Abraham of Edessa and Mary: Prayer, Mercy, and Repentance

Today, October 29, our Church commemorates Saint Anastasia of Rome, the venerable martyr; Saint Abraham and his niece Mary; the holy martyrs Cyril, Minis, and Mineus; Saint Sabbas the General, a martyr; Saint Anna, who was renamed Euphemianos; Saint Melitine, a martyr; Saint Athanasios, the new priest martyr; Saint Timothy of Esphigmenou, the new venerable martyr; and Saint Abraham, the Russian archimandrite and wonderworker.

Abraham was born in Edessa in Mesopotamia in AD 296. From childhood he was humble and virtuous. He was his parents’ only child, and when they saw how he lived, they feared he might become a monk. So they arranged for him to marry against his will. But Abraham longed for Christ. He left everything worldly behind and went into the desert. He shut himself in a small hut and lived with great hardship and ascesis, or ascetic discipline. He walled up the door of his cell, leaving only a small window through which he sometimes received bread and a little vessel of water. There, enclosed in his cell, he prayed without ceasing and with great humility.

People came to him for a blessing. He guided them and answered their questions, for the Holy Spirit illumined him. After ten years, his parents died and left him all their wealth. He kept none of it, but gave everything to the poor. He embraced a life without possessions so completely that all he had was an outer garment, a coarse hair cassock, a mat to sleep on, and a cup for his small measure of water. Though he owned nothing earthly, he was rich in virtues, especially love for his neighbor and humility. After fifty years of ascesis, or ascetic discipline, he was pressed into being ordained a priest for a village called Tainia,

whose people were pagans and difficult to deal with. Many priests and deacons had been sent there before to lead them to Christianity, but had left after being mistreated, without success. For three years, they mistreated our saint as well. Yet he met their hatred with love and their anger with gentleness.

He taught them and pleaded with them to know the true God and reject their abominations. In the end, his patient endurance and love prevailed and bore fruit. The Lord illumined those rough people. They came to know the truth and decided to accept it. The saint instructed them in the faith, baptized them, and established them in life in Christ. Then he returned to his beloved hesychia, his inner stillness.

There the evil one attacked him in various ways, planting logismoi, intrusive thoughts of pride, in him. But the venerable Abraham drove them away with the shield of humility and the sword of the Word of God. He read the service with tears and wept for the sins of others. Each day he labored as though it were his last. The grace of God was plainly with him. Despite his fasting and hardships, he never fell ill. His cassock did not wear out, but remained intact to the end of his life. Then something else happened. When Abraham’s brother died, he left behind a seven-year-old daughter named Mary. Her relatives brought her to the elder, her spiritual father. He gave her a small cell beside his own

where she could live in hesychia, in inner stillness. Through his little window he taught her and encouraged her in her spiritual struggles. When she was twenty, she fell into a grave sexual sin. Overcome by despair, she fled in secret and went to live in a brothel with other women there. When the elder realized she was gone, a vision showed him her fall. For two years he wept and begged the Lord to illumine her and bring her back to metanoia, to repentance. Then a friend came and told him in detail what had become of his niece. The venerable Abraham did not delay. Setting aside his old age, his inner stillness, and his ascesis, or ascetic discipline, he put on a soldier’s clothes and set out

in disguise to find her. Through his words and encouragement, he helped her recognize her fall, overcome her shame and despair, and decide to return. Mary shut herself in her cell and struggled each day with fasting, prayer, tears, and every hardship as she repented of her sins. So deep was her metanoia, her repentance, that the all-merciful God granted her forgiveness and also the power to work miracles. With God’s help she healed many sick people and performed other miracles. When Abraham saw this, he rejoiced and thanked the Lord, who had granted him the grace to see such sweet fruits of his labors. And so,

having lived a life pleasing to God, Abraham departed this passing life on October 29 in the year 366. Many people took a small piece of his cassock, treasuring it as a protection against every evil. Five years after the venerable Abraham’s death, the venerable Mary also reposed. Her blessed soul went to Paradise, while her precious relic shone with uncreated light, revealing the divine radiance her soul had received and in which her body, too, shared.

