Saint Febronia’s Martyrdom and the Strength to Endure

Febronia, a martyr of Christ, endured her struggle in the days of Emperor Diocletian, when he launched a great persecution of Christians. Near the border between Roman and Persian territory, in the region of Nisibis, also called Antioch of Mygdonia, there was a women’s monastery. Fifty nuns lived there under their virtuous abbess, Bryene. They kept a good order of fasting, vigils, reading, and other good works. Among the sisters, two stood out for their virtue: Procla and Febronia. Febronia was the abbess’s niece, twenty years old, and beautiful in both body and soul.

She fasted strictly, eating and drinking only enough to stay alive. Even the little sleep she took was on a stool or the bare ground, never on a mattress, so that she would have no comfort. Whenever the devil tempted her in her sleep, she would rise at once and beg God with tears to drive the tempter away. She also read diligently, for she had a natural love of learning. She became so learned that her abbess admired her and appointed her to read the divine words to the other sisters. At that time, the ruler Selenus came to the region to persecute the Christians. He burned some alive and put others to death in other ways.

With him was his nephew Lysimachus. Lysimachus had learned the faith from his Christian mother, and he tried to save Christians from death. Many Christians—laypeople, clergy, and monastics—were leaving their homes and hiding in the mountains and caves. The nuns of that monastery also fled the danger, except for Febronia, who was gravely ill, Abbess Bryene, and the noblewoman Hiereia. When Selenus’s soldiers reached the monastery, they broke down the doors with axes and went inside. They intended to kill the abbess, but Primus, Lysimachus’s nephew, intervened and sent them away.

At his uncle’s instruction, Primus treated the Christians with mercy and compassion. But one of those soldiers reported Febronia to Selenus, who ordered her brought before the tribunal. Bryene, Thomais, and Hiereia followed her. They strengthened her in the faith, urging her not to give way under torture or betray her devotion to God. ‘Remember,’ the abbess told her, ‘the holy martyrs who suffered such terrible tortures and received from Christ their Master the crown of victory—not only men, but women and young children too. Remember Libya, who was beheaded, and Leonida, who was burned,

and Eutropia, who was martyred with her mother when she was only twelve. The unjust judge ordered her to be shot with arrows without tying her up, hoping she would be frightened and flee to escape death. But she obeyed her mother, who told her, “Do not run.” She stood still, received the arrows, and died.’ After encouraging Febronia at length, Bryene returned to the monastery, grieving and fearful because she did not know how it would end. She prayed that God would grant Febronia victory over the devil. Thomais and Hiereia put on men’s clothing, mingled with the attendants, and followed the Saint. When Febronia was brought before the tribunal,

she was asked her name, her family, and her religion. To every question, she answered that she was a Christian. Selenus tried various ways to persuade her to deny Christ. To entice her, he offered her Lysimachus, a handsome man who was soon to become governor, as a husband. But the Christian virgin stood firm in her confession of faith and in her vow. ‘In heaven,’ she said, ‘I have a bridal chamber made without hands, a wedding chamber that will never pass away, the Kingdom of Heaven as my dowry, and an immortal Bridegroom. So I cannot marry a man. Do not deceive yourself or weary yourself testing me with flattery and threats. You will never overcome me.’

Then the tyrant ordered four men to stretch the Saint out over a fire while four others struck her fiercely from above. They poured oil on the fire to make it burn hotter. Under the blows and the flames, her flesh tore away and fell from her body.

He ordered her hung on a wooden frame, torn with iron claws, and burned where her flesh had been torn. Then he ordered her tongue cut out and her teeth pulled. Seventeen teeth were torn out, and she fainted from the pain and loss of blood. When she regained consciousness, the inhuman torture continued: parts of her hands and feet were cut away and burned. As the Saint lay dying, he ordered her beheaded. This happened on June 25. Afterward, Selenus fell into a frenzy. He ran about shouting wildly, struck his head against a pillar, and came to a terrible end. Lysimachus told Count Primus to call the Christians together without fear. He ordered the soldiers to lift the Saint’s remains reverently, gather the earth on which her precious blood had been shed, and carry them to her monastery. He also ordered that no one be allowed to take any part of her body. Primus did as Lysimachus instructed.

