Saint John Nanos: Martyrdom and the Life of the Cross

Saint John, the New Martyr of Christ whom people called Nanos, was born in Thessaloniki. His father was named John and his mother Thomais. Because this blessed child was born on the eve of the feast of the Nativity of John the Forerunner, his parents named him John. Later, his father found that his trade did not earn enough in Thessaloniki, so he left his family there and went to Smyrna, where he opened a shoemaker’s shop. He worked and sent home what his family needed. When his eldest son Theodore grew up, he brought him to Smyrna and taught him the trade. When John grew up, he brought him too and taught him the same trade.

The elder brother, Theodore, could read. He was devout, and whenever he had time, he read lives of the Saints and other books that nourished the soul. Blessed John could not read, but he loved to listen. He paid close attention to everything his brother read. The lives of the Saints especially edified him, and he often spoke with great eagerness of doing the good things he heard about in those sacred readings. In this way he grew in love and in ascetic discipline as he pursued virtue. Everyone loved him for his humility and self-control, and they marveled at his memory. With that remarkable memory,

he filled his soul with the divine teachings he heard in the readings, and he was blameless in every way. Although his work required him to mix with all sorts of people in the marketplace, he kept away from sin. Divine love warmed his heart and led him to regard those of other Christian confessions and other faiths as enemies of God, especially the Muslims. In general, John lived a good and God-loving life with his father and brother, who were themselves good Christians. So things stood until Saturday, May 3, 1802, when his father sent him with shoes to the town crier in the marketplace two or three times.

But the third time, he did not come back. Seeing how long he was gone, his father and brother thought the collector of the head tax might have arrested and imprisoned him. They went to the prison, but he was not there. They searched elsewhere and, finding him nowhere, wondered what could have happened. That evening they learned, to their astonishment, that John had become a Muslim. The news wounded their hearts. They began to mourn this great and unexpected calamity, yet they did not entirely lose hope. They could hardly believe that this young man who loved God, this ardent defender of the Christian faith and fierce opponent of the Muslim faith, had been abandoned by God and had fallen so suddenly into the abyss of perdition.

At last they found him, but those of the other faith would not even let them approach. They drove them away, saying that John was one of their own and that his family had no further claim on him. His father went away with tears in his eyes, sighing, with pain beyond words in his heart.

John was still John, for the grace of God prevailed, and he had not been separated from God at all. Love for Christ had caught fire in his heart, and he wanted to offer himself to Him as a sacrifice through a martyr’s death. Since he could find no other way to do this, he pretended to become a Muslim so that an occasion for martyrdom would arise. That is why no one saw him shed tears of metanoia, of repentance, or heard him sigh, or saw any gloom on his face.

John knew what was in his heart. What he did was like the deeds of the martyrs of old, who promised their persecutors and pretended that they were ready to worship idols, then cast the idols down and shattered them through the power of prayer. So, in his longing to be martyred for Christ, the Saint feigned a denial of the faith. Eight days later, he met a cousin named Charizanis. His cousin would not look at him or greet him. His downcast face showed the sorrow in his heart. But the Saint said to him cheerfully, “Won’t you greet me anymore, cousin?” Charizanis replied, “You are a Muslim and I am a Christian. What greeting could pass between us?”

“Wait fifteen days,” the Saint told him, “and then you will see what kind of Muslim I am.” On another occasion, John went to a fellow countryman named Demetrios and pleaded earnestly with him for a cross. But Demetrios sent him away without giving him one. Immediately afterward, Demetrios ran to John’s father and other relatives and told them what had happened. They all took comfort, evidently hoping that John would repent. The Saint’s father said to Demetrios, “Go and tell him that if he has repented and intends to suffer martyrdom, he should seek the power of the Cross, not a cross to carry. Let him call upon the name of God for help. He needs nothing else.” On Sunday, May 25,

John took off his Turkish clothes and put on his former Christian clothes. He went straight to the court and confessed his Christian faith. “I do not want to be called Mehmet, but John,” he said. The judge sent him to prison. Word quickly spread that a young man was going to suffer martyrdom. The news brought joy to the Christians, but saddened and unsettled the Muslims. On Tuesday, an assembly was held at the governor’s residence. The governor, two false witnesses, and all the Muslim dignitaries and officials of Smyrna gathered there. They brought the martyr out of prison and questioned him before them all, and...

