Joseph’s Deliverance and Israel’s Arrival in Egypt

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Here in Psalm 104, the psalm speaks of the people settling in Egypt and of their departure from it. All this is recounted so that the people will keep it in mind, remember, and thank God for all the wondrous things He did, and still does, for His people. We had reached verse 19, so let us go on to verse 20: “The king sent and released him; the ruler of the people set him free.” If you remember, this is about Joseph, who was sold by his brothers and became a slave in Egypt.

Joseph eventually found himself in prison, forgotten for two whole years. Then, the psalm says, the king sent and released him. As we know, Pharaoh had two dreams, one about lean and fat cows and the other about thin and full ears of grain. He did not know what they meant. Then one of Pharaoh’s servants remembered Joseph. This servant had been in prison with him, where he and another servant had both had dreams. Joseph had explained those dreams, and everything happened just as he said. One of the men was put to death and never returned. The other was set free, was now serving the king, and remembered Joseph when this happened.

Word got around that the king had had dreams and was troubled by them. The servant spoke of Joseph in prison, so the king sent for him and had him brought out to interpret Pharaoh’s dreams. “The ruler of the people set him free.” As we said, this verse expresses the same meaning twice in different words. The king sent for Joseph and had him released; the ruler of the people let him leave prison a free man.

These are real events, of course. And here they show that the time had come for Joseph to be released from prison. God had left him out of sight for so long that it seemed as though He had forgotten him. But Joseph knew how to wait, as the saints do. They leave everything in God’s hands and wait, whatever the outcome may be. Joseph knew he might even be put to death. He was ready for that too. The point is not, “I will do this so that I get that.” No. A person obeys God and accepts wherever God leads, one way or another. What matters is obedience to God.

And yet we see that God brings things to a kind of deliverance even in this world, an outward deliverance. Joseph already had inward deliverance, but now he was released from prison as well. All this speaks to each of us. When someone sets out on the path of spiritual life, takes it to heart, treats it seriously, and struggles, will that person not pass through similar times? It may seem that God has forgotten, abandoned, or rejected them, as though He no longer remembers them. They need to endure and to hope. Then the hour of deliverance comes. It is a deliverance from a prison far more painful than Joseph’s:

the prison of the old man. As we were saying this morning in the Church, our own will, the old man within us, seizes the soul like a powerful claw and holds it until it kills it. Think of a lion, a tiger, or another wild animal catching its prey, or a wolf seizing a goat or sheep by the neck. Its jaws clamp down with such force that they cannot be pried open. The same is true of a crocodile or a lion: once those jaws close, nothing can open them unless the animal itself lets go. When a wild animal has caught its prey and is squeezing the life out of it, it shows no pity or mercy. It may let go and flee if a larger animal comes and frightens it, but then the prey falls into the jaws of the larger beast. So our own will, the old man, grips our soul like a terrible claw,

determined to kill it, wound it, and drain its lifeblood. And as we said, only the grace of God can deliver a person, for His grace is stronger than anything else. There is no more painful prison, captivity, or torment than what the old man inflicts on the soul. Anyone who struggles honestly will understand this. A person who simply goes along with the old man says, “I like this, I like that, so I’ll do what I like.” Such a person gives in, and that is the end of it. But whoever struggles will feel the old man’s grip, that claw. Let them not be afraid, but endure patiently.

Let them not despair, complain, or turn against God. Let them wait until the hour comes to be released, delivered, and set free. “The king sent and released him; the ruler of the people set him free. He made him master of his household and ruler over all his possessions.” Pharaoh made Joseph master of his palace. We have all known the story since primary school: Joseph became the palace’s ruler, second only to Pharaoh, with authority over all his possessions. Here that means everything Pharaoh owned, and, we might say, the resources of the whole people.

The next verse develops this same thought: “To instruct his rulers as himself, and to teach his elders wisdom.” Pharaoh did not merely appoint Joseph to a position of authority. Above all, Joseph was to teach those under him what to do: how to gather the grain and how to manage it when the hard years came. This was how God raised up Joseph. He had been humbled and wronged, but he endured and waited, and in the end God delivered him. Yes, that is how it is. Whoever wishes, like another Joseph,

to pass through times of slavery, imprisonment, and danger—for Joseph was in danger at every moment. He was seized and taken from his father and brothers; others bought him and treated him like an animal. That was how slaves were treated then; their owners could do whatever they wanted with them. Whoever passes through such things will gain some experience, endure patiently, and hope in God. Then the days will come when that person feels delivered and free, truly master of himself in Christ Jesus. He will govern himself, do what is right in every circumstance, and manage all things in Christ Jesus and in the Holy Spirit.