The soldiers chosen for the task carried her holy remains, while Primus reverently held her precious head and severed limbs in his cloak. In this way they brought them to the monastery. Bishops, other clergy, and a great crowd of Christians gathered there, and the burial she deserved was held with psalms, hymns, and an all-night vigil. It is said that each year, when her feast was celebrated, she appeared among the nuns and sang with them. Once, when Abbess Bryene drew near to embrace her, she vanished. Lysimachus was deeply grieved by the Saint’s death. As we have said, his mother had planted the seeds of the Christian faith in him,

and he was appalled by Selenus’s savage cruelty. He mourned the martyr’s death, and soon afterward he and Primus came to Christ. They were baptized and renounced the world completely. They did not return to the impious emperor but went to Archimandrite Marcellinus, who received them as monks. They lived out their lives in ascetic discipline, pleasing to God. Many soldiers were also baptized and lived in a way pleasing to God. Almighty God worked countless miracles through the Saint’s relics. The blind received their sight, the lame stood upright, the paralyzed walked, and demons were driven out. The miracles never ceased. God glorified this faithful monastic martyr,

and she, who had endured so much, glorified Him through her fearful struggle. Through it, she was counted worthy of such boldness before Him and such grace from Him.

We may think we have many great troubles in our lives. Often we feel that no one else suffers as we do. Then we grow weary, complain, become angry, and lash out at others—sometimes even at God Himself, whether we realize it or not. What can help us carry our daily cross? First, we can compare our own sorrows and hardships with those of the holy martyrs, such as Febronia, the monastic martyr—or rather, the great martyr—whom we celebrate today. How many tortures she endured, and how terrible they were!

Do the hardships we complain about so often not pale beside hers? How did she endure those dreadful tortures, and even do so willingly? Such a comparison can bring us comfort and strengthen our patient endurance. We are not alone. Others have suffered as we do, and far more than we do. We have the holy martyrs, who can help us by their example and by their prayers, made radiant with God’s grace.

A second thing that can help us carry our cross and endure suffering is to see the good that can come from it. One benefit is that the soul is cleansed of the passions.

Another is the grace of God, which enriches the person who endures a trial for His sake. We might even say that the greater the trial, the greater the spiritual benefit we may hope for. So when we face the hard hour of temptation and sorrow, remembering the struggles of the holy martyrs and the blessed end of those struggles will comfort and strengthen us. As the Apostle says, ‘Since we are surrounded by so great a cloud of witnesses, let us lay aside every burden and the sin that so easily entangles us, and run with patient endurance the race set before us.’

‘Let us look to Jesus, the pioneer and perfecter of our faith, who, for the joy set before Him, endured the Cross, disregarding its shame, and sat down at the right hand of the throne of God.’

Του Χριστού Φεβρονία άθλησε κατά τους χρόνους του Αυτοκράτορα Διοκλητιανού, όταν από αυτόν μεγάλος διωγμός έγινε κατά των Χριστιανών. Τότε, κατά τα όρια μεταξύ της επικράτειας των Ρωμαίων και των Περσών και στην περιοχή της πόλεως Νισίβεως, η οποία λεγόταν Αντιώχεια της Μυγδονίας, υπήρχε ένα γυναικείο μοναστήρι με 50 ασκήτριες, ηγουμένη την ενάρετη Βρυένη και καλή τάξη, με νηστείες, αγρυπνίες, ανάγνωση και άλλα καλά έργα. Ανάμεσα στις άλλες αδελφές, δύο ήταν οι πιο ενάρετες, η Πρόκλα και η Φεβρωνία, η οποία ήταν ανεψιά της ηγουμένης, εικοσαετής, ιδιαίτερα ωραία και κατά το σώμα αλλά και κατά την ψυχή.

Νήστευε πολύ και τόσο μόνο έτρωγε και έπινε, όσο για να ζει. Αλλά και τον λίγο ύπνο έπαιρνε όχι σε στρώμα, αλλά καθισμένη σε σκαμνί ή στην ξερή γη, για να μην έχει ανάπαυση. Όταν δε συνέβαινε να πειραστεί στον ύπνο από τον διάβολο, σηκωνόταν αμέσως και παρακαλούσε με δάκρυα το Θεό να διώξει τον πειράζοντα και διάβαζε βιβλία με πολλή επιμέλεια, διότι εκ φύσεως ήταν φιλομαθής. Έτσι έγινε και πολυμαθής, τη θαύμαζε η ηγουμένη της και την όριζε να διαβάζει και στις άλλες αδελφές τα θεία λόγια. Κατά τον καιρό εκείνο στάθηκε στην εν λόγω περιοχή ο άρχοντας Σελήνος διώκοντας τους χριστιανούς, τους οποίους άλλους έκαιγε στη φωτιά και άλλους κατά άλλους τρόπους θανάτωνε.