he boldly confessed the holy faith of Christ and fearlessly rejected the Muslim faith. The Muslims pleaded with the shoemaker John, humbling themselves before him. They flattered him and promised him countless good things, even offering to make him a dignitary. Pretending to pity him, they urged him to think of his youth and his life, for he would certainly be put to death if he did not obey them. But John paid no attention to their flattery or their promises. His logismoi, his inner thoughts, were turned toward the joys of heaven. He stood silent before them, and when they pressed him to answer, he said only this: “I am a Christian. I believe in my first faith.

I want to be called John, not Mehmet.” They put him back in prison and gave him two days to think it over. On Thursday, another large assembly met at the court, and they brought the martyr in for a third examination. When he told them that he had thought it over carefully and had decided to remain a Christian and be called John, they were deeply distressed. To entice him, they gathered a great deal of money and offered him a costly garment made entirely of gold. But the martyr remained silent, his mind fixed on heaven. To everything they said, he answered only: “Woe to you who now have glory, power, and riches. In the life to come, you will be condemned to eternal Hell.”

“I want nothing but to be a Christian and to be called by my Christian name, John.” They answered him gently, “Leave here as Mehmet, go wherever you wish, and call yourself whatever you like. No one will stop you.” This, of course, was the enemy’s deceitful attempt to keep him from martyrdom. But John replied firmly, “No. I want to leave here as John, in name and in truth.” At last they sentenced him to be beheaded. The Muslims took him, bound his hands behind his back, and led him to the place of execution. A crier went before them, calling out, “This is how anyone who rejects our faith is punished.” John, being dragged behind him, also cried out:

“Forgive me, Christians, and may God forgive you.” And so the Lord’s unconquered martyr hurried on to win his final victory over enemies seen and unseen, fulfilling the purpose and longing he had held from the beginning. The place was broad and open, yet it filled with people rushing to see this extraordinary sight. The Muslims came to see their insulted religion avenged. The Christians came to see the power of the Cross and the victory of our divine faith, which, as the beloved disciple says, has overcome the world: “This is the victory that has overcome the world: our faith.” They brought the martyr to the place of execution and told him to kneel.

He knelt at once, his face full of joy. The Christians, with tears in their eyes, quietly said, “Lord have mercy.” The Muslims watched in amazement at the martyr’s courage and fearlessness. Then the executioner drew his sword, showed it to the martyr three times, and touched it to his neck. But John smiled. The executioner blindfolded him, and the blessed martyr said, “Remember me, Lord, when You come into Your Kingdom.” After he had said this three times, his holy head was cut off, and he ascended, crowned with victory, to the heavenly Kingdom as a radiant martyr to the eternal truth of Jesus Christ. This divinely graced John glorified God on May 29,

1802. The martyr’s struggle ended there. But another struggle began among the Christians, for nearly everyone rushed to see the Saint’s holy relics, and everyone sought to obtain something from them. They paid large sums: one took some of his blood, another some hair, another a piece of his clothing, and another part of the rope that had bound his hands. This continued until the next day. When everything else had been sold, his captors began cutting off his fingers and selling them. They collected more than three thousand piastres.

They were even thinking of secretly cutting off his hands and feet and selling them to some Christians. When a devout Christian from Moscow named Panagiotis Panagiotopoulos, who loved the martyrs, learned of this, he could not bear to see the martyr’s remains cut apart. He paid a great deal of money, obtained written permission from the judge and the governor, and reverently buried the precious relics. A young man collected some of the martyr’s blood on cotton and rejoiced greatly. He kept it with deep reverence as a heavenly treasure. After much pleading, he gave half of the cotton to his sister. She received it joyfully, venerated it, kissed it, and hung it by her icons.

