Saint Andrew

We are in the Church of Saint Andrew the First-Called, the patron saint of Patras. This magnificent new church, as it is rightly called, had its foundation laid in 1908 and consecrated in 1974. Since then, services have been held here regularly. It houses the skull of the Apostle Andrew, the First-Called and patron saint of Patras, and a portion of the Cross on which he was martyred.

These are precious spiritual treasures, not only for the local Church but for the whole Christian world, and especially, if you will, for our Orthodox Church. These holy relics were returned here to their natural home, the local Church.

The skull of the Apostle Andrew was returned from Rome in 1964, during the time of Metropolitan Constantine Platis of Patras, Ecumenical Patriarch Athenagoras I, and Pope Paul VI. The portion of the Cross on which the Apostle Andrew was martyred was returned in 1980, during the time of Nikodimos, the former Metropolitan of Patras. Since then, both have been sacred treasures for the local Church.

This is the largest church in the Balkans, with a floor area of 1,590.24 square meters. Including the galleries, it can hold more than 8,000 people.

I should also say that the dome rises 50 meters from the basement of the church. And as you can see for yourselves, its liturgical decoration—the painted icons and mosaics—is of a very high standard.

Mr. Karousios has been responsible for the icon painting for many years, while Mrs. Kolefa has been responsible for the mosaics. In AD 357, the remains of Saint Andrew were taken to Constantinople.

In 867, though I have some reservations about that date, his holy skull was returned to Patras. In 1460, Thomas Palaiologos took it to Rome. As you can understand, there was a purpose behind moving this holy relic—and other holy relics from the East—to Rome...

The reason was that we were under Turkish occupation, and the Holy Relics had to be moved somewhere safe to protect them. Many people come here now, especially during the summer months. I should say that they include not only Orthodox Christians, but Christians of other traditions and people of other faiths as well. The faithful fill the church every Sunday.

Every Sunday and on every feast day,

many people, both local and from elsewhere, like to celebrate the Mysteries here, especially the Mystery of Holy Matrimony. Baptism, however, is celebrated mostly—or, I would say, almost exclusively—in the older church next door.

Many miracles take place in this church. You can see this from the offerings and votive gifts that the faithful bring here and dedicate to the Saint. As you know, the Apostle Andrew was the Lord’s first disciple, Peter’s brother, and a Hellenist.

It is no accident that when the Greeks asked to see Jesus, they first approached the Apostle Andrew and said to him, “We wish to see Jesus.” Andrew was the disciple closest to Christ. He was the First-Called and, as you can understand, held a special place in his closeness and relationship with the Teacher. When he went to the Lord and said, “Teacher, the Greeks are looking for you,” the Lord answered, “The hour has come for the Son of Man to be glorified.”

Those words of the Lord show what the Greeks were like at that time and, if you will, how reluctant they were to accept Christ and the new faith readily. That is why, when the Apostle Paul came to Athens and stood before the monument inscribed “To an Unknown God,” he told them, “You worship someone you do not know. The one you worship and honor without knowing him is the one I will proclaim to you.”

On that basis, as you know, the Apostle Paul preached about Christ and the Resurrection at the Areopagus. The Athenians, being people of philosophy, had their reservations. At one point they said, “We will hear you again about this.”

Even so, the Apostle Paul won the first disciples of Christ there in Athens: Dionysius the Areopagite and his wife, Damaris. As is well known, he set out and traveled throughout the world then known to preach the Gospel of Christ.

I should also share a personal experience with you. When we were invited to take the skull of the Apostle Andrew to Ukraine, specifically to Kyiv, not long ago, and also to Georgia, we went with His Beatitude Christodoulos, Archbishop of Athens and All Greece. Somewhat earlier, we went to Iași and Galați in Romania with Nikodimos, then Metropolitan of Patras and now former Metropolitan of Patras. We saw the deep devotion, reverence, and respect of all those people for the Apostle Andrew.

The devotion these peoples show to our revered patron saint is beyond description. The same is true in Russia. And Scotland, as you know, even has the cross on which the Apostle Andrew was martyred as its national emblem. That is all I will say on that. With our new Metropolitan, Chrysostom, a new journey is beginning. A new chapter is being written…

A new chapter is opening, both for the local Church as a whole and especially for the church of our patron saint. He and the Building Committee, which he chairs, have already made some substantial and important decisions. So has the Parish Council, which I have the honor of chairing with the Metropolitan’s blessing.

