Orthodox Ascetics and the Healing of the Soul

Procopius lived in the time of Emperor Leo the Isaurian, an iconoclast who reigned in the first half of the eighth century after Christ. He became a monk and pursued ascetic discipline with great care. Having cleansed himself of every passion and stain, he courageously rebuked the heretics who denied the Incarnation of God the Word by refusing to venerate Christ’s icon. He proclaimed the truth of Orthodoxy in words and through the many hardships and afflictions he endured. Thus he became a great confessor of the Orthodox faith. After working many miracles and edifying many people through his God-inspired teaching, he departed to the Lord.

Scripture, Holy Scripture.

The venerable fathers Asclepius and James, whom we commemorate today, struggled in the ascetic life in the Syrian wilderness during the fifth century after Christ. Asclepius first lived among many brothers and suffered no harm from their company. Then he lived as a hermit and was counted worthy of a double crown. The venerable James shut himself in a small cell near a village called Umizas. He lit neither fire nor lamp. People could not see him, but he answered them through an opening dug into the side of the cell. Though he was more than ninety years old, he never left that cell. Having struggled in this way to the end, these blessed men

were counted worthy of the crowns of ascetic discipline for God’s sake, and they rejoice without end with Christ the Master.

Thalelaeus, whose memory our Church also celebrates today, came from Cilicia in Asia Minor and lived in the fifth century after Christ. Drawn to the ascetic life, he went to the city of Gabala in Syria. About twenty stadia, or two and a half kilometres, from the city, the saint found a high place with a shrine dedicated to demons, where pagans offered many sacrifices. He built a small hut there. When the demons saw Thalelaeus, the man of God, arrive, they tried to kill him. But they could not succeed, because the saint’s unwavering faith in God

drew God’s grace, which protected and helped him. Unable to harm the saint, the demons grew furious. They rushed at the trees in the area and suddenly uprooted more than five hundred of them. When even this failed to frighten him away, they tried other ways. At night they gathered with wailing and howling, displaying burning torches to sow fear in his heart. But he scorned all their schemes, and at last the demons left him and went away. The saint took two large wheels, joined them with widely spaced planks, suspended the structure, and lived inside it for ten years.

Because he was a large man, he could not raise his head while seated there. He was always bent over, with his face resting on his knees. Theodoret, bishop of Cyrrhus, once visited him and asked why he followed this form of ascetic discipline. The saint replied, “I have committed many sins, and I firmly believe that the punishments sinners will suffer are real. So I devised this new way of life, bringing some moderate suffering upon my body now to lessen the weight of the punishments that threaten me in the Hell to come.” Those punishments are worse than the sufferings of this life

not only in degree but also in kind, because they are imposed upon us against our will. Anything forced upon a person against their will is deeply painful. By contrast, suffering we choose, however hard and painful, is a lesser evil because we accept it freely. So if these small sufferings lessen the great punishments to come, I surely gain a great deal.”

When Theodoret heard this, he greatly admired the saint’s wisdom. The saint undertook struggles beyond those customary among ascetics, devising even greater ones for himself; he also understood why he did so and taught others. The people living nearby said that his prayers worked many miracles. Both people and animals were healed through him of many ailments. Moved by this saint, the local pagans abandoned the impiety they had inherited and the darkness that covered them. Through the light of faith, they came to know God. With their guidance and help, the saint tore down the shrine dedicated to demons and built a church there in the name of the victorious martyrs. Having struggled in this way, the blessed man departed to the Lord,

whom he had longed for with all his heart and who had called him to receive the unfading crown of ascetic discipline.

The ascetic discipline we see in the saintly ascetics of our Church, including those we commemorate today, is astonishing and often beyond ordinary human strength. Some hear of it, revere it, and are edified. Others think it eccentric or mad and pass it by with a condescending smile. Yet everything of God, everything in the Church, has a reason and a purpose. Its logic is one of healing, rather than legal judgment. The passions are illnesses of the soul, and salvation is its complete healing. The Church understands how these illnesses work in the soul and treats them accordingly. The soul’s fundamental illness is

self-love, the root passion. Through it, a person turns away from God and sins, almost always seeking pleasure in the flesh and in the world. But the pleasure of sin is inevitably followed by pain, either in this life or after bodily death. If the soul is not cleansed here of self-love through the pains of ascetic discipline or trials it did not choose, that unhealed passion will bring it the unending pains of Hell. Every passing pleasure of sin strengthens self-love. Every pain and hardship, whether chosen or endured against our will, weakens it and helps heal the soul.

That healing is love for God and salvation. This is why the saints, in their wisdom, embraced the pains of ascetic discipline and added labour to labour: so that, through God’s grace, they might be cleansed as fully as possible, escape eternal suffering, and, loving God, behold Him and rejoice.