“Glory to the Lord, who has granted me too the grace to receive some of the martyr’s blood. I have been counted worthy of a great gift.” Then a certain harsh woman said, “My child, in your devotion, do you really think he is a Saint? You are mistaken.” The sister believed her, and at once her devotion grew cold. She took the cotton down from her icon corner and burned it. But what a wonder: at that very moment her hands began to go numb and weak, and she could barely move them. Her conscience troubled her too. She felt she was suffering divine wrath because she had burned the Saint’s blood. She tried to hold her baby but could not. Then pain followed the weakness. She swelled up and took to her bed. Her family sent for a doctor,

but the sick woman knew why she was suffering. She asked for a priest instead, to serve the blessing of water for her. When the priest learned what had happened, he told them all to pray fervently to the martyr and to ask for more of his blood to anoint her, in the hope that he would forgive and heal her. And so it happened. Her mother brought the other half of the bloodstained cotton, which her son still had. They made the sign of the Cross over the sick woman with it, and everyone wept as they asked the martyr to heal her. Immediately her pain ceased. She felt her strength return, the swelling in her legs went down, and she became completely well. Another miracle also occurred. A father had a small child who had been ill for eighteen months. The child could not lift his head and always held it bent forward. When the father heard of the Saint’s miracle just described,

he made the sign of the Cross over the child with the martyr’s blood. He also placed the bloodstained cotton in water and gave the child some to drink. And what a wonder: the child was immediately healed of his incurable illness through the martyr’s grace, bestowed upon the glorious new martyr, John.

What stands out in today’s account of the Saint is young John’s longing for martyrdom, which he fulfilled by the grace of God. Martyrdom in the sense of dying for the faith is the highest expression of a life shaped by the Cross, though it is not its only form. A Christian’s whole life must be shaped by the Cross. The Cross means self-sacrifice. Self-sacrifice is the life of the Holy Trinity. When we were baptized in the name of the Holy Trinity, we were joined to the Cross. When we received Christ and became members of His Body, we received His Cross.

Christ obeyed His Father perfectly, even to death—death on the Cross. So we too must accept and bear the cross of obedience to Christ’s commandments and to whatever He permits to come into our lives.

Can we show our love for Christ without keeping His commandments or enduring temptations? The Saints loved the Cross. They willingly bore it, remained silent when treated unjustly, and did not seek to defend or justify themselves. They simply bore witness to Christ.

And it was God who vindicated them.

Christians cannot be united with Christ while giving way to resentment, throwing down the Cross, lashing out, complaining, or coming down from the Cross. According to Saint Philaret of Moscow, the Cross reveals our true nature and shows us what a perfect human life looks like. Saint John the New Martyr reached that perfection. We can begin at a lower step and, by God’s grace, move forward.

Ο εορταζόμενος Άγιος Νεομάρτυς του Χριστού Ιωάννης, ο κοινώς λεγόμενος Νάνος, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Ο πατέρας του ονομαζόταν Ιωάννης, η δε μητέρα του Θωμαής. Επειδή δε το ευλογημένο αυτό παιδί γεννήθηκε την παραμονή της εορτής των γενεθλίων του Τιμίου Προδρόμου, το ονόμασαν οι γονείς του Ιωάννη. Μετά από αυτά, ο πατέρας του, επειδή δεν κέρδιζε αρκετά από την τέχνη του στη Θεσσαλονίκη, άφησε εκεί την οικογένειά του και πήγε στη Σμύρνη, όπου άνοιξε υποδηματοποιείο. Εργαζόμενος δε την τέχνη του, έστελνε τα απαραίτητα στο σπίτι του. Όταν ο πρώτος του γιος Θεόδωρος μεγάλωσε, τον πήρε μαζί του στη Σμύρνη και του έμαθε την τέχνη του. Όταν δε μεγάλωσε και ο Ιωάννης, τον πήρε και αυτόν και του έμαθε την ίδια τέχνη.

