Saint Agapitus of Kiev: Healing, Humility, and Faith

Saint Agapitus, whom we commemorate today, was from Kiev. He came to the Caves during the lifetime of Saint Anthony, the founder of the Kiev Caves Lavra. He longed for Saint Anthony to receive him and grant him the sacred monastic habit. After the customary period of testing, Anthony tonsured him and kept him close. Agapitus saw Saint Anthony lovingly care for the sick and heal them with herbs and prayer, and he wanted to follow his example. Whenever a brother fell ill, the compassionate Agapitus left his cell and his hesychia, his inner stillness, and hurried to him. He sat beside the sick brother and met every need without complaint until he recovered.

He prayed fervently and without ceasing to Jesus Christ, the Physician of souls and bodies, for the sick brother’s health. If the illness went on for a long time and the brother lost heart and began to complain, the Saint strengthened and comforted him with loving words. By humbly following the example of his spiritual father, Saint Anthony, Agapitus was counted worthy by God of the same grace to work miracles. Through the power of Christ, he healed every kind of illness, praying and giving the sick a few of the herbs he himself ate. Word of him soon spread through Kiev.

Crowds of Christians suffering from many kinds of illness began coming to the monastery, where Agapitus healed them. At that time there was a physician in Kiev, Armenian by faith and ancestry, who was famous for his skill in diagnosis and treatment. After a brief examination, he could tell what a patient suffered from, whether he would recover or die, and when. If he judged the condition critical, he refused to take the case. Once, a sick boyar, a courtier of Prince Vsevolod, was brought to the Kiev Caves Monastery. The Armenian physician had left him without hope, telling him plainly that he would die in eight days.

Saint Agapitus prayed over the sick man, then gave him a few herbs from his own plate to eat. The man was healed at once. After this miracle, Agapitus’s fame as a healer reached its height. The Armenian was consumed with jealousy and accused the blessed man of being a charlatan and a false miracle worker. He even wanted to disgrace him before the people. So he sent a dying man to the monastery with trusted servants who were as malicious as he was.

He had instructed them to give the man a poisonous drink without arousing suspicion. Then his death would be certain. Everything happened just as the wicked Armenian had arranged. As soon as the sick man drank the poison...

He began thrashing like a fish and foaming at the mouth. Death was already upon him. Seeing him die, the Saint brought a few herbs from his table and, with difficulty, put them into the dying man’s mouth. Then he knelt beside him and pleaded fervently with God. Before long, the man came to himself, regained his strength, and stood up. When the Armenian heard what had happened, he was beside himself with rage. He ordered his men to find a way to give the Saint himself the poison. Pretending to be devout pilgrims, they went to him and cunningly offered him the poison as a healthful drink,

asking him to drink it and bless them. The Saint drank it, but suffered no harm. The Lord, who promised His servants that ‘if they drink anything deadly, it will not hurt them’ (Mark 16:18), now delivered blessed Agapitus from the poison’s deadly effects. Not long afterward, Prince Vladimir Vsevolodovich Monomakh fell ill. He was then in Chernigov. The Armenian physician tried everything he could to help him, without success. The prince came close to death. In desperation, he sent word to John, the abbot of the Lavra, asking him to send Agapitus the healer to Chernigov

to heal him through the grace God had given him. Abbot John called the Saint and told him of the sick prince’s request. But blessed Agapitus, who had never left the monastery, answered humbly: ‘Honored spiritual father, if I go to heal the prince, I must also go to everyone else who has the same need.’

‘All people are equal before God. So I ask your blessing to stay away from the place where human praise awaits me, for I promised God to avoid it until my last breath. Give me your blessing to go somewhere else and hide for a while, until this difficulty passes. But if you wish to send me to Chernigov, I will obey.’

