Saint Elizabeth and the Martyrs’ Love for Christ

As we celebrate Saint Elizabeth the Wonderworker today, it had been revealed that a daughter would be born who would become a chosen vessel, known for her great piety and virtue. And indeed, from a young age, Saint Elizabeth undertook great ascetic struggles. She wore only one tunic and no shoes. She endured the cold and frost of winter, went without bathing, and did not taste oil for many years. Through this ascetic discipline and self-denial, she received from God the grace of healing. She healed various passions and illnesses, and once, through her prayer, she miraculously

killed a large, venomous snake. Shining with so many struggles and virtues, the saint reposed in the Lord. Even after her death, she grants many gifts and healings to those who come to her in faith. Even soil from her tomb heals every illness. Thank you.

The martyrs of Christ, Pasikrates and Valentio, suffered martyrdom during the persecutions under Diocletian. They came from Durostorum in Moesia, in what is now Bulgaria. Both were young soldiers in a legion, a military unit of six thousand men. Seeing the pagans of their day given over to the error of idols, and obeying the pagan rulers out of fear, these saints came forward and publicly declared that they were Christians. The pagans arrested them and brought them before the governor. The prefect Aulozenes tried to persuade them to sacrifice to the idols.

He promised them great favor and promotion if they denied Christ. Both firmly refused. When the prefect kept urging them to sacrifice, the younger Pasikrates went up to the idol of Apollo and spat on it. They were bound in chains and thrown into prison. In the morning they were brought before the prefect again. He tried once more to persuade them, with the same result. These athletes of Christ stood firm in their faith and their confession. Then Saint Pasikrates’ brother, Papianus, came forward. In tears, he urged his brother to offer just a little incense on the pagan altar and so escape punishment.

He urged Pasikrates to follow his own example. For Papianus himself, afraid of torture, had set aside eternal blessings out of desire for things that pass away, and had denied Christ, at least openly. But Saint Pasikrates sent him away, saying that a man who had abandoned faith in Christ was unworthy to be called his brother and unworthy to advise anyone else. Then Pasikrates stretched out his hand toward the burning altar. “You want a sacrifice?” he said to Aulozenes, the priests of the idols, and Papianus. “Here is my sacrifice.” To show that a Christian does not fear torture or death, he offered his hand for them to place on the altar’s burning coals.

He told the ruler that mortal flesh can be overcome by fire: it decays and falls apart. But the soul is immaterial, cannot decay, and is immortal. It cannot be overcome by visible elements or the passions, but remains unchanged to live eternal life. Saint Valentio was then asked whether he too stood by his confession. When he said yes, the order was given to behead them both. The two friends walked bravely to the place of execution. It is said that, as the saints went on their way, Saint Pasikrates’ mother followed him. She urged him to bow his neck to the sword and willingly die for Christ.

When they were beheaded, Saint Valentio was thirty years old and Saint Pasikrates was only twenty-two.

In the account of Saint Pasikrates, whom we celebrate today, we saw his fearlessness as he held out his hand, and his willingness to suffer martyrdom for Christ. We could say something similar of Saint Elizabeth, whom we also celebrate today. She willingly submitted herself to another kind of martyrdom: a voluntary, prolonged martyrdom of ascetic discipline, rather than death by violence. This too was both martyrdom and witness for Christ. How can we explain it? In speaking about earlier accounts of the saints, we attributed it to longing for God, to love for God, to divine love. In this connection,

the late, well-known Saint Paisios of the Holy Mountain said: “For a person to reach the point of martyrdom, he must cease to love himself and must love God. A mother will run into a fire to save her child. Because her love is stronger than the burning flames, she does not feel the pain. How much more so with love for Christ! For a saint going to martyrdom, love for Christ is stronger than pain, and so it overcomes it. The martyrs felt the executioner’s knife as something sweeter even than the bow of a violin. When love for Christ blazes up, martyrdom becomes a feast.

The fire brings more relief than a bath, because its burning is lost in the burning of divine love. Being flayed feels like a caress. Divine love takes hold of the heart and the mind, and a person is carried beyond himself. He feels no pain or anything else, because his nous, his spiritual mind, is fixed entirely on Christ, and his heart overflows with joy.

Of course, none of the struggles of the holy ascetics—their fasts, vigils, and all the rest—nor the tortures of all the holy martyrs can be compared with the Passion of our Lord. Christ helped them all through His divine power, and His great love softened their pain. But Christ used none of His divine power to spare Himself.

Out of His great love for the people He created, He endured terrible pain in His sensitive body. Only when a person feels this love of Christ for humanity does he truly become human within.

