Martyrs, Hanani, and Trust in God

Matrona lived in the early days of Christianity, when the Gospel was fiercely persecuted by Gentiles and Jews alike. Thessalonica was home to large Jewish communities, and some Jews held public office. Matrona served in the household of one such man, who held a high military rank. His wife, also Jewish, was named Pantila. Unknown to her employers, Matrona had embraced the Christian faith. For a time, no one knew. She carried out her duties so faithfully that she won her mistress’s favor.

In time, however, her faith came to light. While her mistress went to the synagogue, Matrona took every opportunity to worship at the Christian Church. Other servants grew suspicious, watched her, and reported her to Pantila. Pantila immediately summoned Matrona and demanded the truth. Matrona confessed that she was a Christian, and Pantila beat her brutally. When her anger subsided, Pantila regretted the violence and hoped that gentler words would bring Matrona back to the Jewish faith. But she failed. Matrona bore no grudge for the abuse.

She remained faithful to what her conscience told her. She refused to deny Christ and told the proud, stubborn Pantila that she felt sorry for her, because she remained in the shadow of Judaism. Pantila then ordered Matrona to be whipped without mercy. Almost dead, Matrona was thrown into prison after being reported to the authorities as a Christian. There she gave her holy soul to God and received the martyr’s crown, more glorious than any royal crown. Pantila, the cruel woman responsible for her death, met the consequences of her wickedness: one day she slipped from a height and fell to her death.

Today our Church also commemorates the martyr Philetus and those who suffered with him: his wife Lydia, their children Theoprepius and Macedon, Amphilochius, Duke of Slavonia, and Cronides, an official known as a commentariensis. They lived under Emperor Hadrian, who reigned from AD 117 to 138. As Christians, they worshiped God every day. Blessed Philetus was arrested with Lydia and their two children and brought before the emperor. Unable to answer the saint’s wisdom, the emperor sent Philetus and his wife to Amphilochius, Duke of Slavonia, in what is now Slovenia.

Amphilochius had them hung from a wooden frame and ordered them beaten. Seeing the saints’ patient endurance, Cronides the commentariensis came to believe in Christ. He boldly confessed his faith and was immediately imprisoned with the others. That night, as the saints sang hymns and prayed, heavenly angels appeared and strengthened them for their martyrdom. In the morning they were brought before Amphilochius, who had them thrown into a cauldron of boiling oil and resin. And behold the miracle: the cauldron immediately cooled. Astonished, Duke Amphilochius believed in Christ and stepped into the cauldron himself, saying, “Lord Jesus Christ, help me.” Then he heard a divine voice

saying, “Your prayer has been heard. Come up here to me.” When the emperor learned what had happened, he left Rome for Slavonia, furious and making threats. On arriving, he ordered a cauldron full of oil to be heated for a long time and all six saints to be thrown into it. This was done, but by God’s grace they all remained unharmed. Shamed by the miracle, the emperor returned to Rome. The saints prayed, gave thanks to God, and entrusted their souls to Him, receiving the crowns of martyrdom.

The prophet Hanani, whom our Church also commemorates today, lived during the reign of King Asa of Judah in the tenth century before Christ. At first, with God’s help, Asa had driven back an attack by the king of Syria. Later, however, Asa made an alliance with that king and sent him gold and silver to secure his help in a war against the kingdom of Israel. The prophet Hanani then came to Asa and rebuked him for this unlawful alliance. He said, “Because you relied on the king of Syria and did not rely on the Lord your God, the Syrian army has escaped from your hand.

Were the Ethiopians and Libyans not a great army, with many chariots and horsemen? Yet because you relied on the Lord, He delivered them into your hand. The eyes of the Lord look over all the earth, and He shows His strength on behalf of those who trust Him completely. But now you have disregarded this. From this time on, you will have wars.” Asa became angry and imprisoned the prophet. The Church, however, numbers this courageous preacher of the truth among her saints.