‘Not as I will, but as You will’ (Matthew 26:39). Abbot John marveled at his disciple’s virtue and humility and did not insist. He told the prince’s messengers that he could not compel Agapitus; they could try to persuade him themselves. As might be expected, their efforts failed too. The Saint would not change his mind. At last, they asked for a few herbs from Agapitus’s plate. Abbot John agreed with their request and instructed the Saint to comply. And so he did. The prince tasted the herbs they brought him and was healed at once. Overjoyed at his recovery, Vladimir gathered a great deal of gold and

set out with a large entourage for the Kiev Caves Monastery, hoping to reward and honor the man who had saved him. But when humble Agapitus learned he was coming, he ran off and hid. The abbot and the brothers searched but could not find him. Disappointed, the prince gave the gold to the abbot, venerated in the Church, and departed. A few days later, though, he sent one of his boyars with many gifts for the Saint. The boyar found Agapitus in his cell and laid the gifts at his feet. The Saint told him, ‘My child, I never accept payment for healings, because they are accomplished through the power of Christ, not my own.’

‘So I cannot accept your master’s offering now, either.’ ‘The man who sent me knows you accept no payment, Father,’ the boyar replied. ‘But please, do not grieve the man whom God made well through your prayers. Accept these gifts and use them as you think best. Give them to the poor, if you wish.’ ‘May it be blessed,’ said the Saint. ‘But tell the man who sent you that, if he wants to please the One who saved him from death, he should share the rest of his wealth with the poor as well. I will not be able to help him another time. From my heart I ask him to heed this, so that something worse does not befall him.’ With those words, Agapitus, who took no payment,

picked up the gifts, hurried out of his cell, and threw them down beside the door. Then he vanished and hid somewhere unknown. When the boyar came out, he saw the gifts lying on the ground, but the Saint was nowhere to be found. It was as though the earth had swallowed him. The boyar gathered the gifts and took them to the abbot. On returning to the prince, he told him and his courtiers what had happened. They all glorified God and His faithful servant Agapitus, who placed his hope of reward in Heaven, where neither moth nor decay destroys and thieves do not break in and steal (Matthew 6:19–20): the Lord’s eternal treasures, prepared for those who faithfully steward His gifts.

Then Prince Vladimir began, as the Saint had instructed him, to share his wealth generously with the poor. In time, God permitted Agapitus the healer himself to fall ill. The Armenian physician seized the opportunity to visit him, pretending to be concerned for his health. ‘Tell me, spiritual father,’ he asked the Saint mockingly, ‘which herb will cure your illness?’ ‘Whichever the Lord, the Physician of souls and bodies, reveals,’ the blessed man answered without malice.

‘This man knows nothing about medicine. He has no idea what he is doing,’ the physician declared arrogantly, giving the people nearby a knowing look. Then he took the Saint’s hand and said solemnly, ‘I tell you truly, you have no more than three days to live. I give you my word: if you do not die within three days, I will change my life and become a monk like you.’ Saint Agapitus was indignant. ‘Is this your skill?’ he asked sternly. ‘Instead of saving people, you foretell their death. If you can, heal me. If you cannot, why do you say I will die in three days? The Lord has made known to me that He will take me to Himself in three months.’ But the Armenian persisted. ‘Do not cling to such empty hopes. Can you not see what a state you are in? There is no chance you will live longer than I have told you.’ Meanwhile,

someone brought a sick man from Kiev to the Saint for healing. Through God’s miraculous intervention, Agapitus immediately rose from his bed and went to the table to get a few herbs. ‘Here is the herb that will heal me. Look at it and come to your senses,’ he told the astonished physician, who stared at him standing there. ‘That does not look like one of our herbs,’ the Armenian said awkwardly. ‘It resembles a plant that grows near Alexandria.’ The Saint laughed at his ignorance and gave the sick man some to eat, while he himself knelt in prayer. Before long, the man was healed. Then Agapitus turned to the physician. ‘Please, have some of my herbs too.’

‘I cannot, Father. In our tradition we fast for four days this month, and today is one of those days.’ ‘What faith do you belong to?’ the Saint asked in surprise. ‘Have you not heard of me? I am Armenian.’ ‘Armenian!’ the Saint cried out in righteous anger. ‘How did you dare, betrayer of Orthodoxy, to come in here? How did you dare defile my cell and take my sinful hand in your heretical hands? Leave, you deeply misguided and impious man!’ The physician left in shame. As God had made known to him, Agapitus lived another three months. On June 1, he reposed peacefully and was buried by the brothers

in the cave of Saint Anthony. Some time later, the physician came to the abbot of the Kiev Caves Monastery, brokenhearted and humbled. ‘I am leaving behind the error of the Armenians,’ he said, weeping in repentance. ‘I embrace Holy Orthodoxy, the one true faith, and long to serve our Lord Jesus Christ by taking the sacred monastic habit. Blessed Agapitus appeared to me yesterday and said, “You promised to renounce your error and become a monk. If you turn back now, you will destroy your soul. God is not mocked” (Galatians 6:7). Now I believe that Agapitus is a Saint.’

