God’s Promise to David Amid Suffering and Mortality

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Let us turn for a moment to the Psalter. We are in Psalm 88, at its final verses. At last, we will finish it today. We are in the third part, in what we might call its second section: verses 47 to 52. Here we find an earnest prayer that God's ancient promises may be fulfilled.

In the first part, we heard God's promises to David, to David's throne, and to his descendants. Those promises find their fulfillment in David's descendant, Jesus Christ himself. As we said, this is a messianic psalm. But in the second part, the reality the psalmist faced seemed to say that God's promises were going unfulfilled. “Where are your promises, my God? Why did you let this happen, and that happen?” David's successor had been humiliated; his throne, his crown, everything had been trampled down. Now, in this second section of the third part, we hear an earnest prayer for those promises to be fulfilled: “How long, O Lord? Will you turn away from us forever? Will your anger burn like fire?” How long will you turn away from us completely? How long will your anger burn like fire? “Remember how brief my life is.” Remember how little...

We are human beings; how briefly we live. “Surely you did not create all the children of men in vain?” Did God make people for nothing, only for us to come into this world, reach the end of our lives, and leave, with nothing more? Our lives are short. We cannot say, “We have ages ahead of us; things have gone badly now, but they will come right later.” Remember how brief our lives are, what our existence amounts to: we are here today and gone tomorrow. Did God create so many people simply to live and die without purpose? Things like this happen often even today, and could one not speak in much the same way?

Sometimes a person sees this in his own life, and sometimes in a group or a whole nation. He feels as though God has abandoned him, as though God's anger has fallen upon him and, instead of dying down, burns ever more fiercely. Our lives are drawing to an end, and we wonder: Did we come into this world for nothing? Will we die before God's promises are fulfilled for us?

Is there anyone who will live in this world and never see death? “Can he deliver his soul from the hand of Hades?” Who can save himself from Hades? “Where are your mercies of old, O Lord?” Where are those blessings you gave long ago, Lord, “which you swore to David in your faithfulness”? You yourself made that promise. You swore an oath and gave it to David.

Well...

Your lips cannot lie: you made the promise to David and gave him those blessings, for you are a God who does not lie. But where are those blessings today? “Remember, O Lord, the reproach of your servants, which I have borne in my breast from many nations.” Remember, Lord, all the insults your servants, your people, have suffered. For, as we said, the Egyptian had come, seized the land, and laid everything waste. Remember the reproach your servants have borne from the surrounding nations, from every side. “Your enemies, O Lord, have reproached; they have reproached your Christ.” All those who shamed and humiliated us are your enemies too.

They reproached your Christ, that is, David's successor, the anointed king. They came and mocked him, and he became an object of ridicule. “Blessed be the Lord forever. Amen, Amen.” And so the psalm ends: “Blessed be the Lord forever.” May the Lord be glorified unto the ages of ages. Amen, Amen. It is what we say today: “Blessed be God.” We can say this while seeing reality as it is. The psalmist sees it clearly. He knows who God is and remembers the promises God gave, and the blessings that truly came from them. David was blessed, and so on. Yet this is the reality now, and it seems as though God has forgotten what he promised David.

God promised that David's throne would endure forever. Yet all this is happening. “Where is that promise, Lord? Remember this; remember that.” And still, in the end: “Blessed be the Lord.” God is God, whatever happens, and he is blessed. We must hold fast to this: God knows what he is doing. Whatever happens, God is love, God is merciful, and God is just. Blessed be his name. In the end, a person submits to God. This is no fatalism. People who do not understand these things may take the words merely at face value and reason about them in that way. But there is more to it. Here...

...we are reminded, in some respects, of Psalm 72. There the psalmist said: “If I had decided to tell others about these doubts of mine, everything I carried within me, I would have been a transgressor of your covenant toward the generation of your children, the Israelites, because I would have caused them to stumble. So I did not tell them. Instead, I tried to think through this problem and understand it. But all my effort was in vain, until I entered God's holy sanctuary. There, I was granted illumination and understood how these sinners would end. Yes, they prosper now. But because of their deceit, you have prepared calamity for them. You will bring them low and crush their pride.”

The difficulty was this: why do God's own people suffer so much, while the unjust enjoy so many good things? Then the psalmist saw it: yes, they prosper now, but because of their deceit, God has prepared calamity for them. He will bring them low and crush their pride.

“In a moment they were all laid waste. They vanished and perished because of their lawlessness. Like a dream when someone wakes and rises from his bed, you, O Lord, erased their brief and splendid appearance in your fair city of Jerusalem. Truly, my heart burned with envy at the prosperity of the ungodly, and I was deeply troubled within.”

