Apostle Thaddeus, Saint Bassa, and Suffering for Christ

Today, August 21, our Church commemorates the Holy Apostle Thaddeus, also called Lebbaeus, and Saint Bassa the Martyr with her children Theognios, Agapios, and Pistos.

The Apostle Thaddeus, whom our Church celebrates today, is called Lebbaeus by the Evangelist Matthew, Judas son of James by the Evangelist Luke, and Levi, sitting at the tax booth, by the Evangelist Mark. He came from Edessa in Syria. He was Jewish by birth, the brother of James the Less, and was thoroughly trained in the divine Scriptures. He had gone up to Jerusalem to worship in the days of John the Baptist. After hearing John preach and marveling at his angelic life, he was baptized by him. Later, he saw Christ the Master and the countless miracles He performed, and heard His saving teaching.

He became one of Christ’s twelve disciples and followed Him until His saving Passion. After the Ascension of the Lord, he returned to his homeland, Edessa. There he baptized the local ruler Abgar and healed the last trace of leprosy that remained on his forehead, as related in the Synaxarion for August 16. He taught and enlightened many others, built churches, traveled through the cities of Syria, and reached Beirut, in what was then Phoenicia. There, after teaching and baptizing many, he gave up his soul into God’s hands. The Epistle of Jude in the New Testament is attributed to him, for his given name was Judas.

His other two names, Thaddeus and Lebbaeus, were additional names, as sometimes happens among Jews even in our own day.

Saint Bassa the Martyr, whom we also celebrate today, lived during the reign of the emperor Diocletian, at the end of the third century after Christ. She lived in Edessa and was married to Valerius, a priest of the idols. They had three sons: Theognios, Agapios, and Pistos. Bassa was a soul seeking the truth and loving virtue. She found the opportunity to learn about the Christian faith and embrace it. She brought her sons to the faith as well; they respected her and loved her with all their hearts. When Valerius learned of this, he tried to bring her back to idolatry.

He used clever arguments and threats. Bassa, in turn, struggled to enlighten him and draw him to Christ. But she could not persuade her husband; his earthbound soul could not rise to heavenly thoughts and noble feelings. Nor could Valerius mislead his wife or turn her away from worshiping the true God. The priest of the idols then tried to win over at least his sons, drawing them into a religion of falsehood and sin. But they followed their mother’s example. Filled with anger and hatred, Valerius denounced all four of them to the proconsul Vicarius, who ordered their arrest.

As soon as Theognios, the eldest, confessed Christ, they killed him by tearing open his chest and sides. They threw the other sons into prison. There they tried in vain to break their resolve. When they saw that the brothers remained faithful to Christ, they beat the second son, Agapios, while his mother encouraged him to endure martyrdom. Then they stripped the skin from his head down to his chest and burned his flesh. As they flayed him, this champion of Christ spoke these memorable words: ‘Nothing is so sweet as suffering for Christ.’ In other words, nothing is sweeter than suffering for Christ. Then they brought forward the third son.

Pistos confessed his faith in Christ. He was subjected to various tortures and finally beheaded. His mother Bassa was thrown into prison, where an angel brought her food and strengthened her. They took her out, cast her into a fire, and then stoned her.

But she remained unharmed. They led her into the temple of the idols, where she dragged down the idol of Zeus and shattered it. For this she was thrown to wild beasts, yet again she remained unharmed. Then they cast her into the sea far from shore. She was saved through the appearance of three men who shone more brightly than the sun.

The martyr appeared on the island of Alon in the Hellespont. The local ruler arrested her, and because she refused to sacrifice to the idols, they crushed her limbs. Finally, they cut off her precious head. Thus she gave up her soul into God’s hands and received from Him the radiant, unfading crown of martyrdom.

The words of Agapios, the second son of Saint Bassa whom we celebrate today, make a deep impression. He spoke them while they were flaying him, and they truly deserve to be remembered for the good of our souls: ‘Nothing is so sweet as suffering for Christ.’ Nothing is sweeter than suffering for Christ.