And so the physician embraced the Orthodox faith, remained at the monastery, and became a monk. He devoted the rest of his life to healing the wounds of his own soul and pleasing the great Physician, Jesus Christ.

How living and true our faith is! And how those who stay far from it wrong themselves. Some reject it outright, considering it outdated or beneath their intelligence. Others do not reject it in principle, yet in daily life they refuse to live by it, to let this faith guide their lives. That is, they refuse to live according to the Gospel and the teaching of the Church. Beyond this, today’s account of the Saint gives us an opportunity to consider illness and healing. The first and most important thing we must always bear in mind

The first and most important thing to remember is that there was no illness in Paradise before the Fall. Sin estranged humanity from the grace of God, and so brought about all the suffering we know today. Illness is one part of that suffering, and it leads to death. How can we, and how should we, face illness during this life? How should we regard medicine and drugs? Here the Fathers of our Church are our guides. Saint Basil the Great tells us that, just as God gave us skills such as farming, weaving, and building to help our weakened nature after the Fall, so too He gave us medicine and the use of remedies. When we fall ill, then, we may take medicines and accept the care of doctors. But it is a mistake to forget God and place all our hope for healing in doctors and medicines. They are themselves gifts from God; and unless God wills it, no healing can take place. When He does will it, healing can come even without medicine, through His uncreated grace alone, as we saw in the account of the saint we celebrate today,

Agapitus the Healer. There is, of course, a third possibility: healing comes neither through medicine nor through a miracle of God's grace, and the illness continues. Even then, God's love is at work. As Saint Basil the Great also says, the Lord healed some with the words, “I will; be cleansed,” while He left others to struggle with illness so that the trial might strengthen them. This helps us understand why some Saints healed others miraculously, yet often suffered themselves from persistent illnesses that did not go away. Whatever the case,

let us always remember that God allows all painful things for our good, and that He will not let us be tempted beyond what we can bear.

Illnesses of the body, and the care we take to recover from them, should remind us of the illnesses of the soul: the sinful passions. They should also remind us to care for the soul's healing, so that the passions may be transformed into virtues.

Ο σήμερα εορταζόμενος Όσιος Αγαπητός ήταν από την πόλη του Κιέβου και πήγε στα σπήλαια στα χρόνια του Οσίου Αντωνίου, του κτίτορος της Λαύρας των Σπηλαίων. Με πόθο πολύ ζητούσε από τον Όσιο να τον δεχθεί και να τον τιμήσει με το πανίερο μοναχικό σχήμα. Και εκείνος, μετά την κανονική δοκιμασία, τον έκειρε και τον κράτησε κοντά του. Βλέποντας ο Αγαπητός τον Όσιο Αντώνιο να υπηρετεί με αγάπη τους ασθενείς και να τους θεραπεύει με τα βότανα και την προσευχή του, θέλησε να γίνει μιμητής του. Αν κάποιος αδελφός αρρώσταινε, ο σπλαχνικός Αγαπητός άφηνε το κελί του και την ησυχία του και έτρεχε στον άρρωστο. Καθόταν δίπλα του και ικανοποιούσε αγόγγυστα όλες του τις ανάγκες μέχρι να αναρρώσει.

Έκανε αδιάλειπτη θερμή προσευχή στον Ιατρό των ψυχών και των σωμάτων, Ιησού Χριστό, υπέρ της υγείας του ασθενούς αδελφού. Κι αν η αρρώστια συνεχιζόταν για πολύ καιρό και ο αδελφός έχανε την υπομονή του και μεμψιμοιρούσε, ο Άγιος τον ενίσχυε και τον παρηγορούσε με λόγους αγάπης και παρακλήσεως. Ακολουθώντας έτσι ταπεινά το παράδειγμα του γέροντά του, Οσίου Αντωνίου, ο φιλόθεος Αγαπητός αξιώθηκε από το Θεό της ίδιας θαυματουργικής χάρητος. Με τη δύναμη του Χριστού θεράπευε όλες τις παθήσεις, κάνοντας προσευχή και δίνοντας στους αρρώστους να φάνε λίγα χόρτα από κείνα που έτρωγε ο ίδιος. Η φήμη του δεν άργησε να διαδοθεί στην πόλη του Κιέβου.