Ο πρώτος αδελφός, ο Θεόδωρος, γνώριζε γράμματα. Επειδή δε ήταν ευσεβής, όσες φορές έβρισκε καιρό, διάβαζε βίους Αγίων και άλλα ψυχωφελή βιβλία. Ο δε ευλογημένος Ιωάννης, αν και ήταν αγράμματος, είχε όμως μεγάλη αγάπη στο να ακούει εκείνα που διαβάζονταν και με πολύ προσοχή άκουγε όσα διάβαζε ο αδελφός του. Ιδιαίτερα ωφελούνταν από τους βίους των Αγίων και συχνά εκδήλωνε ζωηρή την επιθυμία να κάνει όλα εκείνα τα καλά που άκουγε από τα ιερά αναγνώσματα. Έτσι πρόκοβε στην αγάπη και την άσκηση της αρετής. Όλοι τον αγαπούσαν για την ταπεινοφροσύνη και τη σωφροσύνη του και τον θαύμαζαν για το μνημονικό του. Με την ισχυρή του μνήμη

την ψυχή του με τις θείες έννοιες που άκουγε κατά τις αναγνώσεις και ήταν άμεμπτος καθόλα. Μολονότι από ανάγκη συναναστρεφόταν μέσα στην αγορά με διαφόρους ανθρώπους, αυτός έμενε μακριά από την αμαρτία. Η δε Θεία Αγάπη, η οποία θέρμαινε την καρδιά του, τον έκαμνε να αποστρέφεται ως εχθρούς του Θεού όλους τους ετεροδόξους και αλλοπίστους, μάλιστα δε το γένος των Αγαρινών. Γενικώς, καλός και θεοφιλός ζούσε ο Ιωάννης με τον πατέρα και τον αδελφό του, οι οποίοι ήταν και εκείνοι καλοί χριστιανοί. Έτσι είχαν τα πράγματα μέχρι που κατά το έτος 1802, 3 Μαΐου και μέρα Σάββατο, τον έστειλε ο πατέρας του με υποδήματα στον κήρυκα της αγοράς, δύο και τρεις φορές,

Τρίτη όμως φορά δεν γύρισε πίσω. Ο πατέρας και ο αδελφός του, βλέποντας την αργοπορία του, νόμισαν ότι συνελήφθηκε από τον εισπράκτορα του χαρατσιού και φυλακίστηκε. Πήγαν λοιπόν στη φυλακή και επειδή δεν τον βρήκαν εκεί, πήγαν σε άλλα μέρη και καθώς δεν τον βρήκαν πουθενά, σκέπτονταν τι να του συνέβη. Κατά την εσπέρα πληροφορήθηκαν με κατάπληξη ότι ο Ιωάννης τούρκευσε. Η είδηση πλήγωσε την καρδιά τους, άρχισαν να οδύρονται για τη μεγάλη και ανέλπιστη συμφορά, αλλά δεν απελπίστηκαν εντελώς. Δεν μπορούσαν εύκολα να πιστέψουν ότι εκείνος ο φιλόθεος νέος, ο θερμός ζηλωτής της ευσέβειας και θανάσιμος εχθρός της ασέβειας των Αγαρινών, εγκαταλείφθηκε από το Θεό ώστε να πέσει τόσο ξαφνικά στο βάραθρο της απώλειας.

Τελικά τον βρήκαν, οι αλλόπιστοι ούτε καν να πλησιάσουν δεν τους άφηναν, αλλά τους έδιωχναν λέγοντας ότι ήταν δικός τους και ότι καμιά σχέση δεν είχαν πλέον με εκείνον. Ο πατέρας αναχώρησε με δάκρυα στα μάτια, με αναστεναγμούς και πόνο ανέκφραστο στην καρδιά.

Ο Ιωάννης εξακολουθούσε να είναι Ιωάννης, διότι η χάρη του Θεού ενικούσε και δεν αποχωρίστηκε καθόλου από Αυτόν. Η αγάπη του Χριστού είχε ανάψει στην καρδιά του και ήθελε να του προσφέρει τον εαυτό του θυσία με το μαρτυρικό θάνατο. Και επειδή με άλλο τρόπο δεν μπορούσε να κάνει αυτό, προσποιήθηκε ότι τουρκεύει για να βρει αφορμή. Γι' αυτό ούτε δάκρυα μετανοίας τον είδε κανείς να χύσει, ούτε αναστεναγμό να βγάλει, ούτε καμιά σκυθρωπότητα στο πρόσωπό του να δείξει.

