Saint Dionysius of Olympus and the Monastic Life

Today, January 23, our Church commemorates Saint Clement, the Hieromartyr and Bishop of Ancyra; Saint Agathangelos the Martyr; Saint Eusebius; Saint Maisimas the Syrian; Saint Salamanes the Hesychast; the two holy martyrs of Parion; and Saint Dionysius of Olympus.

Our God-bearing father Dionysius was born toward the end of the fifteenth century in the village of Platina, in the Fanari district of Trikala. His parents, Nicholas and Theodora, were poor but devout. At his holy Baptism they named him Demetrios. He began learning his letters at seven, and as he studied the Scriptures, his soul filled with love for God. He also learned calligraphy and grew stronger in virtue day by day. He avoided bodily pleasures and had no desire for vain things that harm the soul. He kept away from unruly young men so their company would not harm him, and devoted himself to studying the Word (Logos) of God.

He had great humility and gentleness. He practiced such strict self-restraint, and had so many virtues, that everyone wondered how someone so young could possess them. After his parents died, he taught the village children. Their families paid him, and together with his calligraphy, this gave him enough to live on. Then he decided to become a monk. A priest-monk named Anthimos happened to come to his village from Meteora, and Demetrios arranged to go with him. At Meteora he became a disciple of a virtuous monk named Savvas. He served him with deep humility, diligently and tirelessly cultivating every virtue. This Savvas

clothed him as a rassophore and changed his name from Demetrios to Daniel. From there he went to Mount Athos and joined the brotherhood of Seraphim, one of the mountain’s leaders. Seraphim tonsured him a monk, clothed him in the great schema, and named him Dionysius. The bishop of the mountain ordained him a deacon, and he served with great reverence and humility. Later he was ordained a priest. With his elder’s blessing, he went to the skete of Karakallou. There he found a remote, bitterly cold place and built a small cell, where he struggled and cultivated virtue. Saint Dionysius had two kinds of nourishment: for his soul, the study of Holy Scripture; for his body,

only chestnuts, which he ate at the ninth hour of the day. When someone invited him to another cell to serve the Divine Liturgy, he ate a little bread as well, to avoid being praised. He owned so little that he put no lock on his door. Apart from the cassock he wore, worn and of little value, he had nothing. He built a small chapel to the glory of the most glorious and undivided Holy Trinity. For three years he lived there alone, praying with God alone. Because he was pure in heart, he was granted the grace to receive divine revelations. Longing to see the Holy Places, he went there and venerated them all with great joy.

His soul was filled with gladness and delight. The Patriarch of Jerusalem held him in esteem and wanted him to stay, but the saint declined. He returned to the Holy Mountain and resumed his ascetic life in his cell. He gave no thought to bodily comfort. God alone was his delight and joy, and wild chestnuts were his only food. So the merciful Lord chose to give him a generous meal before Lent, showing how lovingly He cares for His servants. As the saint sat alone on the Saturday of Cheesefare Week, a monk came and greeted him, saying, “Honored father, Great Lent is near,

when God’s servants fast. You should give your frail body some comfort in these days. Take this cheese and fish, enjoy the meal, and give thanks to the Lord.” The saint accepted them gladly and asked the monk to stay and share the food. But the visitor replied, “I cannot stay. Eat, and glorify God, who feeds His servants so generously.” Having said this, he vanished. The saint marveled and glorified God for His great love and goodness. Later, the monks of Philotheou Monastery elected him their abbot, and he worked for the good of the monastery and its monks.

He guided them all in the ways of God. But some ill-tempered monks caused trouble every day and wanted to kill him. When the saint learned of their plot, he left with several monks and went to the skete near Berea. His virtue drew many people to him. They renounced the world, became monks, and joined his brotherhood. He taught them, as his true spiritual children, to set aside the desires of the body so they might inherit the joyful blessings of heaven. He himself faithfully kept everything he taught them. He fasted, prayed, kept vigil, and worked with gentleness and humility.

He ate nothing but fruit and never acquired a second garment. He showed such compassion and generosity to the poor that whenever he returned to the monastery from Berea, where he often went to hear confessions, he gave them every offering he had received. He had the humility that lifts a person toward heaven and submitted to everyone. His clothes were poor and worn. When writing a will or a letter, he would say, “God has granted me countless blessings, though I am the least of all; yet, ungrateful as I am, I have committed many sins.” His love for God and his neighbors was sincere, extending beyond the monks

whom he counseled and urged to keep the vows of their monastic schema, to people living in the world as well. He made the monastery of Saint John the Forerunner a communal monastery and gave its monks canons for monastic life. When the bishop of Berea died, the people gathered and agreed to elect the saint in his place. The leading citizens went to the monastery and pleaded with him to accept the pastoral charge. In his humility, he considered himself unworthy and refused. To stop them pressing him, he asked them to wait until the next day for his answer. He opened the Holy Gospel, read a verse, and understood that it was not God’s will for him to become a bishop.

He hid in a secluded place and so avoided ordination. After a long time at the skete near Berea, he wished to settle in the region of Mount Olympus, where he would be left in peace. There he found a beautiful, suitable place, and others came wanting to live with him. Dionysius invited builders to put up cells and a church, to provide rest for body and soul. But when the Muslim official who governed the mountain heard of it, he became furious. He went to the judge in Larissa and obtained an order for the saint and all the monks to be brought before the judge in chains, and for the buildings to be demolished.

