Martyrs and Monastics of the Orthodox Tradition

The holy hieromartyr Patrick and the holy martyrs Acacius, Menander, and Polyenus were counted worthy to receive the crowns of martyrdom in Prusa, in Asia Minor, under its governor, Julian the Consul. Saint Patrick’s rare learning and ardent zeal for the faith led to his becoming bishop of Prusa. Alongside his other duties, he preached every day, defending the Gospel against the accusations of the pagans and drawing many of them to faith in Christ. He had willing companions in this apostolic work, especially Acacius, Menander, and Polyenus. They were denounced and brought before the governor, Julian the Consul,

who first tried to turn Patrick away from the faith through philosophical debate. But when he saw that Patrick answered and overturned every argument, he ordered the bishop of Christ to be thrown into the hot springs. The waters harmed the soldiers who threw the saint in, but Patrick came out unharmed. In the end, he was beheaded together with Saints Acacius, Menander, and Polyenus. Thus these blessed men received the crowns of their struggle.

Venerable Memnon, whom we celebrate today, left the world and all that belongs to it for love of God. He pleased God through obedience, submission, and a life of virtue, and became an abbot. Through his gentleness and love, he also became a worker of miracles.

Once, locusts descended on the monastery’s fields. The saint came out of the monastery and prayed, and, wondrously, they vanished, as though burned by fire or drowned in a river. Through his prayer, water also sprang up in a dry place. It continues to flow to this day, to the glory of Christ.

He appeared to sailors who called on him for help during a storm. He steered their ship and encouraged them, and soon brought them safely into a harbor. Through such miracles, this blessed man helped those who called on him in many ways. He pleased God to the end of his life and departed to Him, carrying the riches and provisions of virtue.

The holy martyr Acoluthus, also celebrated today, endured his struggle during the reign of Maximian, who ruled from AD 286 to 305. He came from the Egyptian Thebaid. True to his name, Acoluthus followed closely in the footsteps of the author and perfecter of our faith, our God Jesus Christ. He practiced the virtues of the Gospel with great care and preached the divine word to the pagans. Because of his faith and his confession of Christ, he was brought before the local governor. Neither flattery nor threats could sway him, so first they tied a heavy stone around his neck,

and then, by order of the imperial prefect, he was burned at the stake. In this way he won the crown of martyrdom.

From the Egyptian Thebaid, the Thebaid of the South, let us now turn to the Thebaid of the North. In Egypt, Anthony the Great, foremost among the monastic fathers and a model of the hermit’s life, Saint Pachomius, who received the rule for life in community from an angel, and the thousands of monks and nuns who followed them filled the desert with Christians and won heaven through an angelic way of life. There is also the Russian desert of the forested, marshy North, where no fewer thousands of monks and nuns sought their salvation. The saints of the sixteenth-century Russian Thebaid are countless. Today we will speak very briefly of

Venerable Cornelius of Komel. After enduring difficult ascetic struggles at the monastery of White Lake, he began to wander and eventually reached the forest of Komel. He was ordained a priest and lived in the forest as a hermit for nineteen years. Only when he turned sixty did he build a church and found a monastery.

It was customary for a chosen monk to spend time in a monastery, living the outward ascetic life, until he was ready to become a hermit. Then, with the blessing of his abbot or spiritual father, he would go deep into the dense forests. Just as a swimmer throws himself into the vast sea, the ascetic cast himself into the depths of danger and hardship that lay before him in the solitary life of the wilderness. This was possible only with fullness of faith and complete trust in God’s providence. There, after passing through the school of inner perfection, he would come into contact with people again. But at the first opportunity, he would struggle to return to the wilderness and live in hesychia, inner stillness. So it was with Venerable Cornelius. After building his first monastery, he left again for Lake Sura with his disciple Gennadius. Later, at the monks’ insistence, he returned to his monastery, where he cut down trees and sowed the fields,

so that they could eat bread earned by their own labor and also provide for those who had none. Like all the great saints of the Northern Thebaid, Venerable Cornelius belonged to the great tradition of Hesychasm. He taught purity, noetic prayer, self-knowledge, and the struggle against the passions. He especially stressed the two greatest commandments of the Gospel: love for God and love for one’s neighbor. Among his disciples was Venerable Gennadius of Kostroma, who carried on the monastery Cornelius had founded at Lake Sura. The Kingdom of Heaven, the Annunciation,

Gennadius was a clairvoyant wonderworker who received a revelation about the coming time of troubles for the Russian land. Another disciple was Venerable Adrian of Poshekhonye, who founded a monastery after a divine revelation and was later killed by robbers. Venerable Cornelius of Komel departed this life on May 19, 1537. Thank you.

