε ο Όσιος Γεράσιμος, ώστε κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή τον έπαιρνε μαζί του στην έρημο του Ρουβά και τον είχε κοινωνό στους κόπους και τις αρετές του. Εκεί ησύχαζε και ο Μέγας Ευθύμιος και κάθε Κυριακή τους μεταλάμβανε τα Θεία Μυστήρια μέχρι την Κυριακή των Βαΐων. Μετά από λίγο είδε ο θείος Γεράσιμος σε οπτασία την ψυχή του Μεγάλου Ευθυμίου με λαμπρότητα να ανέρχεται στους ουρανούς και να προπέμπεται από Αγίους Αγγέλους. Πήρε τότε μαζί του τον Κυριακό, πήγαν στη Λαύρα και, αφού ενταφίασαν με κάθε ευλάβεια το σώμα του Αγίου Ευθυμίου, γύρισαν στο μοναστήρι τους. Κατά το ένατο έτος από την άφιξη του Κυριακού στην Παλαιστίνη,

τελεύτησε και ο θαυμαστός Γεράσιμος. Τότε ο Κυριακός, που ήταν 27 ετών, πήγε στη Λαύρα του Αγίου Ευθυμίου, όπου έγινε δεκτός από τον ηγούμενο Ηλία. Αργότερα ο Όσιος πήγε στη Λαύρα του Σουκά, την οποία είχε ιδρύσει ο χθες εορταζόμενος Όσιος Χαρίτων ο Ομολογητής, όπου έμεινε πολλά έτη, διακονώντας σε πολλές διακονίες, στις οποίες φάνηκε η πολλή του υπομονή και η άκρα ταπείνωση. Λέγουν ότι ποτέ και εναντίον κανενός δεν θύμωσε. Δέχτηκε δε σε ηλικία των 40 ετών το αξίωμα της ιεροσύνης. Κατά δε το 77ο έτος της ηλικίας του, τότε που άλλοι θεωρούν τον εαυτό τους ανίκανο για κόπους και ζητούν αναπαύσεις,

αυτός, αφού πήρε έναν υποτακτικό του, άφησε το μοναστήρι και πήγε στην έρημο του Νατουφά. Επειδή όμως δεν βρήκαν τίποτε κατάλληλο για να διατραφούν, παρακάλεσε ο Κυριακός τον Θεό να γλυκάνει κάποια βότανα ονομαζόμενα σκυλοκρόμιδα και είπε στον μαθητή του: «Μάζεψε, παιδί μου, αυτά τα βότανα, βάλε αλάτι και βράστα, και ευλογητός ο Θεός, ο οποίος θα μας χορτάσει με αυτά». Και ο Θεός άκουσε τη δέηση του Οσίου και έκανε γλυκά τα πικρά εκείνα βότανα και τρέφονταν με αυτά τέσσερα χρόνια.

Κάποιος από εκείνους που κατοικούσαν εκεί κοντά, καθώς άκουσε για τη ζωή του Κυριακού, φόρτωσε το ζώο του ζεστά ψωμιά και τα πήγε στον Όσιο. Ο δε μαθητής του, κάποια μέρα, χωρίς να του πει ο Όσιος,

πάλι σκυλοκρόμιδα, τα έφαγε κρυφά, αλλά αυτή τη φορά ήταν πολύ πικρά και κόντεψε να πεθάνει. Ο δε Όσιος Κυριακός προσευχήθηκε γι' αυτόν και, μεταλαμβάνοντάς τον τα Θεία Μυστήρια, τον θεράπευσε. Αφού τελείωσαν τα ψωμιά που είχαν, πάλι πρόσταξε ο Όσιος να βράσει ο μαθητής του τα πικρά εκείνα σκυλοκρόμιδα και τρέφονταν πάλι με εκείνα. Κατά το πέμπτο έτος της εκεί παραμονής του Οσίου, πήγε σε αυτόν κάποιος τον δαιμονισμένο γιο του και τον παρακαλούσε να τον ελεήσει. Ο δε Όσιος, αφού προσευχήθηκε και τον άλειψε σταυροειδώς με λάδι, τον θεράπευσε. Καθώς διαδόθηκε η φήμη του θαύματος, πολλοί έρχονταν και ανησυχούσαν τον Όσιο στην προσευχή του. Γι' αυτό σηκώθηκε και πήγε στη βαθύτερη έρημο του Ρουβά.

Επί πέντε χρόνια τρεφόταν με ρίζες, με βλαστάρια και κορυφές βοτάνων. Αλλά και εκεί πολλοί με δαιμόνια και άλλες ασθένειες πήγαιναν και έβρισκαν τον Άγιο και κανείς δεν έφευγε άπρακτος ή λυπημένος. Για το πλήθος εκείνο ο Όσιος κατέφυγε ακόμη πιο βαθιά στην απάτητη έρημο, στον λεγόμενο Σουσακήμ. Και εκεί όμως η χάρη του Οσίου και οι πολλοί πόθοι των ευσεβών έφερναν πολλούς. Κάποτε που συνέβη στους γύρω τόπους θανατικό, οι μοναχοί της Λαύρας του Σουκά έτρεξαν στον Όσιο και τον παρακάλεσαν να γυρίσει στη Λαύρα και να τον έχουν βοηθό στο θανατικό. Τους λυπήθηκε η φιλάνθρωπη εκείνη ψυχή και έτσι επανήλθε στη Λαύρα.