Γνώριζε εκείνος τι έχει μέσα η καρδιά του και το έργο του αυτό ήταν παρόμοιο με εκείνο των παλαιών μαρτύρων, οι οποίοι υπόσχονταν στους τυράννους και προσποιούνταν ότι ήταν έτοιμοι να προσκυνήσουν τα είδωλα και έπειτα με τη δύναμη της προσευχής τα κρήμνιζαν στη γη και τα σύντριβαν. Για τον πόθο λοιπόν του υπέρ του Χριστού μαρτυρίου προσποιήθηκε ο Άγιος την άρνηση. Μετά από οκτώ μέρες, συναντήθηκε ο Άγιος με ένα εξάδελφό του, Χαριζάνη το όνομα. Αυτός δεν γύρισε να τον δει, δεν τον χαιρέτησε, αλλά με την κατήφεια και τη σκυθρωπότητα του προσώπου, φανέρωσε τη λύπη της καρδιάς του. Και ο Άγιος όλο χαρά του είπε: «Δεν με χαιρετάς πλέον, εξάδελφε;» Αποκρίθηκε ο Χαριζάνης: «Συ Τούρκος, εγώ Χριστιανός, ποιο χαιρετισμό να κάνουμε;»

«Θα περάσουν», του είπε ο Άγιος, «δεκαπέντε μέρες και τότε θα δεις ποιού είδους Τούρκος είμαι εγώ». Μια φορά ο Ιωάννης πήγε σε κάποιον συμπατριώτη του, Δημήτριο ονομαζόμενο, και ζητούσε από αυτόν ένα σταυρό με θερμές παρακλήσεις. Τον έδιωξε όμως ο Δημήτριος χωρίς να του τον δώσει. Αμέσως μετά, ο Δημήτριος έτρεξε στον πατέρα και στους άλλους συγγενείς του Ιωάννου και τους ανήγγειλε το γεγονός αυτό και όλοι παρηγορήθηκαν, προφανώς ελπίζοντας σε μετάνοιά του. Ο πατέρας του Αγίου είπε προς τον Δημήτριο: «Πήγαινε και πες του ότι εάν μετανόησε και έχει σκοπό να μαρτυρήσει, να μη ζητεί σταυρό αλλά τη δύναμη του Σταυρού και το όνομα του Θεού ας επικαλεστεί σε βοήθειά του και άλλο τίποτε δεν χρειάζεται». Στις 25 του Μαΐου, ημέρα Κυριακή,

ο Ιωάννης έβγαλε τα τουρκικά φορέματα και φόρεσε τα προηγούμενα χριστιανικά, έτρεξε δε αμέσως και παρουσιάστηκε στο κριτήριο όπου έκανε τη χριστιανική του ομολογία. «Δεν θέλω να ονομάζομαι Μεχμέτης αλλά Ιωάννης», είπε. Από κει τον έστειλε ο Κριτής στη φυλακή και αμέσως διαδόθηκε η φήμη ότι ένα παιδί νέο πηγαίνει να μαρτυρήσει και τους μεν Χριστιανούς χαροποίησε η πράγματι χαροποιός αυτή είδηση, τους δε Αγαρινούς λύπησε και σύγχυσε. Την Τρίτη έγινε συνέλευση στο διοικητήριο και μαζεύτηκαν εκεί όλοι, ο διοικητής, δύο ψευδομάρτυρες και όλοι οι αγάδες και επίσημοι της Σμύρνης. Έβγαλαν τον μάρτυρα από τη φυλακή και ενώπιον όλων τον ρώτησαν, τον εξέτασαν και...

εκείνος ομολόγησε με παρρησία την Αγία Πίστη του Χριστού και άφοβα αρνήθηκε την των Μουσουλμάνων. Οι Αγαρινοί παρακαλούσαν με δουλοπρεπή ταπείνωση τον Παπουτσή Ιωάννη και τον κολάκευαν και του υπόσχονταν μύρια αγαθά, ακόμη και αγά να τον κάνουν και όλοι συλλυπούμενοι και συμπονώντας τάχα του έλεγαν να λυπηθεί τη νεότητά του και τη ζωή του επειδή εάν δεν τους υπάκουε, οπωσδήποτε θα θανατονόταν. Ο Ιωάννης όμως δεν πρόσεχε καθόλου στις κολακίες τους. Δεν είχε το νου του στις υποσχέσεις τους, αλλά στραμμένος στους λογισμούς του, των ουρανίων αγαθών την απόλαυση, στεκόταν σιωπώντας μπροστά τους και άλλο δεν έλεγε όταν τον βίαζαν να αποκριθεί παρά μόνο τούτο: «Χριστιανός είμαι, την πρώτη μου πίστη πιστεύω,