From verse 23 onward, the psalm turns to the settlement of Israel, the people of Israel, in Egypt: “Israel entered Egypt, and Jacob dwelt in the land of Ham.” That is the land associated with Ham, one of Noah’s sons: Shem, Ham, and Japheth. The Semitic peoples come from Shem; the ancient Egyptians and other peoples of that region from Ham; and perhaps we come from Japheth, possibly through the Ionians. So Israel settled there. As we know, Joseph’s brothers went down to Egypt, returned home, and went down again for grain. Then Joseph told them that the famine would last for more

years. Less than a year had passed. “Bring your father and come here,” he told them. And that is what happened: they came and settled there. But we will look at this next time.

Εδώ στον 104ο ψαλμό, είναι ο ψαλμός που το περιεχόμενό του αναφέρεται στην εγκατάσταση του λαού στην Αίγυπτο και επίσης την έξοδό του από εκεί. Και όλα αυτά εδώ αναφέρονται έτσι για να τα λαμβάνει υπόψη ο λαός, να ενθυμείται και να ευχαριστεί τον Θεό για όλα τα θαυμαστά που έκανε και κάνει ο Θεός στον λαό του. Είχαμε φτάσει μέχρι τον 19ο στίχο, προχωρούμε λοιπόν στον 20ό στίχο. «Απέστειλε βασιλεύς και έλυσεν αυτόν, άρχων λαού και αφήκεν αυτόν». Αν θυμάστε, μιλούσε εδώ για τον Ιωσήφ, ο οποίος πουλήθηκε από τους αδερφούς και βρέθηκε λοιπόν δούλος στην Αίγυπτο.

Τελικά βρέθηκε και στη φυλακή ο Ιωσήφ, ξεχασμένος, είχε δύο ολόκληρα χρόνια. Και έστειλε, λέει, ο βασιλιάς και έλυσεν αυτόν, έστειλε ο βασιλιάς και τον απελευθέρωσαν. Όπως είπαμε, όπως το ξέρουμε, θυμήθηκε ένας, όταν ο βασιλιάς Φαραώ είδε δηλαδή τα δύο όνειρα με τις αδύνατες και παχιές αγελάδες και με τα αδύνατα και τα παχιά στάχια και δεν ήξερε τι σημαίνουν αυτά, θυμήθηκε ο ένας από τους υπηρέτες του Φαραώ που ήταν στη φυλακή και που είχαν δει κι αυτοί όνειρο όταν ήταν και ο Ιωσήφ, και τους εξήγησε τα όνειρα και βγήκαν τα όνειρα όπως τους τα είπε. Ο ένας θανατώθηκε εκεί και τελείως δεν ξαναγύρισε. Ο άλλος όμως ελευθερώθηκε και ήταν τώρα στον βασιλιά και θυμήθηκε όταν έγινε.

Δημοσιεύτηκε, ας πούμε, έγινε φανερό ότι ο βασιλιάς είδε όνειρα και τον απασχολεί αυτό το θέμα. Και είπε ότι στη φυλακή, και έστειλε λοιπόν ο βασιλιάς και τον έβγαλαν από τη φυλακή, τον Ιωσήφ, για να ερμηνεύσει τα όνειρα του Φαραώ. «Άρχων λαού και αφήκεν αυτόν». Όπως είπαμε, ο ίδιος στίχος λέει δύο φορές το ίδιο νόημα με άλλα λόγια. Ο βασιλιάς έστειλε και τον απέλυσαν, τον έλυσαν από εκεί, ο άρχων αυτός του λαού τον άφησε να φύγει από τη φυλακή ελεύθερος.

Όλα αυτά, όπως ξέρουμε, είναι βέβαια έτσι γεγονότα και πέρα από τη σημασία που έχουν εδώ, ότι να, ήρθε η ώρα που ο Ιωσήφ ελευθερώνεται, ήρθε η ώρα που ο Ιωσήφ αποφυλακίζεται. Όσο και αν τον άφησε ο Θεός στην αφάνεια, όσο και αν τον ξέχασε εκεί ο Θεός, φάνηκε έτσι. Ο Ιωσήφ όμως, έτσι είναι οι Άγιοι άνθρωποι, ξέρουν και περιμένουν. Τα αφήνουν όλα στον Θεό και περιμένουν. Και περιμένουν όποια κι αν είναι η έκβαση. Μπορούσαν και να τον θανατώσουν ακόμα, το περίμενε κι αυτό ο Ιωσήφ. Δεν είναι το θέμα «κάνω αυτό για να έρθει εκείνο», όχι. Υπακούει στον Θεό και όπου τα βγάλει ο Θεός, ή έτσι ή έτσι, το θέμα είναι ότι υπακούει κανείς στον Θεό, αυτό είναι το θέμα.