“I became foolish and could not understand this at all. Before you I was like an animal, without understanding, simply following where I was led. Yet I, your faithful servant, will always be with you. You held me by my right hand. With your wise counsel you will guide me through this life, and afterward receive me into glory. Who is there in heaven for me but you? What could I desire on earth besides you? My heart and my whole body fail under my sufferings, yet God remains the longing of my heart. Yes, my God is my portion forever, an inheritance that cannot be taken away. Those who turn away from you will perish; you have destroyed, and will destroy, all who are unfaithful to you.”

“For me, there is only one lasting and supreme good: to cling to my God, to place my hope in the Lord, and to proclaim all my praise and thanks for his blessings at the gates of Jerusalem.”

Remember, we spent a good deal of time on this psalm and have mentioned it on other occasions. The psalmist wrestles with the question: Why is this happening, and why is that happening? He tries to make sense of it all. In the end, he entrusts himself to God. He trusts that God will deal with those people and reward his own. That is why he says, “Before you I was like an animal.” In other words: I am only human. However much I examine and analyze things in this world, I cannot use my own intellect to enter into your purposes, my God, or understand your particular divine uncreated energies. What can I say? Before you I am like a little creature, without understanding.

He means both that he cannot understand and that he accepts who he is before God. A person humbles himself, is brought low before God, and puts his trust in him. Then he says, “Blessed be God forever. Amen, Amen.” Perhaps we should connect this with what we also say to ourselves: My friend, humble yourself. You can do that, and God will save you. Yes!

Whatever happens, and whatever does not happen, even when you are confused and cannot understand, humble yourself before God. Say, “Blessed be God.” Trust in God's compassion and goodness, and you will find peace, because you trust in him. God is the answer; God is everything. Otherwise, you carry an unbearable weight as you try to understand what cannot be understood, solve what cannot be solved, and change what cannot be changed. Those things belong to God. If you carry that whole weight yourself, you will either be crushed by it or give up and turn away. But when you trust in God, you find relief and rest. There is the answer, because God himself is the answer, and God himself is everything. That is all for today.

Να περάσουμε λίγο και στο Ψαλτήρι. Είμαστε εις τον 88ο ψαλμό, είμαστε στους τελευταίους στίχους. Επιτέλους σήμερα θα τελειώσουμε. Είμαστε στο τρίτο μέρος και από το τρίτο μέρος είμαστε στο δεύτερο, ας πούμε, τμήμα. Είναι οι στίχοι 47-52 και έχουμε εδώ θερμή προσευχή για να εκπληρωθούν οι αρχαίες υποσχέσεις.

Ότι στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι υποσχέσεις του Θεού προς τον Δαβίδ, προς τον θρόνο του Δαβίδ, προς τους απογόνους, και την εφαρμογή τους την βρίσκουν πλέον στον διάδοχο, ας πούμε, του Δαβίδ, που είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός. Και είπαμε, ο ψαλμός είναι μεσιακός. Όμως στο δεύτερο μέρος, εν μέσῳ, η σημερινή πραγματικότητα τότε που γράφει ο ψαλμωδός τον ψαλμό είναι τέτοια που σαν να μην εκπληρώνονται οι υποσχέσεις του Θεού. Πού είναι οι υποσχέσεις, Θεέ μου; Πού άφησες να γίνει αυτό, πού άφησες να γίνει εκείνο, πού άφησες να γίνει το άλλο; Που ο διάδοχος του Δαβίδ, λοιπόν, καταπατήθηκε ο θρόνος, στέμμα, όλα αυτά. Και τώρα εδώ στο τρίτο μέρος, αλλά στο δεύτερο τμήμα, όπως είπαμε, έχει προσευχή θερμή για να εκπληρωθούν οι υποσχέσεις. Έως πότε, Κύριε, αποστρέφεις εις τέλος; Εκκαυθήσεται ως πυρ η οργή σου; Έως πότε θα μας αποστρέφεσαι έτσι εντελώς και η οργή σου, ας πούμε, θα καίει σαν φωτιά; Μνήσθητι τίς μου η υπόστασις, να θυμηθείς πόσο...