Σήμερα εορταζομένης οσίας Ελισάβετ της Θαυματουργού είχε αποκαλυφθεί ότι έμελλε να γεννήσει κόρη η οποία θα γινόταν σκεύος εκλογής και θα διακρινόταν για τη μεγάλη ευσέβεια και αρετή της. Και πράγματι, η οσία αυτή, από τη νεαρή της ηλικία, υποβλήθηκε σε μεγάλους ασκητικούς αγώνες. Φορούσε ένα μόνο χιτώνα, δεν φόρεσε υποδήματα στα πόδια της, ταλαιπωρούνταν από το ψύχος και την παγωνιά του χειμώνα, τηρούσε αλουσία, δεν γεύτηκε λάδι σε διάστημα πολλών ετών. Με την άσκηση και αυταπάρνηση αυτή έλαβε από τον Θεό τη χάρη των ιαμάτων, με την οποία θεράπευε διάφορα πάθη και αρρώστιες και κάποτε με την προσευχή της θαυμαστώς

θανάτωσε μεγάλο και φαρμακερό φίδι. Με τέτοιους λοιπόν και τόσους αγώνες και αρετές διαλάμποντας, η οσία αναπαύτηκε εν Κυρίω, χαρίζοντας και μετά την τελευτή της σε εκείνους που με πίστη προσέρχονται σε αυτήν τη χάρη πολλών δωρεών και ιαμάτων. Διότι και χώμα μόνον από τον τάφο της γιατρεύει κάθε ασθένεια. Ευχαριστώ.

Μάρτυρες του Χριστού Πασικράτης και Βαλεντίων μαρτύρησαν κατά τους επί Διοκλητιανού διωγμούς. Κατάγονταν από το Δουρόστολο της Ευρώπης Μυσίας, της σημερινής Βουλγαρίας. Νέοι κατά την ηλικία, ήταν στρατιώτες σε κάποια λεγιώνα, δηλαδή τάγμα στρατιωτικό, που απαρτιζόταν από 6.000 άνδρες. Βλέποντας οι Άγιοι αυτοί τους τότε ειδωλολάτρες να είναι έκδοτοι στην πλάνη των ειδώλων και κυριευμένοι από τον φόβο να πείθονται στις προσταγές των ειδωλολατρών βασιλέων, παρουσιάστηκαν και δημοσίως κήρυξαν ότι ήταν χριστιανοί. Γι' αυτό τους συνέλαβαν οι ειδωλολάτρες και τους οδήγησαν στον ηγεμόνα. Ο έπαρχος Αυλοζένης προσπάθησε να τους πείσει να θυσιάσουν στα είδωλα.

Υποσχόμενος πολλή εύνοια και προαγωγή αν αρνούνταν τον Χριστό. Και οι δυο απέρριψαν απερίφραστα την πρόταση. Ο δε νεότερος Πασικράτης, επειδή ο έπαρχος επέμενε να τους παρακινεί να θυσιάσουν, πλησίασε το είδωλο του Απόλλωνος και το έφτυσε. Τους έδεσαν τότε με αλυσίδες και τους έριξαν στη φυλακή. Το πρωί τους οδήγησαν και πάλι μπρος στον έπαρχο. Νέες προσπάθειες από μέρους του καταβλήθηκαν, αλλά χωρίς διαφορετικό αποτέλεσμα. Οι αθλητές του Χριστού παρέμεναν σταθεροί στην πίστη και την ομολογία τους. Τότε ήρθε εκεί ο αδελφός του Αγίου Πασικράτους, Παπιανός ονόματι, ο οποίος κλαίοντας συμβούλευε τον αδελφό του να ρίξει μόνο θυμίαμα στον ειδωλολατρικό βωμό και έτσι να αποφύγει τις τιμωρίες.

Ακολουθώντας το δικό του παράδειγμα. Καθότι ο ίδιος, από το φόβο των βασάνων, καταφρονώντας τα αιώνια αγαθά και από πόθο προς τα πρόσκαιρα, αρνήθηκε τουλάχιστον φανερά τον Χριστό. Ο δε Άγιος Πασικράτης τον απέπεμψε, λέγοντας ότι ήταν ανάξιος της συγγένειας και αδελφότητάς του και ανάξιος να συμβουλεύει άλλον, αυτός που αποχωρίστηκε από την πίστη του Χριστού. Μετά άπλωσε το χέρι του προς το βωμό που έκαιγε. «Θυσία θέλετε;» είπε προς τον άρχοντα Αυλοζένη και προς τους ιερείς των ειδώλων και προς τον Παπιανό. «Να η δική μου θυσία». Και για να δείξει ότι ο χριστιανός δεν φοβάται βασανιστήρια και θάνατο, άπλωσε το χέρι του προσφέροντάς το να του το βάλουν πάνω στα αναμμένα κάρβουνα του βωμού.