In daily life, a person can fall into two mistaken extremes. On one side, he may act while placing his hope in himself and in human strength. On the other, he may do nothing and expect God to do everything. Faith is more than accepting certain beliefs; it is trust. Trust is faith put into action. When I truly believe in someone, I trust that person. Because I believe that God is all-powerful and loves me, I rely on Him. If I rely on myself or someone else instead of God,

it means I do not truly believe in God. I have put someone else in His place. This is abhorrent to God, because it leads a person into error and ruin. “Cursed is the man who puts his hope in man, who makes human strength his support, and whose heart turns away from the Lord. Blessed is the man who trusts in the Lord, and whose hope is the Lord.” Yet trusting and hoping in God completely, and relying on Him alone, does not mean that we sit idle. A person must act with all his strength, do the best he can, and fulfill his duty.

Then he must leave the outcome to God and look to Him alone for it. We believe that anyone who wants to be a person of God can follow this rule: act as though everything depends on you, and hope as though everything depends on God.

Έζησε κατά τους αρχαίους χρόνους του Χριστιανισμού, κατά τους οποίους το Ευαγγέλιο καταδιωκόταν άγρια όχι μόνο από τους εθνικούς αλλά και από τους Ιουδαίους. Η Θεσσαλονίκη ήταν από τα μεγάλα κέντρα των Ιουδαϊκών συνοικισμών. Μερικοί δε από τους Ιουδαίους υπηρετούσαν και σε δημόσιες θέσεις. Η Ματρώνα υπηρετούσε στο σπίτι ενός τέτοιου Εβραίου, ο οποίος κατείχε ένα από τα ανώτερα στρατιωτικά αξιώματα και ήταν νυμφευμένος με μια επίσης Εβραία, η οποία ονομαζόταν Παντίλα. Εν αγνοία δε των κυρίων της, η υπηρέτρια είχε ασπαστεί τη χριστιανική πίστη. Για κάποιο καιρό το πράγμα έμενε καθ' ολοκληρίαν άγνωστο. Η δε ακρίβεια με την οποία εκτελούσε η Ματρώνα την υπηρεσία της εξασφάλιζε την εύνοια της κυρίας της.

Με τον καιρό όμως αποκαλύφθηκε. Ενώ η Εβραία δέσποινα πήγαινε στη συναγωγή, η Ματρώνα προσπαθούσε να επωφελείται κάθε ευκαιρία για να εκτελεί τα θρησκευτικά της καθήκοντα στη χριστιανική εκκλησία. Άλλες υπηρέτριες, οι οποίες την υποψιάστηκαν, την κατασκόπευσαν και την κατήγγειλαν στην Παντίλα. Αυτή η φανατικότατη Ιουδαία φώναξε αμέσως τη Ματρώνα και ζήτησε να της πει όλη την αλήθεια. Η Ματρώνα ομολόγησε τη χριστιανική της ιδιότητα, η δε Παντίλα την κακοποίησε άγρια. Αφού συνήλθε από την οργή της, μετανόησε για τη βία και σκληρότητα με την οποία συμπεριφέρθηκε, έλπισε δε ότι με την κολακεία θα κατόρθωνε να επαναφέρει τη Ματρώνα στον Ιουδαϊκό νόμο. Δεν το κατόρθωσε όμως. Η Ματρώνα, χωρίς καμιά μνησικακία για την κακοποίηση,

όμως προς ό,τι της υπαγόρευε η συνείδησή της. Όχι μόνο δεν δέχτηκε να αρνηθεί τον Χριστό, αλλά και δήλωσε προς την αγέρωχη και πείσμονα Εβραία ότι τη λυπούνταν, διότι έμενε στην Ιουδαϊκή σκιά. Τότε η Παντίλα διέταξε και τη μαστίγωσαν ανηλεώς. Σχεδόν δε ημιθανή την έριξαν στη φυλακή, αφού την κατήγγειλαν στους άρχοντες ως χριστιανή. Εκεί παρέδωσε στον Θεό την αγία της ψυχή και κέρδισε έτσι το μαρτυρικό στέφανο, λαμπρότερο από κάθε βασιλικό στέμμα. Ενώ η Παντίλα, η σκληρή και φονική αριστοκράτισσα Εβραία, έλαβε τα επίχειρα της κακίας της. Κάποια μέρα γλίστρησε από ψηλά και υπέστη θανάσιμη πτώση.