Every day, our Church honors its saints and holds them up for us to imitate. As anyone can see, there are many kinds of saints, many ways of life, and many paths to holiness and salvation. Among them, venerable monks and nuns hold a prominent place. When monasticism in our Church is genuine and rightly lived, it is flesh of her flesh and, at least in times of peace for the Church, her highest spiritual expression. Saint Nektarios, though himself a bishop,

maintains that a monk is higher even than a hierarch. Our love for the ascetic monastic life is part of the Orthodox way of life and shows that we are living the Orthodox tradition. It is love for the very heart of Orthodoxy: its prophetic mission, its apostolic life filled with grace, and its witness unto martyrdom. That is why all the saints loved this ascetic way of life. Christians who do not love the monastic spirit, in both the broad and the strict sense, have departed from the tradition of our Church. That departure distorts who they are as Orthodox Christians and puts their salvation at risk. The presence of ascetics, even in an extreme form, is a healthy response to the spirit of secularization. Their contribution is therefore beyond price. We must honor the way of life of all our venerable fathers so that we may escape spiritual division within ourselves and take our place fully in the blessed stream of our Church’s Orthodox tradition.

Ο Άγιος Ιερομάρτυς Πατρίκιος και οι Άγιοι Μάρτυρες Ακάκιος, Μένανδρος και Πολύενος αξιώθηκαν να λάβουν τα στεφάνια του μαρτυρίου στην Προύσα της Μικράς Ασίας, επί του άρχοντος αυτής Ιουλιανού του Υπατικού. Σπάνια μάθηση και ζήλος προς την πίστη διάπυρος ανέδειξαν τον Άγιο Πατρίκιο Επίσκοπο της Προύσης, όπου, μαζί με τις άλλες του φροντίδες, δεν έπαυε να κηρύττει καθημερινά, υπερασπίζοντας το Ευαγγέλιο από τις διαβολές των ειδωλολατρών και προσελκύοντας πολλούς από αυτούς στην πίστη του Χριστού. Στην αποστολική αυτή εργασία του είχε πρόθυμους συνεργάτες, ιδιαίτερα δε τρεις, τον Ακάκιο, τον Μένανδρο και τον Πολύενο. Καταγγέλθηκαν και οδηγήθηκαν ενώπιον του άρχοντος Ιουλιανού του Υπατικού,

ο οποίος προσπάθησε πρώτα με φιλοσοφικές συζητήσεις να παραπείσει τον Πατρίκιο. Βλέποντας όμως ότι όλα του τα επιχειρήματα ελέγχονταν και ανατρέπονταν, διέταξε και ρίχτηκε ο του Χριστού Αρχιερέας μέσα στα θερμά ύδατα, τα οποία όμως έβλαψαν τους στρατιώτες οι οποίοι έριξαν τον Άγιο μέσα σε αυτά και όχι τον Άγιο, ο οποίος βγήκε από αυτά αβλαβής. Τελευταία αποκεφαλίστηκε μαζί με τους Αγίους Ακάκιο, Μένανδρο και Πολύενο και έτσι έλαβαν οι μακάριοι τους στεφάνους της αθλήσεως.

Ο σήμερα εορταζόμενος Όσιος Μέμνων, αφού εγκατέλειψε τον κόσμο και τα εν τω κόσμω για την αγάπη του Θεού, ζούσε ευαρεστώντας τον Θεό με την υπακοή και την υποταγή και γενικώς με την ενάρετή του ζωή. Έτσι έγινε και ηγούμενος μοναχών. Με την πραότητα και την αγάπη του έγινε και θαυματουργός.

Κάποτε έπεσαν ακρίδες στα χωράφια του μοναστηριού. Βγήκε ο Άγιος από το μοναστήρι κι αφού προσευχήθηκε, ω του θαύματος, εξαφανίστηκαν, σαν να τις έκαψε φωτιά ή σαν να πνίγηκαν σε ποταμό. Αυτός ακόμη με προσευχή του έκανε να αναβλύσει νερό σε τόπο άνυδρο, το οποίο μέχρι σήμερα αναβλύζει, εις δόξαν Χριστού.