Ιωάννης θέλω να ονομάζομαι και όχι Μεχμέτης». Τον έκλεισαν και πάλι στη φυλακή και του δώσαν δύο μέρες διορία για να συλλογιστεί. Την Πέμπτη έγινε πάλι συνέλευση μεγάλη στο κριτήριο και έφεραν το μάρτυρα για τρίτη εξέταση. Αλλά όταν άκουσαν από αυτόν ότι συλλογίστηκε καλά και αποφάσισε να είναι χριστιανός και να ονομάζεται Ιωάννης, θλίβηκαν υπερβολικά και σκυθρώπασαν. Για να τον δελεάσουν μάζεψαν χρήματα πολλά, του πρόσφεραν ολόχρυση και πολύτιμη φορεσιά. Ο μάρτυς όμως σιωπούσε και μόνο τα ουράνια είχε κατά νου και σε όσα του είπαν εκείνοι άλλο δεν είπε παρά τα ακόλουθα: «Αλίμονο σε σας που έχετε τώρα τη δόξα, την εξουσία και τα πλούτη, στην άλλη δε ζωή θα καταδικαστείτε στην αιώνια κόλαση».

«Άλλο δεν θέλω παρά να είμαι χριστιανός και να ονομάζομαι με το χριστιανικό μου όνομα Ιωάννης». Εκείνοι όμως με πραότητα του είπαν: «Συ βγες απ' εδώ Μεχμέτης και πήγαινε όπου θέλεις και όπως θέλεις ονομάζου και κανένας δεν θα σε εμποδίσει». Αυτό βέβαια ήταν πονηρία και δόλος του εχθρού για να τον εμποδίσει από το μαρτύριο. Αλλά σταθερά ο Ιωάννης αποκρίθηκε: «Όχι, εγώ θέλω να βγω από εδώ υπάρχων και ονομαζόμενος Ιωάννης». Τελικά βγήκε η απόφαση να αποκεφαλιστεί. Τον πήραν λοιπόν οι Αγαρινοί, έδεσαν πίσω τα χέρια του και τον έφεραν στον τόπο της καταδίκης. Προπορευόταν δε ένας κήρυκας και φώναζε: «Να πώς τιμωρείται όποιος αρνείται την πίστη μας». Ο δε Ιωάννης που πίσω τον έσερναν φώναζε και αυτός:

«Συγχωρείτε με Χριστιανοί και ο Θεός συγχωρήσει σας». Και έτσι έτρεχε του Κυρίου ο αήττητος μάρτυς για να στήσει τα τελευταία τρόπαια της νίκης του κατά των ορατών και αοράτων εχθρών, κατά τον εξαρχής σκοπό και πόθο του. Ο τόπος εκείνος ήταν πλατύς και ευρύχωρος και όμως γέμισε από πλήθος που έτρεχαν για να δουν το παράδοξο εκείνο θέαμα. Και οι μεν Αγαρινοί έτρεχαν για να δουν την εκδίκηση της θρησκείας τους που υβριζόταν. Οι δε χριστιανοί για να δουν τη δύναμη του Σταυρού και τη νίκη της Θείας μας πίστεως, η οποία κατά τον επιστήθιο μαθητή νίκησε τον κόσμο. «Αυτή εστιν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον, η πίστις ημών». Έφεραν λοιπόν τον μάρτυρα στον τόπο της καταδίκης. Του είπαν να γονατίσει.