The story we have just heard about Saint Abraham’s niece teaches and comforts us. It teaches us to be especially watchful when temptations first arise, so that we do not fall. And if we do fall, what we need is metanoia, repentance, rather than despair. It comforts those who have fallen, because repentance can make even the greatest sinner a saint. It also comforts those who love them and care about them. We could say that Mary’s story is repeated often today, sometimes more closely and sometimes less so. Children of devout parents,

raised in Christian homes, in the Church, and in catechism classes, later drift away from the Church, usually in their teenage years. They live in sin and understandably cause great pain to their devout parents, especially to mothers who feel inconsolable. We believe the story of Saint Mary can comfort them. It tells us that God will not let the work done in childhood go to waste, nor the sighs, tears, and prayers of a mother. If some willingness for good remains and the heart has not become hardened, God, in His goodness,

will send an Abraham to stir that person and lead them back. If it is not a person, it may be an event, perhaps an illness or a death. In this way, too, the saints and the accounts of their lives can help us spiritually by giving us comfort.

Σήμερα, 29 του μηνός Οκτωβρίου, η Εκκλησία μας επιτελεί τη μνήμη της Αγίας Οσιομάρτυρος Αναστασίας της Ρωμαίας, του Οσίου Αβραμίου και της ανεψιάς του Μαρίας, των Αγίων Μαρτύρων Κυρίλλου, Μίνη και Μινέου, του Αγίου Μάρτυρος Σάβα του Στρατιλάτου, της Οσίας Άννης που μετονομάστηκε Ευφημιανός, της Αγίας Μάρτυρος Μελιτινής, του Αγίου Νέου Ιερομάρτυρος Αθανασίου, του Νέου Οσίου Μάρτυρος Τιμοθέου του Εσφιγμενίτου και του Οσίου Αβραμίου Αρχιμανδρίτου Θαυματουργού του Ρώσου.

Ο Αβράμιος γεννήθηκε το 296 μ.Χ. στην Έδεσσα της Μεσοποταμίας. Ήταν από τη μικρή του ηλικία ταπεινός και ενάρετος. Οι γονείς του, που τον είχαν μοναχοπαίδι, βλέποντας την ενάρετη ζωή του και φοβούμενοι μήπως γίνει μοναχός, τον νύμφευσαν παρά τη θέλησή του. Εκείνος όμως, έχοντας τον πόθο του Χριστού, άφησε όλα τα του κόσμου, αναχώρησε και πήγε στην έρημο. Κλείστηκε σε μικρή καλύβα και μεταχειριζόταν κάθε σκληραγωγία και άσκηση. Έκτισε την πόρτα του κελιού του, άφησε δε μόνο ένα μικρό παραθυράκι, από το οποίο έπαιρνε το ψωμί και το μικρό αγγείο νερού, τα οποία μερικές φορές του έφερναν. Έτσι κλεισμένος προσευχόταν αδιαλείπτως με πολλή ταπείνωση.

Έρχονταν χάριν ευλογίας, νουθετούνταν και έπαιρναν απαντήσεις στα ερωτήματά τους, καθώς φώτιζε τον όσιο το Άγιον Πνεύμα. Μετά δέκα χρόνια οι γονείς του πέθαναν και έμεινε κληρονόμος σε όλον τους τον πλούτο. Εκείνος όμως δεν θέλησε να κρατήσει τίποτε, αλλά όλα τα μοίρασε στους φτωχούς. Αγάπησε και εφάρμοσε τόσο την ακτημοσύνη, ώστε δεν είχε παρά μόνο ένα επανωφόρι και ένα ράσο τρίχινο, μια ψάθα για να κοιμάται και ένα ποτήρι για να πίνει το μετρημένο του νερό. Αλλά ενώ ήταν ακτήμων στα γήινα, ήταν πλούσιος σε αρετές, ιδιαίτερα δε στην αγάπη προς τον πλησίον και την ταπείνωση. Αφού πέρασε 50 χρόνια στην άσκηση, μετά από πίεση χειροτονήθηκε ιερέας για κάποιο χωριό ονόματι Ταινία,

