Saint Chryse of Meglen and the Bonds of Faith

Saint Chryse, virgin martyr and spotless bride of Christ God, the heavenly King, came from Meglen in Macedonia, in the region known in ancient times and today as Almopia, in the district of Pella. She was born in a village called Slatena. Her family was poor: her father was an unknown Christian of little means, with four daughters including Chryse. Yet as poor as she was in possessions, she was rich in gifts of soul and body. She had fervent faith in God, virginity, and purity of life, as well as beauty of face. Because of that beauty, the blessed woman was called to end her earthly life in glorious and courageous martyrdom.

It happened in this way. A Turkish man saw how beautiful she was and was seized by fleshly, satanic desire. He began looking for an opportunity to carry out the evil purpose he had set his mind on.

One day, Saint Chryse went out with other women to gather wood. When that man heard of it, he took several other Turkish men to the place where they were cutting wood, seized her, and brought her to his house. First he tried flattery and promises to change her mind and bring her into his religion. He told her that if she converted, he would take her as his lawful wife. At the same time, he threatened her with terrible suffering if she refused. But Chryse was golden not only in name but also in spirit. She felt no fear. Silently calling on the name of the Lord Jesus for help, she said with great courage, “I believe in my Christ and worship Him. He alone is my bridegroom, and I will never deny Him, whatever torments you inflict on me.” When the men heard this, they thought they could not persuade her on their own and turned to other means. Believing that women were better able to deceive other women,

they handed Saint Chryse over to their wives and ordered them to persuade her by every means. The women tried everything they could think of to change her mind. For almost six whole months they urged the blessed Chryse to accept their faith, but in vain. She stood firm on the unshakable rock of faith in Christ. Then they summoned the martyr’s parents and sisters. With grave threats, they ordered them to urge their daughter to convert. Otherwise, they said, they would kill her and harm and punish them as well.

So her parents and sisters came to the martyr. Fear compelled them to do so, though they did not want to. They said and did everything that might soften even the hardest heart. Weeping, they pleaded, “Our dear daughter, have pity on yourself and on us, your parents and sisters. We are all in danger of being destroyed because of you. Deny Christ outwardly, so that you and we may be spared. Christ is merciful and will forgive this sin, committed under necessity and force.” Consider how fierce this battle was, devised by the devil against the martyr. Think what thoughts and feelings of compassion the tears of her mother, father, and sisters might have stirred in the tender young woman. Yet the power of Christ overcame this attack and this scheme of the devil as well.

Noblehearted and discerning, Chryse’s heart burned with love for Christ. The words and tears of her parents and sisters did not sway her. She rose above the claims of flesh and blood, beyond the ordinary bonds of nature. Turning to them, she spoke these remarkable and wise words: “You who urge me to deny Christ, the true God, are no longer my parents and sisters, and I will no longer acknowledge you as such. In your place, I have my Lord Jesus Christ as Father, the Lady Theotokos (God-bearer) as Mother, and the Saints as my brothers and sisters.” With this answer she sent them away. What noble courage!

What true love for God! In this Saint, the words of David the prophet and king were truly fulfilled: “My father and my mother have forsaken me, but the Lord has taken me in.” And so were the Lord’s words: “Do not think that I came to bring peace on earth. I did not come to bring peace, but a sword. For I came to set a man against his father, a daughter against her mother, and a daughter-in-law against her mother-in-law; and a man’s enemies will be those of his own household.” When the men of another faith saw that they had failed to turn Saint Chryse from faith in Christ, they gave up flattery and persuasion and began to torture the martyr terribly. At first,

for three whole months they beat her with rods every day. Then they flayed her, leaving strips of skin hanging from her body for her to see, hoping to frighten her. Blood flowed from her wounds and reddened the ground. Next they heated a spit until it was glowing and drove it through the martyr’s head from one ear to the other, while smoke came from her nose and mouth. Though she suffered torments that could have broken even the strongest men, the martyr of Christ endured them with great courage. She drew strength from the power of the Cross and from her deep, heartfelt love for Christ. Then Saint Chryse heard that Hieromonk Timothy, the former superior of Stavronikita Monastery on the Holy Mountain, was nearby.