Ευρισκόμεθα εις τον Ναόν του Πολιούχου των Πατρών Αγίου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου. Ο νέος λοιπόν αυτός Ναός, ο περικαλλής όπως προσφυώς ονομάζεται, καταρχήν θεμελιώθηκε το 1908 και εγκαινιάσθη το 1974. Έκτοτε λειτουργεί τακτικότατα και φιλοξενεί την κάρα του Πολιούχου των Πατρών Πρωτοκλήτου Αποστόλου Ανδρέου και τμήμα του Σταυρού του Μαρτυρίου του.

Είναι η πνευματική μας θησαυρή πολύτιμη, όχι μόνο για την τοπική εκκλησία, αλλά για ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο και, αν θέλετε, ειδικότερα για την Ορθόδοξη Εκκλησία μας. Τα ιερά αυτά λείψανα επεστράφησαν εδώ εις τον φυσικόν τους φορέα, εις την τοπική εκκλησία.

Η μεν κάρα του Αποστόλου Ανδρέου, το 1964, επί Μητροπολίτου Πατρών Κωνσταντίνου Πλατή και επί Οικουμενικού Πατριάρχου Αθηναγόρου του 1ου και Πάπα Παύλου του 6ου, επεστράφη από την Ρώμη, ενώ το τμήμα του Σταυρού του Μαρτυρίου του Αποστόλου Ανδρέου επεστράφη επί Μητροπολίτου πρώην Πατρών Νικοδήμου το 1980 και έκτοτε αποτελούν θεία θησαυρίσματα για την τοπική εκκλησία.

Ο ναός αυτός είναι ο μεγαλύτερος ναός των Βαλκανίων και τα τετραγωνικά μέτρα του είναι 1590,24 τετραγωνικά μέτρα. Που σημαίνει ότι η χωρητικότητά του μαζί με τους χώρους του γυναικωνίτη είναι περίπου 8.000 και πλέον άτομα.

Επίσης, πρέπει να πω ότι το ύψος του Τρούλου, μετρούμενον από το υπόγειο του Ναού, είναι 50 μέτρα. Ειδικότερα πρέπει να πω ότι ο διάκοσμος, ο λειτουργικός διάκοσμος ή, αν θέλετε, η εικονογράφηση, αγιογράφηση και ψηφιδογράφηση, όπως διαπιστώνετε και οι ίδιοι, είναι υψηλού επιπέδου και υψηλών προδιαγραφών.

Την μεν αγιογράφηση έχει αναλάβει εδώ και χρόνια ο κύριος Καρούσιος, ενώ την ψηφιδογράφηση η κυρία Κολέφα. Το 357 μετά Χριστό έχουμε τη μεταφορά του σκηνώματος του Αγίου Ανδρέου στην Κωνσταντινούπολη.

Το 867, με κάποια μικρή επιφύλαξη ως προς αυτήν την χρονολογία, έχουμε την επιστροφή της Αγίας Κάρας εις Πάτρας. Το 1460 έχουμε τη μεταφορά της Αγίας Κάρας στη Ρώμη από Θωμά τον Παλαιολόγο. Όπως αντιλαμβάνεστε, η σκοπιμότητα αυτής της μετακινήσεως του Ιερού Λειψάνου, και όχι μόνο αυτού αλλά και άλλων Ιερών Λειψάνων της Ανατολής προς την Ρώμην...

Αφορμή ήταν το γεγονός ότι βρισκόμεθα υπό τουρκική κατοχή και, προκειμένου να διαφυλαχθούν τα Ιερά Λείψανα, έπρεπε να μετακινηθούν προς τα εκεί που υπήρχε ασφάλεια. Η προσέλευση τώρα του κόσμου εδώ είναι πολύ μεγάλη, μάλιστα δε κατά τους θερινούς μήνες. Πρέπει να πω ότι έρχονται όχι μόνο ομόδοξοι, αλλά και ετερόδοξοι και αλλόδοξοι. Οι πιστοί κατακλύζουν το ναό κάθε Κυριακή.

Κάθε Κυριακή και κάθε γιορτή,

αρέσκονται εδώ οι περισσότεροι, όχι μόνο των εντοπίων αλλά και από άλλα μέρη, να τελούν μυστήρια και, αν θέλετε, ειδικότερα το μυστήριο του γάμου, ενώ το μυστήριο της Βαπτίσεως τελείται περισσότερο ή μάλλον κατά αποκλειστικότητα, θα έλεγα, στον παλαιό διπλανό ναό.