Με αυτόν στάθηκε και ο ανεψιός του Λυσίμαχος, ο οποίος όμως, καθώς είχε διδαχθεί την πίστη από τη χριστιανή μητέρα του, φρόντιζε να γλιτώνει τους χριστιανούς από το θάνατο. Τότε πολλοί χριστιανοί, λαϊκοί, κληρικοί και μοναχοί άφηναν τα σπίτια τους και κατέφευγαν στα βουνά και στις σπηλιές για να κρυφτούν. Έτσι και οι μοναχές του εν λόγω μοναστηριού έφυγαν για να γλιτώσουν από τον επικείμενο θάνατο, εκτός από τη Φεβρονία που ήταν βαριά άρρωστη, την ηγουμένη Βρυένη και τη συγκλητική Ιερεία. Όταν πήγαν στο μοναστήρι στρατιώτες του Σελήνου, έσπασαν με τσεκούρια τις πόρτες, μπήκαν μέσα και σκόπευαν να θανατώσουν την ηγουμένη, παρενέβη όμως και έδιωξε τους στρατιώτες ο ανεψιός του Λυσιμάχου Πρίμος.

Ο οποίος, κατά παραγγελία του θείου του, φερόταν με επιείκεια και συμπάθεια προς τους Χριστιανούς. Ένας όμως από τους στρατιώτες εκείνους κατάγγειλε τη Φεβρονία στο Σελήνο, ο οποίος πρόσταξε και την πήγαν στο κριτήριο, ακολουθούμενη από τη Βρυένη, τη Θωμαΐδα και την Ιερεία, οι οποίες την επιστήριζαν στην πίστη, τη νουθετούσαν να μην καμφθεί από τα βασανιστήρια και να μην προδώσει την ευσέβειά της. «Θυμήσου», της έλεγε η ηγουμένη, «τους Αγίους Μάρτυρες, όπου έλαβαν τόσα φοβερά βασανιστήρια, και έτσι έλαβαν από το Δεσπότη Χριστό της νίκης το στέφανο, όχι μόνο άνδρες, αλλά και γυναίκες και παιδιά μικρά. Θυμήσου τη Λιβύη, της οποίας έκοψαν την κεφαλή, τη Λεωνίδα, την οποία έκαψαν,

την Ευτροπία, η οποία μαρτύρησε με τη μητέρα της, αν και ήταν μόνο δώδεκα ετών. Όταν πρόσταξε ο άδικος δικαστής να την τοξεύσουν, χωρίς να τη δέσουν, για να δειλιάσει τα βέλη και να αποφύγει το θάνατο, αυτή υπάκουσε στη μητέρα της, που της είπε «Μη φύγεις». Έμεινε ακίνητη, δέχθηκε τα βέλη και ξεψύχησε». Και η μεν Βρυένη, αφού αρκετά νουθέτησε τη Φεβρονία, επέστρεψε στο μοναστήρι θρηνώντας με φόβο για το άδηλο του τέλους και επιζητώντας από το Θεό να της δώσει την κατά του διαβόλου νίκη. Η δε Θωμαΐς και η Ιερεία ακολουθούσαν την Αγία, αφού φόρεσαν ανδρικά και ανακατεύθηκαν με τους υπηρέτες. Όταν οδηγήθηκε η Αγία στο κριτήριο,