He was her spiritual father, so she sent word through a Christian asking him to pray to God that she might be counted worthy to complete the course of her martyrdom in a way pleasing to Him. At last, her cruel, hardhearted tormentors, still unsatisfied after all they had done to her, wondered how she could remain alive. Enraged and unwilling to be overcome by a young woman, they hung Christ’s little lamb from a wild pear tree. Then they rushed at her with their knives and cut apart the virgin’s sacred body. And so good Chryse, tested by so many torments and made radiant like gold in a furnace, gave up her holy soul

into the hands of her immortal bridegroom. She received a double crown: one for her virginity and one for her martyrdom in blood. Now she joins the wise virgins and those who have won the martyr’s crown in their joyful celebration at the right hand of her bridegroom, Christ. With Him she reigns forever and ever. Some Christians secretly took the remains of the courageous virgin martyr and buried them with honor and reverence.

Natural and spiritual kinship. Natural kinship is a bond arising from shared human nature and common blood. Spiritual kinship is a spiritual bond: communion with God and participation in His uncreated grace. This bond and communion come through faith, which is more than accepting a truth with the intellect. It means bringing our whole being into accord with that truth. “My mother and my brothers are those who hear the Word (Logos) of God and do it.”

Just as God is greater than man, spiritual kinship is greater than natural kinship. Through natural kinship we remain human. Through spiritual kinship we become partakers of the divine nature. We become gods by grace: we receive God’s grace and are transformed by it with a good and divine change. We might even say that the ultimate purpose of natural kinship is to lead us into spiritual kinship. That is when natural kinship finds its true worth. But when natural kinship stands in the way of spiritual kinship, obstructing our relationship and communion with God, it becomes a harmful bond,

one we must break. This helps us understand why Saint Chryse sent her relatives away and severed her family ties when they advised her to deny Christ. Parents, too, must take care never to stand in the way of their children’s salvation.

They must love their children with understanding. And what they give them must be truly good and truly beneficial. First and foremost, they must give them Christ.

Παρθενομάρτης και αμίαντη νύμφη του επουράνιου Βασιλέα Χριστού του Θεού ήταν από τα Μογλενά της Μακεδονίας, την αρχαία αλλά και σημερινή Αλμωπία του νομού Πέλλης, από κάποιο χωριό το οποίο ονομαζόταν Σλάτενα. Κατά το γένος ήταν πτωχή, διότι ήταν θυγατέρα κάποιου πτωχού και άσημου χριστιανού, ο οποίος είχε μαζί με αυτή τέσσερις θυγατέρες. Όσο όμως πτωχή ήταν κατά την περιουσία, τόσο πλούσια ήταν κατά τα ψυχικά και φυσικά χαρίσματα. Ψυχικά μεν, διότι είχε θερμή την προς το Θεό πίστη και την παρθενία και τη σωφροσύνη, φυσικά δε κατά την ωραιότητα του προσώπου, για την οποία μάλιστα αξιώθηκε η μακάρια να τελειώσει την εδώ ζωή της με ένδοξο και γενναίο μαρτύριο.

Δε έγινε ως εξής. Κάποιος Τούρκος, καθώς την είδε τόσο ωραία, καταλήφθηκε από σαρκικό και σατανικό έρωτα. Γι' αυτό κοιτούσε να βρει την ευκαιρία να πραγματοποιήσει τον κακό σκοπό που είχε βάλει στο νου του.