Να όμως που ο Θεός και σε αυτόν ακόμη τον κόσμο τα οδηγεί τα πράγματα σε μια λύτρωση, και εξωτερική λύτρωση. Την εσωτερική λύτρωση την είχε ο Ιωσήφ, αλλά και εξωτερική λύτρωση. Ελευθερώθηκε λοιπόν από τη φυλακή, αποφυλακίστηκε. Αυτά όμως όλα επίσης είναι και για τον καθένα μας. Δηλαδή, όταν κανείς μπει, όπως είπαμε, στον δρόμο αυτόν της πνευματικής ζωής και τα πάρει φιλότιμα τα πράγματα και σοβαρά και κάνει αγώνα, δεν θα περάσει από τέτοιες παρόμοιες καταστάσεις; Σαν να τον έχει ξεχάσει ο Θεός, σαν να τον έχει εγκαταλείψει ο Θεός, σαν να τον έχει απορρίψει ο Θεός, σαν να μην τον θυμάται ο Θεός, και χρειάζεται να υπομένει κανείς και χρειάζεται να ελπίζει κανείς. Και έρχεται εκεί η ώρα που λυτρώνεται κανένας, και λυτρώνεται όχι από κάποια φυλακή, διότι είναι πολύ οδυνηρότερη η φυλακή του

παλαιού ανθρώπου, που λέγαμε και το πρωί εις την εκκλησία, ότι το θέλημα αυτό, ο παλιός άνθρωπος, αρπάζει σαν δαγκάνα, ας πούμε, σαν μια μεγάλη και ισχυρή δαγκάνα, αρπάζει την ψυχή μας και την κρατάει ώσπου να την πεθάνει. Και λέγαμε το πρωί, όπως το λιοντάρι, ας πούμε, οι τίγρεις, άλλα άγρια ζώα, αρπάζουν το θήραμά τους, ακόμη και ο λύκος, την κατσίκα, το πρόβατο, τα αρπάζουν από το σβέρκο, που λέγαμε και άλλη φορά νομίζω. Και εκεί σφίγγουν, ας πούμε, φαίνεται έχουν τέτοια δύναμη τα σαγόνια, παραδείγματος χάρη, του κροκοδείλου ή του λιονταριού, αυτών των μεγάλων αγρίων θηρίων, που δεν ανοίγουν μετά με τίποτε. Έτσι και σφίξουν, δεν ανοίγουν με τίποτε. Μόνο το άγριο ζώο αν τα ανοίξει, δεν ανοίγουν. Μόνον αν ένα μικρότερο άγριο θηρίο έχει αρπάξει το θήραμά του και το σφίγγει εκεί για να το πνίξει, να το πεθάνει, τελείωσε. Δεν έχει ούτε οίκτο, ούτε έλεος, ούτε τίποτα. Μόνον αν έρθει κάποιο μεγαλύτερο και φοβηθεί, τα αφήνει και φεύγει. Αλλά βέβαια για να πέσει στο στόμα του μεγαλύτερου θηρίου. Έτσι λοιπόν το θέλημά μας, ο παλαιός άνθρωπος, γραπώνει την ψυχή μας σαν δαγκάνα φοβερή,

οπωσδήποτε ο παλιός άνθρωπος να θανατώσει την ψυχή, να την πλήξει εκεί, να ρουφήξει το αίμα της. Και είπαμε, μόνο η χάρη του Θεού μπορεί να λυτρώσει, αυτή είναι ανώτερη από καθετί και μπορεί να λυτρώσει τον άνθρωπο. Δεν υπάρχει λοιπόν οδυνηρότερη φυλακή και οδυνηρότερη αιχμαλωσία και οδυνηρότερο μαρτύριο από αυτό το οποίο επιβάλλει ο παλιός άνθρωπος στην ψυχή. Αυτό το καταλαβαίνει ο καθένας που θα κάνει τίμιο αγώνα. Όποιος και πάει με τα νερά του παλιού ανθρώπου και γι’ αυτό λέει «Και εμένα αυτό μου αρέσει, εκείνο μου αρέσει, να κάνω αυτό γιατί μου αρέσει». Όποιος λοιπόν πάει με τα νερά, συμβιβάζεται και τελειώνει. Όποιος όμως κάνει αγώνα θα τη νιώσει αυτή την αρπάγη, τη δαγκάνα αυτή του παλιού ανθρώπου. Αλλά μην φοβηθεί, θα κάνει υπομονή.