ρωτήθηκε να πει το όνομα, το γένος και τη θρησκεία. Σε όλα δε εκείνη απαντούσε ότι ήταν χριστιανή. Ο Σελήνος μεταχειρίστηκε διαφόρους τρόπους για να την παραπείσει να αρνηθεί το Χριστό. Για να τη δελεάσει της πρότεινε να της δώσει σύζυγο τον ωραίο και μέλλοντα να γίνει έπαρχο Λυσίμαχο. Αλλά η χριστιανή παρθένος έμεινε ακλόνητη στη χριστιανική ομολογία και τη χριστιανική της υπόσχεση. «Εγώ», είπε, «έχω στους ουρανούς παστάδα αχειροποίητη, νυμφώνα ακατάλυτο, προίκα τη βασιλεία των ουρανών και νυμφίο αθάνατο, γι' αυτό δεν μπορώ να συνοικήσω με άνθρωπο. Λοιπόν, μη πλανάσαι, ούτε να κοπιάζεις με κολακίες και απειλές να με δοκιμάζεις, διότι δεν θα με νικήσεις ποτέ».

Τότε ο τύραννος πρόσταξε να τανύσουν την Αγία τέσσερις άνδρες, να ανάψουν φωτιά από κάτω και να καίεται, από πάνω δε να την κτυπούν δυνατά άλλοι τέσσερις. Από δε τα κτυπήματα και τη φωτιά, που τη δυνάμωναν ρίχνοντας λάδι, διαλύονταν και έπεφταν οι σάρκες της.

Δόθηκε η προσταγή να κρεμαστεί στο ξύλο, να την ξεσκίσουν δυνατά με σιδερένια νύχια και να καταφλέγουν τα ξεσκισμένα της μέλη, κατόπιν να κόψουν τη γλώσσα και στη συνέχεια να της βγάλουν τα δόντια. Της ξεριζώθηκαν δεκαεπτά δόντια και από τον πόνο των δοντιών και την αιμορραγία λιποθύμησε. Όταν όμως συνήλθε, τα απάνθρωπα βασανιστήρια συνεχίστηκαν με εκτομή και κάψιμο μερών του σώματος προς το τέλος των χεριών και των ποδιών. Ενώ δε η Αγία ψυχοραγούσε, δόθηκε η προσταγή και της έκοψαν την αγία της κεφαλή κατά την 25η του Ιουνίου μηνός. Μετά ο Σελήνος περιέπεσε σε κατάσταση παραφροσύνης. Έτρεχε και φώναζε δαιμονισμένα. Χτύπησε το κεφάλι του σε μια κολώνα και έτσι είχε κακό τέλος. Ο Λυσίμαχος πρόσταξε τον κόμητα Πρίμο να καλέσει τους χριστιανούς να μαζευτούν χωρίς φόβο και οι στρατιώτες να σηκώσουν με ευλάβεια το λείψανο της Αγίας, καθώς και το χώμα όπου χύθηκε το τίμιό της αίμα και να τα μεταφέρουν στο μοναστήρι της, να μην αφήσει δε κανένα να πάρει κάποιο μέρος του σώματος. Ο Πρίμος έκανε όσα του πρόσταξε ο Λυσίμαχος.

Καλύτεροι στρατιώτες σήκωσαν το άγιο λείψανο, αυτός δε ο Πρίμος κράτησε την τιμία κεφαλή και τα μέλη στη χλαμίδα του με ευλάβεια και έτσι τα μετέφερε στο μοναστήρι, όπου αφού μαζεύτηκαν επίσκοποι, άλλοι κληρικοί και πλήθος χριστιανών, με ψαλμούς και ύμνους και ολονύκτια αγρυπνία, έγινε η οφειλόμενη κηδεία. Λέγεται ότι όταν κάθε χρόνο τελούνταν η μνήμη της Μάρτυρος, φαινόταν αυτή να συμπαρίσταται και να συμψάλλει με τις μοναχές. Όταν δε κάποτε η ηγουμένη Βρυένη σίμωσε να την αγκαλιάσει, έγινε άφαντη. Ο δε Λυσίμαχος, φέροντας βαρέως την τελευτή της Αγίας και διότι, όπως προαναφέρθηκε, είχε από τη μητέρα του χριστιανικά σπέρματα,