Αυτός με χαρωπό πρόσωπο γονάτισε αμέσως. Και οι μεν Χριστιανοί, με δάκρυα στα μάτια, έλεγαν μυστικά το «Κύριε ελέησον», οι δε Αγαρινοί, με μεγάλη τους απορία, έβλεπαν τη μεγαλοψυχία και αφοβία του μάρτυρος. Τότε έσυρε το γιαταγάνι ο δήμιος, το έδειξε τρεις φορές στο μάρτυρα, το άγγισε στο λαιμό του, αλλά εκείνος γελούσε. Του έδεσε τα μάτια και εκείνος ο Μακάριος έλεγε: «Μνήσθητί μου Κύριε όταν έλθεις εν τη Βασιλεία σου». Αφού είπε αυτό τρεις φορές, αποτμήθηκε η ιερή του κεφαλή και ανήλθε στεφανηφόρος στην Ουράνιο Βασιλεία ως μάρτυς λαμπρότατος της αιωνίου αληθείας του Ιησού Χριστού. Δόξασε το Θεό ο θείος και χαριτώνυμος αυτός Ιωάννης στις 29 Μαΐου

έτους 1802. Και ο μεν αγώνας του μάρτυρος έλαβε τέλος εδώ. Άλλος όμως αγώνας ανοίχθηκε στους χριστιανούς, διότι σχεδόν όλοι όρμησαν να δουν το Άγιο Λείψανο και όλοι αγωνίζονταν να πάρουν κάτι από αυτό. Δίνοντας λοιπόν χρήματα άφθονα, άλλος έπαιρνε από το αίμα του, άλλος από τις τρίχες, άλλος από τα ενδύματα και άλλος από το σκοινί με το οποίο έδεσαν τα χέρια του. Και αυτό γινόταν μέχρι την άλλη μέρα. Αφού δε πώλησαν όλα τα άλλα, άρχισαν να κόβουν τα δάκτυλά του και να τα πωλούν. Πάνω από τρεις χιλιάδες γρόσια μάζεψαν οι τύρανοι.

Σκέπτονταν δε να κόψουν και τα χέρια και τα πόδια του κρυφά και να τα πωλήσουν σε μερικούς χριστιανούς. Όταν το έμαθε αυτό κάποιος ευλαβής και φιλομάρτυς χριστιανός Μοσχοβίτης, Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος ονομαζόμενος, δεν νόμισε καλό να τεμαχιστεί το μαρτυρικό λείψανο. Έδωσε χρήματα πολλά και έτσι μπόρεσε και πήρε έγγραφη άδεια από τον Κριτή και από τον Έπαρχο και έθαψε με ευλάβεια το τίμιο λείψανο. Κάποιος νέος πήρε με βαμβάκι από το μαρτυρικό αίμα και είχε μεγάλη χαρά γι' αυτό. Το φύλαγε δε με μεγάλη ευλάβεια ως θησαυρό ουράνιο. Μετά από πολλές παρακλήσεις έδωσε το μισό από το βαμβάκι εκείνο στην αδελφή του. Εκείνη, αφού με χαρά το πήρε, το προσκύνησε, το ασπάστηκε και το κρέμασε στα εικονίσματά της.

«Ας έχει δόξα ο Κύριος που ευτύχησα κι εγώ να πάρω από το αίμα του μάρτυρος, μεγάλου πράγματος αξιώθηκα». Τότε κάποια αγριάτης είπε: «Στην ευλάβειά σου, κόρη μου, θεωρείς Άγιο εκείνον; Απατάσαι». Η γυναίκα πίστευσε στα λόγια εκείνα και αμέσως ψυχράθηκε. Έχασε τη θερμή ευλάβεια που είχε, κατέβασε το βαμβάκι από το εικονοστάσι και το έκαψε. Αλλ' ω του θαύματος, αμέσως την ώρα εκείνη άρχισαν να μουδιάζουν τα χέρια της, να ατονούν και με βία τα κουνούσε. Συγχρόνως η συνείδησή της την έλεγχε. Αισθανόταν ότι από θεία οργή έπασχε, διότι έκαψε το αίμα του Αγίου. Προσπαθούσε να κρατήσει το βρέφος της, αλλά δεν μπορούσε. Κοντά δε στην παράλυση άρχισαν και οι πόνοι. Πρήστηκε και έπεσε στο κρεβάτι. Έστειλαν οι δικοί της να καλέσουν γιατρό,

