Saint Argyros of Thessaloniki and the Courage of Martyrdom

The martyr Argyros was from Epanomi, near Thessaloniki. The names of his parents are unknown. Before his martyrdom, he lived in Thessaloniki and worked as a tailor’s assistant. He was a virtuous young man, and God counted him worthy of the grace of martyrdom for Christ. According to written accounts from the people of Thessaloniki, this is what happened. A Christian from Sochos, near Thessaloniki, had been imprisoned in the city for some offense. He could not pay the money the pasha demanded, so the pasha threatened to hang him. Fearing death, the man

said he would become a Muslim. After that promise, they released him from prison. He denied our most holy faith and, alas, professed the faith of the Hagarenes, which the account calls a deception opposed to Christ. They took him to a café in the place called Ta Chtakala to instruct him. When Argyros heard of this, he was filled with divine zeal. More precious than gold or any precious stone, he cast off all fear and even disregarded his own dear life. With remarkable courage he entered the café, where the wretched man who had denied Christ was surrounded by many fierce Janissaries. Then

Argyros stood before him and spoke boldly in front of everyone: “Brother, what a terrible thing you have done in denying Christ, our Creator and Savior! What harm you have done to your soul, giving it over to Hell, which is eternal, unending death, just to escape death in this passing life. Come, brother, come to your senses. Return to yourself, repent, and confess Christ again. They will put you to death. Then die, and offer your blood for Christ. When the need arises, we all have a duty to die for love of Him, because He sacrificed Himself out of love for us.”

How wonderful was the divine zeal of this ardent lover of Christ, the martyr named Argyros, whose soul was as steadfast as a diamond! And how wonderful was his boldness. But blessed Argyros managed to speak only these holy, saving words. At once the whole crowd of fearsome Janissaries rushed at him and beat him savagely, shouting fierce cries. They would surely have killed him, had they not thought to try to turn him from the true faith to their own impious belief.

Hoping to do that, they stopped beating him and stood around him with knives drawn and pistols in hand. “Say you will become a Muslim,” they shouted, “or we will kill you this instant.” But Christ’s champion was not afraid. He cried out that he was a Christian and would not deny his faith, whatever they did to him. He said he would count it his glory and honor, and that he longed to die for his faith and for love of Christ. In a fury, they dragged the Saint before the judge and accused him of what he had done. There too they beat him without mercy, pressing him in every way to deny his holy faith and profess their religion. When they saw that their efforts were useless, for his faith was firm and unshaken, they stopped the beatings and began to flatter him,

promising him gifts and positions of honor in the hope that they might deceive him and change his mind. When this also failed, they threw him, covered in wounds, into prison until he could be questioned again. Two days later, they brought the Saint out and examined him once more. Seeing that he remained steadfast in his faith, the Janissaries demanded that the judge have him hanged. But the judge did not think such a sentence justified. His offense, he said, did not deserve death: every religion expects those who follow it to be zealous in its defense, and everyone should show the kind of love for their faith that this man had shown.

“So,” he said, “if you too are truly zealous for your faith, do not demand his death when he has committed no capital offense. We would bear the blame for such a punishment. Instead, do all you can to bring him over to our faith and win him.” That is what the judge said. But the Janissaries grew furious and shouted, “What are you saying? Are you defending an enemy of our faith? Do you think it right for him to praise his own faith and insult and blaspheme ours in front of us? Do you not judge that worthy of death?”

The judge listened, thought for a moment, and then said, “Since he has blasphemed our faith, he is guilty. I too sentence him to be hanged.” So the savage Janissaries took the Saint and hanged him at a place called Kampa. Argyros, Christ’s victorious champion, received the crown of martyrdom on Friday, May 11, 1806, at the age of eighteen. He now rejoices with Christ’s other glorious martyrs, for he showed a twofold love: love for God and love for his neighbor.

Out of love for his neighbor, and seeking the salvation of the poor man who had denied Christ, he put his own life in danger. And he showed perfect, incomparable love for God by dying for Him. “Greater love has no one than this, that someone lay down his life for his friends.” Many people, we are told, looked at the body of blessed Argyros and saw none of the signs usually found on those who have been hanged. He looked as though he were alive and asleep. It also seemed strange that, for some unknown reason, the martyr’s honored body was taken down the very next day.

They did not leave him hanging for three days, as the Hagarenes usually did at that time. The martyrdom of Christ-loving Saint Christodoulos, which had taken place in the same city in 1777, was similar to that of the victorious Argyros. He too struggled for the Kingdom of Heaven, the Nativity of the Theotokos, the Gospel, the Gospel of Heaven, the Nativity of the Theotokos, the Gospel of Heaven, and the Nativity.