Είμαστε άνθρωποι, πόσο λίγο ζούμε. Μη γαρ ματαίως έκτισας πάντας τους υιούς των ανθρώπων; Έτσι λοιπόν, μάταια και στα χαμένα έκανε τους ανθρώπους, άντε να έρθουμε εδώ και να τελειώνουμε και να φύγουμε και τίποτε άλλο. Διότι ολίγη είναι η ζωή μας, δεν είναι να πει κανείς, είναι αιώνες ολόκληρη η ζωή μας και τώρα δεν πήγαν καλά τα πράγματα, θα πάνε αργότερα. Θυμήσου πόσο μικρή είναι η ζωή μας, τι είναι οι υποστάσεις μας, σήμερα υπάρχουμε και αύριο δεν υπάρχουμε. Λοιπόν, μήπως δημιούργησε τόσους ανθρώπους για να ζουν και να αποθνήσουν έτσι άσκοπα; Αυτά και σήμερα, ας πούμε, πολλές φορές έτσι, κάπως έτσι συμβαίνουν και κάπως έτσι δεν θα μπορούσε κανείς να μιλήσει.

Φορές δηλαδή και στο πρόσωπό του κανείς και γενικότερα σε ομάδες και ένα έθνος το διαπιστώνει κανείς, αλλά και στο πρόσωπό του, στο άτομο, κανείς νιώθει σαν να τον εγκατέλειψε ο Θεός, σαν η οργή του Θεού να πέφτει επάνω του και να μην σβήνει αλλά όλο και να γίνεται μεγαλύτερη φωτιά. Και ενώ τελειώνει η ζωή μας, στα χαμένα ήρθαμε σε αυτόν τον κόσμο και έτσι άσκοπα δεν θα προλάβουμε να γίνει κάτι και σε εμάς να εκπληρωθούν οι υποσχέσεις του Θεού.

Άνθρωπος θα υπάρξει σε αυτόν τον κόσμο και δεν θα δει θάνατον; Ρύσεται την ψυχήν αυτού εκ χειρός άδου; Ποιος μπορεί να γλιτώσει τον εαυτό του από τον άδη; Πού εστί τα ελέη σου τα αρχαία, Κύριε; Πού είναι τα παλιά, παλιές σου ευλογίες, Κύριε, α όμοσας στον Δαβίδ εν τη αληθεία σου; Που ορκίστηκες, ας πούμε, εσύ το υποσχέθηκες, εσύ με όρκο και τα έδωκες εις τον Δαβίδ.

Εεε...

Τα αψευδή σου, ας πούμε, χείλη, δηλαδή το υποσχέθηκες και το έδωσες κιόλας εις τον Δαβίδ. Διότι είσαι αψευδής Θεός. Αλλά πού είναι αυτές οι ευλογίες και σήμερα; Μνήσθητι, Κύριε, του ονειδισμού των δούλων σου, ου υπέσχον εν τω κόλπω μου πολλών εθνών. Θυμήσου, Κύριε, δες, Κύριε, όλων των ονειδισμών που έπαθαν οι δούλοι σου, οι άνθρωποί σου, ο λαός, διότι είχε έρθει ο Αιγύπτιος, όπως είπαμε, και κατέλαβε εκεί και ρήμαξε τα πάντα. Θυμήσου λοιπόν των ονειδισμών που υπέστησαν οι δούλοι εν τω κόλπω μου πολλών εθνών, και από τους μεν και από τους δε, από τους γύρω, από όλα τα έθνη τριγύρω. Ου ονείδισαν οι εχθροί σου, Κύριε, ου ονείδισαν το αντάλλαγμα του Χριστού σου. Οι εχθροί, δικοί σου εχθροί είναι αυτοί όλοι που μας ονείδισαν, που μας κατεντρόπιασαν, μας ρεζίλεψαν.

Ονείδισαν το αντάλλαγμα του Χριστού σου, δηλαδή τον διάδοχο του Δαβίδ, τον χρισμένο βασιλιά. Ήρθαν λοιπόν και τον ονείδισαν και έγινε καταγέλαστος. Ευλογητός Κύριος εις τον αιώνα, γένοιτο, γένοιτο. Και τελειώνει έτσι ο ψαλμός. Ευλογητός Κύριος εις τον αιώνα. Ας είναι δοξασμένος ο Κύριος εις αιώνας αιώνων. Γένοιτο, γένοιτο. Αυτό το οποίο, ας πούμε, λέμε σήμερα: να είναι ευλογημένος ο Θεός. Μπορούμε, μπορούμε, δεν θα κλείνουμε τα μάτια στην πραγματικότητα, όπως εδώ ο ψαλμωδός δεν κλείνει τα μάτια στην πραγματικότητα, την βλέπει όλη την αλήθεια. Ποιος είναι ο Θεός, από πού ξεκινούν όλες οι υποσχέσεις που έδωκε, που όντως ήρθαν υποσχέσεις, ήρθαν ευλογίες. Ευλογήθηκε ο Δαβίδ και τα λοιπά. Τώρα όμως είναι αυτή η πραγματικότητα και σαν να ξέχασε ο Θεός, ο οποίος υποσχέθηκε όχι απλώς στον Δαβίδ.

