Saint Joseph the Hymnographer and the Gift of Hymnody

Joseph the Hymnographer lived in the ninth century, during the reign of Theophilos the Iconoclast and those of his successors, Michael III and Basil I the Macedonian. He was born in Sicily in the year 816. From his earliest youth, the blessed Joseph was devout and gentle, and he studied the divine Scriptures diligently. But the Arab forces who landed in Sicily in 827 gradually advanced and took over the island. So, when he was fifteen, Joseph fled with his mother and sister to the Peloponnese, and from there went to Thessaloniki.

He became a monk and devoted himself to the spiritual struggles of ascesis, or ascetic discipline. He slept on the ground with only a skin beneath him and wore plain clothes. He ate a little bread and drank plain water. He kept vigil, stood through the night, and often knelt in prayer. A hymn to God was always on his lips. He also practiced calligraphy and read the divine Scriptures. Through these labors, the blessed Joseph became gentle, dignified, moderate, simple, and free of malice. In a word, he acquired all the virtues that accompany these. Because of his virtues, he was ordained a priest.

Many years passed. Then Joseph met Saint Gregory the Decapolite, a holy and learned man, and traveled with him to Constantinople. For a time, the two lived in seclusion at the church of the holy hieromartyr Antipas. There Joseph endured strict discipline and other bodily hardships. When the iconoclastic heresy hostile to Christ arose, some devout people urged him to go to Rome, and he set out in 841. On the way, pirates captured him, took him to Crete, and threw him into prison. There Joseph constantly taught those who came to him.

With words that helped their souls, he guided them on the path of salvation and virtue, and rescued many from the hands of the devil. While he was there, a venerable man appeared to him. It was Saint Nicholas the Great, who said, ‘I am from Myra in Lycia. I have come to give you this paper. Take it and read it.’ Joseph took it and at once read and sang these words: ‘Hasten, O Compassionate One, and come quickly to our aid in your mercy, for you can do so if you will.’ And, wondrously, the meaning of that hymn came to pass the very next morning, when Theophilos, the leader of iconoclasm, died.

The Church of Christ was once again adorned with the splendor of its revered and holy icons. The exiled fathers were recalled and returned to their monasteries. Joseph, too, was freed from prison in Crete and went to Constantinople in 842. Later, a Christian gave him a portion of the precious relics of the great Apostle Bartholomew. Joseph and Saint Gregory the Decapolite built a church in the Apostle’s name, and Joseph longed to honor his feast with sacred hymns and troparia. With tears and sighs, he begged the Apostle of the Lord to grant him the grace to compose them, and he received what he desired.

He had a divine vision of an awe-inspiring man dressed like an Apostle. The man took the Holy Gospel from the altar, placed it on Joseph’s chest, and blessed him. This was the beginning of the divine gift Joseph had desired. From then on, he composed sacred melodies, hymn canons, and troparia so easily and without effort, and gave them to those who asked, that some people thought he could not have written them himself. They imagined he had gathered them from others, memorized them, copied them out, and passed them on. But they were mistaken. Joseph composed these hymns through the divine gift he had received. For this, he became renowned.

He was loved by everyone: ordinary people, rulers, and even the emperors of his day. Nevertheless, Caesar Bardas, the uncle of Emperor Michael and the man then governing the empire, was rebuked by Joseph. Bardas accused him of being a friend of Saint Ignatius the Patriarch, whom Bardas had deposed and exiled after ten years as Patriarch. Bardas therefore exiled Joseph as well. Before long, Joseph was recalled. During Saint Ignatius’s second term as Patriarch, he became keeper of the sacred vessels of the Great Church, and he kept that position during Saint Photios’s second term as Patriarch.

Photios, who succeeded Saint Ignatius for a second time, loved Joseph dearly and praised him for his virtues. The thrice-blessed Joseph lived in a way pleasing to God to the end. Having honored many Saints in canons and troparia, he departed to the Lord in Constantinople in 886. His precious relics were buried in his monastery. The almighty and all-good God wished to reveal to people the honor Joseph had received in heaven, and arranged the following event. On the day Joseph fell asleep in the Lord, a good servant disappeared. His master went

to the church of Saint Theodore the Recruit, known as the Revealer, and begged the martyr to show him where his servant was. He stayed in the church for three days and nights. When he learned nothing, he grew sorrowful and thought of leaving. But while Matins (Orthros) was being sung and a spiritually helpful reading was being given in the Church, the man fell asleep. In a dream, he saw the martyr, who said to him, ‘Why are you sorrowful? Know that Joseph the hymnographer fell asleep this night, and all of us Saints went to meet him. His holy soul had honored us with canons and troparia of praise. That is why I was away. Now I have returned.’