Πλήθη χριστιανών που βασανίζονταν από ποικίλες ασθένειες άρχισαν να συρρέουν στη Μονή και να θεραπεύονται από τον ιαματικό Αγαπητό. Την εποχή εκείνη υπήρχε στο Κίεβο ένας γιατρός, Αρμένιος κατά την πίστη και το γένος, διάσημος για τις διαγνωστικές και θεραπευτικές του ικανότητες. Με μια σύντομη εξέταση μπορούσε να καταλάβει από τι έπασχε ο άρρωστος, αν θα γινόταν καλά ή αν θα πέθαινε και πότε. Αν αντιλαμβανόταν ότι η κατάστασή του ήταν κρίσιμη, δεν τον αναλάμβανε. Κάποτε έφεραν στη Μονή των Σπηλαίων έναν άρρωστο βογιάρο, αυλικό του ηγεμόνα Βσεβόλοντ. Ο Αρμένιος γιατρός τον είχε απελπίσει, λέγοντάς του απερίφραστα πως θα πέθαινε σε οκτώ μέρες.

Ο Όσιος Αγαπητός προσευχήθηκε πάνω από τον ασθενή και κατόπιν του έδωσε να φάει λίγα χόρτα από το πιάτο του. Ο άρρωστος θεραπεύτηκε αμέσως. Μετά από αυτό το θαύμα, η δόξα του ιαματικού Αγαπητού έφτασε στο αποκορύφωμά της. Ο Αρμένιος έλιωνε από ζήλια και κατηγορούσε το μακάριο σαν κομπογιαννίτη και ψευτοθαυματοποιό. Θέλησε μάλιστα να τον ρεζιλέψει στους ανθρώπους. Με έμπιστους υπηρέτες του, όμοιούς του στην κακία, έστειλε στη Μονή έναν ετοιμοθάνατο.

Τους είχε δασκαλέψει να του δώσουν με τρόπο να πιει ένα φαρμακερό υγρό. Έτσι θα ήταν βέβαιος ο θάνατός του. Όλα έγιναν όπως τα είχε προετοιμάσει ο μιαρός Αρμένιος. Μόλις ήπιε το δηλητήριο ο άρρωστος...

Άρχισε να σπαρταράει σαν ψάρι και να βγάζει αφρούς από το στόμα. Ο θάνατος τον είχε κιόλας αγγίξει. Ο Όσιος, βλέποντάς τον να πεθαίνει, έφερε λίγα χόρτα από το τραπέζι του και τα έβαλε με δυσκολία στο στόμα του ετοιμοθάνατου. Ύστερα γονάτισε μπροστά του και παραδόθηκε σε θερμή ικεσία προς το Θεό. Πριν περάσει πολλή ώρα, ο ετοιμοθάνατος συνήλθε, γέμισε ζωή και σφρίγος και σηκώθηκε όρθιος. Όταν πληροφορήθηκε το γεγονός ο Αρμένιος, λύσσαξε από το κακό του. Διέταξε τους ανθρώπους του να βρουν τρόπο και να ποτίσουν με το φαρμάκι τον ίδιο τον Όσιο. Εκείνοι πήγαν σαν ευλαβείς τάχα προσκυνητές και με πολλή πονηρία του πρόσφεραν το δηλητήριο σαν ωφέλιμο ποτό,

παρακαλώντας τον να το πιει και να τους ευλογήσει. Ο Όσιος το ήπιε, αλλά δεν έπαθε τίποτα. Ο Κύριος που υποσχέθηκε στους δούλους του ότι «κάν θανάσιμόν τι πίωσιν, ου μη αυτούς βλάψει» λύτρωσε και τώρα τον μακάριο Αγαπητό από τη θανατηφόρα δράση του δηλητηρίου. Δεν πέρασε πολύς καιρός και αρρώστησε ο ηγεμόνας Βλαδίμηρος Βσεβολοντόβιτς ο Μονομάχος. Βρισκόταν τότε στο Τσερνίγκοφ. Ο Αρμένιος γιατρός πάσχιζε με όλα τα μέσα που διέθετε να τον βοηθήσει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο ηγεμόνας έφτασε στα πρόθυρα του θανάτου. Απελπισμένος τότε, ειδοποίησε τον ηγούμενο της Λαύρας, Ιωάννη, παρακαλώντας τον να στείλει στον Τσερνίγκοφ τον ιαματικό Αγαπητό για

