Psalm 102: Praising God by Doing His Will

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Today we finish Psalm 102. These are its last four verses, 19 through 22. In them, the psalmist calls all creation to praise the Lord. “The Lord has established His throne in heaven, and His kingdom rules over all.” God governs everything from His throne. Nothing escapes His providence or His sight. Everything comes from God, stands before God, and is under His authority. God is enthroned in heaven.

“Bless,” the psalmist now says, “bless the Lord, all His angels, mighty in strength, who do His word, heeding the voice of His words.” So glorify the Lord, all the angels, all the strong, mighty angels.

They do His word and heed the voice of His word.

So he addresses the angels in heaven, calling on them to praise the Lord: the angels who are mighty, who are strong, who act, who hear the Word of God, hear the voice of God, hear God's words—no, in the plural too—and keep the Word of God. I want to emphasize this once more at this point.

Precisely.

This is exactly what the Lord says:

“Our Father, who art in heaven, hallowed be Thy name. Thy kingdom come. Thy will be done, on earth as it is in heaven.” Thy will be done, on earth as it is in heaven. We often overlook those words. We hear and read that Christ came to do the will of the Father, not His own will. And the Lord tells us to pray that God’s will be done on earth as it is in heaven. Can we imagine the angels failing to listen to God’s word, to attend to His will and carry it out? They are the ones who do His will. Yet sometimes we become confused.

Confusion enters our souls. We grow troubled and lose our way, as though we do not know what to do. But is it not simple? Do God’s will. No one should say they do not know it. You know at least a little. Do that little, and you will learn more. Who does not know that when anger rises, God’s will is for us to restrain it? Who does not know that when we pray, we should pray attentively, fervently, sincerely, and honestly, with metanoia, repentance, with humility and love before God? Who does not know that God’s will is for us to forgive another person, whatever they have done to us?

Who does not know that God’s will is for us to help another person, even if it costs us something? We know these basic things. Let us do what we know, and we will come to understand what is still unclear to us. We must grasp this: everything rests on doing God’s will. God did not simply place Adam and Eve in Paradise and give them every good thing. He also gave them a commandment that expressed His will. They lost everything because they did not remain faithful to His will, but chose to do their own.

So the angels in heaven, who do God’s word, keep His will before them, and obey His commandments, are called upon to glorify the Lord. “Bless the Lord, all His hosts, His ministers who do His will.” Again, these are the angelic powers. Bless the Lord, then; you too, glorify and praise Him, all you powers in heaven. The same call is repeated here. The earlier verse emphasizes God’s word in general, through which His will is expressed; this verse speaks more specifically of His will. So praise the Lord, all you heavenly powers.

Your whole life and all your work consist in doing the will of the Lord. There are things here we have not yet understood. We spoke about this before, I think here, when we found it in one of the prayers of Holy Unction. God’s commandments and His will are no unbearable burden. They are the natural way to live. If you truly live in God, if God dwells within you, if you have His grace and are being united with Him in theosis, then listening to God, attending to His will, and keeping His commandments follow naturally. His commandments are life. Keeping them is not like completing an assignment at work as quickly as possible just to be done with it. Doing God’s will and keeping His commandments is our life. “Bless the Lord, all His works, in every place of His dominion. Bless the Lord, O my soul.” All God’s works, wherever His dominion extends, are called to praise Him. And finally, my soul, you too must praise and bless the Lord.

The psalmist calls the whole universe to praise the Lord: all creatures, not only the angels and the heavenly powers, but all creation. The Lord is present everywhere, and all can find Him everywhere. How do even lifeless things glorify God? By doing exactly what God appointed them to do. When we do God’s will, we glorify and praise Him. If we do not do His will, our words have no value, however many we say. “Bless the Lord, O my soul.” My soul, you too must glorify, bless, and praise the Lord. And with that, we have finished this psalm. Next time, we will turn to Psalm 103.

Λοιπόν, τελειώνουμε σήμερα τον 102ο ψαλμό. Είναι οι τελευταίοι στίχοι 19, 20, 21 και 22 και στους στίχους αυτούς ο ύμνοδος καλεί όλα, ο ψαλμωδός καλεί όλα τα δημιουργήματα να υμνήσουν τον Κύριον. Κύριος εν τω ουρανώ ητοίμασε τον θρόνον αυτού και η βασιλεία αυτού πάντων δεσπόζει. Ο Κύριος στερέωσε το θρόνο Του στον ουρανό και η βασιλεία Του πάντων δεσπόζει. Και κυβερνά ο Θεός τα πάντα από το θρόνο Του, από τη βασιλεία Του. Δεν υπάρχει δηλαδή κάτι το οποίο ξεφεύγει από την πρόνοια του Θεού, από το βλέμμα του Θεού. Όλα λοιπόν από το Θεό και είναι ενώπιον του Θεού και είναι κάτω από το Θεό. Και ο Θεός, να, είναι στον θρόνο Του, στον Ουρανό.