για την ωμή και θηριώδη συμπεριφορά του Σελήνου, τότε θρήνησε το θάνατο της Μάρτυρος, μετά δε από λίγο, με τον Πρίμο, προσήλθαν στο Χριστό, βαπτίστηκαν και αρνήθηκαν τελείως τον κόσμο. Δεν επέστρεψαν στον δυσσεβή βασιλέα, αλλά πήγαν στον αρχιμανδρίτη Μαρκελίνο που τους έκανε μοναχούς και τελείωσαν τη ζωή τους ασκητικά και θεάρεστα. Βαπτίστηκαν και έζησαν θεάρεστα και πολλοί στρατιώτες. Ο δε παντοδύναμος Θεός ενήργησε πάμπολλα θαύματα δια του λειψάνου της Αγίας. Τυφλοί ανέβλεπαν, χωλοί ανορθώνονταν, παράλυτοι περπατούσαν, δαίμονες εκδιώκονταν και ποτέ δεν έπαυσαν οι θαυματουργίες. Ο Θεός δόξασε την καλή οσιομάρτυρα

και εκείνη η πολύαθλος τον δόξασε με τη φρικτή της άθληση, με την οποία αξιώθηκε τόση παρρησία και χάρη από Αυτόν.

Ή νομίζουμε ότι έχουμε πολλά και μεγάλα βάσανα στη ζωή μας. Πολλές φορές θεωρούμε ότι σαν τα δικά μας δεν είναι άλλα. Έτσι αρχίζουμε να δυσφορούμε, να παραπονούμαστε, να αγαναχτούμε, να τα βάζουμε με πολλούς, μερικές φορές πότε συνειδητά, πότε ασυνείδητα, με τον ίδιο το Θεό. Τι θα μπορούσε να μας βοηθήσει στην άρση του καθημερινού μας σταυρού; Το πρώτο, το να συγκρίνουμε τις δικές μας θλίψεις και ταλαιπωρίες με εκείνες των Αγίων Μαρτύρων, όπως της σήμερα εορταζομένης Οσιομάρτυρος ή μάλλον Μεγαλομάρτυρος Φεβρονίας. Πόσα πολλά, αλλά και πόσο μεγάλα ήταν τα βασανιστήρια τα οποία υπέφερε η Αγία.

Τις οποίες συνέχεια παραπονούμαστε, αλήθεια, δεν ωχριούν εμπρός σε εκείνες της Αγίας; Πώς εκείνη τα φρικτά βασανιστήρια υπέφερε και μάλιστα με προθυμία; Μια τέτοια σύγκριση νομίζουμε ότι θα μπορούσε αρκετά να μας παρηγορήσει και να μεγαλώσει την υπομονή μας. Δεν είμαστε μόνοι, αλλά έχουμε ομοιοπαθείς, άλλους που υπέφεραν πολύ περισσότερα από εμάς, έχουμε τους Αγίους Μάρτυρες, οι οποίοι μπορούν να μας βοηθήσουν με το παράδειγμα, αλλά και τις θεοποιηθείς ευχές τους.

Δεύτερο σημαντικό που μπορεί να μας βοηθήσει στην άρση του σταυρού, στο θέμα της υπομονής των βασάνων, είναι το να βλέπουμε το όφελος που πρόκειται να επέλθει στις περιπτώσεις αυτές. Όφελος είναι η κάθαρση της ψυχής από τα πάθη.

Είναι και η χάρη του Θεού με την οποία πλουτίζεται αυτός που κατά Θεόν υπομένει τη δοκιμασία. Ίσως δε θα μπορούσε να λεχθεί ότι όσο πιο μεγάλη η δοκιμασία τόσο πιο μεγάλο είναι το ελπιζόμενο πνευματικό όφελος. Όταν λοιπόν βρισκόμαστε στη δύσκολη ώρα του πειρασμού, των θλίψεων, το να αναλογιζόμαστε το μέγεθος των αγώνων, αλλά και το μακάριο τέλος των αγώνων των Αγίων Μαρτύρων, θα μας παρηγορήσει και θα μας ενισχύσει. Κατά τον Απόστολο, τοσούτων έχοντες περικείμενον ημίν νέφος μαρτύρων, όγκον αποθέμενοι πάντα και την ευπερίστατον αμαρτίαν, δι' υπομονής τρέχομεν τον προκείμενον ημίν αγώνα.

Αφορώντες εις τον της πίστεως αρχηγόν και τελειωτήν Ιησούν, ος αντί της προκειμένης αυτώ χαράς υπέμεινε σταυρόν, αισχύνης καταφρονήσας, εν δεξιά τε του θρόνου του Θεού και κάθηκε.