Θα είναι αιώνιος ο θρόνος αυτός του Δαβίδ. Και τώρα συμβαίνουν όλα αυτά. Πού είναι εκείνο, πού είναι το άλλο; Θυμήσου το ένα, θυμήσου το άλλο, Κύριε. Αλλά τελικά όμως, ευλογητός Κύριος, ο Θεός είναι Θεός. Και όπως και να έχει το πράγμα, ο Θεός είναι ευλογημένος. Και πρέπει να το παίρνουμε ως δεδομένο ότι ο Θεός ξέρει τι κάνει. Ο Θεός, όπως και να έχει το πράγμα, είναι αγάπη, όπως και να έχει το πράγμα είναι ελεήμων, όπως και να έχει το πράγμα είναι δίκαιος και να είναι ευλογημένος. Τελικά δηλαδή υποτάσσεται κανείς εις τον Θεό. Όχι μοιρολατρικά. Όχι. Αυτό το κάνουν εκείνοι που δεν ξέρουν από τέτοια πράγματα και τα παίρνουν έτσι κατά γράμμα απλώς και κινούνται, ας πούμε, απλώς λογικά. Άλλο το, άλλο το, άλλο το άλλο. Εδώ...

μας θυμίζουν από κάποια πλευρά, από κάποια πλευρά. Από κάποια πλευρά μας θυμίζουν λοιπόν τον 72ο ψαλμό που έλεγε: «Εάν απεφάσιζα να διηγηθώ τους δισταγμούς μου αυτούς ακριβώς, όσα έχω εντός μου, ιδού, στην γενιά των δικών σου υιών, των Ισραηλιτών, θα ήμην παραβάτης της Διαθήκης σου, διότι θα εσκανδάλιζα αυτούς. Δεν τους εξεδήλωσα λοιπόν, αλλά ενόμισα ότι έπρεπε να μελετήσω για να κατανοήσω το πρόβλημα τούτο. Ανωφελής όμως κόπος υπήρξε η προσπάθειά μου αυτή, μέχρις ότου εισήλθα εις τον Άγιο του Θεού Ναόν και εκεί φωτισθείς είδα και ενόησα τα τελευταία των αμαρτωλών τούτων. Ναι, ευτυχούν τώρα, αλλά δια τας δολιότητάς των, ας τον επεφύλαξες εις αυτούς κακά, θα ταπεινώσεις, θα συντρίψεις την υπερηφάνειά των».

Το πρόβλημα ήταν ότι πώς από το ένα μέρος οι δικοί άνθρωποι υποφέρουν και υφίστανται πολλά πράγματα, ενώ από το άλλο μέρος οι άδικοι έχουν πολλά καλά. Και είδα λοιπόν ότι ναι, ευτυχούν τώρα, αλλά δι' ας δολιότητας των επεφύλαξες σε αυτούς κακά, θα ταπεινώσεις, θα συντρίψεις την υπερηφάνειά των.

Ως εν μια στιγμή ερημώθησαν άπαντες, εξαφανίστησαν, εχάθηκαν λόγω της παρανομίας των. Σαν όνειρον αφυπνιζομένου και εγερμένου εκ της κλίνης του, εξεμηδένισας, Κύριε, εν τη ωραία πόλει Σου Ιερουσαλήμ, την πρόσκαιρον και λαμπράν εμφάνισίν των. Πράγματι, ήναψε από ζηλοτυπίαν η καρδία μου δια την ευτυχίαν των ασεβών, ώστε οι νεφροί μου ανεστατώθησαν και ήλλαξαν όψιν.

Εγώ διανοητικώς κατήντησα τιποτένιος και δεν αντελήφθηκα καθόλου το πρόβλημα τούτο, ενώπιόν σου έγινα ζώον, κτήνος εις τον νουν και την υποταγή. Εγώ δηλαδή ως πιστός σου θα είμαι πάντοτε μαζί σου, με εκράτησες από την δεξιά μου χείρα, με την σοφή σου συμβουλή θα με καθοδηγείς εν τη παρούση ζωή και με δόξαν θα με παραλάβεις εις την άλλη ζωή. Διότι τι άλλο άξιον προσοχής υπάρχει στους ουρανούς πλην σου, τι άλλο θα επιθυμούσα και εν τη γη εκτός από σε; Η καρδία και το όλο μου σώμα εξέλιπαν από τις κακοπαθίες μου. Κι όμως ο Θεός είναι ο πόθος της καρδίας μου. Ναι, ο Θεός μου είναι το αναφαίρετο και αιώνιο μερίδιο της κληρονομίας μου. Ιδού, αυτοί οι οποίοι απομακρύνονται από σε θα καταστραφούν, εξολόθρευσες και θα εξολοθρεύσεις πάντα πορνεύοντα από σου.