‘Now go to the place I will show you, and you will find the servant you seek.’ Joseph was an outstanding and prolific composer of hymns for the holy Church of Christ. Apart from a few hymn canons in the Menaia composed by other hymnographers, all the others printed there and bearing his name came from his inspired pen. He also composed canons in the eight tones for the Theotokos (God-bearer), Saint Nicholas the Great, Saint John the Theologian, the Archangel Michael, Saint Stephen the First Martyr, Saint George, Saint Panteleimon, and many other Saints. And the compunctionate Octoechos, sung each day

in the Church during certain seasons and commonly called the Parakletike, is also largely the work of this holy man: a work of God and man, a work that leads us toward salvation.

So Joseph was gifted with the ability to write poetry and hymns. This ability did not come from himself. Someone had bestowed it on him as a gift, and Joseph knew that very well. He knew the gift came from above. He also knew that God had given it ‘for the equipping of the Saints, for the work of ministry, for building up the body of Christ.’ Gifts are not given so that those who receive them can keep them, enjoy them, or use them for themselves. They are given by the Most Holy Spirit

for building up the body of Christ and for the glory of God the Father. Every gift is meant to be offered to our brothers and sisters and to God. Gifts grow in the gentle climate of love: love for other people and love for God. Through them, we should serve our brothers and sisters in Christ and the wider community, and glorify God. This is how we should understand our life and our relationship with God and with one another: as an exchange of gifts.

We receive our gifts from God, and in the Holy Eucharist we receive God Himself as a gift. Then we offer ourselves as a gift to our brothers and sisters and as an antidoron, a gift in return, to God. In this way we grow and mature spiritually, until we reach ‘a mature person, to the measure of the stature of the fullness of Christ.’ But when we hold on to God’s gifts or use them selfishly, we become indebted and suffer loss. This applies not only to particular gifts that few people have, but to every good thing each of us possesses. For ‘every good gift and every perfect gift is from above, coming down.’

Ο υμνογράφος έζησε κατά τον 9ο αιώνα και κατά τους χρόνους της βασιλείας Θεοφίλου του Εικονομάχου και των διαδόχων του Μιχαήλ του Τρίτου και Βασιλείου του Πρώτου του Μακεδόνος, καταγόταν δε από τη Σικελία, στην οποία και γεννήθηκε κατά το έτος 816. Ήταν δε ο Μακάριος από αυτή ακόμη την πρώτη του νεότητα πολύ ευσεβής και πράος, και καταγινόταν με επιμέλεια στη μελέτη των θείων γραφών. Επειδή όμως οι κατά το έτος 827 αποβιβασθέντες στη Σικελία Αγαρηνοί συν τω χρόνω προχωρούσαν και καταλάμβαναν τη νήσο, ο Όσιος αυτός, δεκαπενταετής τότε, κατέφυγε με τη μητέρα και την αδελφή του στην Πελοπόννησο και από εκεί πήγε στη Θεσσαλονίκη.

Έγινε μοναχός και επιδόθηκε στους πνευματικούς αγώνες της ασκήσεως. Για κρεβάτι είχε τη γη στρωμένη με ένα δέρμα, τα ενδύματά του ήταν ευτελή. Τροφή του ήταν λίγος άρτος και ποτό του το απλό νερό. Μεταχειριζόταν δε αγρυπνία και στάση ολονύκτιο και έκλινε συχνά τα γόνατά του σε προσευχή. Στο στόμα του είχε ύμνο συνεχή προς τον Θεό, έργο χειρός δε την καλλιγραφία, και διάβαζε τις θείες γραφές. Με τέτοιους κόπους και αγώνες έγινε ο αοίδιμος πράος, σεμνός, μέτριος, απλός, άκακος και με ένα λόγο είχε ο μακάριος όλες τις άλλες αρετές, όσες ακολουθούν αυτές που προαναφέρθηκαν. Έτσι για τις αρετές του αυτές χειροτονήθηκε ιερεύς.