Δε προς τον άρχοντα ότι η μεν σάρκα αυτή, επειδή είναι θνητή, νικάται από τη φωτιά και φθείρεται και αναλύεται, αλλά η ψυχή που είναι άυλη, ανεπίδεκτη φθοράς και αθάνατη, δεν καταβάλλεται από τα ορατά στοιχεία και πάθη, αλλά παραμένει αναλλοίωτη για να ζει την αιώνια ζωή. Ρωτήθηκε τότε και ο Άγιος Βαλεντίων εάν επέμενε κι αυτός στην ομολογία του και επειδή απάντησε ναι, διατάχθηκε ο αποκεφαλισμός τους. Οι δύο φίλοι βάδισαν προς τον τόπο της θανατικής εκτελέσεως με γενναιότητα. Λέγεται ότι καθώς απέρχονταν οι Άγιοι, ακολουθούσε τον Άγιο Πασικράτη η μητέρα του και προπέμποντάς τον, τον προέτρεπε να κλίνει τον αυχένα στο ξίφος και να θανατωθεί πρόθυμα για τον Χριστό.

Δε όταν αποκεφαλίστηκαν, ο μεν Άγιος Βαλεντίων 30, ο δε Άγιος Πασικράτης μόλις 22 ετών.

Συναξάρι του σήμερα εορταζομένου Αγίου Πασικράτους είδαμε, καθώς άπλωνε το χέρι του, την αφοβία αλλά και την προθυμία του να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Κάτι παρόμοιο θα μπορούσαμε να πούμε και για την επίσης σήμερα εορταζομένη Οσία Ελισάβετ, η οποία πρόθυμα υπέβαλε τον εαυτό της σε ένα άλλο μαρτύριο. Όχι ακούσιο και μαρτύριο αίματος, αλλά μαρτύριο θεληματικό, το παρατεταμένο μαρτύριο της ασκήσεως, που και αυτό ήταν μαρτύριο και μαρτυρία για τον Χριστό. Πώς μπορεί να εξηγηθεί το φαινόμενο αυτό; Σε σχόλια πάνω σε προηγούμενα συναξάρια το αποδώσαμε στον πόθο, την αγάπη του Θεού, στον θείο έρωτα. Σχετικά,

ο μακαριστός και γνωστός Πατήρ Παΐσιος έλεγε: «Για να φτάσει ο άνθρωπος σε αυτό το σημείο του μαρτυρίου, πρέπει να μην αγαπά τον εαυτό του και να αγαπάει τον Θεό. Η μητέρα μπαίνει μέσα στη φωτιά για να σώσει το παιδί της. Επειδή η αγάπη της είναι ισχυρότερη από το κάψιμο της φωτιάς, δεν καταλαβαίνει πόνο. Πόσο μάλλον η αγάπη για τον Χριστό. Για τον Άγιο που προχωρεί στο μαρτύριο, η αγάπη για τον Χριστό είναι ανώτερη από τον πόνο, γι' αυτό και τον εξουδετερώνει. Το μαχαίρι του δημίου το ένιωθαν οι μάρτυρες γλυκύτερο και από το δοξάρι του βιολιού. Όταν φουντώσει η αγάπη για τον Χριστό, τότε το μαρτύριο είναι πανηγύρι.

Η φωτιά ανακουφίζει καλύτερα από το λουτρό, γιατί το κάψιμο χάνεται από το κάψιμο της θείας αγάπης. Το γδάρσιμο είναι χάιδεμα. Ο θείος έρωτας παίρνει την καρδιά, παίρνει και το μυαλό και τρελαίνεται ο άνθρωπος. Δεν καταλαβαίνει ούτε πόνο, ούτε τίποτε, γιατί ο νους του είναι μόνο στον Χριστό και πλημμυρίζει η καρδιά του από χαρά.

Δεν συγκρίνονται φυσικά όλοι οι αγώνες των οσίων, οι νηστείες, οι αγρυπνίες και λοιπά, ούτε και τα βασανιστήρια όλων των Αγίων Μαρτύρων με το πάθος του Κυρίου μας, διότι όλους τους βοηθούσε ο Χριστός θεϊκά και γλυκαίνονταν οι πόνοι τους από τη μεγάλη Του αγάπη. Στον εαυτό Του όμως ο Χριστός δεν χρησιμοποίησε καθόλου τη θεϊκή Του δύναμη.

Υπέφερε τον πολύ πόνο στο ευαίσθητο σώμα Του από την πολλή αγάπη προς το πλάσμα Του. Αυτή την αγάπη του Χριστού προς τον άνθρωπο, εάν αισθανθεί κανείς, τότε μόνο είναι και εσωτερικά πραγματικός άνθρωπος.