Εις εμέ ένα μόνο μόνιμο και ύψιστο αγαθό υπάρχει: να προσκολλώμαι εις τον Θεόν μου, να τοποθετώ την ελπίδα μου εις τον Κύριο και να κηρύττω όλους τους αίνους και τις ευχαριστίες μου για τις ευεργεσίες του εις τις πύλες της Ιερουσαλήμ.

Και θυμηθείτε, είχαμε ασχοληθεί πολύ με αυτόν τον ψαλμό και τον είχαμε αναφέρει και άλλες φορές. Τελικά ο υμνογράφος, ο ψαλμωδός, καθώς έχει το πρόβλημα γιατί το ένα έτσι, γιατί το άλλο έτσι και προσπαθεί να βρει άκρη κτλ., τελικά αφήνεται εις τον Θεό και πιστεύει ότι ο Θεός θα τους κανονίσει και θα αμείψει και τους άλλους. Και γι' αυτό τελικά λέει «κτηνῶδης ἐγενόμην παρὰ σοί», δηλαδή δεν μπορώ εγώ άνθρωπος, δεν μπορώ αν θελήσω με το μυαλό μου τάχα πολλά πράγματα εδώ σε αυτόν τον κόσμο τα ανιχνεύω και τα εξετάζω και τα αναλύω και τα καταλαβαίνω, ας πούμε, με το μυαλό μου, δεν μπορώ να μπω μέσα στα δικά σου πράγματα και να καταλάβω τις ειδικές σου βουλές και να καταλάβω τις ειδικές σου ενέργειες, Θεέ μου. Τι είπα; Ζωάκι είμαι, «κτηνῶδης ἐγενόμην παρὰ σοί».

Με την έννοια δεν μπορώ να καταλάβω αλλά και με την έννοια δέχομαι ότι αυτός είμαι, αυτός είμαι ενώπιόν σου. Και ταπεινώνεται ο άνθρωπος και συντρίβεται ενώπιον του Θεού και εμπιστεύεται εις τον Θεό και λέει να είναι ευλογημένος. Ευλογητός ο Θεός εις τους αιώνας, γένοιτο, γένοιτο. Δεν ξέρω αν χρειάζεται εδώ να τα συνδυάσουμε αυτά και με το άλλο που λέμε, ότι και εσύ, άνθρωπέ μου, ταπεινώσου, ταπεινώσου, αυτό μπορείς να το κάνεις και ο Θεός θα σε σώσει. Έτσι!

Ό,τι και να γίνεται, ό,τι και να μη γίνεται και δεν μπερδεύεσαι και δεν μπορείς να καταλάβεις, ταπεινώσου έναντι του Θεού, πες να είναι ευλογημένος ο Θεός, εμπιστεύεσαι στην ευσπλαχνία και στην αγαθότητα του Θεού και τακτοποιείσαι, τακτοποιείσαι, δεν έχεις πρόβλημα διότι εμπιστεύεσαι στον Θεό. Η λύση είναι ο Θεός και τα πάντα είναι ο Θεός. Αλλιώς, σηκώνεις, βαστάζεις όλο το δυσβάστακτο εκείνο βάρος όταν θέλεις να καταλάβεις εκείνα που δεν καταλαβαίνονται και όταν θέλεις να λύσεις εκείνα τα οποία δεν λύνονται και όταν θέλεις να αλλάξεις εκείνα που δεν αλλάζουν. Άλλος είναι γι' αυτά. Συ βαστάς ολόκληρο αυτό το βάρος και φυσικά ή παθαίνεις ή τα εγκαταλείπεις, φεύγεις, τα δίνεις μια κλωτσιά. Α. Όταν εμπιστευτείς όμως στον Θεό, ανακουφίζεσαι, αναπαύεσαι, αλλά ιδού η λύση, γιατί ο ίδιος ο Θεός είναι η λύση και ο ίδιος ο Θεός είναι τα πάντα. Αυτά για σήμερα.