Πέρασε χρόνος πολύς και όταν βρήκε τον Άγιο Γρηγόριο τον Δεκαπολίτη, άνδρα Άγιο και λόγιο, ταξίδευσε μαζί του στην Κωνσταντινούπολη, όπου για κάποιο χρονικό διάστημα παρέμειναν και οι δύο έγκλειστοι στο ναό του Αγίου Ιερομάρτυρος Αντίπα. Εκεί ο Όσιος Ιωσήφ αγωνιζόταν με σκληραγωγίες και άλλες κακουχίες του σώματος. Επειδή δε βλάστησε η χριστομάχος αίρεση των εικονομάχων, γι' αυτό και παρακινούμενος από κάποιους ευσεβείς, αναχώρησε κατά το έτος 841 για τη Ρώμη. Ενώ δε πορευόταν προς αυτήν, τον συνάντησαν πειρατές, οι οποίοι οδήγησαν τον Όσιο αιχμάλωτο στην Κρήτη και τον έριξαν στη φυλακή. Εκεί βρισκόμενος ο Όσιος δίδασκε πάντοτε αυτούς που έρχονταν προς αυτόν

τους καθοδηγούσε στον δρόμο της σωτηρίας και της αρετής με τους ψυχοφελείς λόγους του και πολλούς λύτρωσε από τα χέρια του διαβόλου. Εκεί ευρισκόμενος φάνηκε σε αυτόν κάποιος ιεροπρεπής και σεβάσμιος άνδρας, ο οποίος ήταν ο Μέγας Νικόλαος, και είπε προς αυτόν: «Εγώ είμαι από τα Μύρα της Λυκίας. Ήρθα δε σε σένα για να σου δώσω το χαρτί αυτό. Πάρ' το και διάβασε». Το πήρε ο Άγιος και αμέσως διάβασε και έψαλε συγχρόνως τα εξής: «Τάχυνον, ο οικτίρμων, και σπεύσον ως ελεήμων εις τη βοήθεια ημών, ότι δύνασαι βουλόμενος». Το δε νόημα του άσματος αυτού, ω του θαύματος, αμέσως το πρωί έγινε έργο, διότι καθώς πέθανε τότε ο αρχηγός της εικονομαχίας Θεόφιλος

πάλι η του Χριστού Εκκλησία στον στολισμό και τη μεγαλοπρέπεια των σεπτών και αγίων εικόνων, οι δε εξόριστοι πατέρες ανακλήθηκαν από την εξορία και επέστρεψαν στα μοναστήρια τους. Τότε λοιπόν και ο Όσιος αυτός Ιωσήφ ελευθερώθηκε από τη φυλακή στην Κρήτη και ανέβηκε στην Κωνσταντινούπολη κατά το έτος 842. Έπειτα δε ο Άγιος έλαβε από κάποιο χριστιανό μέρος του τιμίου λειψάνου του Μεγάλου Αποστόλου Βαρθολομαίου και έκτισε με τον Άγιο Γρηγόριο τον Δεκαπολίτη ναό εις το όνομα του Αγίου αυτού Αποστόλου, γι' αυτό φρόντιζε να τιμήσει την πανήγυρη του Αποστόλου με ιερά άσματα και τροπάρια. Παρακαλούσε λοιπόν με δάκρυα και στεναγμούς τον Απόστολο του Κυρίου να του δώσει τη χάρη της συνθέσεως αυτών, γι' αυτό και πέτυχε του ποθουμένου.