The saint learned of the order from a priest in Litochoro. He grieved at being driven from a place so good for body and soul, and said, “If it is Your will, my Christ, that a monastery be built here, show Your unconquerable power and arrange for me to return soon.” From the time he was driven from Olympus, no rain fell in that region, and the famine that followed brought great sorrow. One day, many clouds appeared over two villages on Olympus, Malathrea and Litochoro. People in the other villages called them fortunate, thinking they were about to receive plenty of rain. Instead, there came a hailstorm so fierce

that it destroyed all the trees, vineyards, and fields, and smashed the roof tiles of every house. The hail lay three handspans deep on the ground. Those with understanding and reverence said, “Because we drove away that ascetic and holy man, the Lord is justly correcting us.” The local ruler was distressed at the loss of the crops, for he would have no means to pay the taxes. When he asked what had caused the disaster, the people told him, “It came because we drove away that ascetic, a holy man. Unless we invite him back and ask him to return to his cell, the Lord will send us still greater harm and tribulation.” The ruler told them,

“Then let the leading citizens go with a priest and two of my servants. Take a letter from me and ask him to return without fear to the mountain and live there with his companions.” So the saint returned, with written permission from the ruler to build a church and as many cells as he wished. In this way the monastery was built. Once, the saint spent three days hearing confessions in a village. A village elder there had never confessed. He mocked the others for confessing their sins to a man subject to the same weaknesses as themselves, whom he believed could do them no good. The saint said to him, “In many passages of the Holy Gospel

the Lord commands us to confess our faults to one another, and bishops and priests have authority to forgive sins. Whoever despises confession faces punishment.” The saint said much more, hoping to bring the man to repentance, but he only laughed and mocked him. “Because you twist the straight ways of the Lord,” the saint told him, “and mock my words and Christ’s commands, behold, wretched man, the hand of the Lord is upon you, and merciless wrath upon your household, so that others may see and return in metanoia, in repentance.” The saint went on his way. The ungodly man and everyone in his household fell ill

and suffered pitifully. Some of his relatives asked the saint to come and help him. The saint set out at once, but before he reached the sick man, the man died a wretched death, to the saint’s great sorrow. In Berea there was a monk with some learning. A book of divination came into his hands, and he read a little of it as an experiment, calling upon demons. One night, as he slept, he dreamed of a gigantic Ethiopian figure, who said, “You summoned me, so I have come. If you want me to do what you asked, bow down to me.” Realizing that it was a demon, the monk replied,

“I will worship my God and serve Him alone.” The demon angrily struck him hard across the face and said, “If you will not bow down to me, why did you call me?” The pain woke the monk, and he cried out. Those who came saw that his cheek was swollen and blackened. Over the next few days it grew still more swollen and dark. They sent word to the saint to come and see him. The saint prayed to the Lord, and after they sang the Paraklesis, the supplicatory canon to the Theotokos, he anointed the monk with holy myrrh. The monk was healed and glorified the Lord. A widow named Zoe had two sons, Demetrios and Arsenios.

Arsenios fell ill, and his face swelled up. His mother was deeply distressed. Demetrios told her, “Unless I take my brother to Olympus, where Abba Dionysius lives as an ascetic, he will not recover.” She told him to go. The brothers went to the saint and explained what had happened. He welcomed them kindly, prayed for the sick young man, and anointed his face with holy oil. Within a few days Arsenios was healed. He stayed for a while, came to love the order and life of the monastery, and began to think of becoming a monk. He consulted Demetrios, who encouraged him and promised that he too would become a monk later. So Arsenios was clothed as a rassophore, while Demetrios

returned home and told their mother. She was so distressed that she wept inconsolably. Another woman advised her to pay a fortune-teller to make Arsenios leave the monastery.

The fortune-teller performed her demonic rites and, with elaborate ceremony, summoned the leader of the demons. She sent him to Olympus to draw Arsenios out of the monastery. But the powerless demon could not even enter it, for the divine grace present there drove him away. So he returned to Arsenios’s mother, defeated and empty-handed.

The demon seized her by the throat and beat her, saying, “Why did you send me to that ascetic, the servant of God? I cannot even go near him. I will give you the reward you deserve.” He kept striking her hard, and she cried out. The neighbors gathered, and when they asked what had happened, she confessed the truth. She sent Demetrios to bring the Saint. As soon as he arrived, he prayed to the Lord for her, and she was healed. After that, she came to love the monastic life so much that she became a nun; Demetrios also became a monk. Another woman, named Paraskevi, from the village of Rapsani, was bent over so severely that her head reached her knees. It was a pitiful sight. She could neither sit nor walk nor lift her head at all.

Her husband spent his money on doctors, but to no avail. No human power could heal her. Only God, who can do all things, could do so. In His providence, His servant Dionysius passed through that village. The woman’s husband begged him with tears to come to their home and pray for her. So the Saint went and prayed. When he placed his right hand on the sick woman, wonder of wonders, she immediately stood upright. Everyone there marveled, thanked the Saint, and glorified our Creator and Savior. The man inspired by God did these and many other things, which we leave out for the sake of brevity. Let us, though, say a little about his gift of foreknowledge.

While the Saint was building the monastery, he prophesied, “After my death, a bishop will come and build a tower in this place.” And so it happened. After the Saint fell asleep in the Lord, Sophronios, bishop of Kitros, built a tower there. On another occasion, while he was living in hesychia, in stillness, in the cave below the monastery, he went up at night and knocked on the monastery door. “Open up, fathers,” he said. “Let us pray for Brother Longinos, for his life is in danger.” At daybreak Longinos came from the cattle pens and told them that robbers had come during the night and stolen the equipment from the pens and his horse.