η άρρωστη, γνωρίζοντας από πού έπασχε, δεν θέλησε γιατρό, αλλά ιερέα, να της ψάλλει αγιασμό. Ο ιερέας, όταν έμαθε το γεγονός, είπε να παρακαλέσουν όλοι θερμά τον μάρτυρα και να ζητήσουν πάλι από το αίμα του να την αλείψουν, μήπως και τη συγχωρέσει και τη θεραπεύσει. Αυτό δε και έγινε, διότι μόλις έφερε η μητέρα της το άλλο μισό ματωμένο βαμβάκι που είχε ο γιος της και την σταύρωσαν και όλοι κλαίοντας ζητούσαν τη θεραπεία της από το μάρτυρα, αμέσως έπαυσαν οι πόνοι, αισθάνθηκε πως έλαβε δύναμη, τα πόδια της ξεπρήστηκαν και έγινε τελείως υγιής. Αλλά κι άλλο θαύμα συνέβη. Κάποιος πατέρας είχε μικρό παιδί, το οποίο έπασχε επί 18 μήνες. Δεν μπορούσε να σηκώσει το κεφάλι του, αλλά το είχε πάντα σκυμμένο μπροστά. Καθώς άκουσε δε το θαύμα του Αγίου που προαναφέρθηκε,

σταύρωσε το παιδί με το αίμα του μάρτυρος, έβαλε δε και στο νερό το ματωμένο βαμβάκι και το πότισε και ω του θαύματος, αμέσως γιατρεύτηκε από την ανίατη αρρώστια του με τη μαρτυρική χάρη του ενδόξου νεομάρτυρος και χαριτωνύμου Ιωάννου.

Ιδιαίτερη εντύπωση στο σημερινό συναξάρι ο πόθος του νεαρού Ιωάννου για το μαρτύριο, το οποίο και ικανοποίησε με τη χάρη του Θεού. Το μαρτύριο με την έννοια του μαρτυρικού θανάτου αποτελεί την αποκορύφωση, όχι όμως και τη μοναδική μορφή της σταυρικής ζωής. Όλη η ζωή του χριστιανού πρέπει να έχει σταυρικό χαρακτήρα. Σταυρός δε σημαίνει και είναι αυτοθυσία. Αυτοθυσία είναι η ζωή της Αγίας Τριάδος. Και εμείς καθώς βαπτιστήκαμε στο όνομά της, ενωθήκαμε με το σταυρό. Όταν δεχθήκαμε το Χριστό και ενταχθήκαμε στο σώμα Του, δεχθήκαμε το Σταυρό Του.

Ο Χριστός έκανε τέλεια υπακοή στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού, έτσι και εμείς πρέπει να δεχόμαστε και να σηκώνουμε το σταυρό της υπακοής στις εντολές του Χριστού και σε ό,τι επιτρέπει να έρθει στη ζωή μας.

Μπορεί ο άνθρωπος να δείξει την αγάπη του προς το Χριστό, χωρίς να τηρεί τις εντολές του ή και να υπομένει στους πειρασμούς; Οι Άγιοι αγαπούσαν το σταυρό, αγαπούσαν να είναι σταυρωμένοι, ήταν εθελούσια θύματα, σιωπούσαν στην αδικία, δεν ήθελαν να απολογούνται και να δικαιολογούνται, αλλά μόνο μαρτυρούσαν περί του Χριστού.

Και η δικαίωσή τους ήταν ο Θεός.

Οι χριστιανοί δεν μπορούν να είναι ενωμένοι με το Χριστό και να αγανακτούν, να πετάνε το Σταυρό, να επιτίθενται, να παραπονιούνται, να κατεβαίνουν από το Σταυρό. Κατά τον Άγιο Φιλάρετο Μόσχας, ο Σταυρός είναι η αποκάλυψη της αληθινής φύσεως, η υπόδειξη της τέλειας ζωής του ανθρώπου. Ο Άγιος Νεομάρτυς Ιωάννης έφτασε στο τέλειο. Εμείς μπορούμε να ξεκινήσουμε από χαμηλότερη βαθμίδα και με τη χάρη του Θεού να προχωρήσουμε.