Psalm 99: All Nations Called to Joyful Worship

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This is a short psalm of five verses. It is a messianic psalm: it speaks of the age of the Messiah, when all nations are called to come, worship God, and believe in the God of gods. It is, I think, a liturgical psalm. All nations, the whole earth, are called to praise God: “Shout for joy to the Lord, all the earth.”

There it is: the whole earth, meaning all its inhabitants, are to raise shouts to the Lord, shouts of hymns and praise. As we can see, joy and gladness are foretold here. In both expressions we hear these joyful shouts. So, all inhabitants of the earth, shout for joy to the Lord! Praise the Lord, glorify the Lord, and show all the joy that the Lord gives, the joy that comes from Him. “Serve the Lord with gladness.” Another psalm, one of the very first—I think it is the second—says something different.

“Serve the Lord with fear.” Here it says, “Serve the Lord with gladness. Come before Him with rejoicing.” Come before the Lord rejoicing. One might say that both these phrases, “Serve the Lord with gladness” and “Come before Him with rejoicing,” look ahead to what would happen when the Messiah, Christ, came to earth. “Serve the Lord with fear” was more fitting for the Old Testament, while now, in the Christian age, “Serve the Lord with gladness” is more fitting.

God has done everything He intended to do. He did more than speak through the prophets and holy people. As the Epistle to the Hebrews says, He spoke through His Son, His own Son, who became man, was crucified, put an end to the body of sin, rose again, and brought new life. And all this is for every inhabitant of the earth, for every nation, not only for the Jews.

So, then, all of us are called to come and serve the Lord, to become His servants in the good sense of that word. “Behold the handmaid of the Lord; let it be to me according to your word,” said the Most Holy Theotokos. “Paul, an Apostle, a servant of Jesus Christ.” We too are to be servants of Christ, servants of God: to serve the Lord and entrust ourselves to Him. With gladness!

“Come before Him with rejoicing.” Yes, we come before the Lord rejoicing. Perhaps “come” means “enter His temple with rejoicing.” But the psalm addresses all nations, as becomes clear in its fourth and fifth verses. Only Jews were permitted to enter the Temple of Solomon. Here, though, all the inhabitants of the earth are called to serve the Lord, devote themselves to Him, believe, and become His own with gladness. They are also called to come before Him. The psalm has a temple in view, but more than just the Temple of Solomon.

So the call, especially the words “Come before Him,” is addressed to all the inhabitants of the earth, not only to the Jews. The nations who were outside are invited in too. They too can enter the temple, local places of worship and Christian churches—houses of God—and come before God rejoicing. For rejoicing is what is left to us. If only we saw things clearly! Yet we are so fainthearted, so caught up in self-love—the root passion—and so captive to ourselves that we cannot see the truth. The Lord has prepared everything. He Himself died, and He calls us to believe in Him and be united with Him, so that it is as though we too have died with Him.

He died, and gladness and rejoicing are left to us. “Know that the Lord, He is our God; He made us, and not we ourselves.” Yes, understand that the Lord is our God. He created us; we did not create ourselves. These are familiar words, familiar phrases, ordinary phrases, you might say, but...

Well...

When someone truly receives a visitation from God—whether after receiving Holy Communion, while praying, or at any other time—the joy and gladness can be so great that he wants to go out and proclaim it to the whole world. Others may think him a little mad: “What is he talking about?” But for the person who has this communion with God, who feels God’s power and grace pass through his very being, it is an intoxication, a spiritual intoxication. Yes, that is how we can understand these ordinary words and phrases. If we take them as mere words, they mean nothing to us.

So know that the Lord is our God. The Lord is the one who formed us. We are His creatures; we belong to Him. He created us, not we ourselves. And that is a very great thing. How some people wish they could make themselves! Alas, what can nothing make? Nothing. It will make nothing and return to nothing. God is the One Who Is, the living God. We, in ourselves, are nothing; He is the One Who Is.

He creates us, and it is a great thing that God creates us and acknowledges us as His creatures, as those He has formed. Imagine if we had made ourselves: we would be here today and gone tomorrow. “We are His people and the sheep of His pasture.” All of us—here the psalm means both the Jews and everyone else, all the inhabitants of the earth—are His people and the sheep of His pasture, sheep whom God tends. “The Lord is my shepherd; I shall lack nothing. He has settled me in a place of green pasture; He has nourished me beside restful waters,” and so on. It is a beautiful image. God is the Shepherd, and we are His sheep. He tends us, gives us the right food and drink, and provides enough for us at the right time.

Do these words mean anything to us? If someone enters even a little into this whole Mystery, they mean a great deal. Take someone who recites Psalm 22 and believes what it says.