να τον θεραπεύσει με τη χάρη που είχε από το Θεό. Ο ηγούμενος Ιωάννης κάλεσε τον Όσιο και του μετέφερε την παράκληση του άρρωστου ηγεμόνα. Αλλά ο μακάριος, που ποτέ δεν είχε βγει από το μοναστήρι, είπε ταπεινά: «Τίμιε Γέροντα, αν πάω στον ηγεμόνα για τη θεραπεία του, τότε πρέπει να πηγαίνω και στους άλλους που έχουν παρόμοια ανάγκη.

Οι άνθρωποι είναι ίσοι ενώπιον του Θεού. Ζητώ λοιπόν την ευλογία σου να μην αναχωρήσω για το μέρος όπου με περιμένει ανθρώπινη δόξα, γιατί υποσχέθηκα στο Θεό να την αποφεύγω μέχρι την τελευταία μου αναπνοή. Δώσε μου την ευχή σου να φύγω σε άλλο μέρος και να κρυφτώ προσωρινά μέχρι να περάσει αυτή η δυσκολία. Αν όμως θελήσεις να με στείλεις εσύ στο Τσερνίγκοφ, θα κάνω υπακοή».

«Ουχ ως εγώ θέλω, αλλ' ως συ». Ο ηγούμενος Ιωάννης θαύμασε την αρετή και την ταπείνωση του υποτακτικού του και δεν επέμεινε. Είπε στους απεσταλμένους του ηγεμόνα πως δεν μπορεί να τον πιέσει. Αν μπορούσαν εκείνοι, ας τον έπειθαν. Αλλά, όπως ήταν φυσικό, και των απεσταλμένων οι προσπάθειες έμειναν άκαρπες. Ο Όσιος ήταν ανένδοτος. Όταν είδαν και απόειδαν, ζήτησαν τουλάχιστον λίγα χόρτα από το πιάτο του Αγαπητού. Το αίτημά τους αυτό το συμμερίστηκε και ο ηγούμενος Ιωάννης, που έδωσε εντολή στον Όσιο να υπακούσει. Έτσι και έγινε. Ο πρίγκιπας γεύτηκε τα χόρτα που του έφεραν και αμέσως έγινε καλά. Τρελός από τη χαρά για τη σωτηρία του, ο Βλαδίμηρος πήρε μπόλικο χρυσάφι και

ξεκίνησε με μεγάλη συνοδεία για τη Μονή των Σπηλαίων, θέλοντας να αμείψει και να τιμήσει το σωτήρα του. Μόλις όμως ο ταπεινός Αγαπητός πληροφορήθηκε την άφιξή του, έτρεξε και κρύφτηκε. Όσο κι αν έψαξαν, ο ηγούμενος και οι αδελφοί δεν μπόρεσαν να τον βρουν. Στενοχωρημένος ο ηγεμόνας έδωσε το χρυσάφι στον ηγούμενο, προσκύνησε στην εκκλησία και έφυγε. Αλλά σε λίγες μέρες έστειλε ένα βογιάρο του με πολλά δώρα για τον Όσιο. Ο βογιάρος βρήκε τον Αγαπητό στο κελί του και απόθεσε τα δώρα μπροστά στα πόδια του. Ο Όσιος τότε του είπε: «Παιδί μου, ποτέ δεν παίρνω αμοιβή για τις θεραπείες, γιατί αυτές γίνονται όχι με τη δική μου δύναμη, αλλά με τη δύναμη του Χριστού».