Φάνηκε σε μερικούς ναύτες, οι οποίοι σε ώρα τρικυμίας τον επικαλέστηκαν και ζητούσαν τη βοήθειά του. Κυβερνούσε δε το πλοίο και τους ενθάρρυνε, μετά δε από λίγο τους διέσωσε αβλαβείς σε κάποιο λιμάνι. Με τέτοια θαύματα κοσμώντας τη ζωή του, ο αοίδιμος ευεργητούσε κατά ποικίλους τρόπους αυτούς που τον επικαλούνταν. Ευαρέστησε λοιπόν στον Θεό μέχρι το τέλος της ζωής του και απήλθε προς Αυτόν φέροντας μαζί του τον πλούτο και τα εφόδια της αρετής.

Ο Άγιος Μάρτυς Ακόλουθος, ο οποίος επίσης σήμερα εορτάζεται, άθλησε κατά τους χρόνους του βασιλέα Μαξιμιανού, ο οποίος βασίλευσε από το 286 μέχρι το 305 μετά Χριστόν. Καταγόταν από τη Θηβαΐδα της Αιγύπτου. Ονομαζόμενος Ακόλουθος, ακολουθούσε με τον πιστότερο τρόπο τα ίχνη του αρχηγού και τελειωτού της πίστης, Θεού μας Ιησού Χριστού. Εξασκούσε τις ευαγγελικές αρετές με τον ακριβέστερο τρόπο και κήρυττε το θείο λόγο στους ειδωλολάτρες. Για την πίστη και την ομολογία του Χριστού, οδηγήθηκε στον ηγεμόνα που βρισκόταν εκεί. Επειδή δε ούτε με κολακείες δελεάστηκε ούτε από τις απειλές δειλίασε, πρώτα έδεσαν στο λαιμό του βαριά πέτρα,

έπειτα δε, με διαταγή του αυτοκρατορικού επάρχου, κάηκε στην πυρά και έτσι κέρδισε τον στέφανο του μαρτυρίου.

Από τη Θηβαΐδα της Αιγύπτου, τη Θηβαΐδα του Νότου, ας πάμε τώρα στη Θηβαΐδα του Βορρά. Εκτός από τον τόπο όπου αγωνίστηκαν ο Μέγας Αντώνιος, ο κορυφαίος μεταξύ των μοναστών πατέρων και το υπόδειγμα της αναχωρητικής ζωής, ο Άγιος Παχώμιος, που έλαβε τον κανονισμό της κοινοβιακής ζωής από άγγελο, και οι χιλιάδες των μοναχών και μοναζουσών που τους ακολούθησαν, πόλισαν την έρημο με χριστιανούς και κατέκτησαν τον ουρανό με έναν αγγελικό τρόπο ζωής, υπάρχει και η ρωσική έρημος του δασωμένου, βαλτώδους Βορρά, όπου όχι λιγότερες χιλιάδες μοναχών και μοναζουσών αναζήτησαν τη σωτηρία τους. Οι Άγιοι της Ρωσικής Θηβαΐδας του 16ου αιώνα είναι αναρίθμητοι. Σήμερα θα αναφέρουμε με πολλή συντομία

τον Όσιο Κορνήλιο του Κόμελο. Αφού δοκιμάστηκε αυτός σε δύσκολους ασκητικούς αγώνες στο μοναστήρι της Λευκής Λίμνης, άρχισε να περιπλανιέται και τελικά έφτασε στο δάσος του Κόμελου. Χειροτονήθηκε ιερέας, έζησε στο δάσος σαν ερημίτης 19 χρόνια και μόλις το 60ό έτος της ηλικίας του έκτισε μια εκκλησία και ίδρυσε μοναστήρι.

Ήταν συνηθισμένο, όταν κάποιος εκλεκτός μοναχός, αφού πρώτα περνούσε από ένα μοναστήρι και ζούσε τον εξωτερικό ασκητισμό, ωρίμαζε για να γίνει ερημίτης, τότε με την ευχή του ηγουμένου ή του γέροντά του έφευγε μακριά στα πυκνά δάση. Και όπως ένας κολυμβητής ρίχνει τον εαυτό του στην απέραντη θάλασσα, έτσι και ο ασκητής τον εαυτό του σε μια άβυσσο κινδύνων και θλίψεων που ορθώνονται μπροστά του στη μοναχική ζωή της ερήμου. Κάτι που είναι δυνατό μόνο με πληρότητα πίστεως και ολοκληρωτικό δόσιμο στην πρόνοια του Θεού. Και εκεί, αφού περνούσε από τη σχολή της εσωτερικής τελειότητας, ερχόταν και πάλι σε επαφή με τους ανθρώπους. Με την πρώτη ευκαιρία όμως αγωνιζόταν και πάλι να συνεχίσει τη ζωή της ερήμου με ησυχία. Το ίδιο συνέβη και με τον Όσιο Κορνήλιο. Αφού έκτισε το πρώτο μοναστήρι του, αναχώρησε και πάλι για τη λίμνη Σούρα μαζί με τον μαθητή του Γεννάδιο. Μετά, αφού με την επιμονή των μοναχών του ξαναγύρισε στο μοναστήρι του, ο όσιος έκοβε δέντρα και έσπερνε στους αγρούς,