He was in pain. The suffering and pain themselves were not sweet; this was no delight in being hurt. What was sweet was that he suffered for Christ. His suffering was an offering in return to Christ, who suffered for us, was buried, and rose again. Truly, when we love someone, we find sweetness and joy in giving to that person, in making an offering. The more we offer, the greater that sweetness becomes. And the more we recognize how much someone has done for us, and how great our benefactor is, the stronger our desire to give something in return. Christ is, of course, every person’s greatest benefactor. What He offers each of us is beyond comprehension. And it is a saint, through purity of soul, who can feel Christ’s love and His offering more deeply than the rest of us. The saints had, and still have, this spiritual sensitivity.

They had this generous spirit, and so they willingly went to suffer for Christ. They entered either the martyrdom of blood or the martyrdom of conscience, in the struggles of ascesis, the ascetic life. In this way martyrdom became a feast. Saint Gregory the Theologian says: ‘The nails are sweet, though very painful. For suffering with Christ and for Christ is preferable to enjoying delights with others.’ The nails are sweet, despite their great pain, because suffering with Christ and for Christ is better than taking pleasure with others. That is why he urges us: ‘Let us offer ourselves as a sacrifice to God.’

Indeed, let us offer ourselves to Him as a sacrifice each and every day, in every movement we make. Let us accept everything for Christ the Word (Logos). Through our own sufferings, let us imitate His sufferings. Let us willingly ascend the Cross. As the Apostle Paul tells us, suffering for Christ is a gift of God: ‘For it has been granted to you on behalf of Christ not only to believe in Him, but also to suffer for His sake.’ It is a gift already given to us, waiting for us to put it to use.

Σήμερα, 21 του μηνός Αυγούστου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη του Αγίου Αποστόλου Θαδέου, του και Λεβαίου καλουμένου, και της Αγίας Μάρτυρος Βάσσας και των τέκνων της, Θεογνίου, Αγαπίου και Πιστού.

Ο Απόστολος Θαδέος, τον οποίο η Εκκλησία μας σήμερα εορτάζει, από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο ονομάζεται Λεβαίος, από τον Ευαγγελιστή Λουκά Ιούδας Ιακώβου, από δε τον Ευαγγελιστή Μάρκο Λεβής, καθήμενος παρά το Τελώνιον. Πατρίδα είχε την Έδεσσα της Συρίας, ήταν δε Εβραίος κατά το γένος, αδελφός του Ιακώβου του Μικρού, άριστα δε γυμνασμένος στις θείες γραφές. Αυτός λοιπόν είχε ανέβει στα Ιεροσόλυμα για να προσκυνήσει κατά τις ημέρες του Ιωάννου του Βαπτιστού και, αφού άκουσε το κήρυγμά του και θαύμασε την αγγελική του ζωή, βαπτίστηκε από αυτόν. Μετά από αυτά, βλέποντας τον Δεσπότη Χριστό και τα άπειρα θαύματα τα οποία τελούσε και ακούγοντας τη σωτήρια του διδασκαλία,

έγινε ένας από τους δώδεκα μαθητές του και τον ακολούθησε μέχρι το σωτήριο πάθος. Μετά την ανάληψη του Κυρίου επανήλθε στην πατρίδα του, Έδεσσα, βάπτισε τον τοπάρχη Άβγαρο και καθάρισε το υπόλοιπο εκείνο της λέπρας το οποίο είχε μείνει στο μέτωπό του, καθώς αναφέρθηκε στο Συναξάρι της 16ης Αυγούστου. Αφού και πολλούς άλλους δίδαξε και φώτισε και έκτισε εκκλησίες, πέρασε τις πόλεις της Συρίας και έφτασε στη Βηρυτό της τότε Φοινίκης. Εκεί, αφού δίδαξε και βάπτισε πολλούς, παρέδωσε την ψυχή του στα χέρια του Θεού. Σε αυτόν ανήκει η στην Καινή Διαθήκη επιστολή Ιούδα, διότι το καθαυτό του όνομα ήταν Ιούδας.

Τα δε άλλα δύο ονόματα, Θαδέος και Λεβαίος, ήταν πρόσθετα, το οποίο μερικές φορές, ακόμη και στην εποχή μας, συμβαίνει στους Ιουδαίους.