Μια μέρα, όταν η Αγία βγήκε με άλλες γυναίκες να μαζέψει ξύλα, το έμαθε ο γαρινός εκείνος και, αφού πήρε μαζί του και άλλους Τούρκους, πήγε στον τόπο εκείνο που έκοβαν τα ξύλα, άρπαξε την Αγία και την πήγε στο σπίτι του. Πρώτα προσπάθησε με κολακίες και υποσχέσεις να αλλάξει το φρόνημά της και να τη φέρει στη θρησκεία του, λέγοντάς της ότι εάν δεχόταν να τουρκέψει, θα την έπαιρνε νόμιμη σύζυγό του. Συγχρόνως άρχισε να την απειλεί, λέγοντας ότι εάν δεν πειθόταν στα λόγια του, είχε να πάθει φοβερά. Εκείνη δε, ως χρυσή όχι μόνο κατά το όνομα αλλά και κατά το φρόνημα, καθώς άκουσε αυτά, δεν δείλιασε καθόλου, αλλά, αφού για βοήθειά της νοερά επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου Ιησού, με πολύ γενναιότητα και θάρρος είπε: «Εγώ τον Χριστό μου πιστεύω και προσκυνώ και Αυτόν μόνο γνωρίζω νυμφίο μου, τον οποίο δεν θα αρνηθώ ποτέ, όσα βάσανα κι αν μου κάνετε». Καθώς άκουσαν εκείνοι αυτά και σκεπτόμενοι ότι μόνοι τους δεν θα μπορούσαν να την καταπείσουν, μεταχειρίστηκαν για το σκοπό τους και άλλα μέσα. Γνωρίζοντας ότι οι γυναίκες από τη φύση τους είναι πιο ικανές από τους άνδρες να ξεγελούν και μάλιστα τις όμοιές τους γυναίκες,

παρέδωσαν την Αγία στις γυναίκες τους με την εντολή με κάθε τρόπο να την καταπείσουν. Εκείνες, αφού την παρέλαβαν, τι δεν έκαναν και τι δεν μηχανεύτηκαν για να την αλλάξουν. Σχεδόν επί ολόκληρο εξάμηνο παρακινούσαν την Ευλογημένη να έρθει στην πίστη τους, αλλά εις μάτην, διότι η Χρυσή ήταν στερεωμένη στην ασάλευτη πέτρα της πίστεως του Χριστού. Έπειτα, κάλεσαν τους ίδιους τους γονείς και τις αδελφές της μάρτυρος και με μεγάλες απειλές τους πρόσταξαν να παρακινήσουν τη θυγατέρα τους να τουρκέψει, διαφορετικά και εκείνη θα θανάτωναν και αυτούς θα έβλαπταν και θα τιμωρούσαν.

Ήρθαν λοιπόν οι γονείς και οι αδελφές κοντά στη μάρτυρα, διότι ο φόβος τους ανάγκαζε να το κάνουν και χωρίς να το θέλουν, είπαν και έκαναν όλα εκείνα που θα μπορούσαν και την πιο σκληρή ψυχή να μαλακώσουν, κλαίγοντας δε και με δάκρυα έλεγαν: «Γλυκιά μας θυγατέρα, σπλαχνίσου τον εαυτό σου και εμάς τους γονείς σου και τις αδελφές σου, που κινδυνεύουμε όλοι να αφανιστούμε για τη δική σου αιτία, και αρνήσου το Χριστό κατά το φαινόμενο για να γλιτώσεις και εσύ και εμείς, και ο Χριστός είναι εύσπλαχνος και θα σου συγχωρήσει την αμαρτία αυτή για την ανάγκη και τη βία». Εδώ ας σκεφτεί καθένας πόσο δυνατός και πόσο μεγάλος ήταν ο πόλεμος αυτός, τον οποίο μηχανεύτηκε ο διάβολος και κίνησε κατά της μάρτυρος, και σε ποιους λογισμούς και συμπάθεια θα μπορούσαν να φέρουν την απαλή Παρθένο τα δάκρυα της μητέρας και του πατέρα και των αδελφών. Αλλά νίκησε η δύναμη του Χριστού και αυτό τον πόλεμο και αυτή τη μεθοδεία του διαβόλου.