«Γι' αυτό και τώρα δεν μπορώ να δεχτώ αυτή την προσφορά του κυρίου σου». «Το γνωρίζει, Πάτερ, και εκείνος που με έστειλε πως δεν παίρνεις αμοιβή», αποκρίθηκε ο βογιάρος. «Αλλά σε παρακαλώ, για να μην λυπήσεις τον άνθρωπο που έκανε υγιή ο Θεός με τη δική σου μεσολάβηση, δέξου αυτά τα δώρα και χρησιμοποίησέ τα όπως εσύ νομίζεις. Μοίρασέ τα, αν θέλεις, στους φτωχούς». «Να είναι ευλογημένο», τότε είπε ο Όσιος. «Πες όμως σ' αυτόν που σε έστειλε ότι, αν θέλει να είναι ευάρεστος σ' Εκείνον που τον γλίτωσε από το θάνατο, να μοιράζει στους φτωχούς και από την υπόλοιπη περιουσία του, γιατί δεν θα μπορέσω να τον βοηθήσω άλλη φορά. Τον παρακαλώ με την καρδιά μου να υπακούσει, για να μην τον βρουν χειρότερα». Και λέγοντας αυτά ο ανάργυρος Αγαπητός

πήρε τα δώρα και, βγαίνοντας βιαστικά από το κελί του, τα πέταξε έξω, δίπλα στην πόρτα. Ο ίδιος εξαφανίστηκε και κρύφτηκε σε άγνωστο μέρος. Βγαίνοντας ο βογιάρος έξω, είδε τα δώρα πεταμένα κάτω και πουθενά τον Όσιο. Λες και τον είχε καταπιεί η γη. Τα μάζεψε τότε και τα πήγε στον ηγούμενο. Όταν επέστρεψε στον ηγεμόνα, διηγήθηκε σε εκείνον και τους αυλικούς του ό,τι είχε συμβεί, και όλοι δόξασαν το Θεό και το γνήσιο δούλο του Αγαπητό, ο οποίος στήριζε την ελπίδα της αμοιβής του στον ουρανό, όπου ούτε σής ούτε βρώσις αφανίζει και όπου κλέπται ου διορύσσουσιν ουδέ κλέπτουσιν τους αιώνιους θησαυρούς του Κυρίου, τους ετοιμασμένους για τους πιστούς οικονόμους των χαρισμάτων Του.

Τότε ο ηγεμόνας Βλαδίμηρος άρχισε, κατά την εντολή του Οσίου, να μοιράζει απλόχερα τα πλούτη του στους φτωχούς. Κάποτε όμως παραχώρησε ο Θεός να αρρωστήσει και ο ιαματικός Αγαπητός. Βρήκε τότε ευκαιρία και τον επισκέφθηκε ο Αρμένιος γιατρός, ενδιαφερόμενος δήθεν για την υγεία του. «Δε μου λες, Γέροντα», ρώτησε ειρωνικά τον Όσιο, «με τι χόρτο θεραπεύεται η δική σου αρρώστια;» «Με εκείνο που θα υποδείξει ο Κύριος, ο Ιατρός των ψυχών και των σωμάτων», αποκρίθηκε με ακακία ο μακάριος.

«Ιδέα δεν έχει αυτός εδώ από γιατρική. Είναι τελείως άσχετος», αποφάνθηκε με υπεροψία ο γιατρός, κοιτάζοντας με νόημα τους ανθρώπους που βρίσκονταν εκεί. Ύστερα έπιασε το χέρι του Οσίου και είπε με επισημότητα: «Σου λέω στα αλήθεια ότι δεν έχεις πάνω από τρεις ημέρες ζωής. Σου δίνω το λόγο μου, αν σε τρεις μέρες δεν πεθάνεις, εγώ αλλάζω ζωή και γίνομαι μοναχός σαν εσένα». Στα λόγια αυτά ο Όσιος Αγαπητός αγανάκτησε. «Αυτή είναι η τέχνη σου;» είπε αυστηρά. «Αντί να σώζεις, προλέγεις το θάνατο. Αν είσαι ικανός, θεράπευσέ με. Αν όχι, τότε γιατί λες πως θα πεθάνω σε τρεις μέρες; Ο Κύριος με πληροφόρησε ότι θα με πάρει κοντά Του μετά από τρεις μήνες». Αλλά ο Αρμένιος επέμενε. «Μην έχεις τέτοιες μάταιες ελπίδες. Δεν βλέπεις τα χάλια σου; Αποκλείεται να ζήσεις περισσότερο από όσο σου λέω». Στο μεταξύ,