They drew a sword to kill him, but suddenly a man appeared and told them to spare him, so they let him go. Another time, as the Saint sat with the brothers, he said, “Look, two monks are coming to us.” He took a piece of paper and drew their likenesses, for he knew how to draw: one with a beard and the other younger. The next day the monks arrived. The bearded one was a deacon named Iakovos, who stayed at the monastery until his death. The younger one, also a deacon, was named Elias. He later became abbot and then bishop of Platamon. An elderly widow who was ill sent word to the Saint, asking him to make her a nun before she died.

He told her, “Do not be afraid of death. After you become a nun, you will live another twelve years.” And it happened just as the man inspired by God had foretold. Yet he too lived in a mortal body and would one day die. He knew of his death beforehand and told the brothers: “You know that in a few days I will be parted from you whom I love. Remember that everything in this passing world fades like a dream. That is why I have always held such things of little account, for love of my Lord.” His spiritual children wept when they heard this. Dionysius comforted them with his gentle words. He gave them counsel,

said farewell, and prayed to the Lord for them. After a brief illness, on January 23, he gave his holy soul into the hands of the Holy God. With honor and reverence, they buried his precious remains in the narthex of the church he had built with his own hands.

Some years later, they opened the Saint’s grave and found that his holy remains gave off a fragrance sweeter than myrrh and perfume. Many miracles were worked for those who called upon him in faith, to the glory of the Holy Triune God.

Today we should pause over the story of the young Arsenios, who was healed and wished to become a monk, and over his mother’s response. Her attitude remains common even today, including among people who consider themselves good Christians and are seen that way by others. A life lived faithfully as a Christian, especially when it takes the form of a calling to monastic life, and perhaps to a lesser degree a calling to the priesthood and its ministry, becomes a test. It reveals what is in many hearts, how deep their relationship with Christ is, and how Christian they truly are. It is rare to find parents who will gladly hear and accept such a calling.

Most respond in ways that oppose God, without realizing the satanic state they have fallen into. The case we heard today is striking: Arsenios’s mother did not hesitate to turn to satanic sorcery, joining forces with the devil. Thankfully, in such cases opposition to God and to monastic life is usually temporary. In time, those who resist come to see their error, repent, and change their behavior completely. But it does not always happen this way. One woman had an only son who became a monk on Mount Olympus. When he came to visit her, she angrily snatched the monastic hat from his head and threw it to the ground.

She dressed him in ordinary clothes and kept him at home. A few days later, Saint Dionysius came to the village, and she went to kiss his hand. Though he had never seen her before, the Saint said, “Do not touch me, wretched woman. You have trampled on the angelic monastic habit. Do you think your son will be there to help you in your old age? You will be alone, for tomorrow he will die a terrible death. And you will bear the punishment for your folly.” The next day, her son fell from a tall tree and died, just as the Saint had foretold. It is indeed great folly to set oneself against Almighty God, and ruinous to turn away willingly from His goodness.

Σήμερα, 23 του μηνός Ιανουαρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Κλήμεντος Επισκόπου Αγκύρας και του Αγίου Μάρτυρος Αγαθαγγέλου, του Οσίου Ευσεβίου, του Οσίου Μαϊσιμά του Σύρου, του Οσίου Σαλαμάνου του Ησυχαστού, των Αγίων Δύο Μαρτύρων των εν Παρίω και του Οσίου Διονυσίου του εν Ολύμπω.

Ο Θεοφόρος πατέρας μας Διονύσιος γεννήθηκε κατά τα τέλη του 15ου αιώνα στο χωριό Πλάτινα της επαρχίας Φαναρίου των Τρικάλων. Οι γονείς του ήταν πτωχοί αλλά ευσεβείς, Νικόλαος και Θεοδώρα ονομαζόμενοι, τον ονόμασαν δε κατά το Άγιο Βάπτισμα Δημήτριο. Στην ηλικία των επτά ετών άρχισε να μαθαίνει τα γράμματα, καθώς δε σπούδαζε τις Γραφές, η ψυχή του γέμιζε με θείο έρωτα. Έμαθε δε και την καλλιγραφία και καθημερινά πρόκοβε εκ δυνάμεως εις δύναμιν. Ο Όσιος απόφευγε τις απολαύσεις του σώματος, ούτε πόθησε ψυχοβλαβή και μάταια πράγματα, ούτε με άτακτους νέους συναναστρεφόταν για να μην βλάπτεται από τη συνομιλία τους, αλλά μελετούσε το Λόγο του Θεού.