Μην απελπιστεί, να μην παραπονεθεί, να μην τα βάλει με τον Θεό, θα περιμένει ώσπου να έρθει η ώρα να αποφυλακιστεί, να λυτρωθεί, να ελευθερωθεί. «Απέστειλε βασιλεύς και έλυσεν αυτόν, άρχων λαού και αφήκεν αυτόν. Κατέστησεν αυτόν κύριον του οίκου αυτού και άρχοντα πάσης της κτήσεως αυτού». Ο Φαραώ λοιπόν τον έκανε κύριον, λέει, του παλατιού. Το ξέρουμε αυτό όλοι από το Δημοτικό ακόμη, ότι τον έκανε κύριον του παλατιού, τον έκανε άρχοντα, ανώτερος μετά από τον Φαραώ δηλαδή ήταν ο Ιωσήφ, άρχοντα πάσης της κτήσεως. Της κτήσεως εδώ, τα κτήματα όλα, ας πούμε, ό,τι ανήκε εις τον Φαραώ, όλου του λαού πάλι θα λέγαμε.

Εδώ επαναλαμβάνεται στο δεύτερο στίχο η πρώτη έννοια. «Του παιδεύσαι τους άρχοντας αυτού ως εαυτόν και τους πρεσβυτέρους αυτού σοφίσαι». Και όχι απλώς μόνο τον έκανε άρχοντα και τα λοιπά, αλλά προ πάντων να κάνει μαθήματα και στους άλλους, τους υποδεέστερους πιο κάτω από αυτόν, να τους κάνει μαθήματα, πώς δηλαδή θα χρησιμοποιούν το όλο θέμα. Πώς δηλαδή θα συγκεντρώσουν τα σιτηρά και πώς θα τα οικονομούν μετά όταν θα είναι δύσκολα χρόνια. Εκεί ήταν η ύψωση, ας πούμε, από τον Θεό του Ιωσήφ, ο οποίος ταπεινώθηκε και αδικήθηκε αλλά υπέμεινε και περίμενε και τελικά ο Θεός τον λύτρωσε. Ναι, έτσι είναι, έτσι, όποιος θέλει, ως άλλος Ιωσήφ,

Έτσι να περάσει από καταστάσεις σαν να είναι δούλος, από καταστάσεις σαν να είναι σε φυλακή, από καταστάσεις που κινδυνεύει, διότι κινδύνευε από στιγμή σε στιγμή. Τον άρπαξαν και έφυγε από τον πατέρα του και έφυγε από τα αδέρφια του και τον αγόρασαν άλλοι και τον είχαν σαν ζώο. Έτσι ήταν οι δούλοι τότε, οπότε ό,τι ήθελαν μπορούσαν να τον κάνουν. Να περάσει κανείς από όλα αυτά, λίγο πολύ θα λάβει πείρα και κάνει υπομονή και ελπίζει στον Θεό. Θα έρθουν μετά οι ημέρες αυτές που θα νιώσει κανείς λυτρωμένος, ελεύθερος πράγματι, κύριος του εαυτού του εν Χριστώ Ιησού, και θα κυβερνά όντως τον εαυτό του και, και στις μεν καταστάσεις και στις δε καταστάσεις, θα κάνει εκείνο που πρέπει, θα κάνει και θα τα οικονομεί όλα εν Χριστώ Ιησού, εν Πνεύματι Αγίου.

Από τον 23ο στίχο και κάτω αρχίζει πλέον εδώ, έχουμε την εγκατάσταση του Ισραήλ, του ισραηλιτικού λαού στην Αίγυπτον. «Και εισήλθεν Ισραήλ εις Αίγυπτον και Ιακώβ παρώκησεν εν γη Χαμ», στη γη του Χαμ, που είχε πάει ένα από τα παιδιά του Νώε, λέγεται το Χαμ, Σημ, Χαμ και Ιάφεθ. Από το Σημ προέρχονται οι Σημιτικοί λαοί, από τον Χαμ οι παλαιοί Αιγύπτιοι και άλλοι προς τα εκεί και από τον Ιάφεθ πιθανόν να προερχόμαστε κι εμείς, Ιάφεθ, Ίωνες ίσως. Να, γίνεται η εγκατάσταση λοιπόν του Ισραήλ, όπως το ξέρουμε δηλαδή, πήγαν, ξαναανέβηκαν, κατέβηκαν τα αδέρφια του, πήραν σιτάρι, αλλά μετά τους είπε ότι ξέρετε, θα διαρκέσει ακόμη η πείνα

χρόνια, ούτε ένας χρόνος δεν είχε περάσει, πάρτε και τον πατέρα και ελάτε, και όντως έγινε και εγκαταστάθηκαν εκεί. Αλλά αυτά θα τα δούμε την προσεχή φορά.