Perhaps especially today, the world calls someone fortunate, and even blessed, when that person lives in comfort, enjoys material goods, or receives honor and praise from others. But Saint Argyros, whom we celebrate today, reminds us of another way to see things: the way of the Gospel.

We should pay close attention to what he said when they pressed him to change his faith: that he was a Christian and would not deny his faith, whatever they did to him; that he would count this his glory and honor; and that he longed to die for his faith and for love of Christ. In place of further comment, let us hear the words of Saint Nicodemus the Hagiorite from the preface to his New Martyrology. “Remember, brothers,” the Saint tells us, “what blessed Paul says: we Christians have been given the gift not only of believing in Christ, but also of suffering for Him. ‘It has been granted to you not only to believe in Him, but also to suffer for His sake.’ Do you see, beloved, how the beatings, prisons, wooden stocks, chains, losses, dishonor, attacks,

persecutions, exile, the seizure of your possessions, and all the other grievous things you suffer—not for any wrongdoing, but solely for your faith and the name of Christ—are divine gifts? Do you see how they are heavenly gifts and honors? They keep you from every kind of evil. They cleanse you and make you shine, as fire purifies and brightens gold: ‘He tested them like gold in a furnace.’ They show that you are true sons and disciples of Jesus Christ, genuine and not false: ‘If you endure discipline, God treats you as sons. For what son is there whom his father does not discipline?’ In short, these sufferings lead you to share Christ’s glory for His sake: ‘If we suffer with Him, we shall also be glorified with Him.’ They bring you those heavenly good things ‘which eye has not seen, nor ear heard, nor have they entered the human heart.’ Therefore, if you are wise, you should prefer to suffer with Christ and for Christ rather than feast and celebrate with others. As Gregory the Theologian says, ‘Suffering with Christ and for Christ is preferable to feasting with others.’”

“I will go further: you should cherish suffering for the sake of our sweetest Jesus Christ even more than raising the dead and working miracles. According to John Chrysostom, suffering for Christ is more wonderful than raising the dead and performing signs. In working miracles, those who perform them are indebted to Christ, who gave them that power. But when people suffer for Him, Christ becomes indebted to them. ‘There, I am the debtor; here, I have Christ as my debtor.’”

This is why Paul took greater pride in the Cross and in his weaknesses—that is, in the tribulations and sufferings he endured for Christ—than in the revelations and miracles he received. “Far be it from me to boast except in the Cross of our Lord Jesus Christ,” and, “I will boast all the more gladly of my weaknesses.”

Αθλητής Αργυρός ήταν από την απονομή, προφανώς την Επανομή, της Θεσσαλονίκης. Τα ονόματα των γονέων του δεν είναι γνωστά. Πριν από το μαρτύριό του έμενε στη Θεσσαλονίκη και ήταν βοηθός κάποιου ράφτη. Ήταν ενάρετος και για την αρετή του ο Θεός τον αξίωσε της χάρης του υπέρ Χριστού μαρτυρίου, το οποίο, κατά τις γραπτές πληροφορίες αξιοποίηση των ανθρώπων της Θεσσαλονίκης, έχει ως εξής. Κάποιος χριστιανός από το Σοχό της Θεσσαλονίκης ήταν κλεισμένος στη φυλακή της Θεσσαλονίκης για κάποιο παράπτωμα και, μη έχοντας να πληρώσει τα χρήματα τα οποία του ζητούσε ο Πασάς, τον απειλούσε εκείνος ότι θα τον κρεμούσε. Αυτός δε, καθώς φοβήθηκε το θάνατο,

ότι τουρκεύει. Μετά την υπόσχεσή του αυτή, τον έβγαλαν από τη φυλακή και μετά την άρνηση της αγιότατης πίστης μας και την ομολογία, αλίμονο, της αντίχριστης πλάνης των Αγαρηνών, τον πήγαν σε ένα καφενείο, στη θέση που λεγόταν τα Χτάκαλα, για να τον νουθετήσουν. Όταν έμαθε αυτό, ο από κάθε χρυσό και κάθε πολύτιμο λίθο ασύγκριτα τιμιότερος Αργυρός καταλήφθηκε από θείο ζήλο και ενθουσιασμό και, απορρίπτοντας κάθε φόβο, καταφρονώντας ακόμη και αυτή τη γλυκύτατη ζωή, μπήκε με μεγάλη ανδρεία και θαυμαστή γενναιότητα μέσα στο καφενείο, στο οποίο ήταν ο ελεεινός αρνησίχριστος, τριγυρισμένος από πολλούς άγριους γενίτσαρους και