έφεραν στον Όσιο κάποιον άρρωστο από το Κίεβο για να τον θεραπεύσει. Εκείνος, με θαυματουργική επέμβαση του Θεού, σηκώθηκε αμέσως από την κλίνη και πήγε στο τραπέζι για να πάρει λίγα χόρτα. «Να το χόρτο της θεραπείας μου. Δες το και συνετίσου», είπε στο γιατρό που τον κοίταζε με έκπληξη να στέκεται όρθιος. «Αυτό δεν φαίνεται να είναι από τα δικά μας χόρτα», είπε αμήχανα ο Αρμένιος. «Μοιάζει με ένα φυτό που φυτρώνει στην περιοχή της Αλεξάνδρειας». Γέλασε ο Όσιος με την αμάθειά του και έδωσε στον ασθενή να φάει, ενώ ο ίδιος γονάτισε σε προσευχή. Σε λίγο ο άνθρωπος είχε θεραπευθεί. Κατόπιν ο θείος Αγαπητός στράφηκε στο γιατρό. «Φάε κι εσύ, σε παρακαλώ, από τα χόρτα μου».

«Δεν μπορώ, Πάτερ, γιατί εμείς έχουμε αυτό το μήνα τέσσερις ημέρες νηστεία και η σημερινή μέρα είναι νηστήσιμη». «Μα σε ποια πίστη ανήκεις εσύ;» ρώτησε με απορία ο Όσιος. «Καλά, δεν έχεις ακούσει για μένα; Είμαι Αρμένιος». «Αρμένιος!» φώναξε ο Όσιος με ιερή οργή. «Και πώς τόλμησες, προδότη της Ορθοδοξίας, να μπεις εδώ μέσα; Πώς τόλμησες να βεβηλώσεις το κελί μου και να πιάσεις στα αιρετικά σου χέρια το δικό μου αμαρτωλό χέρι; Φύγε από εδώ, πλανεμένε ασεβέστατε». Ντροπιασμένος έφυγε ο γιατρός. Ο θεοφιλής Αγαπητός έζησε, όπως τον είχε πληροφορήσει ο Θεός, τρεις μήνες ακόμη και την 1η Ιουνίου εκοιμήθη ειρηνικά και ενταφιάστηκε από τους αδελφούς

στο σπήλαιο του Οσίου Αντωνίου. Μετά από λίγο καιρό, ο γιατρός εμφανίστηκε συντετριμμένος και τεταπεινωμένος στον ηγούμενο της Μονής των Σπηλαίων. «Αφήνω την πλάνη των Αρμενίων», είπε κλαίγοντας μετανιωμένος. «Ασπάζομαι την Αγία Ορθοδοξία, τη μόνη αληθινή πίστη, ποθώ να υπηρετήσω τον Κύριό μας Ιησού Χριστό φορώντας το Άγιο Μοναχικό σχήμα. Μου εμφανίστηκε χθες ο μακαριστός Αγαπητός και μου είπε: “Υποσχέθηκες να αρνηθείς την πλάνη σου και να γίνεις μοναχός. Αν τώρα υπαναχωρήσεις, θα καταστρέψεις την ψυχή σου. Ο Θεός ου μυκτηρίζεται”. Τώρα πια πιστεύω ότι ο Αγαπητός είναι Άγιος».

Πράγματι, ο γιατρός ασπάστηκε την ορθόδοξη πίστη, έμεινε στη Μονή και έγινε μοναχός, αφιερώνοντας την υπόλοιπη ζωή του στην ίαση των τραυμάτων της δικής του ψυχής και στην ευαρέστηση του μεγάλου γιατρού Ιησού Χριστού.