Does he not feel it?

“The Lord is my shepherd; I shall lack nothing. He has settled me in a place of green pasture; He has nourished me beside restful waters. He has restored my soul. He has led me along paths of righteousness for His name’s sake. Even if I walk in the shadow of death, I shall fear no evil, for You are with me. Your rod and Your staff have comforted me. You have prepared a table before me in the presence of those who afflict me.” This is what we sometimes say: everything that is against us ends up serving us. We may think otherwise, but people, circumstances, and events, however bad they may be, cannot harm you when you belong to Christ. They even serve you. Now, I am glad we opened this psalm; I had not noticed this: “You have prepared a table before me in the presence of those who afflict me.”

All the ugly and painful things done by those who want to afflict us—enemies, the devil, other people, sin in general—in the end contribute to God’s preparing a table for us. “You have anointed my head with oil, and Your cup that fills me is most excellent,” and so on. “Your mercy shall follow me all the days of my life, and I shall dwell in the house of the Lord for many days.” So we are Your people and the sheep of Your pasture.

I am Your people, and I am the sheep: You pasture us, You give us drink, You care for us, and You feed us.

I think we should stop here. There are still two verses, and we will look at them next time.

Τελειώσαμε τον 28ο ψαλμό και μπορούμε να περάσουμε σήμερα στον 29ο ψαλμό, ο οποίος είναι μικρός κι αυτός, πέντε στίχους έχει. Μεσσιακός ψαλμός είναι, δηλαδή αναφέρεται στην εποχή του Μεσσία. Πώς καλούνται όλα τα έθνη να έρθουν να προσκυνήσουν τον Θεό και να πιστεύσουν εις τον Θεό των Θεών. Είναι ένας λειτουργικός μάλλον ψαλμός και καλούνται όλα τα έθνη, όλη η γη να υμνήσει τον Θεό. Αλαλάξατε τω Κυρίω πάσα η γη.

Να, όλη η γη, όλοι οι κάτοικοι της γης δηλαδή, να αναπέμψουν εις τον Κύριον αλαλαγμούς, αλαλαγμούς ύμνων και δοξολογιών, δηλαδή προμηνύεται εδώ, όπως βλέπουμε, ευχαριστούμε, προμηνύεται χαρά, ευφροσύνη. Σε αυτές και δύο τις περιπτώσεις έχουμε αλαλαγμούς. Όλοι οι κάτοικοι της γης λοιπόν, αλαλάξατε τω Κυρίω, όλοι οι κάτοικοι της γης με αλαλαγμούς. Υμνήσετε τον Κύριο, δοξολογήστε τον Κύριο, εκδηλώστε όλη αυτήν την χαράν που δίδει ο Κύριος, που έρχεται από τον Κύριο. Δουλεύσατε τω Κυρίω εν ευφροσύνη. Ένας άλλος ψαλμός, από τους πρώτους πρώτους ψαλμούς, ο δεύτερος μάλλον πρέπει να είναι.

Δουλεύσατε τω Κυρίω εν φόβω, εδώ δουλεύσατε τω Κυρίω εν ευφροσύνη. Εισέλθετε ενώπιον αυτού εν αγαλλιάσει. Ελάτε μπροστά εις τον Κύριον με αγαλλίαση. Και οι δύο λέξεις αυτές, δουλεύσατε τω Κυρίω εν ευφροσύνη και εισέλθετε ενώπιον αυτού εν αγαλλιάσει, ναι, θα έλεγε κανείς ότι λαμβάνουν υπόψη αυτό που θα συμβεί με τον ερχομό του Μεσσία, με τον ερχομό του Χριστού επί της γης. Πιο πολύ ταίριαζε στην Παλιά Διαθήκη το «Δουλεύσατε τω Κυρίω εν φόβω», ενώ τώρα στη χριστιανική εποχή ταιριάζει πιο πολύ το «Δουλεύσατε τω Κυρίω εν ευφροσύνη».

Όλα εκείνα τα οποία είχε να κάνει ο Θεός τα έκανε, όχι απλώς ελάλησε με τους προφήτες και με αγίους ανθρώπους και λοιπά, αλλά, όπως λέει στην Προς Εβραίους Επιστολή, ελάλησε εν Υιώ, με τον ίδιο τον Υιό του, ο οποίος έγινε άνθρωπος και ο οποίος σταυρώθηκε και ο οποίος κατήργησε το σώμα της αμαρτίας και αναστήθηκε και έφερε την καινούργια ζωή. Και όλα αυτά είναι για όλους τους κατοίκους της γης, για όλα τα έθνη, δεν είναι μόνο για τους Εβραίους.