αφού στάθηκε μπρος στον αρνητή, είπε προς αυτόν με πολλή παρρησία ενώπιον όλων, χωρίς να υπολογίσει κανένα: «Τι κακό έκανες, αδελφέ, να αρνηθείς τον Χριστό, τον Ποιητή και Σωτήρα μας! Τι μεγάλο κακό έκανες, ταλαίπωρε, στην ψυχή σου, να την παραδώσεις στην κόλαση, η οποία είναι αιώνιος και ατελεύτητος θάνατος, για να αποφύγεις αυτόν τον πρόσκαιρο θάνατο. Έλα, έλα, αδελφέ, σε αίσθηση, έλα στον εαυτό σου και μετανόησε και ομολόγησε πάλι το Χριστό. Θα σε θανατώσουν. Απόθανε, πρόσφερε το αίμα σου για τον Χριστό, διότι έχουμε χρέος όλοι να πεθάνουμε για την αγάπη Του όταν είναι ανάγκη, διότι και Εκείνος θυσιάστηκε για τη δική μας αγάπη».

Θαυμαστός ο θείος ζήλος του θερμότατου εραστού του Χριστού, του αργυρώνυμου και αδαμάντινου την ψυχή μάρτυρος, και θαυμαστή η παρρησία του. Αυτούς όμως μόνο τους ιερούς και σωτήριους λόγους πρόφθασε να πει ο μακάριος Αργυρός. Αμέσως όρμησε εναντίον του όλο εκείνο το πλήθος των φοβερών γενιτσάρων και τον έδειραν άγρια, αλαλάζοντας με βάρβαρες ιαχές. Και ασφαλώς θα τον θανάτωναν, εάν δεν τους ερχόταν ο λογισμός να επιχειρήσουν να τον μεταστρέψουν από την ευσέβεια στη δική τους μιαρά ασέβεια.

Με την ελπίδα λοιπόν αυτοί σταμάτησαν τον δαρμό και στάθηκαν τριγύρω του κρατώντας γυμνά μαχαίρια και πιστόλια, κραυγάζοντας: «Ή πες ότι τουρκεύεις ή αυτή τη στιγμή σε θανατώνουμε». Αυτά μεν έκαναν εκείνοι. Ο δε του Χριστού αθλητής, χωρίς καθόλου να δειλιάσει, φώναξε ότι είναι χριστιανός και την πίστη του δεν την αρνείται ό,τι κι αν του κάμουν, και μάλιστα ότι θα έχει αυτό δόξα και τιμή του, πολύ δε επιθυμεί να πεθάνει για την πίστη και την αγάπη του Χριστού. Κατόπιν αυτού έσυραν τον Άγιο με πολλή μανία και αγριότητα και τον οδήγησαν στον κριτή, καταγγέλλοντας το τόλμημά του. Τον έδειραν κι εκεί άσπλαχνα και ανηλεώς, βιάζοντάς τον με κάθε τρόπο να αρνηθεί την αγία του πίστη και να ομολογήσει τη δική τους θρησκεία. Βλέποντας όμως ότι μάταια κοπίαζαν, διότι η πίστη του ήταν στέρεη και ακλόνητη, έπαψαν τους δαρμούς και άρχισαν να τον κολακεύουν,

υποσχόμενοι δώρα και αξιώματα με την πονηρή ελπίδα μήπως και μπορέσουν να τον ξεγελάσουν και να αλλάξουν τη γνώμη του. Αλλά καθώς ούτε και με αυτόν τον τρόπο το κατόρθωσαν, τον έριξαν καταπληγωμένο στη φυλακή μέχρι που θα εξεταζόταν για δεύτερη φορά. Μετά δύο μέρες έβγαλαν τον Άγιο από τη φυλακή και τον υπέβαλαν σε νέα εξέταση. Βλέποντας δε οι γενίτσαροι ότι αυτός παρέμενε σταθερός και αμετάτρεπτος στην πίστη του, ζήτησαν από τον κριτή να κρεμαστεί. Ο κριτής όμως δεν έβρισκε εύλογο να εκδώσει τέτοια απόφαση, λέγοντας ότι δεν ήταν το έγκλημά του για θάνατο, επειδή, καθώς έλεγε, έτσι απαιτεί κάθε θρησκεία, να είναι δηλαδή ζηλωτές και υπέρμαχοί της