Ευλογείτε, λέει τώρα ο Ψαλμωδός, ευλογείτε τον Κύριον πάντες οι άγγελοι αυτού, δυνατοί ισχύι, ποιούντες τον Λόγο Αυτού, του ακούσαι της φωνής των λόγων Αυτού. Δοξολογήστε λοιπόν τον Κύριον όλοι οι άγγελοι, όλοι οι ισχυροί, οι δυνατοί άγγελοι.

Οι οποίοι, ποιούντες τον Λόγο Αυτού, του ακούσαι της φωνής των λόγων Αυτού.

Απευθύνεται λοιπόν εις τους αγγέλους που είναι στον ουρανόν να δοξολογούν τον Κύριον. Στους αγγέλους που είναι δυνατοί, που είναι ισχυροί, που κάνουν, ακούν τον Λόγο του Θεού, ακούν τη φωνή του Θεού, ακούν τα λόγια, όχι, και στον πληθυντικό, του Θεού και τηρούν τον Λόγο του Θεού. Θέλω ακόμη μια φορά εδώ, σε αυτό το σημείο, να τονίσω.

Ακριβώς.

ακριβώς αυτό που λέει ο Κύριος:

Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου, ελθέτω η βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης. Γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης. Κάτι που δεν το προσέχουμε. Ας ακούμε, ας διαβάζουμε ότι ο Χριστός ήλθε να κάνει το θέλημα του Θεού και όχι το θέλημα το δικό Του, το θέλημα του Πατέρα Του και όχι το θέλημα το δικό Του. Αυτά ακούμε ότι ο Κύριος ακριβώς λέει να γίνει το θέλημα, έτσι να λέμε στην προσευχή μας, να γίνει το θέλημα του Θεού όπως στον ουρανό έτσι και στην γη. Μπορούμε να διανοηθούμε τους αγγέλους να μην ακούν το Λόγο του Θεού, να μην προσέχουν το θέλημα του Θεού και να μην τηρούν το θέλημα του Θεού; Αυτοί οι οποίοι ακριβώς ποιούν το θέλημα του Θεού. Καμιά φορά μπερδευόμαστε, καμιά φορά έτσι.

Μπαίνει μέσα στην ψυχή μας η σύγχυση, στενοχωρούμαστε, τα μπερδεύουμε, σαν να μην ξέρουμε, να τα χάνουμε, σαν να μην ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε. Απλά δεν είναι τα πράγματα; Το θέλημα του Θεού. Και ας μην πει κανένας ότι δεν ξέρει το θέλημα του Θεού. Λίγο το ξέρεις αυτό, το λίγο κάντο και θα μάθεις και τα περισσότερα. Ποιος δεν ξέρει παραδείγματος χάρη, ποιος δεν ξέρει ότι το θέλημα του Θεού είναι την ώρα που πάμε να θυμώσουμε να μην θυμώσουμε, ποιος δεν το ξέρει αυτό; Ποιος δεν ξέρει ότι την ώρα που πάμε να προσευχηθούμε, να κάνουμε σωστή προσευχή, να προσευχηθούμε προσεκτικά, θερμά, ειλικρινά, τίμια με μετάνοια, με ταπείνωση, με αγάπη ενώπιον του Θεού να προσευχηθούμε; Ποιος δεν το ξέρει αυτό, ποιος δεν το ξέρει ότι θέλημα Θεού είναι να συγχωρήσουμε τον άλλον, ό,τι και μας έκανε;

Ποιος δεν ξέρει ότι θέλημα Θεού είναι να βοηθήσουμε τον άλλον και αν ακόμη χρειαστεί να στερηθούμε τον εαυτόν; Ποιος δεν ξέρει το Α, το Β, το Γ, το Δ και τα λοιπά; Εμείς ας κάνουμε αυτό και θα μάθουμε και εκείνο που ακόμη δεν το ξέρουμε και δεν το υποπτευόμαστε και είναι κάπως θολά και μπερδεμένα τα πράγματα. Αλλά, όμως, να το καταλάβουμε αυτό: ότι το παν είναι το θέλημα του Θεού. Και μέσα στον Παράδεισο δεν έβαλε ο Θεός τους πρωτοπλάστους απλώς στον Παράδεισο. Δεν έδωκε απλώς όλα τα αγαθά εκεί, τους έδωσε και την εντολή, που μέσα από εκεί εκφραζόταν το θέλημά Του, και όλα χάθηκαν επειδή ακριβώς δεν τήρησαν το, δεν έμειναν πιστοί στο θέλημά Του και έκαναν θέλημα το δικό τους.