Επομένως... Επομένως, καλούμαστε οι πάντες να έλθουμε να δουλεύσουμε στον Κύριο, να γίνουμε δούλοι, δούλοι με την έννοια την καλήν. «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου», είπε η Παναγία. «Παύλος Απόστολος, δούλος Ιησού Χριστού», δούλοι Χριστού, Θεού, να δουλεύσουμε, να υπηρετήσουμε τον Κύριο, να εμπιστευθούμε στον Κύριο. Εν ευφροσύνη!

Εισέλθετε ενώπιον αυτού εν αγαλλιάσει. Ερχόμαστε, ναι, εις τον Κύριον εν αγαλλιάσει. Τώρα το «Εισέλθετε» ίσως, εισέλθετε εις τον ναό του με αγαλλίαση, ναι, ερμηνεύει. Αλλά καθώς απευθύνεται εις όλα τα έθνη, και αυτό φαίνεται στο δεύτερο μέρος, από τον τέταρτο στίχο και πέμπτο, στον ναόν δηλαδή του Σολομώντος επιτρεπόταν να μπουν μόνο Εβραίοι. Εδώ όμως καλούνται όλοι οι κάτοικοι της γης να δουλεύσουν στον Κύριο, να υπηρετήσουν τον Κύριο, να αφοσιωθούν στον Κύριο, να πιστεύσουν, να γίνουν δικοί Του εν ευφροσύνη, αλλά και να εισέλθουν ενώπιον αυτού. Και εννοεί εδώ τον ναόν, αλλά τον ναόν όχι απλώς τον ναόν του Σολομώντος.

Επομένως, απευθύνεται, και ιδιαίτερα με το «εισέλθετε», απευθύνεται εις όλους τους κατοίκους της γης και όχι απλώς τους Εβραίους. Και το «εισέλθετε» είναι ακριβώς και τα έθνη που είναι απέξω, και αυτά να μπουν μέσα, και αυτά να εισέλθουν, και αυτά μπορούν να εισέλθουν εκεί στον ναό, στον ναό των τοπικών αλλά και στον ναό των χριστιανικών, έναν ναό του Θεού, να εισέλθουν ενώπιον του Θεού με αγαλλίαση. Διότι αυτό μένει στον άνθρωπο, εάν δηλαδή τα δούμε καλά τα πράγματα. Αλλά είμαστε τόσο μικρόψυχοι και τόσο φίλαυτοι και τόσο αιχμάλωτοι του εαυτού μας, που δεν μπορούμε να δούμε την αλήθεια. Όταν δούμε καλά τα πράγματα, που όλα τα έχει ετοιμάσει ο Κύριος και όλα, αυτός πέθανε και μας καλεί να πιστεύσουμε εις αυτόν, να ενωθούμε με αυτόν, και είναι σαν να πεθάναμε κι εμείς μαζί του.

Πέθανε και σε εμάς μένει η ευφροσύνη και μένουν οι αγαλλιάσεις. Γινώσκετε ότι Κύριος αυτός εστί, είναι ο Θεός ημών, αυτός εποίησεν ημάς και ουχ ημείς. Ναι, μάθετε ότι ο Κύριος αυτός είναι ο Θεός μας, αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς δημιουργήσαμε τον εαυτό μας δηλαδή. Είναι βέβαια τετριμμένες λέξεις, τετριμμένες φράσεις, κοινές ας πούμε φράσεις, αλλά...

Ε...

Όταν κανείς έχει, αν κάποια φορά έχει επίσκεψη, πραγματικά επίσκεψη του Θεού, είτε κοινώνησε, είτε προσευχόμενος κανείς, είτε όποια ώρα έχει μια όντως επίσκεψη του Θεού, και είναι τέτοια χαρά, τέτοια ευφροσύνη που θα ήθελε να βγει και να το διαλαλήσει σε όλο τον κόσμο. Άλλοι θα τον πάρουν λίγο για τρελό ίσως, «Τι μας λέει αυτός;» Αλλά γι' αυτόν όμως που έχει αυτή την κοινωνία με τον Θεό και περνάει μέσα στην ύπαρξή του ο Θεός, η δύναμη του Θεού, η χάριση του Θεού, είναι μέθη, μέθη πνευματική. Ναι, έτσι μπορούμε να καταλάβουμε και αυτές τις κοινές λέξεις εδώ, τις κοινές φράσεις. Αλλιώς, αν τις πάρουμε ξερά, δεν σημαίνουν τίποτε.