εκείνοι οι οποίοι την παραδέχονται, και τέτοιο ζήλο, τέτοια αγάπη πρέπει να δείχνει κάθε άνθρωπος για την πίστη του, καθώς έδειχνε εκείνος. «Λοιπόν», είπε, «αν αληθινά είστε κι εσείς ζηλωτές θερμοί της πίστεώς σας, μη ζητάτε να θανατωθεί χωρίς να είναι ένοχος θανάτου και μας βαρύνει η τέτοια τιμωρία του, αλλά προσπαθήστε, όσο είναι δυνατόν, να τον φέρετε στην πίστη μας για να τον κερδίσουμε». Αυτά είπε ο κριτής. Εκείνοι, όμως, εξαγριώθηκαν εναντίον του και φώναζαν: «Τι λέγεις; Τον εχθρό της πίστεώς μας δικαιώνεις; Είναι καλό; Το κρίνεις εύλογο να επαινεί τη δική του πίστη και να υβρίζει και να βλασφημεί εμπρός μας την πίστη μας; Δεν κρίνεις τούτο άξιο θανάτου;»

Αφού άκουσε εκείνος, συλλογίστηκε λίγο και έπειτα είπε: «Επειδή λοιπόν βλασφήμισε την πίστη μας, ένοχος είναι και δίνω κι εγώ την απόφαση να κρεμαστεί». Έτσι πήραν τον Άγιο θηριώδεις γενίτσαροι και τον κρέμασαν στον τόπο που λεγόταν Καμπά, και ο καλλίνικος του Χριστού αθλητής Αργυρός έλαβε του μαρτυρίου τον στέφανο κατά το έτος 1806, την ενδεκάτη του μηνός Μαΐου, ημέρα Παρασκευή, σε ηλικία 18 ετών, και συναγάλλεται με τους άλλους ένδοξους μάρτυρες του Χριστού, καθότι έδειξε τη διπλή αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον.

Προσμέντω πλησίον διώδησης. για την αγάπη και σωτηρία του ταλαίπωρου αρνησίχριστου εξέθεσε τη δική του ζωή σε κίνδυνο, προς δε τον Θεόν, διότι έδειξε τέλεια και ασύγκριτη αγάπη, επειδή απέθανε γι' Αυτόν. Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις την ψυχήν αυτού θη υπέρ των φίλων αυτού. Πολλοί, καθώς είπαν, παρατήρησαν και δεν είδαν στο νεκρό σώμα του ευλογημένου Αργυρού κανένα σημάδι από εκείνα που παρουσιάζονται στους κρεμασμένους, αλλά φαινόταν αυτό σαν να είναι ζωντανό και να κοιμάται. Παράδοξο ακόμη φάνηκε το ότι το τίμιο του μάρτυρος σώμα, για άγνωστη αιτία, το ξεκρέμασαν αμέσως την επόμενη μέρα,

δεν το άφησαν εκεί κρεμασμένο τρεις μέρες όπως συνήθιζαν τότε οι Αγαρηνοί. Παρόμοιο προς το μαρτύριο του καλλινίκου αυτού Αργυρού ήταν και το μαρτύριο του φιλόχριστου Χριστοδούλου, που έγινε στην ίδια πόλη νωρίτερα, κατά το έτος 1777, διότι και εκείνος αγωνίστηκε Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Ευαγγέλιο των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο Ουρανών, των Γέννησης.

Ίσως περισσότερο σήμερα, ο κόσμος θεωρεί κάποιον ότι ζει καλά, γι' αυτό και τον μακαρίζει, όταν ζει εν αναπαύσει και απολαμβάνει τα υλικά αγαθά ή και τιμάται και δοξάζεται από τους ανθρώπους. Όμως ο σήμερα εορταζόμενος Άγιος Αργυρός έρχεται να μας θυμίσει μια άλλη εκτίμηση των πραγμάτων, την ευαγγελική.