Πόσο ζωντανή και αληθινή είναι η πίστη μας και πόσο αδικούν τον εαυτό τους όσοι μένουν μακριά από αυτή, είτε απορρίπτοντάς την εντελώς, θεωρώντας την σαν κάτι το ξεπερασμένο ή ανάξιο της νοημοσύνης τους, είτε ναι μεν δεν την απορρίπτουν θεωρητικά, στην καθημερινή όμως πράξη αρνούνται να ζήσουν σύμφωνα με αυτή, να ρυθμίσουν τη ζωή τους με γνώμονα αυτή την πίστη, δηλαδή να ζήσουν σύμφωνα με το Ευαγγέλιο και τη διδασκαλία της Εκκλησίας. Πέρα όμως από αυτό, το σημερινό συναξάρι μάς δίνει την ευκαιρία να δούμε το θέμα της αρρώστιας και της θεραπείας της. Το πρώτο και βασικό, το οποίο χρειάζεται πάντα να έχουμε υπόψη μας,

είναι ότι αρρώστιες στον Παράδεισο, πριν από την πτώση, δεν υπήρχαν. Η αμαρτία αποξένωσε τον άνθρωπο από τη χάρη του Θεού και έτσι προκλήθηκε όλη η ταλαιπωρία την οποία γνωρίζουμε σήμερα, μια από τις εκδηλώσεις της οποίας είναι η αρρώστια, η οποία καταλήγει στο θάνατο. Πώς μπορούμε και πρέπει να αντιμετωπίσουμε την αρρώστια μέχρι που να φύγουμε από τη ζωή αυτή; Πώς να βλέπουμε την ιατρική και τα φάρμακα; Και εδώ έχουμε βοηθούς και οδηγούς τους πατέρες της Εκκλησίας μας. Ειδικότερα ο Μέγας Βασίλειος μας λέγει ότι, όπως κάθε τέχνη, παραδείγματος χάριν η γεωργία, η υφαντική, η οικοδομική κλπ., δόθηκε από το Θεό για βοήθεια στην μετά την πτώση ασθενή φύση μας, έτσι μας παραχωρήθηκε και η ιατρική και η φαρμακευτική. Μπορούμε λοιπόν, όταν αρρωσταίνουμε, να χρησιμοποιούμε τα φάρμακα και να δεχόμαστε τις υπηρεσίες των γιατρών. Είναι όμως σφάλμα να ξεχνάμε το Θεό και να εξαρτάμε τη θεραπεία μας από τους γιατρούς και τα φάρμακα. Αφενός μεν διότι αυτά είναι δημιουργήματα και δώρα του Θεού, αφετέρου δε διότι εάν δεν θέλει ο Θεός, καμιά θεραπεία δεν μπορεί να επέλθει και, αντίθετα, όταν θέλει ο Θεός, μπορεί να γίνει θεραπεία ακόμη και χωρίς φάρμακα, με μόνη την άκτιστη χάρη Του, όπως αυτό είδαμε στο συναξάρι του σήμερα εορταζομένου

Αγαπητού του Ιαματικού. Βέβαια υπάρχει και η τρίτη περίπτωση, κατά την οποία δεν επέρχεται θεραπεία ούτε με φάρμακα ούτε με τη χάρη του Θεού και η αρρώστια παρατείνεται. Αλλά και πάλι έχουμε εκδήλωση της αγάπης του Θεού. Διότι, όπως λέγει και πάλι ο Μέγας Βασίλειος, ο Κύριος, ενώ άλλους τους θεράπευσε με μόνο το «θέλω, καθαρίσθητι», άλλους τους άφησε να αγωνίζονται στις αρρώστιές τους για να τους κάνει δοκιμότερους με τον πειρασμό. Έτσι μπορεί να εξηγηθεί πως κάποιοι Άγιοι, ενώ θεράπευαν θαυματουργικά άλλους, οι ίδιοι πολλές φορές έπασχαν από αρρώστιες που επέμεναν και δεν θεραπεύονταν. Όπως και να έχει το πράγμα,

πάντα να έχουμε υπόψη μας ότι όλα τα δυσάρεστα τα επιτρέπει ο Θεός για το καλό μας και ότι δεν θα μας αφήσει να πειραστούμε περισσότερο από όσο μπορούμε να αντέξουμε.

Οι αρρώστιες του σώματος και οι φροντίδες για την αποθεραπεία του θα πρέπει να μας θυμίζουν τις αρρώστιες της ψυχής, που είναι τα αμαρτωλά πάθη, και τη φροντίδα την οποία θα πρέπει να επιδείξουμε για τη θεραπεία, δηλαδή τη μεταμόρφωση των παθών σε αρετές.