Μάθετε λοιπόν ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός μας. Κύριος, αυτός είναι που μας έπλασε, πλάσματά Του είμαστε, δικοί Του είμαστε, αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς. Και είναι μεγάλη υπόθεση λοιπόν, πολύ μεγάλη υπόθεση. Πόσο μερικοί θέλουν έτσι, αν μπορούσαν αυτοί, να φτιάχνουν τον εαυτό τους. Αλλοίμονο, το μηδέν μπορεί να κάνει μηδέν, να κάνει τίποτε, πάλι μηδέν θα κάνει και στο μηδέν θα επιστρέψει. Ο Θεός, ο Ων, ο Υπάρχων Θεός, εμείς είμαστε μη όντα, αυτός είναι ο Ων, ο Υπάρχων.

Εεεε... Αυτός μας δημιουργεί και είναι μεγάλο πράγμα το ότι μας δημιουργεί ο Θεός και μας αναγνωρίζει ως δημιουργήματά Του, μας αναγνωρίζει ως πλάσματά Του. Αλλοίμονο αν εμείς... Εμείς φτιάχναμε τον εαυτό μας, σήμερα υπάρχουμε και αύριο δεν θα υπάρχουμε. Εμείς δε λαός αυτού και πρόβατα της νομής αυτού. Όλοι εμείς, όλοι, εννοεί εδώ και τους Εβραίους και όλο τον κόσμο, όλους τους κατοίκους της γης. Είμαστε λαός και πρόβατα της νομής αυτού. Και πρόβατα που ο Θεός μας βόσκει. Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει, εις τόπον χλόης εκεί με κατεσκήνωσεν, επί ύδατος αναπαύσεως εξέθρεψέ με και τα λοιπά. Είναι πολύ ωραία αυτή η εικόνα, ο Θεός είναι ο Ποιμήν, όλα όσα είναι τα πρόβατά του, ο Θεός μας ποιμαίνει, μας δίνει την κατάλληλη τροφή, μας δίνει το κατάλληλο πόμα, μας τα δίνει για κατάλληλη τροφή και επαρκή τροφή και στην κανονική ώρα μας τα δίνει ο Θεός.

Λένε τίποτε αυτά τα πράγματα, αλλά αν όμως έτσι λίγο μυηθεί κανείς στο όλο μυστήριο αυτό, λένε και παραλένε. Ένας που λέει παραδείγματος χάριν τον 22ο ψαλμό και τα πιστεύει αυτά τα πράγματα.

Δεν αισθάνεται;

Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει, εις τόπον χλόης εκεί με κατεσκήνωσεν, επί ύδατος αναπαύσεως εξέθρεψέ με. Την ψυχή μου επέστρεψεν, ωδήγησέ με επί τρίβους δικαιοσύνης ένεκεν του ονόματος αυτού. Εάν γαρ και πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, ου φοβηθήσομαι κακά, ότι συ μετ' εμού ει. Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυταί με παρεκάλεσαν. Ητοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν εξ εναντίας των θλιβόντων με. Αυτό που λέμε καμιά φορά ότι όλα τα ενάντια μετά εμάς υπηρετούν. Εμείς νομίζουμε, ούτε οι άνθρωποι, ούτε τα πράγματα, ούτε τα γεγονότα, όσο άσχημα και αν είναι, όταν είσαι του Χριστού, όχι μόνο κακό δεν σου κάνουν αλλά σε υπηρετούν. Αλλά εδώ τώρα, καλά που ανοίξαμε τον ψαλμό αυτόν, δεν το είχα προσέξει. Ητοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν εξ εναντίας των θλιβόντων με.

Αυτά τα οποία, τα άσχημα, τα κακά, όλα τα θλιβερά αυτά που κάνουν όλοι αυτοί οι οποίοι θέλουν να μας θλίψουν, οι εχθροί, ο διάβολος, οι άνθρωποι, η αμαρτία γενικώς, τελικά συντελούν όλα αυτά ώστε ο Θεός να μας ετοιμάζει τράπεζαν. Ήλειψας εν ελαίω την κεφαλήν μου και το ποτήριόν σου μεθύσκον με ως κράτιστον και τα λοιπά. Το έλεός σου καταδιώξει με πάσας τας ημέρας της ζωής μου και το κατοικείν με εν οίκω Κυρίου εις μακρότητα ημερών. Εμείς λοιπόν είμεθα λαός σου και πρόβατα νομής σου.

Είμαι ο λαός σου και είμαι τα πρόβατα που εσύ μας βόσκεις, εσύ μας ποτίζεις, εσύ μας περιποιείσαι, εσύ μας τρέφεις.

Μάλλον να σταματήσουμε εδώ, είναι ακόμη δύο στίχοι, θα τους δούμε την προσεχή φορά.