Θεοπτασία με φοβερό άνδρα με σχήμα αποστολικό, ο οποίος πήρε από την Ιερά Τράπεζα το Άγιο Ευαγγέλιο, το έβαλε πάνω στο στήθος του Οσίου και έπειτα τον ευλόγησε. Αυτό δε ήταν απαρχή του θείου χαρίσματος το οποίο επιθυμούσε, διότι από τότε τόσο εύκολα και χωρίς κόπο συνέθετε τις ιερές μελωδίες και τους ασματικούς κανόνες και τα τροπάρια και έδινε σε αυτούς που τα ζητούσαν, ώστε νόμιζαν μερικοί ότι δεν τα συνέθετε αυτά μόνος του, αλλά ότι τα συνέλεγε από άλλους και αποστηθίζοντάς τα, τα αντέγραφε και τα έδινε σε αυτούς που τα ζητούσαν. Δεν είχε όμως έτσι το πράγμα καθώς εκείνοι νόμιζαν απατώμενοι, αλλά τα άσματα αυτά τα συνέθετε ο Όσιος με το θείο χάρισμα που έλαβε. Γι' αυτό και έγινε φημισμένος

σε όλους αγαπητός, όχι μόνο στους απλούς ιδιώτες και τους άρχοντες, αλλά και σε αυτούς ακόμη τους τότε βασιλείς. Παρά ταύτα όμως, ο Καίσαρ Βάρδας, ο θείος του βασιλέα Μιχαήλ, ο οποίος κυβερνούσε τότε την Αυτοκρατορία, επειδή ελέγχθηκε από τον Όσιο, κατηγόρησε αυτόν ως φίλο του πατριάρχου Αγίου Ιγνατίου, τον οποίο αυτός ο Βάρδας κατέβασε από το θρόνο του μετά δεκαετή πατριαρχία και τον έστειλε στην εξορία. Γι' αυτό ο ίδιος εξόρισε και τον Όσιο Ιωσήφ. Μετά από λίγο όμως ανακλήθηκε ο Ιωσήφ από την εξορία του, επί της Δευτέρας δε Πατριαρχίας του Θείου Ιγνατίου έγινε και σκευοφύλακας των ιερών σκευών της Μεγάλης Εκκλησίας. Τη θέση δε αυτή διατήρησε και επί της Δευτέρας Πατριαρχίας του Θείου Φωτίου.

Ο Φώτιος, ο οποίος διαδέχτηκε και για δεύτερη φορά τον Άγιο Ιγνάτιο, αγαπούσε πολύ τον Όσιο αυτό και πολύ τον επαινούσε για τις αρετές του. Έτσι λοιπόν, έχοντας ζήσει θεάρεστα μέχρι τέλος ο Τρισμακάριστος Ιωσήφ και πολλούς Αγίους έχοντας εγκωμιάσει με διαφόρους κανόνες και τροπάρια, απήλθε προς τον Κύριο στην Κωνσταντινούπολη, κατά το έτος 886. Το τίμιο του δε λείψανο ενταφιάστηκε στο μοναστήρι του. Ο δε παντοδύναμος και πανάγαθος Θεός, θέλοντας να αποκαλύψει στους ανθρώπους την τιμή την οποία απέλαβε ο Άγιος αυτός Ιωσήφ στους ουρανούς, οικονόμησε το εξής. Κατά την ημέρα εκείνη κατά την οποία κοιμήθηκε ο Άγιος, συνέβη να εξαφανιστεί κάποιος καλός δούλος. Ο δε κύριός του πήγαινε

στο ναό του Αγίου Θεοδώρου του Τύρονος, του επωνομαζομένου Φανερωτού, και παρακαλούσε τον μάρτυρα να του φανερώσει πού βρισκόταν ο δούλος του. Παρέμεινε δε στο ναό επί τρία ημερόνυκτα, και καθώς δεν έμαθε τίποτε για το δούλο του, λυπόταν και σκεπτόταν να αναχωρήσει. Αλλά ενώ ψαλόταν ο όρθρος και διαβαζόταν στην εκκλησία λόγος ψυχοφελής, κοιμήθηκε ο άνθρωπος εκείνος και είδε στο όνειρό του τον μάρτυρα, ο οποίος του είπε: «Γιατί λυπείσαι, άνθρωπε; Γνώριζε ότι ο ποιητής Ιωσήφ εκοιμήθη την νύχτα αυτή και έγινε προϋπάντηση αυτού από όλους μας τους Αγίους, διότι η Αγία του ψυχή τίμησε εμάς με κανόνες και τροπάρια εγκωμιαστικά, γι' αυτό το λόγο δεν ήμουν εδώ και ήλθα τώρα.