Προκόπιος έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Λέοντος του Ισαύρου, που ήταν εικονομάχος και που βασίλεψε κατά το πρώτο ήμισυ του ογδόου μετά Χριστόν αιώνος. Έγινε μοναχός και επιδόθηκε στην άσκηση με ακρίβεια και, έχοντας καθαρίσει εντελώς τον εαυτό του από κάθε πάθος και κάθε κηλίδα, έλεγξε με ανδρεία τους αιρετικούς εκείνους που αθετούσαν τη σάρκωση του Θεού Λόγου, καθώς δεν προσκυνούσαν την εικόνα του Χριστού. Έτσι, διεκήρυξε την αλήθεια της Ορθοδοξίας με λόγια, αλλά και με πολλές κακοπάθειες και θλίψεις. Κατά αυτόν τον τρόπο, αναδείχθηκε μέγας ομολογητής της Ορθοδόξου πίστεως, αφού δε έκανε πολλά θαύματα και πολλούς ωφέλησε με την ένθεη διδασκαλία του, απήλθε προς τον Κύριο.

Γραφή, Αγία Γραφή.

Οι εορταζόμενοι Όσιοι πατέρες Ασκληπιός και Ιάκωβος αγωνίζονταν ασκητικά στις ερημιές της Συρίας κατά τον 5ο μετά Χριστόν αιώνα. Και ο μεν Ασκληπιός, αφού έζησε προηγουμένως με πολλούς και δεν βλάφθηκε από τη συνοδεία των αδελφών, μετά έζησε την ερημική ζωή και έτσι αξιώθηκε διπλούς στεφάνους. Ο δε Όσιος Ιάκωβος, κλεισμένος σε μικρό κελί, κοντά σε ένα χωριό που ονομαζόταν Ουμιζάς, δεν άναβε φωτιά, ούτε λυχνάρι, δεν βλεπόταν από τους ανθρώπους, αλλά αποκρινόταν μέσω κάποιου τόπου που ήταν πλάγια σκαμμένος. Και μολονότι ήταν περισσότερο των ενενήντα χρόνων γέροντας, δε βγήκε όμως από το κελί εκείνο. Κατά αυτόν τον τρόπο αγωνιζόμενοι μέχρι τέλους οι μακάριοι,

αξιώθηκαν των στεφάνων της κατά Θεόν ασκήσεως και συναγάλλονται ατελεύτητα με τον Δεσπότη Χριστό.

Θαλέλαιος, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας επιτελεί, καταγόταν από την Κιλικία της Μικράς Ασίας και άκμασε κατά τον 5ο μετά Χριστόν αιώνα. Καθώς αγάπησε την ασκητική ζωή, πήγε στην πόλη των Γαβάλων που βρισκόταν στη Συρία. Σε απόσταση 20 σταδίων, περίπου 2,5 χιλιομέτρων από την πόλη, βρήκε ο Άγιος τόπο υψηλό, όπου υπήρχε ναός αφιερωμένος στους δαίμονες, στον οποίο γινόταν πολλές θυσίες από τους ειδωλολάτρες, και έκτισε μικρή καλύβα. Βλέποντας οι δαίμονες την άφιξη του ανθρώπου του Θεού, του Θαλελαίου, προσπάθησαν να τον θανατώσουν, όμως με κανένα τρόπο δεν μπορούσαν να το επιτύχουν, διότι η προς τον Θεό αδίστακτη πίστη του Οσίου

προσέλκυε τη χάρη του Θεού που τον φύλαγε και τον βοηθούσε. Μη μπορώντας λοιπόν οι δαίμονες να βλάψουν τον Όσιο, οργίστηκαν πολύ και όρμησαν στα δέντρα της περιοχής, από τα οποία ξερίζωσαν ξαφνικά περισσότερα από πεντακόσια. Επειδή και με αυτό δεν μπόρεσαν να φοβήσουν και να διώξουν τον αγωνιστή του Χριστού, το προσπάθησαν με άλλους τρόπους. Μαζεύονταν τη νύχτα με θρήνους και ολολυγμούς, παρουσίαζαν αναμμένες λαμπάδες και έτσι επεδίωκαν να ενσπείρουν το φόβο στην καρδιά του Οσίου. Επειδή δε εκείνος καταφρόνησε όλες τις πλεκτάνες τους, γι' αυτό οι δαίμονες τον άφησαν τελικά και έφυγαν. Ο Όσιος πήρε δυο μεγάλους τροχούς, τους ένωσε με αραιές σανίδες, τους κρέμασε και κάθισε εκεί μέσα επί δέκα έτη.

Επειδή δε είχε μεγάλο σώμα, δεν μπορούσε όταν καθόταν να σηκώσει προς τα πάνω το κεφάλι του, αλλά έσκυβε πάντα και είχε το πρόσωπο στηριγμένο στα γόνατά του. Σε αυτόν τον Όσιο πήγε κάποτε ο επίσκοπος Κύρου Θεοδώρητος και τον ρώτησε για ποιο λόγο μεταχειριζόταν τον τρόπο εκείνο της ασκήσεως. Ο δε Όσιος αποκρίθηκε: «Επειδή έκανα πολλές αμαρτίες, πιστεύω δε ακράδαντα ότι είναι αληθινές οι τιμωρίες εκείνες που θα υποστούν οι αμαρτωλοί, γι' αυτό εφεύρα τον νέο αυτό τρόπο ζωής, προκαλώντας στο σώμα μου κάποιες μέτριες τιμωρίες στην παρούσα ζωή, για να ελαφρώσω το βάρος των απειλουμένων εκείνων τιμωριών της μελλούσης κολάσεως». Εκείνες δε οι τιμωρίες είναι χειρότερες από τις τωρινές