όχι μόνο να τρώγανε το ψωμί από τον ίδιο τους τον κόπο, αλλά να μπορούσαν επίσης να φορτάσουν και εκείνους που δεν είχαν. Σαν όλους τους μεγάλους Αγίους της Θηβαΐδας του Βορρά, ο Όσιος Κορνήλιος ανήκε στη Μεγάλη Σχολή του Ησυχασμού. Δίδασκε για τη διατήρηση της αγνότητας, για την ωερά προσευχή, την αυτογνωσία και τον πόλεμο κατά των παθών. Ιδιαίτερα Όσιος επέμενε στις δυο ύψιστες εντολές του Ευαγγελίου, την αγάπη για το Θεό και την αγάπη για τον πλησίον. Μαθητές του υπήρξαν ο Όσιος Γενάδιος του Κωνστρώμ, ο οποίος συνέχισε το μοναστήρι του Οσίου Κορνηλίου στη Λίμνη Σούρα. Βασιλεία των Ουρανών, Ευαγγελισμός,

Διορατικός θαυματουργός που είχε μια αποκάλυψη για την επικείμενη περίοδο ταραχών για τη ρωσική γη, και ο Όσιος Αδριανός του Ποσέκονη, ο οποίος ίδρυσε ένα μοναστήρι μετά από θεία αποκάλυψη και μετά σκοτώθηκε από ληστές. Ο Όσιος Κορνήλιος του Κόμελο τελειώθηκε στις 19 Μαΐου του 1537. Ευχαριστώ.

Η Εκκλησία μας καθημερινά τιμά και προβάλλει προς μίμηση τους Αγίους της. Όπως δε είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς, τα είδη των Αγίων της, οι μορφές ζωής, οι δρόμοι που οδηγούν στον αγιασμό και τη σωτηρία είναι πολλοί. Μέσα από αυτή την ποικιλία των Αγίων, όχι μόνο δεν λείπουν, αλλά θα μπορούσαμε να πούμε ότι εξέχουσα θέση κατέχουν σε αυτήν οι όσιοι μοναχοί και οι όσιες μοναχές. Ο μοναχισμός της Εκκλησίας μας, όταν βέβαια είναι πραγματικός, σωστός, όχι μόνο είναι σάρξ εκ της σαρκός της, αλλά και, τουλάχιστον σε περίοδο ειρήνης γι' αυτήν, η πνευματικότερή της κορυφή. Ο δε Άγιος Νεκτάριος, αν και ο ίδιος Επίσκοπος,

υποστηρίζει ότι ο μοναχός είναι ανώτερος και από τον αρχιερέα. Η αγάπη μας προς την ασκητική μοναχική ζωή είναι στοιχείο Ορθοδόξου ήθους, απόδειξη βιώσεως της Ορθοδόξου παραδόσεως. Είναι αγάπη προς αυτήν την ίδια την ουσία της Ορθοδοξίας, προς την προφητική αποστολή, την αποστολική χαρισματική ζωή και τη μαρτυρική βιωτή. Γι' αυτό όλοι οι Άγιοι αγάπησαν αυτόν τον ασκητικό τρόπο ζωής. Όπου υπάρχουν Χριστιανοί οι οποίοι δεν αγαπούν το μοναχικό πνεύμα με την ευρεία και στενή έννοια του όρου, έχουν διαφοροποιηθεί από την παράδοση της Εκκλησίας μας και αυτή η διαφοροποίηση την παραμόρφωση του ίδιου του εαυτού τους ως Ορθοδόξων Χριστιανών. Με αυτή την τοποθέτηση διακινδυνεύουν και αυτοί την ίδια τη σωτηρία τους. Η ύπαρξη ασκητών, έστω και σε μια ακραία μορφή, είναι μια υγιής αντίδραση στο πνεύμα της εκκοσμικεύσεως και γι' αυτό η προσφορά τους είναι ανεκτίμητη. Πρέπει να τιμούμε τον τρόπο ζωής όλων των οσίων πατέρων μας για να μπορέσουμε να ξεφύγουμε από την πνευματική σχιζοφρένεια και να ενταχτούμε οργανικά στο μακάριο ρεύμα της Ορθοδόξου Παραδόσεως της Εκκλησίας μας.