Μάρτυς του Χριστού Φιλητός, του οποίου τη μνήμη σήμερα επίσης η Εκκλησία μας επιτελεί, και αυτοί οι οποίοι άθλησαν μαζί του, Λυδία η σύζυγός του, Θεοπρέπιος και Μακεδών τα παιδιά τους, Αμφιλόχιος ο Δούκας και Κρονίδης ο Κομενταρίσιος, ζούσαν κατά τους χρόνους του Αυτοκράτορα Αδριανού, ο οποίος βασίλευσε από το 117 μέχρι το 138 μετά Χριστόν. Χριστιανοί κατά την πίστη λάτρευαν καθημερινά τον Θεό. Συνελήφθη ο μακάριος Φιλητός με τη σύζυγό του Λυδία και τα δυο του παιδιά Θεοπρέπιο και Μακεδόνα και οδηγήθηκαν στον βασιλέα. Εκείνος, επειδή δεν μπόρεσε να αντισταθεί εις τη σοφία του Αγίου, απέστειλε αυτόν και τη σύζυγό του στον Αμφιλόχιο, ο οποίος ήταν Δούκας της Σλαβωνίας, της σημερινής Σλοβενίας,

ο δε εκείνος τους κρέμασε σε ξύλο και διέταξε να τους δείρουν. Βλέποντας την υπομονή και την καρτερία των Αγίων, ο Κομενταρίσιος Κρονίδης πίστευσε στον Χριστό, ομολόγησε την πίστη του αυτή με θάρρος και ρίχθηκε αμέσως με τους άλλους στη φυλακή. Κατά τη νύχτα, και ενώ οι Άγιοι έψαλαν και προσεύχονταν, φάνηκαν ουράνιοι άγγελοι, οι οποίοι τους ενθάρρυναν και τους δυνάμωναν στον αγώνα του μαρτυρίου. Το πρωί δε οδηγήθηκαν στον Αμφιλόχιο, ο οποίος τους έριξε σε καζάνι με λάδι που έβραζε και ρητίνη. Και ιδού το θαύμα, αμέσως ο λέβητας ψυχράθηκε. Θαύμασε ο Δούκας Αμφιλόχιος για το θαύμα που έγινε, πίστευσε στον Χριστό και μπήκε κι αυτός μέσα στον λέβητα λέγοντας: «Κύριε Ιησού Χριστέ, βοήθει μοι». Τότε άκουσε φωνή θεϊκή

που έλεγε: «Εισακούστηκε η δέησή σου και ανέβα εδώ σε μένα». Όταν έμαθε αυτά ο βασιλέας, αναχώρησε από τη Ρώμη και πήγε στη Σλαβωνία γεμάτος οργή και εκτοξεύοντας απειλές. Αφού έφτασε λοιπόν εκεί, πρόσταξε να καεί επί πολύ λέβητας γεμάτος λάδι και μέσα σ' αυτό να ριχθούν και οι έξι Άγιοι. Έγινε αυτό, όμως όλοι φυλάχτηκαν αβλαβείς από τη χάρη του Θεού. Ντροπιασμένος ο βασιλέας με το θαύμα αυτό, επανήλθε στη Ρώμη, οι δε Άγιοι, αφού προσευχήθηκαν και ευχαρίστησαν τον Θεό, παρέδωσαν σ' αυτόν τις ψυχές τους και έλαβαν τους στεφάνους της Αθλήσεως.

