Crying to the God of Salvation in Psalm 87

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We have finished Psalm 86, and now we can move on to Psalm 87. This psalm has something unique about it. We do not know exactly who wrote it, but it was certainly someone in a very painful condition. Perhaps, some say, it was a leper who was sure he was going to die. The psalm also resembles the laments of David. In the other psalms, whatever the psalmist says, a note of hope appears from time to time. Here there seems to be no hope at all. Yet, as he shows from the very beginning, he trusts in God, the God of salvation.

The God who saves him. Perhaps a leper wrote it. Some even say it may have been written by Job, because it so closely resembles Job’s laments.

It is not clearly divided into sections like the other psalms, with one part running from here to there, so to speak. The whole psalm speaks in the same way. Still, we could say that it begins with an introduction and then describes a great sorrow.

As we said, this is an unusual psalm. And yet it speaks to experiences we, too, may have. A person can reach a point where he only cries out, only cries out, giving voice to his sorrow, with nothing else to hope for. Yet he cries out to God and, in the end, trusts in God. And God has the final word. ‘O Lord, God of my salvation, I have cried out before You by day and by night.’ This is one of the six psalms of the Hexapsalmos. ‘O Lord, God of my salvation.’ He addresses God, saying, ‘You are God.’

‘My Lord, God of my salvation, I have cried out before You by day and by night.’ Day and night I cry out before You. But notice that he cries out to God, whom he recognizes as the God of his salvation. He does not merely know in a general way that God saves. He knows God as the God of his own salvation.

‘Let my prayer come before You; incline Your ear to my supplication.’ Let my prayer reach You, come before You, reach Your ears, my God. Incline Your ear to my plea: bend down and bring Your ear close to the prayer I am speaking. As in the psalms generally, each verse has two halves, and the second half repeats the meaning of the first in different words. ‘Let my prayer come before You’: let it draw near to You, right before You, to Your very ear.

‘Incline Your ear to my supplication’: bend down and bring Your ear close to my mouth as I pray to You. With these two verses, the psalmist introduces us to the psalm.

From verse 4 through verse 10, we hear a description of great sorrow: ‘For my soul is filled with evils, and my life has drawn near to Hades.’ My soul is completely filled with...

Evils—that is, calamities, pain, illness, sorrow, and grief. ‘My soul is filled.’ Sometimes demonic or psychological conditions can also bring a person terrible experiences. You hear people say they feel as though a river of sorrow were flowing through them, drowning the whole soul, rising until it covers everything. The soul is flooded with sorrow. Of course, there is a difference between the sorrows of someone who is...

Psychologically healthy, yet faces one calamity after another and sees no hope. Think, for example, of a leper in those days: his flesh wasting away, his body giving off a smell, and his pain untreated because there were no painkillers. That sorrow is different from sorrow caused by turmoil within the soul. In the latter case, we generally speak of depression. The person is weighed down by it, but it is an illness, a condition he cannot control. In one respect, though, it can be easier to heal than the first kind of sorrow.

In another respect, this second condition is harder to heal and may seem impossible to heal. Yet from a different point of view, I would say it can be easier to heal than the first. The first kind comes from real calamities. If someone is ill and in pain, what can he do about that? He does have one advantage: his soul can still be ordered and in harmony. He feels sorrow, but he is not depressed. When the soul itself is troubled and confused, there is depression, which can be very hard to heal. Yet it may also be healed more easily, because...

It is not due to any objective cause. Someone’s house may have burned down, or every member of his family may have died, or he himself may have become disabled, say, or contracted leprosy. These are objective, real causes. When someone is depressed because of a psychological condition, the experience may be even worse; yet in one respect it is easier to heal, chiefly because there is no actual cause. There is none. It is simply the way the soul functions that creates these things; the soul’s faulty way of functioning creates them. So if a person takes the right attitude, it goes away on its own, because it has no real existence. Well, the fixation.

It is like someone squeezing his eyes shut and finding himself in darkness. If he stubbornly refuses to open them, it remains dark for him, though the darkness is not really around him. It is another matter to stand with your eyes open in impenetrable darkness. There the darkness is real. But when you have shut your eyes, you are in darkness only because they are closed. As soon as you open them, the darkness is gone. In a place that really is dark, you can open your eyes as wide as you like, and it is still dark. So it is with sorrow.