Είχε πολλή ταπείνωση και πραότητα. Εγκρατευόταν υπέρμετρα και γενικώς είχε τόσες αρετές, ώστε όλοι θαύμαζαν πώς μπορούσε τόσο νέος να έχει τόσες αρετές. Μετά το θάνατο των γονέων του, δίδασκε τα παιδιά των συγχωριανών του και με την πληρωμή τους, καθώς και από την καλλιγραφία, εξοικονομούσε τα προς το ζην. Κατόπιν σκέφτηκε και θέλησε να γίνει μοναχός. Τότε συνέβη να έρθει στο χωριό του κάποιος ιερομόναχος από τα Μετέωρα, ονόματι Άνθιμος, με τον οποίον συμφώνησε και τον ακολούθησε. Αφού πήγαν στα Μετέωρα, έγινε υποτακτικός σε κάποιον ενάρετο Σάββα, που τον υπηρετούσε με άκρα ταπείνωση, καλλιεργώντας όλες τις αρετές επιμελώς και αόκνως. Αυτός δε ο Σάββας

τον έκανε ρασοφόρο και από Δημήτριο τον ονόμασε Δανιήλ. Από κει πήγε στο όρος του Άθω και μπήκε στη συνοδεία κάποιου προεστώτος του όρους, Σεραφείμ ονομαζομένου, ο οποίος έκανε τη μοναχική του κουρά και τον έκανε μεγαλόσχημο ονομάζοντάς τον Διονύσιο. Ο επίσκοπος του όρους τον χειροτόνησε διάκονο και λειτουργούσε με πολλή ευλάβεια και ταπείνωση. Αργότερα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και μετά πήρε ευλογία από τον γέροντά του και πήγε στη σκήτη του Καρακάλου, όπου βρήκε κάποιο τόπο δύσβατο και ψυχρότατο και εκεί έκτισε μικρό κελί όπου αγωνιζόταν και καλλιεργούσε την αρετή. Ήταν δε η τροφή του οσίου, πνευματική μεν η μελέτη της Θείας Γραφής, υλική δε,

μόνο κάστανα και αυτά μόνο την ενάτη ώρα της ημέρας. Μόνο όταν τον έπαιρνε κάποιος σε άλλο κελί για να λειτουργήσει, τότε έτρωγε και λίγο ψωμί για να αποφύγει τον έπαινο. Τόση δε ακτημοσύνη είχε, ώστε δεν έβαλε κλειδί στην πόρτα, επειδή δεν απέκτησε κάτι άλλο, παρά μόνο τα ράσα τα οποία φορούσε, και αυτά φτωχικά και άχρηστα. Έκτισε δε και μικρό ναό, εις δόξαν και το όνομα της υπερενδόξου και αδιαιρέτου Τριάδος, και έκανε εκεί τρεις χρόνους, μόνος με μόνο το Θεό προσευχόμενος. Ως καθαρός κατά την καρδιά, αξιώθηκε να έχει θείες αποκαλύψεις. Επιθυμώντας να δει τους Αγίους Τόπους, πήγε εκεί και με πολλή χαρά τους προσκύνησε όλους.

Έλαβε πολλή ευφροσύνη στην ψυχή του και αγαλλίαση. Ο Πατριάρχης των Ιεροσολύμων τον ευλαβήθηκε και θέλησε να τον κρατήσει. Ο Όσιος όμως δεν θέλησε, αλλά επέστρεψε και πάλι στο Άγιο Όρος και ασκήτευε όπως και πριν στο κελί του. Επειδή ο Όσιος δεν φρόντιζε για την καλοπέραση του σώματος, αλλά μόνος το Θεό τρυφούσε και με αυτόν έχαιρε, τρεφόμενος μόνο με άγρια κάστανα, θέλησε ο πολυεύσπλαχνος να τον φιλεύσει μια απόκρεω πλουσιοπάροχα για να δείξει την κηδεμονία την οποία έχει προς τους δούλους του ο Φιλάνθρωπος. Καθώς ο Όσιος καθόταν μόνος του το Σάββατο της Τυρινής, ήλθε κάποιος μοναχός και τον χαιρέτησε λέγοντας: «Επειδή, τίμιε πάτερ, η Αγία Τεσσαρακοστή πλησίασε,

την οποία οι δούλοι του Θεού νηστεύουν και πρέπει να παρηγορήσεις αυτές τις μέρες την ασθένεια της σαρκός, δέξου το τυρί αυτό και τα ψάρια, να φιλευθείς και να ευχαριστήσεις τον Κύριο». Ο Όσιος τα δέχτηκε με χαρά και τον παρακάλεσε να παραμείνει για να φιλευθούν και οι δυο. Εκείνος όμως αποκρίθηκε: «Εγώ δεν ευκαιρώ, μόνο φιλέψου και δόξασε το Θεό που τρέφει πλούσια τους δούλους του». Αφού είπε αυτά, ο εμφανισθείς έγινε άφαντος. Ο δε Άγιος θαύμασε και δόξασε το Θεό βλέποντας τη μεγάλη του φιλανθρωπία και αγαθότητα. Κατόπιν οι μοναχοί της Μονής Φιλοθέου τον ψήφισαν ηγούμενό τους και ο Όσιος εργάστηκε για το καλό του μοναστηριού και των μοναχών.

Κατά Θεόν όλους, μερικοί όμως κακότροποι μοναχοί δημιουργούσαν καθημερινά σκάνδαλα και θέλησαν να τον φονεύσουν. Όταν γνώρισε ο Όσιος την επιβουλή τους, έφυγε από εκεί παίρνοντας μερικούς μοναχούς και πήγε στη Σκήτη της Βέροιας. Η αρετή του οσίου τράβηξε σαν μαγνήτης πολλούς, οι οποίοι απαρνούμενοι τον κόσμο έγιναν μοναχοί και παρέμειναν στη συνοδεία του. Ο Όσιος τους δίδασκε πως τέκνα του γνήσια να καταφρονούν τα σωματικά θελήματα για να κληρονομήσουν τα ουράνια αγαθά, τα πανευφρόσυνα και χαρμόσυνα. Και όσα σε εκείνους δίδασκε, τα φύλαγε και αυτός απαρασάλευτα. Νήστευε, προσευχόταν, αγρυπνούσε και εργαζόταν με πραότητα και ταπείνωση.