Έμεινε εκεί πέντε χρόνια στο κελί του Ομολογητού Χαρίτωνος. Κατά τον καιρό δε εκείνο γίνονταν μεγάλες συζητήσεις με αφορμή την πλανεμένη δοξασία του Ωριγένους, η ταραχή δε αυτή κατέλαβε και την Αγία Πόλη. Ο Όσιος Κυριακός, πολεμώντας εκείνους που φρονούσαν τα δόγματα του Ωριγένους, συνέβαλε πολύ στην ενίσχυση του ορθοδόξου φρονήματος. Επειδή και πάλι έρχονταν πολλοί στον θείο Κυριακό, γι' αυτό σε ηλικία 99 ετών επανήλθε στην έρημο του Σουσακήμ, όπου, καθώς αναφέρει ο βιογράφος του Κύριλλος ο Σκιθοπολίτης, τον υπηρετούσε μεγάλο και φοβερότατο λεοντάρι, φυλάγοντας τα μικρά λάχανα από τα αγριοκάτσικα και διώχνοντας τους ληστές και τους βάρβαρους. Κάποτε δε που έγινε μεγάλη ξηρασία,

δεν υπήρχε πουθενά νερό. Προσευχήθηκε ο Όσιος γι' αυτό στον Θεό και αμέσως ανέβηκε εκεί μικρό σύννεφο, έβρεξε γύρω στο κελί και γέμισε όλα τα ανάμεσα στις πέτρες δοχεία του. Αφού λοιπόν έκανε οκτώ χρόνους στον Σουσακήμ, το 555, σε πολύ γεροντική ηλικία, 106 ετών, κατέβηκαν οι πατέρες της Λαύρας του Σουκά και μετά από πολλές παρακλήσεις τον πήγαν στο σπήλαιο του Αγίου Χαρίτονος. Παρά τα τόσα του γερατιά, ήταν πρόθυμος και στεκόταν στις ακολουθίες κι όσους έρχονταν σε αυτόν τους υπηρετούσε με τα ίδια του τα χέρια. Δεν είχε καμιά ατονία, αλλά πάντα ίσχυε εν τω ενδυναμούντι αυτόν Χριστώ. Ήταν πράος και ευπρόσιτος,

διδακτικός, ορθοδοξότατος, μεγαλόσωμος και γενναίος, με ακέραια όλα του τα μέλη. Ήταν αληθινά γεμάτος από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Έπειτα λοιπόν από δύο χρόνια παραμονής στο εν λόγω σπήλαιο, ασθένησε λίγο. Προσκάλεσε όλους τους πατέρες της Λαύρας και, αφού τους ασπάστηκε, κοιμήθηκε ειρηνικά σε ηλικία 108 ετών, παραδίδοντας το πνεύμα στον Κύριο και παίρνοντας από Αυτόν τον στέφανο της δικαιοσύνης που υποσχέθηκε σε εκείνους που Τον αγαπούν.

Πτυχή είναι η χριστιανική, η πνευματική ζωή την οποία έζησαν και διδάσκουν και σε εμάς με το παράδειγμά τους οι Άγιοι της Εκκλησίας μας. Ορισμένοι από τους Αγίους έζησαν κατά έναν ιδιαίτερα έντονο τρόπο κάποιες από τις πτυχές αυτές της χριστιανικής ζωής και έτσι τους προσδόθηκαν ανάλογες προσωνυμίες, όπως του Νηστευτού, του Ελεήμονος, της Παρθένου, του Ησυχαστού, του Εγκλείστου και άλλες. Έτσι και ο σήμερα εορταζόμενος Όσιος έχει την προσωνυμία του Αναχωρητού, καθόσον η αναχώρηση ήταν σημαντικό χαρακτηριστικό της ζωής του. Αναχώρησε όχι απλώς από τον κόσμο, αλλά και από το κοινόβιο μοναστήρι για την, όπως γράφεται, πανέρημο.

Η αναχώρηση, η απομάκρυνση αυτή, αν και ήταν κάτι περισσότερο από το συνηθισμένο, δεν ήταν μια αρρωστημένη ιδιοτροπία, αλλά στοιχείο υγιούς πνευματικής ζωής. Έκφραση του πόθου, του έρωτα που είχε ο Άγιος για τον Θεό. Ο Άγιος αφήνει τον κόσμο, κάθε τι που δεν είναι ο Θεός, κάθε τι που λίγο ή πολύ τον εμποδίζει να έχει κοινωνία με τον Θεό, για να ενωθεί με τον Θεό. Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης μας λέει: «Δεν φεύγουμε μακριά από τους συγγενείς μας ή τους τόπους μας επειδή τους μισούμε, μη γένοιτο, αλλά για να αποφύγουμε τη βλάβη που μας προκαλούν». Και όταν έτσι ο άνθρωπος βρήκε τον Θεό, βρήκε εκείνο που έπρεπε να βρει.

Στον Θεό βρίσκει τα πάντα. Βρίσκει και την αγάπη, τη βαθιά και πραγματική προς τον άνθρωπο. Και την αγάπη αυτή την εκδηλώνει με την για τον κόσμο προσευχή ή όπως αλλιώς το καλέσει η ανάγκη. Έτσι, ενώ φαίνεται αντικοινωνικός, είναι βαθύτερα κοινωνικός και, όσο δεν μπορούμε να το συλλάβουμε εμείς, ευεργετικός.

Η με το σώμα αναχώρηση βοηθά στην πνευματική αναχώρηση. Εάν εμείς είμαστε σε τέτοια κατάσταση που δεν μπορούμε ή δεν πρέπει να απομακρυνθούμε σωματικά από τον κόσμο, μπορούμε να κάνουμε πολλά στο θέμα της πνευματικής αναχωρήσεως. Πώς; Αποφεύγοντας κατά το δυνατόν κάθε ματαιότητα και κάθε αφορμή αμαρτίας. Εάν το κάνουμε...

βοήθεια στον πνευματικό μας αγώνα και το όφελος θα είναι μεγάλο.