With these words, he wants to express as vividly as he can how deeply he suffers: ‘I am counted among those who go down into the pit; I have become like a helpless man, free among the dead.’ Yes, I am like those who are lowered into the grave and buried. ‘I have become like a helpless man’: I have no help from anywhere. ‘Free among the dead’: neither God nor other people seem to help me, and I am like someone already dead.

‘Free among the dead.’ He means that no one concerns himself with him anymore. It is as though they have cast him among the dead and left him free of anyone’s help. Who stays beside someone cast there? Who keeps him company, speaks with him, or comforts him? Everyone has gone away. In that sense he is ‘free’ of them all: no one remains near him. He is utterly helpless, like a dead man among the dead.

‘Like the wounded who sleep in the grave, whom You remember no more, and who have been cast away from Your hand.’ He speaks of people who were mortally wounded and now sleep in the grave: ‘whom You remember no more.’ Here we are in the Old Testament. The psalmist speaks as a man of that time, when people did not know as we do about the life to come, the Resurrection of the Dead, and the Second Coming. So, in the psalmist’s picture, God remembers a person...

While that person is alive. He goes here and there, does this and that, and God remembers him and is with him. But when he dies, everyone forgets him, and it seems that God does too. He becomes like those who were mortally wounded and now lie in the grave, ‘whom You remember no more’ and who have been cast away from Your hand. This is what the psalmist is experiencing. He still turns to God as the God of his salvation, prays, and cries out to Him. His prayer shows his faith. At the same time, he gives full voice to what he is going through within his soul.

He, too, feels like those who were mortally wounded and now lie in their graves—those whom God seems no longer to remember, those He seems to have cast away. ‘My God, there is no comfort or hope for me anywhere. I, too, have been cast aside like them.’ Then he says, ‘They have placed me in the lowest pit, in darkness and the shadow of death.’ They have put me in a deep pit, in darkness and the shadow of death. You see how he uses words and images again and again to bring home the truth of what he is suffering.

A person can come to such a state, especially before Christ, that all he sees is death and the grave, boundless sorrow and utter loneliness. Everyone seems to have left him, even God. Yet even then, he must turn to God and receive Him as his Savior.

Τον 86ο ψαλμό και μπορούμε να περάσουμε τώρα στον 87ο ψαλμό. Ο οποίος ψαλμός είναι ένας, έχει κάτι το μοναδικό αυτός ο ψαλμός. Δεν ξέρουμε ακριβώς από ποιον γράφτηκε. Πάντως από κάποιον που ήταν σε πολύ άσχημη κατάσταση. Ίσως, λέει, από κάποιον λεπρό ο οποίος ήτανε βέβαιος ότι θα πεθάνει ή επειδή μοιάζει ο ψαλμός αυτός πολύ με τους θρήνους του Δαβίδη, δηλαδή δεν είναι όπως οι άλλοι ψαλμοί που λέει ο ψαλμωδός εκεί τούτο εκείνο, αλλά πάντοτε κάθε τόσο έχει και μια ελπίδα. Εδώ σαν να μην έχει καμιά ελπίδα, απλώς, όπως το δείχνει από την αρχή, εμπιστεύεται στον Θεό που είναι Θεός σωτηρίας.

Θεός που τον σώζει. Ίσως κάποιος λεπρός το έγραψε ή, λένε, μπορεί ακόμα και να γράφτηκε από τον Ιώβ επειδή ακριβώς μοιάζει με τους θρήνους του Ιώβ.

Δεν ορίζεται για όλους όπως οι άλλοι ψαλμοί, να πούμε, από εκεί ως εκεί, έτσι. Είναι όλος ο ψαλμός έτσι το ίδιο πράγμα. Μετά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην αρχή είναι η εισαγωγή, μετά περιγράφει τη μεγάλη θλίψη.

Είναι ένας ψαλμός, που είπαμε, έτσι, που δεν είναι Ιάρ. Και όμως και αυτός ο ψαλμός εκφράζει κάποια ανάλογα βιώματα στα δικά μας. Πολλές φορές, δηλαδή, είναι ενδεχόμενο ο άνθρωπος να φτάσει σε μια τέτοια στιγμή που μόνο κραυγάζει, μόνο κραυγάζει, λέει, τη θλίψη του και δεν έχει να περιμένει τίποτε άλλο. Αλλά όμως κραυγάζει στον Θεό. Και τελικά εμπιστεύεται στον Θεό. Και ο Θεός έχει το λόγο. Κύριος ο Θεός, Κύριε ο Θεός της σωτηρίας μου. Ημέρας εκέκραξα και εν νυκτί εναντίον σου. Είναι ένας ψαλμός από τους έξι. Κύριε ο Θεός της σωτηρίας μου. Απευθύνεται προς έναν των Θεών που είναι, είσαι ο Θεός.