Έτρωγε παρά μόνο οπωρικά και δεν απέκτησε δεύτερο ιμάτιο. Τόση δε ελεημοσύνη έδειχνε προς τους φτωχούς και συμπάθεια, ώστε όσες φορές ερχόταν στη Μονή από τη Βέροια, στην οποία πολλές φορές πήγαινε για να εξομολογεί, όση ελεημοσύνη του έδιναν, αυτός τη μοίραζε όλη στους φτωχούς. Αλλά και την υψοποιό ταπείνωση είχε και υποτασσόταν σε όλους. Και φορούσε φτωχικά και καταφρονημένα ενδύματα. Όταν έγραφε διαθήκη ή άλλο γράμμα, έλεγε: «Εγώ αξιώθηκα από το Θεό μύρια αγαθά, ο ελάχιστος, και πολλές αμαρτίες ο αγνώμων έχω κάνει». Είχε δε και την αγάπη προς τον Θεό και των πλησίων ανόθευτη, όχι μόνο προς τους μοναχούς,

τους νουθετούσε και τους παρακινούσε να φυλάττουν τις υποσχέσεις του σχήματος, αλλά και προς τους κοσμικούς. Τη μονή του Προδρόμου την έκανε κοινόβιο και παρέδωσε στους μοναχούς κανόνες μοναχικής ζωής. Όταν κατά τον καιρό εκείνο πέθανε ο επίσκοπος της Βέροιας, μαζεύτηκαν όλοι και συμφώνησαν να ψηφίσουν τον Όσιο. Πήγαν λοιπόν οι πρόκριτοι στο μοναστήρι και τον παρακάλεσαν πολύ να δεχθεί την προστασία. Δεν θέλησε όμως αυτός, κρίνοντας τον εαυτό του ως ταπεινόφρονα, τέτοιας αξίας ανάξιο. Για να μην συνεχίζουν να τον πιέζουν, τους είπε να περιμένουν μέχρι την άλλη μέρα να τους δώσει απάντηση. Άνοιξε ο Όσιος το Ιερό Ευαγγέλιο, διάβασε ένα στίχο και αφού γνώρισε ότι δεν ήταν θέλημα Θεού να γίνει Αρχιερέας,

σε τόπο απόκρυφο, και έτσι απέφυγε τη χειροτονία εκείνη. Αφού έκανε εκεί στη σκήτη της Βέροιας πολύ καιρό, θέλησε να πάει στα μέρη του Ολύμπου για να κατοικήσει και να μην του δίνουν ενόχληση. Εκεί στον Όλυμπο βρήκε τόπο ωραιότατο και κατάλληλο, ήλθαν και αρκετοί άλλοι που θέλησαν να μείνουν μαζί του. Έτσι ο Διονύσιος προσκάλεσε κτίστες για να οικοδομήσουν κελιά και εκκλησία, προς σωματική και ψυχική ανάπαυση. Όταν όμως το έμαθε ο Αγαρηνός που εξουσίαζε το όρος, θύμωσε πολύ και πήγε στον δικαστή της Λαρίσης και εξέδωσε διαταγή να πάνε στον δικαστή δεμένους όλους τους μοναχούς και τον Όσιο, τις δε οικοδομές να γκρεμίσουν.

Έμαθε αυτά ο Άγιος μέσω ενός ιερέως από το Λιτόχωρο, λυπήθηκε διότι εξοριζόταν από τέτοιο τόπο ψυχοσωτήριο. Είπε δε: «Εάν είναι θέλημά σου, Χριστέ μου, να γίνει εδώ μοναστήρι, δείξε την άμαχό σου δύναμη και οικονόμησε να επιστρέψω εδώ γρήγορα». Από την ώρα που τον έδιωξαν από τον Όλυμπο δεν έβρεξε σε εκείνη την περιοχή και είχαν μεγάλη λύπη για την πείνα που ακολούθησε. Κάποια μέρα φάνηκαν πολλά σύννεφα σε δυο χωριά του Ολύμπου, Μαλαθρέα και Λιτόχωρο. Βλέποντας αυτά οι άνθρωποι των άλλων χωριών τους μακάριζαν, νομίζοντας ότι θα ερχόταν πολλή βροχή. Όμως ακολούθησε τόσο μεγάλο και τόσο πολύ χαλάζι,

κατέστρεψε όλα τα δέντρα, τους αμπελόνες, τα χωράφια και τα κεραμίδια όλων των σπιτιών τα σύντριψε. Το χαλάζι πάνω στη γη ήταν τρεις πιθαμές. Οι γνωστικοί και ευλαβείς κατάλαβαν και είπαν: «Επειδή διώξαμε από εδώ τον Ασκητή και Άγιο Άνθρωπο, μας παιδεύει ο Κύριος δίκαια». Ο εξουσιαστής του τόπου, βλέποντας την απώλεια των καρπών, λυπόταν γιατί δεν θα είχε να πληρώσει τους φόρους. Ρωτώντας ποια ήταν η αιτία της συμφοράς, του είπαν: «Επειδή διώξαμε από εδώ τον ασκητή εκείνο, ο οποίος ήταν Άγιος άνθρωπος, μας ήλθε τέτοια συμφορά και αν δεν τον προσκαλέσουμε πάλι και τον παρακαλέσουμε να έρθει στο κελί του, θα μας στείλει ο Κύριος ζημιά και θλίψη μεγαλύτερη». Ο άρχοντας τους είπε:

«Πηγαίνετε λοιπόν οι πρόκριτοι με ένα ιερέα και δυο από τους δούλους μου, με δικό μου γράμμα, και παρακαλέσατέ τον να έρθει χωρίς φόβο στο όρος να κατοικήσει με τους συντρόφους του». Έτσι επέστρεψε ο Όσιος και πήρε από τον άρχοντα εξουσία έγγραφη να οικοδομήσει ναό και κελιά όσα ήθελε. Έτσι χτίστηκε το μοναστήρι. Κάποια φορά ο Όσιος εξομολογούσε επί τρεις μέρες σε ένα χωριό. Εκεί ήταν και ένας δημογέροντας, ο οποίος δεν εξομολογήθηκε ποτέ, αλλά και τους άλλους τους χλεύαζε, γιατί εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους σε άνθρωπο ομοιοπαθή, ο οποίος δεν μπορούσε να τους ωφελήσει. Ο Όσιος του είπε: «Πολλά ρητά του Ιερού Ευαγγελίου

μας προστάζει ο Κύριος να εξομολογούμεθα αλλήλοις τα παραπτώματα και έχουν την εξουσία οι αρχιερείς και οι ιερείς να συγχωρούν τα αμαρτήματα, εκείνος δε ο οποίος καταφρονεί την εξομολόγηση κολάζεται». Αυτά και άλλα περισσότερα του είπε ο Όσιος ελπίζοντας να τον φέρει σε μεταμέλεια. Αλλά αυτός τον περιγελούσε και τον χλεύαζε. «Επειδή διαστρέφεις τας ευθείας οδούς του Κυρίου», του είπε ο Άγιος, «και χλευάζεις τους λόγους μου και τις παραγγελίες του Χριστού, ταλαίπωρε, ιδού χειρ Κυρίου επί σε και οργή ανηλεής επί τον οίκο σου, για να δουν και άλλοι να επιστρέψουν με μετάνοια». Αφού είπε αυτά, τράβηξε τον δρόμο του ο Όσιος, ο δε ανόσιος εκείνος έπεσε με όλους του σπιτιού του σε ασθένεια,

ελεεινό θέαμα, και βασανιζόταν. Τότε μερικοί από τους συγγενείς του παρακάλεσαν τον Άγιο να πάει και να τον βοηθήσει. Ο Όσιος κίνησε αμέσως, αλλά πριν να φτάσει στον άρρωστο, εκείνος ελεεινά ξεψύχησε προς μεγάλη λύπη του Αγίου. Ήταν κάποιος μοναχός στη Βέροια που γνώριζε λίγα γράμματα και επειδή του έπεσε στα χέρια κάποιο μαντικό βιβλίο, το διάβασε λίγο για δοκιμή, επικαλούμενος τους δαίμονες. Κάποια νύχτα, καθώς κοιμόταν, είδε στο όνειρο γιγαντιαίο Αιθίοπα, ο οποίος του είπε: «Επειδή με προσκάλεσες ήλθα και αν θέλεις προσκύνησέ με να σου κάνω το ζήτημα». Ο μοναχός, καθώς γνώρισε ότι ήταν ο δαίμονας, είπε:

«Τον Θεόν μου προσκυνήσω και αυτόν μόνο λατρεύσω». Τότε ο δαίμονας του έδωσε στο πρόσωπο με θυμό ένα δυνατό ράπισμα, λέγοντας: «Επειδή δεν με προσκυνείς, γιατί με κάλεσες;» Τότε από τον πόνο ο μοναχός ξύπνησε και φώναζε δυνατά. Εκείνοι που μαζεύτηκαν είδαν το μάγουλό του πρησμένο και μαυρισμένο. Σε λίγες μέρες πρήστηκε και μαύρισε περισσότερο. Έτσι έστειλαν μήνυμα στον Άγιο να έλθει να τον δει. Ο Όσιος έκανε προσευχή στον Κύριο και αφού έψαλαν την παράκληση της Θεοτόκου, τον έχρισε με θείο μύρο και γιατρεύτηκε δοξάζοντας τον Κύριο. Κάποια γυναίκα χήρα, Ζωή ονόματι, είχε δύο παιδιά, τον Δημήτριο και τον Αρσένιο,

ο οποίος αρρώστησε και πρήστηκε το πρόσωπό του, η δε μητέρα του θλιβόταν πολύ. Γι' αυτό της είπε ο Δημήτριος: «Εάν δεν πάω τον αδελφό μου στον Όλυμπο, όπου ασκητεύει ο Αββάς Διονύσιος, δεν θεραπεύεται». Εκείνη του είπε: «Πήγαινε». Πήγαν λοιπόν στον Όσιο, του είπαν την υπόθεση, τους υποδέχθηκε με καλοσύνη και αφού προσευχήθηκε για τον άρρωστο και έχρισε το πρόσωπό του με Άγιο Έλαιο, σε λίγες μέρες θεραπεύτηκε. Καθώς δε έμεινε εκεί λίγο καιρό, άρεσε η μοναχική τάξη και ζωή στον Αρσένιο και σκέφτηκε να γίνει μοναχός. Συμβουλεύτηκε και τον Δημήτριο και τον παρακίνησε και εκείνος να το κάνει, υποσχόμενος να γίνει και εκείνος αργότερα. Ρασοφόρεσε λοιπόν ο Αρσένιος, ο δε Δημήτριος

επέστρεψε στο σπίτι τους και είπε στη μητέρα του το γεγονός, η οποία όμως λυπήθηκε τόσο πολύ που θρηνούσε απαρηγόρητα. Μια γυναίκα τη συμβούλευσε να πληρώσει κάποια μάντισσα να τον κάνει να φύγει από το μοναστήρι.