Καλούνται λοιπόν οι άγγελοι οι οποίοι είναι στον ουρανό και οι οποίοι ποιούν το λόγο του Θεού και έχουν ενώπιον το θέλημα του Θεού και τηρούν τις εντολές του Θεού. Καλούνται να δοξολογήσουν τον Κύριο. Ευλογείτε τον Κύριο, πάσαι αι δυνάμεις αυτού, λειτουργοί αυτού, ποιούντες το θέλημα αυτού. Πάλι εδώ είναι οι αγγελικές δυνάμεις. Ευλογείτε λοιπόν τον Κύριο, δοξολογήστε και εσείς, δοξάσατε, υμνήσετε τον Κύριο, όλες οι δυνάμεις που είστε στον ουρανό, που ακριβώς επαναλαμβάνεται και εδώ το ίδιο. Εκεί πιο πολύ τονίζεται ο λόγος γενικά του Θεού, μέσα από τον οποίο εκφράζεται το θέλημα του Θεού, και εδώ ειδικότερα το θέλημα του Θεού. Υμνήστε λοιπόν τον Κύριο, όλες οι ουράνιες δυνάμεις.

Η όλη ζωή σας, η όλη εργασία σας, όλο αυτό είναι να ποιείτε το θέλημα αυτού, το θέλημα του Κυρίου. Ναι, είναι μερικά πράγματα, δεν τα έχουμε καταλάβει ακόμη. Κάποια μέρα το λέγαμε πάλι, από εδώ νομίζω το λέγαμε, που το βρίσκουμε εκεί και σε μια από τις ευχές του Ευχελαίου. Με θυμίστε που λέγαμε ότι οι εντολές του Θεού, το θέλημα του Θεού δεν είναι ένα δυσβάστακτο πράγμα, και όχι πάλι αυτό και πώς θα το κάνουμε. Όχι, είναι η φυσιολογική ζωή. Αν δηλαδή ζεις όντως εν Θεώ, αν είναι μέσα σου ο Θεός, αν έχεις τη χάρη του Θεού, αν ζεις ως άνθρωπος αλλά που έχεις μέσα σου το Θεό και είσαι θεωμένος, φυσική συνέπεια είναι να ακούς το Θεό, να λαμβάνεις υπόψιν το θέλημα του Θεού, να τηρείς το θέλημά Του, να τηρείς τις εντολές Του. Οι εντολές Του είναι ζωή, δεν είναι να κάνουμε κάποια πράγματα όπως κανείς πηγαίνει σε μια εργασία, του αναθέτουν να κάνει κάτι και όσο πιο γρήγορα το κάνει να τελειώνει, να ξεγλιτώνει. Δεν είναι έτσι, είναι η ζωή μας η τήρηση, το να ποιούμε το θέλημα του Θεού, το να τηρούμε τις εντολές του Θεού. Ευλογείτε τον Κύριο πάντα τα έργα αυτού εν παντί τόπω της δεσποτείας αυτού, ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο. Υμνήστε λοιπόν τον Κύριο όλα τα έργα του Θεού, ευλογείτε τον Κύριο όλα τα έργα του, τα οποία υπάρχουν εις πάντα τόπον της κυριαρχίας του, λέει η μετάφραση, τέλος και εσύ ψυχή μου δοξολόγει τον Κύριο, ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο.

Καλεί τα σύμπαντα, όλα τα δημιουργήματα, όχι μόνο τους Αγγέλους, όχι μόνο τις δυνάμεις τις ουράνιες, αλλά και όλο το σύμπαν και όλη την κτίση. Καλεί ο Ψαλμωδός να υμνήσουν όλα τα έργα, να υμνήσουν τον Κύριο, ο οποίος είναι παντού παρών και μπορούν παντού να τον βρουν, και τα άψυχα. Πώς δοξολογούν τον Θεό; Με το να κάνουν αυτό ακριβώς που τους όρισε ο Θεός να κάνουν. Δηλαδή την ώρα που κάνουμε το θέλημα του Θεού, δοξολογούμε τον Θεό, υμνούμε τον Θεό. Εάν δεν κάνουμε το θέλημα του Θεού, όσο και αν λέμε λόγια δεν έχουν καμία αξία. Και ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριο και εσύ ψυχή μου να δοξολογείς, να ευλογείς, να υμνείς τον Κύριον. Και τελειώσαμε και αυτόν τον ψαλμό, ώστε την επόμενη φορά να περάσουμε στον 103ο ψαλμό.