Κύριός μου, ο Θεός της σωτηρίας μου. Ημέρας εκέκραξα και εν νυκτί εναντίον σου. Μέρα και νύχτα κράζω ενώπιόν σου. Αλλά κράζει όμως, κράζει εις τον Θεό, τον οποίο Θεό αναγνωρίζει ως Θεό της σωτηρίας του. Όχι απλώς γενικά τον γνωρίζει ως Θεό που σώζει, αλλά Θεό της δικής του σωτηρίας.

Εισέλθετω ενώπιόν σου η προσευχή μου, κλίνον το ους σου εις την δέησή μου. Η προσευχή μου λοιπόν να φτάσει κοντά σου, να φτάσει μπροστά σου, να φτάσει στα αυτιά σου, Θεέ μου. Κλίνον το ους σου στην δέηση και σκύψε και φέρε κοντά κοντά το αυτί στη δέησή μου, στην προσευχή μου. Ναι, και εδώ όπως είναι όλοι οι ψαλμοί, στον κάθε στίχο έχουμε δύο ημιστίχια και το δεύτερο ημιστίχιο επαναλαμβάνει το νόημα του πρώτου ημιστίχιου με άλλα λόγια. Εισέλθετω ενώπιόν σου η προσευχή μου. Ας έρθει η προσευχή μου κοντά σου, μπροστά σου, εκεί, στο αυτί σου δηλαδή.

Το ους σου εις την δέησή μου ή σκύψε εσύ το αυτί να έρθει κοντά κοντά στο στόμα μου που σου λέω την προσευχή μου. Αυτούς τους δύο στίχους μας εισάγει στον ψαλμό ο ψαλμωδός.

Αρχίζει από τον 4ο στίχο μέχρι τον 10ο στίχο, έχουμε την περιγραφή μιας μεγάλης θλίψης. Ότι επλήσθη κακών η ψυχή μου και η ζωή μου τω Άδη ήγγισεν. Η ψυχή μου γέμισε εξ ολοκλήρου από...

Κακά, δηλαδή από συμφορές, από πόνο, από ασθένεια, από θλίψη, από λύπη, επλήσθη, γέμισε η ψυχή μου. Να είναι καμιά φορά και δαιμονικές καταστάσεις ή ψυχοπαθολογικές καταστάσεις, ας πούμε, έτσι δημιουργούν άσχημα βιώματα στον άνθρωπο, δηλαδή όπως ακούει καμιά φορά κανείς να λένε, αισθάνεται δηλαδή κανείς σαν να ρέει μέσα του ένας ποταμός θλίψεως, ο οποίος πνίγει όλη την ψυχή, ο οποίος φουσκώνει όλη την ψυχή, καλύπτει όλη την ψυχή ή είναι πλημμυρισμένη η ψυχή από θλίψη. Βέβαια άλλες είναι οι θλίψεις που κανείς είναι...

Υγιής ψυχοπαθολογικά, έτσι από αυτής της πλευράς είναι υγιής και έχει τις θλίψεις δηλαδή καθώς πέφτει το ένα πάνω στο άλλο και δεν έχει ελπίδα. Ας πούμε πως ένας λεπρός, παραδείγματος χάρη, πως ήταν εκείνη την εποχή που έπεφταν οι σάρκες τους, που μύριζαν, που πονούσαν, ούτε αναλγητικά υπήρχαν. Άλλη είναι εκείνη η θλίψη και άλλη η θλίψη που οφείλεται στο μπέρδεμα της ψυχής. Και έχουμε εδώ την κατάθλιψη κατά κανόνα, την κατάθλιψη, καταθλίβεται δηλαδή ο άνθρωπος, αλλά είναι μια αρρωστημένη κατάσταση, κατάσταση που δεν ελέγχεται και, αν θέλετε, κατάσταση από μια πλευρά που γιατρεύεται ευκολότερα από την πρώτη.