όχι μόνο κατά το ποσό, αλλά και κατά το ποιόν, διότι είναι βίαιες και χωρίς τη θέλησή μας. Οτιδήποτε δε είναι βίαιο και χωρίς τη γνώμη του ανθρώπου είναι λυπηρότατο. Αντίθετα, ό,τι είναι θεληματικό, έστω κι αν είναι κοπιαστικό και λυπηρό, είναι κατώτερο κακό, διότι γίνεται με τη θέληση και όχι με τη βία. Εάν λοιπόν με τις μικρές αυτές θλίψεις λιγοστεύω τις μέλλουσες μεγάλες τιμωρίες, βεβαίως αποκτώ μεγάλο κέρδος.

Άκουσε αυτά ο Θεοδώρητος, θαύμασε πολύ για τη σύνεση του Οσίου, διότι όχι μόνο αγωνιζόταν περισσότερο από τα συνηθισμένα στους ασκητές, εφευρίσκοντας μόνος άλλους μεγαλύτερους αγώνες, αλλά κοντά σε αυτά γνώριζε γνώριζε και το γιατί, και το δίδασκε και στους άλλους. Έλεγαν δε εκείνοι που κατοικούσαν εκεί τριγύρω ότι πολλά θαύματα έκανε ο Όσιος αυτός με την προσευχή του, όχι μόνο στους ανθρώπους, αλλά ακόμη και στα ζώα, καθώς και άνθρωποι και ζώα θεραπεύονταν μέσω αυτού από πολλά πάθη. Από τον Όσιο αυτόν παρακινούμενοι οι ειδωλολάτρες που κατοικούσαν στον τόπο εκείνο άφησαν την πατρική ασέβεια και το σκοτάδι που τους κάλυπτε και ήλθαν σε θεογνωσία με το φως της πίστεως. Αυτούς μεταχειριζόμενος ο Όσιος ως οδηγούς και συνεργούς γκρέμισε τον εκεί ναό των δαιμόνων και έκτισε ιερό ναό επ' ονόματι των καλλινίκων μαρτύρων. Με τέτοιο τρόπο αφού αγωνίστηκε ο Μακάριος, απήλθε προς τον Κύριο

τον οποίο ολόψυχα πόθησε και από τον οποίο προσκλήθηκε για να λάβει τον άφθαρτο στέφανο της ασκήσεως.

Εντυπωσιακή και πολλές φορές υπερφυσική είναι η άσκηση που βλέπουμε στους Αγίους ασκητές της Εκκλησίας μας όπως τους σήμερα εορταζομένους. Μερικοί την ακούν, την ευλαβούνται και ωφελούνται και άλλοι τη θεωρούν λόξα ή τρέλα και χαμογελώντας συγκαταβατικά αντιπαρέρχονται. Όμως όλα τα του Θεού, τα πάντα στην Εκκλησία είναι λογικά, γίνονται κατά λόγον, έχουν τη λογική τους. Λογική όχι νομική, αλλά θεραπευτική. Τα πάθη είναι αρρώστιες της ψυχής και η σωτηρία πλήρης θεραπεία της ψυχής. Και η θεραπευτική της Εκκλησίας γνωρίζει τις παθολογικές διεργασίες της ψυχής και ανάλογα ενεργεί. Η βασική αρρώστια της ψυχής είναι

η φιλαυτία, κατά την οποία ο άνθρωπος απομακρύνεται από το Θεό και αμαρτάνει σχεδόν πάντα για την ηδονή, για την απόλαυση της σάρκας και του κόσμου. Την ηδονή όμως της αμαρτίας την ακολουθεί απαραίτητα ο πόνος είτε στην παρούσα ζωή είτε μετά το σωματικό θάνατο. Εάν η ψυχή δεν καθαριστεί από το πάθος της φιλαυτίας εδώ με τους πόνους είτε της ασκήσεως είτε των αθέλητων πειρασμών, αυτό το αθεράπευτο πάθος θα της προκαλεί τους ατελεύτητους πόνους της κολάσεως. Κάθε πρόσκαιρη ηδονή της αμαρτίας δυναμώνει το πάθος της φιλαυτίας και κάθε οδύνη, πόνος, είτε αθέλητος είτε θεληματικός, το αποδυναμώνει και συντελεί στη θεραπεία της ψυχής

που είναι η αγάπη προς το Θεό και σωτηρία. Να λοιπόν γιατί οι Άγιοι ως έξυπνοι και συνετοί επιδίδονταν στους πόνους της ασκήσεως και πρόσθεταν κόπους πάνω στους κόπους για να καθαριστούν όσο γινόταν περισσότερο με τη χάρη του Θεού και έτσι να γλιτώσουν από τους αιώνιους πόνους και αγαπώντας τον Θεό να τον βλέπουν και να ευφραίνονται.