Ο προφήτης Ανανί, του οποίου τη μνήμη επίσης σήμερα η Εκκλησία μας επιτελεί, έζησε επί του βασιλέα του Ιούδα Ασά τον δέκατο προ Χριστού αιώνα. Ο βασιλέας Ασά, με τη βοήθεια του Θεού, είχε καταρχάς αποκρούσει νικηφόρα την κατ' αυτού επιδρομή του βασιλέα της Συρίας. Κατόπιν όμως ο Ασά συνθηκολόγησε με τον βασιλέα της Συρίας και του έστειλε χρυσάφι και ασήμι για να τον βοηθήσει στον πόλεμο εναντίον του βασιλείου του Ισραήλ. Τότε ο προφήτης Ανανί παρουσιάστηκε στον Ασά και τον έλεγξε για την άνομη αυτή συμμαχία, λέγοντάς του: «Επειδή στηρίχτηκες στον βασιλέα της Συρίας και δεν στηρίχτηκες στον Κύριο τον Θεό σου, γι' αυτό ξέφυγε το στράτευμα της Συρίας από τα χέρια σου.

Οι Αιθίοπες και οι Λίβυες δεν ήταν μεγάλο στράτευμα, δεν είχαν πολυάριθμες άμαξες και ιππείς; Και όμως, επειδή στηρίχθηκες στον Κύριο, τους παρέδωσε στα χέρια σου, για να φανεί ότι οι οφθαλμοί του Κυρίου επιβλέπουν πάνω σε όλη τη γη και να δειχθεί δυνατός υπέρ αυτών οι οποίοι εντελώς εμπιστεύονται σε Αυτόν. Και αυτό τώρα το αγνόησες. Γι' αυτό από τώρα και στο εξής θα έχεις πολέμους». Ο Ασά οργίστηκε και φυλάκισε τον προφήτη. Η Εκκλησία όμως τον θαρραλέο αυτό κήρυκα της αληθείας τον κατατάσσει στη χορεία των Αγίων της.

Στην καθημερινή του ζωή είναι δυνατόν να πιάνει τα εξής λανθασμένα άκρα. Από τη μια μεριά να δραστηριοποιείται ελπίζοντας και στηριζόμενος στον εαυτό του και γενικότερα στις ανθρώπινες δυνάμεις και από την άλλη να αδρανοποιείται περιμένοντας το παν από τον Θεό. Η πίστη, πέρα από παραδοχή κάποιων απόψεων, είναι εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη είναι η πίστη στην πράξη. Επειδή πιστεύω σε κάποιον πραγματικά, γι' αυτό τον εμπιστεύομαι. Επειδή πιστεύω ότι ο Θεός είναι παντοδύναμος και με αγαπά, στηρίζομαι σ' Αυτόν. Εάν δεν στηρίζομαι στον Θεό, αλλά στον εαυτό μου ή σε κάποιον άλλον,

σημαίνει ότι δεν πιστεύω πραγματικά στον Θεό και στη θέση του βάζω κάποιον άλλον, πράγμα που είναι βδελυκτό στον Θεό, διότι είναι πλάνη και καταστροφή για τον άνθρωπο. Επικατάρατος άνθρωπος, ος την ελπίδα έχει επ' άνθρωπον και στηρίσει σάρκα βραχίωνος αυτού επ' αυτόν και από Κυρίου αποστή η καρδία αυτού. Και ευλογημένος ο άνθρωπος, ος πέποιθεν επί τον Κύριον και έσται Κύριος ελπίς αυτού. Η πλήρης όμως εμπιστοσύνη και ελπίδα και το να στηριζόμαστε εντελώς και αποκλειστικά στον Θεό, δεν σημαίνει απραξία και παροπλισμό του ανθρώπου. Ο άνθρωπος θα ενεργοποιηθεί πλήρως, θα κάνει ό,τι μπορεί καλύτερο, θα κάνει το καθήκον του,

το αποτέλεσμα θα το εξαρτήσει και θα το περιμένει μόνο από τον Θεό και από κανέναν άλλον. Αυτός που θέλει να είναι άνθρωπος του Θεού νομίζουμε ότι μπορεί να έχει το εξής ως κανόνα: να ενεργεί σαν το παν να εξαρτάται από αυτόν και να ελπίζει ως το παν να εξαρτάται από τον Θεό.