Μια πλευρά είναι όχι απλώς δυσκολότερα να γιατρεύεται, δεν γιατρεύεται από μια πλευρά αυτή η δεύτερη. Αλλά από μια άλλη πλευρά, ή θα πω τώρα, από μια άλλη πλευρά γιατρεύεται πιο εύκολα από την πρώτη. Η πρώτη οφείλεται σε συμφορές διάφορες. Αφού υπάρχουν συμφορές, είναι άρρωστος κανείς, πονάει κανείς, τι να κάνει; Έχει το αβαντάζ εκεί ότι είναι σε λογική κατάσταση, σε λογική σειρά η ψυχή. Είναι σε μια αρμονική κατάσταση η ψυχή και έτσι δεν καταθλίβεται κανείς, έχει απλώς θλίψη. Στην αρρωστημένη κατάσταση που είναι σε ανώμανη αυτή η ψυχή, μπερδεμένη, εκεί υπάρχει κατάθλιψη που δύσκολα γιατρεύεται και δεν γιατρεύεται. Αλλά όμως μπορεί και να γιατρευτεί εύκολα διότι...

Δεν οφείλεται σε κάποιες αντικειμενικές αιτίες. Κάηκε το σπίτι κάποιου ή πέθαναν όλα τα μέλη της οικογένειας ή ο ίδιος κουλάθηκε, ας πούμε, ή ήρθε η λέπρα. Είναι αιτίες αντικειμενικές, πραγματικές. Ενώ ψυχοπαθολογικά, που καταθλίβεται κανείς και που είναι χειρότερα από άποψη ως βιώματος, όμως από μια πλευρά είναι ευκολοθεράπευτο, κυρίως διότι δεν υπάρχει όντως αιτία. Δεν υπάρχει. Απλώς η λειτουργία της ψυχής τα δημιουργεί αυτά, ο λαθεμένος τρόπος λειτουργίας της ψυχής τα δημιουργεί αυτά. Οπότε, εάν κανείς πάρει τη σωστή στάση, φεύγει μόνο του αυτό, γιατί είναι ανύπαρκτο. Ε, η εμμονή.

Όπως δηλαδή μοιάζει μερικές φορές όπως έχει κανείς σφιχτά έτσι κλειστά τα μάτια και είναι μέσα στο σκοτάδι, και αν τον πιάσει το πείσμα να μην ανοίγει τα μάτια, είναι σκοτάδι, αλλά δεν υπάρχει όμως σκοτάδι πραγματικά. Άλλο είναι με ανοιχτά τα μάτια κανείς να βρεθεί σε ένα σκοτάδι αδιαπέραστο. Εκεί είναι όντως σκοτάδι, αλλά είναι όμως να κλείσει κανείς τα μάτια του πεισματικά και να είναι μες στο σκοτάδι. Είναι μες στο σκοτάδι, αλλά δεν υπάρχει όντως σκοτάδι για αυτόν. Για αυτό μόλις ανοίξεις τα μάτια πάει το σκοτάδι, γιατί δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Ενώ εκεί που βρίσκεται κανείς σε έναν τόπο, σε έναν χώρο που είναι σκοτάδι, όσο και να τα ανοίξεις τα μάτια, σκοτάδι, σκοτάδι, σκοτάδι. Έτσι λοιπόν και με τη θλίψη.

Προσελογίσθην, με τα λόγια αυτά θέλει να τονίσει και να πει όσο γίνεται εκφραστικότερα το πόσο θλίβεται. Προσελογίσθην μετά των καταβαινόντων εις λάκκον, εγενήθην ως άνθρωπος αβοήθητος, εν νεκροίς ελεύθερος. Ναι, μοιάζω κι εγώ με εκείνους οι οποίοι κατεβαίνουν σε λάκκο. Αυτούς δηλαδή που τους κατεβάζουν στον τάφο και τους θάπτουν. Εγενήθην ως άνθρωπος αβοήθητος είμαι. Εγώ είμαι ένας άνθρωπος αβοήθητος που δεν έχω βοήθεια πουθενά, εν νεκροίς ελεύθερος. Δηλαδή ούτε ο Θεός με βοηθάει, ούτε οι άνθρωποι, και είμαι σαν νεκρός.