Έκανε λοιπόν τα δαιμονικά της η μάντισσα και επικαλέστηκε με πομπές τον έξαρχο των δαιμόνων, τον οποίο έστειλε στον Όλυμπο για να βγάλει από τη μονή τον Αρσένιο. Αλλά ο αδύνατος ούτε καν μπόρεσε να μπει στο μοναστήρι, διότι τον έδιωχνε η Θεία Χάρη που ήταν εκεί. Έτσι επέστρεψε στη μητέρα του Αρσενίου κατατροπιασμένος και άπρακτος,

την έπιασε από το λαιμό και την έδερνε λέγοντας: «Γιατί με έστειλες στον ασκητή, τον δούλο του Θεού, τον οποίο δεν μπορώ να πλησιάσω;» «Εγώ θα σου δώσω την πρέπουσα ανταμοιβή». Λέγοντας αυτά ο δαίμονας, συχνά τη χτυπούσε δυνατά, εκείνη δε φώναζε. Μαζεύτηκαν οι γείτονες και ρωτώντας την αιτία, ομολόγησε την αλήθεια. Έστειλε δε τον Δημήτριο να προσκαλέσει τον Άγιο και αμέσως μόλις ήρθε έκανε ευχή για αυτή προς τον Κύριο και γιατρεύτηκε. Έτσι μετά αγάπησε τόσο το σχήμα των μοναχών, ώστε έγινε και αυτή μοναχή, καθώς επίσης και ο Δημήτριος. Κάποια άλλη γυναίκα, ονόματι Παρασκευή, από το χωριό Ραψάνη, ήταν συγκύπτουσα. Έσκυβε και το κεφάλι της έφτανε μέχρι τα γόνατα. Ήταν θέαμα ελεεινό. Δεν μπορούσε ούτε να καθίσει, ούτε να περπατήσει, ούτε να σηκώσει καθόλου το κεφάλι της.

Ο άνδρας της, ανωφελώς, ξόδευε τα χρήματά του στους γιατρούς. Ανθρώπινη δύναμη δεν μπορούσε να τη θεραπεύσει, μόνο ο πάντα δυνάμενος Θεός, ο οποίος οικονόμησε και πέρασε από το χωριό εκείνο ο δούλος του Διονύσιος, τον οποίο παρακάλεσε με δάκρυα ο άνδρας της άρρωστης να κοπιάσει στο σπίτι του και να προσευχηθεί γι' αυτή. Πήγε λοιπόν ο Όσιος, προσευχήθηκε και καθώς έβαλε τη δεξιά του στην άρρωστη, ω του θαύματος, αμέσως σηκώθηκε όρθια. Οι παρόντες θαύμασαν, ευχαριστούσαν τον Όσιο και δόξαζαν τον Δημιουργό και Σωτήρα μας. Αυτά κι άλλα περισσότερα έκανε ο Θεόπνευστος, τα οποία χάριν συντομίας δεν αναφέρονται. Ας πούμε όμως λίγα για το προορατικό

χάρισμα το οποίο είχε. Όταν ο Όσιος έκτιζε το μοναστήρι, προφήτευσε λέγοντας: «Μετά την τελευτή μου θα έρθει ένας επίσκοπος, ο οποίος θα κτίσει πύργο σε αυτόν τον τόπο». Έτσι και έγινε. Διότι αφού κοιμήθηκε ο Όσιος, ο επίσκοπος Κίτρους Σωφρόνιος έκτισε πύργο εκεί. Άλλη φορά, ενώ ησύχαζε κάτω από το μοναστήρι, στο σπήλαιο, πήγε τη νύχτα και χτυπούσε τη θύρα του μοναστηριού λέγοντας: «Ανοίξατε, πατέρες, να κάνουμε για τον αδελφό Λογγίνο προσευχή, διότι κινδυνεύει εις θάνατον». Όταν δε ξημέρωσε, ήλθε ο Λογγίνος από τα βουκόλια και τους είπε ότι κατά τη νύχτα εκείνη πήγαν ληστές και έκλεψαν τα σκεύη των βουκολίων και το άλογο.

Αφού γύμνωσαν το σπαθί να τον κόψουν, φάνηκε ξαφνικά ένας άνθρωπος και τους είπε να μην τον φονεύσουν και τον άφησαν. Άλλοτε πάλι, καθώς καθόταν μαζί με τους αδελφούς, τους είπε: «Να, έρχονται σε μας δυο μοναχοί». Και αφού πήρε χαρτί, ζωγράφισε τις μορφές τους, καθότι ήξερε να ζωγραφίζει, και τον μεν ένα ζωγράφισε με γένια, τον δε άλλο νεότερο. Την επόμενη μέρα ήρθαν οι μοναχοί και ο πρώτος που είχε γένεια ήταν διάκονος Ιάκωβος ονόματι, ο οποίος έμεινε και τελεύτησε στο μοναστήρι, ο δε νεότερος, και αυτός διάκονος, Ηλίας ονομαζόμενος, έγινε κατόπιν ηγούμενος και μετά επίσκοπος Πλαταμώνος. Μια χήρα ηλικιωμένη ήταν άρρωστη και μήνυσε στον Όσιο να την κάνει μοναχή πριν πεθάνει.