Τα θαύματα τα οποία συντελούνται στο ναόν αυτόν είναι πάρα πολλά. Αυτό αποδεικνύεται από τα αφιερώματα, τα αναθήματα τα οποία οι πιστοί φέρνουν και αφιερώνουν εδώ εις τον Άγιο. Είναι γνωστό ότι ο Απόστολος Ανδρέας είναι ο πρώτος μαθητής του Κυρίου, αδελφός του Πέτρου και μάλιστα ελληνιστής.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι όταν οι Έλληνες ζήτησαν να δουν τον Ιησού, απευθύνθησαν πρώτα στον Απόστολο Ανδρέα και του λένε: «Θέλουμε τον Ιησού ιδείν». Και ο Απόστολος Ανδρέας, ως οικειότερος στον Χριστό μαθητής, πρωτόκλητος ήταν και, όπως αντιλαμβάνεστε, είχε τα πρωτεία ως προς την οικείωση και την σχέση με τον διδάσκαλο, όταν πήγε και είπε εις τον Κύριον ότι οι Έλληνες σε αναζητούν, διδάσκαλε, εκείνος απήντησε: «Εληλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο Υιός του ανθρώπου».

Αυτή η φράση του Κυρίου δείχνει το επίπεδο το οποίο υπήρχε στους Έλληνες την εποχή εκείνη και, αν θέλετε, πόσο δύσπιστοι ήταν να δεχθούν με ευκολία τη νέα θρησκεία, το Χριστό. Γι' αυτό και όταν ο Απόστολος Παύλος βρέθηκε στην Αθήνα και βρέθηκε μπροστά στο μνημείο που είχε καταγραμμένη την επιγραφή «Το αγνώστο Θεό», τους είπε ότι «Αγνοούντες ευσεβείτε, αυτόν τον οποίον ενώ δεν γνωρίζετε, όμως τον λατρεύετε, τον σέβεστε, αυτόν εγώ θα σας καταγγείλω, αυτόν θα σας κηρύξω».

Και με αυτά ως βάση ο Απόστολος Παύλος κήρυξε στον Άρειο Πάγο, όπως ξέρετε, για το Χριστό και για την Ανάσταση. Οι Αθηναίοι, ως άνθρωποι της φιλοσοφίας, είχαν τις επιφυλάξεις τους και κάποια στιγμή είπαν: «Ακουσόμεθά σου και πάλι».

Όμως ο Απόστολος Παύλος άγρευσε τους πρώτους μαθητάς του Χριστού εκεί στην Αθήνα, τον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη και την Δάμαρη, την γυναίκα του. Όπως είναι γνωστό, ξεκίνησε και περπάτησε σε όλον τον τότε γνωστόν κόσμον προκειμένου να κηρύξει το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Και πρέπει να σας πω εδώ και μια προσωπική μου εμπειρία. Όταν προσκληθέντες μεταφέραμε την κάρα του Αποστόλου Ανδρέου τόσο με τον μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, κύριο Χριστόδουλο, στην Ουκρανία, στο Κίεβο συγκεκριμένα, προσφάτως, όπως επίσης και στη Γεωργία, αλλά και παλαιότερα, λίγο παλαιότερα, με τον τότε Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο, νυν πρώην Πατρών Νικόδημο, όταν πήγαμε στο Ιάσιο και στο Γαλάτσι της Ρουμανίας, διαπιστώσαμε το ιερό πάθος και την ευλάβεια και το σεβασμό όλου εκείνου του λαού προς το πρόσωπο του Αποστόλου Ανδρέου.

Αποστόλου Ανδρέου. Είναι απερίγραπτες οι εκδηλώσεις ευσεβίας προς το σεπτόν πρόσωπον του πολιούχου μας από αυτούς τους λαούς. Όπως επίσης και στη Ρωσία το ίδιο συμβαίνει, η δε Σκωτία, ως γνωστόν, έχει και ως εθνικό της έμβλημα το σταυρό του μαρτυρίου του Αποστόλου Ανδρέου. Ταύτα τα ολίγα. Με τον Μητροπολίτη μας, τον κύριο Χρυσόστομο, τον νέο Μητροπολίτη μας, πρέπει να πω ότι ξεκινάει μια καινούργια πορεία, αρχίζει να γράφεται μια

Υπάρχει μια καινούργια σελίδα, όχι μόνο για την τοπική εκκλησία γενικότερα, αλλά και ειδικότερα για τον Ναόν του Πολιούχου. Ήδη έχουν ληφθεί ορισμένες ουσιαστικές και σημαντικές αποφάσεις από τον ίδιο και από την Επιτροπή Ανεγέρσεως, της οποίας εκείνος προεδρεύει, καθώς επίσης και από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο, το οποίο εγώ έχω την τιμή να προεδρεύω με την ευλογία του Μητροπολίτου.