Νεκρός, εν νεκροίς ελεύθερος, στους νεκρούς ελεύθερος, δηλαδή με την έννοια δεν ασχολείται κανένας πια με εμένα και με πέταξαν εκεί στους νεκρούς, δηλαδή ελεύθερος από βοήθεια. Είναι ένα που θα τον πετάξουν στους νεκρούς. Ποιος κάθεται εκεί να τον βοηθήσει, ποιος κάθεται εκεί κοντά του να τον κάνει συντροφιά, να συνομιλήσει μαζί του, να τον παρηγορήσει; Όλοι απεμακρύνθησαν. Με αυτή την έννοια ελευθερώθηκε από όλους. Δηλαδή δεν υπάρχει κανείς που να μένει κοντά του και μένει εντελώς αβοήθητος, ξανά είναι νεκρός ανάμεσα στους νεκρούς.

Τραυματίαι καθεύδοντες εν τάφω, ων ουκ εμνήσθης έτι και αυτοί εκ της χειρός σου απώσθησαν. Όπως οι τραυματίαι όμως που πέθαναν, οι τραυματίαι που τραυματίστηκαν θανάσιμα και τώρα κοιμούνται στον τάφο. Ων ουκ εμνήσθης έτι, και τους οποίους δεν ξαναθυμήθηκες πια. Βέβαια, εδώ είμαστε στην Παλαιά Διαθήκη και ο ψαλμωδός ομιλεί σαν άνθρωπος της Παλαιάς Διαθήκης που δεν εγνώριζαν τα της άλλης ζωής όπως τα γνωρίζουμε εμείς και τα της Αναστάσεως των Νεκρών, τα της Δευτέρας Παρουσίας κλπ. Και επομένως για τον ψαλμό εδώ, ο Θεός ενθυμείται...

Άνθρωπο είναι όσο ζει ο άνθρωπος, πάει εδώ, πάει εκεί, κάνει τούτο, κάνει εκείνο, τον θυμείται ο Θεός, είναι μαζί του ο Θεός. Πέθανε, όπως τον ξεχνούν όλοι, και ο Θεός, τους οποίους μοιάζουν, λέει, με αυτούς οι οποίοι τραυματίστηκαν θανάσιμα και είναι στον τάφο και τους οποίους εσύ δεν ξαναθυμήθηκες. Έτι και αυτοί εκ της χειρός σου απώσθησαν. Κι εγώ, ων ουκ εμνήσθης έτι, και δεν τους θυμήθηκες πια. Και από το χέρι σου σαν να τους απώσθησαν. Δηλαδή ζει αυτό το πράγμα εδώ ο ψαλμωδός. Ενώ καταφεύγει στον Θεό που τον θεωρεί Θεό της σωτηρίας του και προσεύχεται και κράζει, αλλιώς θα μπορούσε να μην λέει τίποτε, έχει αυτή την πίστη στον Θεό. Από το άλλο μέρος όμως ζει αυτή την πραγματικότητα. Δεν παραλείπει να τονίσει την πραγματικότητα της ψυχής του.

είναι Και αυτός όπως εκείνοι, οι οποίοι τραυματίστηκαν θανάσιμα και είναι στους τάφους, και αυτός εκεί, τους οποίους όμως ο Θεός δεν θυμάται και ο οποίος ο Θεός τους πέταξε πέρα. Δηλαδή δεν υπάρχει πουθενά, Θεέ μου, καμιά παρηγοριά και καμιά ελπίδα. Όπως αυτοί πετάχτηκα κι εγώ πέρα. Δεύτερα, έθεντό με εν λάκκω κατωτάτω, εν σκοτεινοίς και εν σκιά θανάτου, με έβαλαν σε βαθύ λάκκο, στα σκοτεινά και στη σκιά του θανάτου. Βλέπετε, και με ανάλογες λέξεις και με ανάλογες φράσεις και με ανάλογα εννοήματα, έννοιες, θέλει να τονίσει δηλαδή αυτή την αλήθεια.

Κάποτε δηλαδή ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί σε μια τέτοια κατάσταση, μάλιστα προ Χριστού, που μόνο θάνατος υπάρχει, μόνο τάφος υπάρχει, μόνο λύπη απέραντη υπάρχει, μόνος μονότατος κανείς, οι πάντες τον αφήνουν και ο Θεός ακόμη. Αλλά και σε αυτήν την κατάσταση κανείς πρέπει να καταφύγει στον Θεό και να τον δέχεται τον Θεό ως σωτήρα του.

Μόνο που καθαρίζει.