Ο δε της είπε: «Μη φοβάσαι για το θάνατο, διότι αφού γίνεις μοναχή θα ζήσεις ακόμη δώδεκα χρόνια». Έτσι και έγινε καθώς προφήτευσε ο Θεόπνευστος. Επειδή όμως και αυτός σάρκα φορούσε, έμελλε να τελευτήσει και αυτός ως άνθρωπος. Προγνώρισε και προανήγγειλε στους αδελφούς το θάνατό του. «Γνωρίζετε», τους είπε, «ότι σε λίγες μέρες χωρίζομαι από την αγάπη σας και σας παραγγέλλω να θυμάστε ότι όλα τα πρόσκαιρα παρέρχονται ως όνειρο, γι' αυτό κι εγώ πάντα κατεφρόνησα για την αγάπη του Κυρίου μου». Τα πνευματικά του παιδιά, ακούοντας αυτά, έκλαιγαν. Ο Διονύσιος τους παρηγόρησε με τους μελίρρυτους λόγους του. Τους νουθέτησε, τους

αποχαιρέτησε και έκανε ευχή για αυτούς προς τον Κύριο. Μετά από ολιγοήμερη αρρώστια, στις 23 του μηνός Ιανουαρίου, παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Αγίου Θεού. Το τίμιό του λείψανο με τιμή και σεβασμό το ενταφίασαν στον νάρθηκα της εκκλησίας, τον οποίο έκτισε με τα χέρια του.

Μετά από μερικά χρόνια έσκαψαν τον τάφο του Οσίου, βρήκαν το άγιό του λείψανο να ευωδιάζει περισσότερο από μύρα και αρώματα και πολλά θαύματα έκανε σε όσους τον επικαλέστηκαν με πίστη προς δόξα του Αγίου Τριαδικού Θεού.

Άξιζε να σταθούμε σήμερα στο περιστατικό του νέου, του Αρσενίου, που θεραπεύτηκε και θέλησε να γίνει μοναχός και στη συμπεριφορά της μητέρας του. Μια στάση και συμπεριφορά που είναι τόσο συχνή και στις μέρες μας, ακόμη και σε ανθρώπους που θεωρούν τον εαυτό τους και θεωρούνται από τους άλλους καλοί χριστιανοί. Η συνεπής χριστιανική ζωή, ιδιαίτερα δε όταν παίρνει τη μορφή της μοναχικής αφιερώσεως και λιγότερο ίσως της ιερατικής αφιερώσεως και διακονίας, αποτελεί μια δοκιμασία που αποκαλύπτει πολλών καρδιών τους διαλογισμούς, τη βαθύτερη σχέση με το Χριστό, το πόσο χριστιανοί είναι. Σπάνια θα βρεθούν γονείς που ευχαρίστως θα ακούσουν και θα δεχθούν κάτι τέτοιο.

Οι περισσότεροι εκδηλώνουν αντίθεες συμπεριφορές και δεν καταλαβαίνουν τη σατανική κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Πολύ χαρακτηριστική η περίπτωση που ακούστηκε σήμερα, της μητέρας δηλαδή του Αρσενίου, η οποία δεν δίστασε να καταφύγει στη σατανική μαγεία, στη σύμπραξη δηλαδή με το διάβολο. Το ευχάριστο στις περιπτώσεις αυτές είναι ότι συνήθως η αντίθεη και αντιμοναχική στάση είναι παροδική, οι αντιδιατιθέμενοι με την πάροδο του χρόνου καταλαβαίνουν το σφάλμα τους, μετανοούν και αλλάζουν εντελώς συμπεριφορά. Όμως δεν συμβαίνει πάντα έτσι. Κάποια γυναίκα είχε γιο μονογενή που έγινε μοναχός στον Όλυμπο. Όταν πήγε κάποτε να δει τη μητέρα του, εκείνη θυμωμένη άρπαξε το καλυμμαύχι από το κεφάλι του, το έριξε κάτω,

Έντυσε κοσμικά ρούχα και τον κράτησε στο σπίτι της. Σε λίγες μέρες πήγε στο χωριό ο Άγιος Διονύσιος και εκείνη πήγε να του φιλήσει το χέρι. Ο Όσιος, αν και δεν την είχε ξαναδεί, της είπε: «Μη με αγγίζεις, αθλία, που καταπάτησες το αγγελικό σχήμα. Και νομίζεις ότι θα έχεις το γιο βοηθό στα γερατιά σου; Αλλά μόνη σου, διότι αυτός αύριο πεθαίνει κακό θάνατο. Συ δε θα απολαύσεις την τιμωρία της αφροσύνης σου». Την επόμενη μέρα, ο γιος της κρημνίστηκε από ένα υψηλό δένδρο και πέθανε, καθώς ο Άγιος προφήτευσε. Πράγματι, είναι μεγάλη η αφροσύνη το να τα βάζει κανείς με τον Παντοδύναμο Θεό και καταστροφικό το να στερεί εκουσίως τον εαυτό του από την αγαθότητα του Θεού.