του οποίου οι κάτοικοι ήταν ειδωλολάτρες και δύστροποι. Πολλοί ιερείς και διάκονοι που στάλθηκαν κατά το παρελθόν για να τους οδηγήσουν στον χριστιανισμό είχαν φύγει άπρακτοι και κακοποιημένοι. Παρόμοια και ο Άγιός μας επί τρία χρόνια κακοποιούνταν από αυτούς. Αυτός όμως το μίσος αντιμετώπιζε με την αγάπη και το θυμό με την πραότητα.

Νουθετούσε και παρακαλούσε όλους να γνωρίσουν τον αληθινό Θεό και να αρνηθούν τα βδελύγματα. Τελικά η υπομονή και η αγάπη υπερίσχυσαν και καρποφόρησαν. Ο Κύριος φώτισε τους βάρβαρους εκείνους και γνώρισαν την αλήθεια και αποφάσισαν να τη δεχθούν. Ο Άγιος τους κατήχησε, τους βάπτισε και τους στερέωσε στην εν Χριστώ ζωή. Μετά έφυγε στην αγαπητή του ησυχία.

Εκεί ο πονηρός του έκανε διάφορες επιθέσεις, με το να του υποβάλλει λογισμούς υπερηφανίας, όμως ο Όσιος τις απέκρουε με την ασπίδα της ταπεινώσεως και τη μάχαιρα του Λόγου του Θεού. Διάβαζε την ακολουθία του με δάκρυα και έκλαιγε για τις αμαρτίες των ανθρώπων. Κάθε μέρα κοπίαζε σαν να ήταν η τελευταία μέρα της ζωής του. Όμως και η χάρη του Θεού ήταν φανερά μαζί του. Παρά τις νηστείες και τις κακοπάθειές του, ποτέ δεν αρρώστησε. Το ράσο του δεν φθάρθηκε, αλλά έμεινε άφθαρτο μέχρι το τέλος της ζωής του. Συνέβη δε και το ακόλουθο περιστατικό. Όταν ο κατά σάρκα αδελφός του Οσίου πέθανε, άφησε μια κόρη ηλικίας επτά ετών, ονόματι Μαρία, την οποία οι συγγενείς έφεραν στον γέροντα. Εκείνος της έδωσε ένα μικρό κελί έξω από το δικό του για

να ησυχάζει και από το μικρό παράθυρο που είχε, τη δίδασκε και την παρακινούσε στους πνευματικούς αγώνες. Όταν έφτασε στον 20ό χρόνο της ηλικίας της, συνέβη να πέσει σε βαρύ σαρκικό αμάρτημα. Γι' αυτό και επειδή απελπίστηκε, έφυγε κρυφά και αφού πήγε σε χαμαιτυπείο έμεινε εκεί μαζί με άλλες κακοήθεις γυναίκες. Ο γέροντας, όταν αντιλήφθηκε την απουσία της και με όραμα κατάλαβε την πτώση της, επί δύο χρόνια έκλαιγε και ικέτευε τον Κύριο να τη φωτίσει και να επιστρέψει στη μετάνοια. Τότε πήγε κάποιος φίλος και του ανήγγειλε κατά λεπτό την κατάντια της ανεψιάς του. Ο Όσιος δεν αμέλησε, αλλά καταφρονώντας τα γερατιά, την ησυχία και την άσκηση, φόρεσε στρατιωτικά και αναχώρησε