Νομίζουμε ότι αξίζει ιδιαίτερα να προσέξουμε εκείνα που είπε, καθώς τον πίεζαν να αλλαξοπιστήσει, ότι δηλαδή είναι χριστιανός και την πίστη του δεν την αρνείται, ό,τι κι αν του κάμουν, και μάλιστα ότι θα έχει αυτό δόξα και τιμή του, πολύ δε επιθυμεί να πεθάνει για την πίστη και την αγάπη του Χριστού. Αντί δε άλλου σχολίου, ας παραθέσουμε σχετικούς λόγους του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου από το προοίμιό του στο Νέο Μαρτυρολόγιο. «Ενθυμηθείτε, αδελφοί», μας λέγει λοιπόν ο Άγιος, «εκείνο όπου λέγει ο μακάριος Παύλος, ότι εις ημάς τους χριστιανούς εδόθη χάρισμα, όχι μόνον το να πιστεύομεν εις τον Χριστόν, αλλά και το να πάσχομεν διά τον Χριστόν. Υμίν εχαρίσθη ου μόνον το εις Αυτόν πιστεύειν, αλλά και το υπέρ Χριστού πάσχειν. Βλέπετε, αγαπητοί, πως οι δαρμοί, οι φυλακές, τα κούτσουρα, οι αλυσίδες, οι ζημίες, οι ατιμίες, οι καταδρομές,

οι διωγμοί, οι εξορίες, οι διαρπαγές των υπαρχόντων και όλα τα άλλα βαρέα κακά όπου πάσχετε, όχι διά καμίαν κακίαν σας, αλλά διά μόνη την πίστη και το όνομα του Χριστού. Βλέπετε, λέγω, πως τα αυτά είναι χαρίσματα θεϊκά, πως είναι δωρεές και αξιώματα ουράνια, διατί αυτά σας κάνουν να απέχετε από κάθε είδος κακίας. Διατί αυτά σας καθαρίζουν και σας λαμπρύνουν, καθώς το πυρ λαμπρύνει και καθαρίζει το χρυσάφι. Ως χρυσόν εν χωνευτηρίω εδοκίμασεν αυτούς. Διατί αυτά σας αποδεικνύουν πως είστε υιοί και μαθηταί του Ιησού Χριστού αληθινοί και όχι ψευδείς, γνήσιοι και όχι νόθιοι. Ει παιδείαν υπομένετε, ως υιοίς υμίν προσφέρεται ο Θεός. Τις γαρ εστιν υιός, ον ου παιδεύει πατήρ; Και απλώς, διατί τα τοιαύτα πάθη σας κάμνουν να συνδοξαστείτε με τον Χριστόν και διά τον Χριστόν. Είπερ συμπάσχομεν, ίνα και συνδοξασθώμεν, και σας προξενούν εκείνα τα ουράνια αγαθά, α οφθαλμός ουκ είδε, και ους ουκ ήκουσε, και επί καρδίαν ανθρώπου ουκ ανέβη. Όθεν, ως φρόνιμοι, περισσότερο πρέπει να προτιμάτε το να πάσχετε με τον Χριστό και διά τον Χριστόν, παρά το να τρυφάτε με τους άλλους και να ξεφαντώνετε. Το μετά Χριστού πάσχειν και υπέρ Χριστού του μετά των άλλων τρυφάν αιρετότερον, λέγει ο Θεολόγος Γρηγόριος.

Είπομεν, και μεγαλύτερον, καλύτερα πρέπει να αγαπάτε το να παιδεύεστε διά τον γλυκύτατον Ιησούν Χριστόν, παρά το να ανασταίνετε νεκρούς και να κάνετε θαύματα. Διατί εκείνο από τούτο είναι θαυμασιότερον κατά τον θείον Χρυσόστομον, και γαρ εστί όντως το πάσχειν υπέρ Χριστού, τους νεκρούς ανιστάν και σημεία ποιείν πολλώ θαυμαστότερον. Διότι εκεί μεν εις τα θαύματα χρεώστες γίνονται οι θαυματουργούντες εις τον Χριστόν, όστις τους έδωκε την του θαυματουργείν δύναμη. Εδώ δε εις τα παθήματα χρεώστης γίνεται ο Χριστός εις τους δι' Αυτόν πάσχοντας. Εκεί μεν οφειλέτης ειμί, ενταύθα δε οφειλέτην έχω Χριστόν.

Τούτο και ο Παύλος περισσότερον εκαυχάτο εις τον Σταυρόν και εις τας ασθενείας, ήτοι εις τας θλίψεις και πάθη όπου υπέμεινε διά τον Χριστόν, παρά εις τας αποκαλύψεις και εις τα θαύματα όπου έκαμεν. Εμοί δε μη γένοιτο καυχάσθαι ει μη εν τω Σταυρώ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και ήδιστα ουν μάλλον καυχήσομαι εν ταις ασθενείαις μου.