Η επίσης σήμερα εορταζομένη Αγία Μάρτυς Βάσσα έζησε κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, που βασίλευσε κατά το τέλος του τρίτου μετά Χριστόν αιώνος, κατοικούσε δε στην Έδεσσα. Είχε παντρευτεί κάποιον Ουαλέριο, ιερέα των ειδώλων, και είχε τρεις γιους, τον Θεόγνιο, τον Αγάπιο και τον Πιστό. Αλλά αυτή, ψυχή που ζητούσε την αλήθεια και αγαπούσε την αρετή, βρήκε την ευκαιρία να διδαχθεί και να προσέλθει στη χριστιανική πίστη. Έφερε δε σε αυτή και τους γιους της, οι οποίοι τη σέβονταν και την αγαπούσαν με όλη τους την καρδιά. Ο Βαλέριος, όταν πληροφορήθηκε το πράγμα, προσπάθησε να την επαναφέρει στην ειδωλολατρία,

μεταχειριζόμενος σοφίσματα και απειλές. Η Βάσσα πάλι αγωνιζόταν να τον διαφωτίσει και να τον ελκύσει προς το Χριστό. Αλλά ούτε αυτή κατόρθωσε να πείσει τον σύζυγό της, του οποίου η παχηλή ψυχή δεν ήταν ικανή να εξαρθεί σε ουράνιες σκέψεις και υψηλά αισθήματα. Ούτε ο Βαλέριος μπόρεσε να παραπλανήσει τη σύζυγό του και να την αποσπάσει από τη λατρεία του αληθινού Θεού. Τότε ο ιερέας των ειδώλων δοκίμασε να κερδίσει τουλάχιστον τους γιους του, παρασύροντάς τους στη θρησκεία του ψεύδους και της αμαρτίας. Αλλά αυτοί ακολούθησαν το μητρικό παράδειγμα. Ο Βαλέριος, γεμάτος οργή και μίσος, κατήγγειλε και τους τέσσερις στον ανθύπατο Βικάριο, ο οποίος και διέταξε τη σύλληψή τους.

Τον μεν πρωτότοκο Θεόγνιο, αμέσως καθώς ομολόγησε το Χριστό, θανάτωσαν με το να του ξεσκίσουν το στήθος και τις πλευρές, τους άλλους δε έριξαν στη φυλακή. Μάταια προσπάθησαν εκεί να κάμψουν το φρόνημά τους. Όταν δε είδαν ότι παρέμεναν πιστοί στο Χριστό, έδειραν τον δεύτερο γιο, τον Αγάπιο, τον οποίο η μητέρα του παρακινούσε στο μαρτύριο. Μετά έγδαραν το δέρμα της κεφαλής μέχρι το στήθος και κατέκαψαν τις σάρκες του. Ενώ τον έγδερναν, ο αθλητής του Χριστού έλεγε το αξιομνημόνευτο: «Ουδέν ούτως ηδύ ως το πάσχειν υπέρ Χριστού». Δηλαδή, τίποτε γλυκύτερο από το να πάσχει κανείς για το Χριστό. Κατόπιν φέρθηκε και ο τρίτος γιος,

Πιστός, και αφού ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό, υποβλήθηκε σε διαφόρους βασανισμούς και τέλος θανατώθηκε με αποκεφαλισμό. Η μητέρα Βάσσα ρίχτηκε στη φυλακή, εκεί δε έλαβε τροφή από άγγελο και έτσι ενδυναμώθηκε. Την έβγαλαν από εκεί και την έβαλαν στην πυρά και μετά τη λιθοβόλησαν.

Έμεινε όμως αβλαβής και έτσι την οδήγησαν στο ναό των ειδώλων, όπου έσυρε το είδωλο του Διός και το σύντριψε. Γι' αυτό ρίχτηκε στα θηρία. Έμεινε όμως και πάλι αβλαβής και μετά ρίχτηκε στη θάλασσα σε μεγάλη απόσταση από την ξηρά. Διασώθηκε με την παρουσία τριών ανδρών που έλαμπαν περισσότερο από τον ήλιο.