Η μεγαλόψυχη και μυαλωμένη Χρυσή, με την καρδιά φλεγόμενη από την αγάπη του Χριστού, δεν κάμφθηκε καθόλου από τα λόγια και τα δάκρυα των γονέων και των αδελφών της, αλλά έγινε πάνω από τη σάρκα και το αίμα και έξω από τους όρους και τους νόμους της φύσεως. Στράφηκε λοιπόν προς τους γονείς και τις αδελφές και είπε αυτά τα αξιοθαύμαστα και σοφά λόγια: «Εσείς που με παρακινείτε να αρνηθώ το Χριστό, τον Αληθινό Θεό, δεν είστε πλέον γονείς και αδελφές μου, ούτε εγώ θέλω να σας ξέρω ως τέτοιους στο εξής. Αλλά αντί για σας, Πατέρα μεν έχω τον Κύριό μου Ιησού Χριστό, Μητέρα δε την Κυρία Θεοτόκο, αδελφούς δε και αδελφές έχω τους Αγίους και τις Αγίες». Και με αυτή την απόκριση τους έδιωξε. Εύγε της μεγαλόψυχης ανδρείας!

Εύγε της προς Θεόν αληθινής αγάπης! Αληθινά στην Αγία αυτή πραγματοποιήθηκε εκείνο που είπε ο Προφητάναξ Δαβίδ: «Ο πατήρ μου και η μήτηρ μου εγκατέλιπόν με, ο δε Κύριος προσελάβετό με». Κι εκείνο που είπε ο Κύριος: «Μη νομίσετε ότι ήλθον βαλείν ειρήνην επί την γην· ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην αλλά μάχαιραν. Ήλθον γαρ διχάσαι άνθρωπον κατά του πατρός αυτού και θυγατέρα κατά της μητρός αυτής και νύμφην κατά της πενθεράς αυτής, και εχθροί του ανθρώπου οι οικιακοί αυτού». Βλέποντας οι αλλόπιστοι ότι δεν κατόρθωσαν τίποτε, απότυχαν να μεταστρέψουν την Αγία από την πίστη του Χριστού, άφησαν τις κολακίες και τα λόγια και άρχισαν να βασανίζουν φρικτά τη μάρτυρα. Στην αρχή

επί τρεις ολόκληρους μήνες τη ράβδιζαν κάθε μέρα. Μετά την έγδαραν και πολλές λωρίδες της άφηναν να κρέμονται για να τις βλέπει και να δειλιάσει. Το αίμα έτρεχε από τις πληγές και κοκκίνιζε το χώμα. Μετά, αφού πύρωσαν μία σούβλα, την πέρασαν από το ένα αυτί της μάρτυρος στο άλλο, ενώ καπνοί έβγαιναν από τη μύτη και το στόμα. Η Μάρτυς του Χριστού, ενώ έπασχε τόσα και τέτοια βασανιστήρια, τα οποία θα μπορούσαν να κάμψουν και τους πιο δυνατούς άνδρες, υπέμενε με μεγάλη γενναιότητα, παίρνοντας δύναμη από τη δύναμη του Σταυρού και τη μεγάλη και εγκάρδια αγάπη του Χριστού. Όταν άκουσε δε η Αγία ότι εκεί κοντά βρισκόταν ο προηγούμενος της Μονής του Σταυρονικήτα του Αγίου Όρους, Ιερομόναχος Τιμόθεος,