Λοιπόν, στον τάδε τόπο, όπου θα βρεις τον δούλο τον οποίο ζητείς». Ο Όσιος αυτός Ιωσήφ υπήρξε ο άριστος και πολυγραφότατος μελωδός της του Χριστού Αγίας Εκκλησίας, διότι εκτός από μερικούς λίγους ασματικούς κανόνες τους οποίους συνέθεσαν οι άλλοι ποιητές, οι οποίοι περιέχονται στα Μηνέα, όλους τους άλλους τους συνέθεσε ο μελωδικός του Αγίου αυτού κάλαμος, οι οποίοι είναι τυπωμένοι στα Μηνέα και φέρουν το όνομά του. Ακόμη ο ιερός αυτός υμνωδός συνέθεσε και οκτωήχους κανόνες στην Θεοτόκο, στο Μέγα Νικόλαο, στον Θεολόγο Ιωάννη, στον Αρχάγγελο Μιχαήλ, στον Άγιο Στέφανο τον Πρωτομάρτυρα, στον Άγιο Γεώργιο, στον Άγιο Παντελεήμονα και σε πολλούς άλλους αγίους. Αλλά και κάθε μέρα

ορισμένων περιόδων ψαλλομένη στην εκκλησία κατανυκτική Οκτώηχος, η οποία κοινώς ονομάζεται Παρακλητική, και αυτή εν πολλοίς του θείου αυτού ανδρός είναι έργο, έργο θεανθρώπινο, έργο που οδηγεί στη σωτηρία.

Λοιπόν ο Όσιος Ιωσήφ χαρισματούχος, είχε το χάρισμα της ποιήσεως, της υμνογραφίας. Την ικανότητα αυτή δεν την είχε από τον εαυτό του, αλλά ως χάρισμα κάποιος του την είχε χαρίσει, κάποιος του την είχε δώσει. Και αυτό ο Όσιος το γνώριζε πολύ καλά. Γνώριζε ότι άνωθεν ήταν το δώρο. Γνώριζε ακόμη ότι Αυτός, δηλαδή ο Θεός, έδωκε το χάρισμα προς τον καταρτισμό των Αγίων, εις έργον διακονίας, εις οικοδομήν του σώματος του Χριστού. Σκοπός των χαρισμάτων δεν είναι αυτός που τα λαμβάνει να τα έχει και να τα απολαμβάνει ή να τα χρησιμοποιεί για τον εαυτό του. Τα χαρίσματα δίδονται από το Πανάγιο Πνεύμα,

οικοδομήν του σώματος του Χριστού, εις δόξαν του Θεού Πατρός. Όλα τα χαρίσματα προσφέρονται, πρέπει να προσφέρονται στους αδελφούς μας και στο Θεό. Αναπτύσσονται στο εύκρατο κλίμα της αγάπης, δηλαδή της φιλανθρωπίας και της φιλοθείας. Με αυτά πρέπει να διακονείται και να εξυπηρετείται η εν Χριστώ Αδελφότητα και γενικότερα η κοινωνία και να δοξάζεται ο Θεός. Έτσι νιώθουμε, πρέπει να νιώθουμε τη ζωή και τη σχέση μας με το Θεό και τους αδελφούς μας ως ανταλλαγή δώρων.

Δεχόμαστε τα χαρίσματα ως δώρα του Θεού και τον ίδιο τον Θεό με τη Θεία Ευχαριστία ως δώρο και έπειτα προσφέρουμε τους εαυτούς μας ως δώρο στους αδελφούς μας και ως αντίδωρο στο Θεό. Αυτόν τον τρόπο προχωρούμε και ωριμάζουμε πνευματικά και καταλήγουμε εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Διαφορετικά, όταν δηλαδή τα χαρίσματα του Θεού τα κατακρατούμε ή τα χρησιμοποιούμε ιδιοτελώς, εγωιστικά, χρεωνόμαστε και ζημιωνόμαστε. Και αυτά ισχύουν όχι μόνο για κάποια ορισμένα ή ιδιαίτερα χαρίσματα που λίγοι μόνο έχουν, αλλά για κάθε καλό που όλοι μας έχουμε, διότι πάσα δόσις αγαθή και παν δώρημα τέλειον άνωθέν εστι καταβαίνον.