Μάρτυρες Γίτης. Παρουσιάστηκε στο νησί Άλων του Ελλησπόντου. Συνελήφθηκε από τον εκεί άρχοντα και, επειδή δεν πείστηκε να θυσιάσει στα είδωλα, της σύντριψαν τα μέλη· τέλος δε, της απέκοψαν την τιμία της κεφαλή και έτσι παρέδωσε την ψυχή της στα χέρια του Θεού, από τον οποίο έλαβε τον του μαρτυρίου λαμπρό και αμάραντο στέφανο.

Μεγάλη εντύπωση τα λόγια του δεύτερου γιου της σήμερα εορταζομένης Αγίας Βάσσας, του Αγαπίου δηλαδή, τα οποία έλεγε ενώ τον έγδερναν, τα πράγματι αξιομνημόνευτα και ψυχοφελέστατα: «Ουδέν ούτως ηδύ ως το πάσχειν υπέρ Χριστού». Τίποτε γλυκύτερο από το να πάσχει κανείς για το Χριστό.

Και πονούσε, και το γλυκό δεν ήταν το πάθος και ο πόνος, δεν επρόκειτο για κάποιο μαζοχισμό, αλλά γλυκό ήταν ότι το πάθος και ο πόνος ήταν για το Χριστό. Ήταν προσφορά ή αντιπροσφορά προς το Χριστό, τον υπέρ ημών παθόντα και ταφέντα και αναστάντα. Πραγματικά, όταν αγαπά κανείς κάποιον, αισθάνεται γλυκύτητα και ευχαρίστηση όχι όταν παίρνει από Αυτόν, αλλά όταν Του δίνει, όταν Του προσφέρει. Και όσο περισσότερο προσφέρει, τόσο μεγαλύτερη γλυκύτητα αισθάνεται. Και βέβαια τόσο μεγαλύτερο τον πόθο της αντιπροσφοράς αισθάνεται, όσο πιο ευεργετημένος νιώθει, όσο μεγαλύτερος είναι ο ευεργέτης. Και βέβαια ο μεγαλύτερος ευεργέτης του κάθε ανθρώπου είναι ο Χριστός, του οποίου η προσφορά προς τον καθένα μας είναι ασύλληπτη, και βέβαια εκείνος που περισσότερο από τον καθένα μας μπορεί να νιώσει λόγω της καθαρότητάς του την αγάπη και την προσφορά του Χριστού είναι ο Άγιος. Οι Άγιοι διέθεταν και διαθέτουν αυτή την πνευματική ευαισθησία,

το πνευματικό φιλότιμο, και έτσι με πολλή ευχαρίστηση πήγαιναν να υποφέρουν για τον Χριστό, πήγαιναν στο μαρτύριο είτε του αίματος είτε της συνειδήσεως, στα στάδια της ασκήσεως. Έτσι το μαρτύριο γινόταν πανηγύρι. Έτσι ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος διαπιστώνει: «Γλυκείς οι ήλοι και λίαν οδυνηροί. Το γαρ μετά Χριστού πάσχειν και υπέρ Χριστού, του μετ' άλλων τρυφάν αιρετότερον». Γλυκά τα καρφιά, αν και πολύ οδυνηρά, διότι το να πάσχει κανείς με τον Χριστό και για τον Χριστό είναι προτιμότερο από το να ευφραίνεται με άλλους. Γι' αυτό και μας προτρέπει: «Ας θυσιάσουμε τους εαυτούς μας στο Θεό».

Μάλλον δε, ας τον θυσιάζουμε κάθε μέρα και κάθε μέρα. Κάθε μας κίνηση, ας δεχόμαστε τα πάντα για το Λόγο Χριστό, με τα πάθη ας μιμούμαστε τα πάθη, ας ανεβαίνουμε στο Σταυρό πρόθυμα. Το να πάσχει δε κανείς για το Χριστό, καθώς μας λέγει ο Απόστολος Παύλος, είναι χάρισμα Θεού: «Ότι ημίν εχαρίσθη το υπέρ Χριστού, ου μόνον το εις αυτόν πιστεύειν, αλλά και το υπέρ αυτού πάσχειν». Χάρισμα, το οποίο μας έχει δοθεί, εχαρίσθη και περιμένει να το ενεργοποιήσουμε.