τον οποίο είχε πνευματικό της πατέρα, του μήνυσε με κάποιο χριστιανό να δέεται του Θεού, να την αξιώσει να τελειώσει θεάρεστα το δρόμο του μαρτυρίου της. Τέλος, οι ωμοί και σκληρόκαρδοι εκείνοι, μη έχοντας χορτάσει με τα τόσα και τόσα βασανιστήρια που της έκαναν, αλλά απορώντας πώς έμενε ακόμη ζωντανή και δεν είχε πεθάνει, θύμωσαν τόσο και πείσμωσαν, ώστε μη υποφέροντας να νικηθούν από ένα κορίτσι, κρέμασαν την αμνάδα του Χριστού σε μια άγρια απιδιά και τρέχοντας όλοι με τα μαχαίρια τους κατέκοψαν το ιερό σώμα της Παρθένου και έτσι η καλή Χρυσή, αφού με τόσα βάσανα δοκιμάστηκε και λαμπρύνθηκε σαν το χρυσό στο χωνευτήρι, παρέδωσε την Αγία της ψυχή

στα χέρια του αθάνατου νυμφίου της, παίρνοντας διπλό το στεφάνι, της παρθενίας και του μαρτυρίου του αίματος. Τώρα δε συγχορεύει και συναγάλλεται με τις φρόνιμες και αθλοφόρες παρθένες στα δεξιά του νυμφίου της, Χριστού, και μαζί του συμβασιλεύει στους αιώνες των αιώνων. Τα δε αθλητικότατα και παρθενικά λείψανα της μάρτυρος πήραν κρυφά μερικοί χριστιανοί και τα έθαψαν με τιμή και ευλάβεια.

Η φυσική και η πνευματική συγγένεια. Η φυσική συγγένεια είναι σχέση φυσική, δεσμός που απορρέει και προσδιορίζεται από την κοινή φύση, το κοινό αίμα. Η πνευματική συγγένεια είναι δεσμός πνευματικός, είναι κοινωνία με το Θεό, μετοχή της άκτιστης χάριτος του Θεού. Ο δεσμός και η κοινωνία αυτή δημιουργείται με την πίστη, η οποία δεν είναι μόνο νοητική παραδοχή μιας αλήθειας, αλλά συμμόρφωση του όλου ανθρώπου προς την αλήθεια αυτή. Μήτηρ μου και αδελφοί μου ούτοί εισιν οι τον Λόγο του Θεού ακούοντες και ποιούντες Αυτόν.

Δε ότι όσο ανώτερος από τον άνθρωπο είναι ο Θεός, ανώτερη από τη φυσική συγγένεια είναι η πνευματική. Με τη φυσική συγγένεια παραμένουμε άνθρωποι. Με την πνευματική γινόμαστε κοινωνοί θείας φύσεως. Γινόμαστε θεοί κατά χάριν, δηλαδή θεοί με το να πάρουμε τη χάρη του Θεού και να υποστούμε την καλή, τη θεϊκή αλλοίωση από αυτή τη χάρη. Θα μπορούσαμε ακόμη να πούμε ότι τελικός σκοπός της φυσικής συγγένειας είναι να μας οδηγήσει στην πνευματική. Τότε καταξιώνεται η φυσική συγγένεια. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν δηλαδή η φυσική στέκεται εμπόδιο στην επίτευξη της πνευματικής συγγένειας, όταν εμποδίζει τη σχέση και κοινωνία μας με το Θεό, τότε γίνεται απαξία, κακή σχέση,

την οποία πρέπει να διακόψουμε. Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα γιατί η Αγία Χρυσή έδιωξε τους συγγενείς της, διέγραψε τη συγγενική σχέση με τους οικείους της όταν εκείνοι της συμβούλευσαν να αρνηθεί το Χριστό. Αλλά και οι γονείς θα πρέπει να προσέχουν να μη στέκονται εμπόδιο στη σωτηρία των παιδιών τους.

Όχι απλώς να τα αγαπούν, αλλά να τα αγαπούν μετά γνώσεως, όχι απλώς να δίνουν στα παιδιά τους, αλλά να δίνουν τα πραγματικά καλά και πραγματικά ωφέλιμα, από τα οποία το πρώτο και κύριο είναι ο Χριστός.