αγνώριστος και τη βρήκε. Με τα λόγια και την παρακίνησή του, την έφερε σε συναίσθηση της πτώσεώς της, τη βοήθησε να ξεπεράσει την ντροπή και την απελπισία και να αποφασίσει την επιστροφή. Κλείστηκε η Μαρία στο κελί και αγωνιζόταν κάθε μέρα με νηστείες, προσευχές, δάκρυα και κάθε σκληραγωγία για να εξαλείψει τις αμαρτίες της. Τόση δε μετάνοια έδειξε, ώστε όχι μόνο την άφεση των αμαρτημάτων της έλαβε από τον Πανοικτίρμονα Θεό, αλλά και δύναμη να θαυματουργεί. Έτσι θεράπευσε πολλούς ασθενείς, αλλά κι άλλα θαύματα έκανε με τη βοήθεια του Θεού, τα οποία βλέποντας ο Αβράμιος χαιρόταν και ευχαριστούσε τον Κύριο, ο οποίος τον αξίωσε να του αποδώσει τέτοιους γλυκείς καρπούς των κόπων του. Έτσι λοιπόν,

θεάρεστα έχοντας ζήσει ο θείος Αβράμιος, τελείωσε την πρόσκαιρη αυτή ζωή την 29η Οκτωβρίου του έτους 366. Πολλοί πήραν μικρό τεμάχιο του ράσου του σαν μεγάλο θησαυρό και φυγαδευτήριο κάθε κακού. Πέντε χρόνια από την τελευτή του οσίου Αβραμίου αναπαύτηκε και η οσία πλέον Μαρία. Και η μεν μακάρια ψυχή της απήλθε στον Παράδεισο, το δε τίμιο της λείψανο έλαμψε με το άκτιστο φως, φανερώνοντας και συμμετέχοντας στη θεϊκή λαμπρότητα που δέχθηκε η ψυχή της.

Το περιστατικό το οποίο αναφέρθηκε προηγουμένως, το σχετικό με την ανεψιά του οσίου Αβραμίου, είναι διδακτικό αλλά και παρηγορητικό. Διδακτικό, διότι μας δείχνει το πόσο προσεκτικοί ιδιαίτερα στους αρχικούς πειρασμούς θα πρέπει να είμαστε για να μην πέσουμε, αλλά και όταν πέσουμε εκείνο που χρειάζεται είναι όχι η απελπισία αλλά η μετάνοια. Παρηγορητικό δε και για αυτούς που έχουν πέσει, καθόσον η μετάνοια μπορεί και τον πιο αμαρτωλό να τον κάνει Άγιο, αλλά και για αυτούς που τον αγαπάνε και ενδιαφέρονται γι' αυτόν. Η ιστορία της Μαρίας θα μπορούσαμε να πούμε ότι και σήμερα πολύ συχνά, πότε περισσότερο και πότε λιγότερο, επαναλαμβάνεται. Παιδιά ευσεβών γονέων που

έζησαν σε χριστιανικό οικογενειακό περιβάλλον, στην εκκλησία, με κατηχητικά κλπ., αργότερα, συνήθως κατά την εφηβική ηλικία, απομακρύνονται από την εκκλησία, ζουν αμαρτωλή ζωή και δικαιολογημένα προκαλούν πολύ πόνο στους ευλαβείς γονείς και ιδιαίτερα στις μητέρες που είναι απαρηγόρητες. Νομίζουμε ότι η περίπτωση της οσίας Μαρίας μπορεί να παρηγορήσει λέγοντάς μας ότι ο Θεός δεν θα αφήσει να πάνε χαμένα το έργο που έγινε κατά την παιδική ηλικία και οι στεναγμοί, τα δάκρυα και οι προσευχές μιας μητέρας. Εφόσον υπάρχει κάποια καλή διάθεση και δεν έχει επέλθει πόρωση, ο Θεός εν τη αγαθότητί Του

στείλει κάποιον Αβράμιο για να ταρακουνήσει και να οδηγήσει στην επιστροφή. Και αν δεν είναι ένας άνθρωπος, μπορεί να είναι ένα γεγονός, ίσως μια αρρώστια, ίσως ένας θάνατος. Οι Άγιοι λοιπόν και τα συναξάρια τους μπορούν και με αυτόν τον τρόπο, δηλαδή παρηγορώντας μας, να μας βοηθήσουν πνευματικά.