David’s Prayer for Mercy in Psalm 85

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Let’s say a little about the Psalter, about the Psalms. We have verses 14 through 17, and we’ll go through them briefly. This is the fourth part of Psalm 85. As we said, David probably composed this psalm while either Saul or his son Absalom was pursuing him. It is the third psalm of the Ninth Hour. Well, it... no, it isn’t.

Here in the fourth part, David speaks of his enemies and appeals to God’s mercy: “O God, lawless men have risen against me, and a band of powerful men have sought my life; they have not set You before them.” My God, lawless men have risen against me, and a gang of powerful men are after my life. They seek my life—that is, they want to kill me. “They have not set You before them” means they pay You no heed at all. They take no account of You.

“And You, O Lord my God, are compassionate and merciful, long-suffering, abounding in mercy, and true.” You, my God, are all these things. Of course, this applies to David’s enemies too, but here David is thinking of how God treats him. He is saying, “Yes, my enemies want me dead. They want to destroy me. And I am a sinner. Yet You are compassionate and merciful, long-suffering, abounding in mercy, and true. You will receive me, protect me, keep me safe, and deal with all these enemies.”

David was chosen by God, yet he too had troubles and suffering in his life. He sits down humbly and tells God about them. Does God already know? Of course He does. But a person still needs to speak of these things, and God waits for us to do so. David sees that his enemies are lawless and unjust, and that they pay no heed to God. Still, he tells God about them. He does not simply leave God to deal with it; he needs to say it. And he trusts in God’s compassion and mercy. We have said so many times: if God ceased to be merciful, compassionate, good, loving toward mankind, and wholly full of love, we would be lost.

Could we approach God at all? By no means. We could not draw near to Him. But God is good and loves mankind. He is compassionate and rich in mercy. He stoops down to His creature, loves him, and forgives him. That is why we can trust Him—and why we must trust Him and turn to Him. “Look upon me and have mercy on me; give Your strength to Your servant, and save the son of Your handmaid.”

Look upon me, look upon me!

Look on me with compassion and have mercy on me. Look on me with kindness and love, and have mercy on me. “Give Your strength to Your child.” Give strength to Your child, Your servant. David is speaking of himself.

He is speaking of strength: Give Your child the strength he needs, and “save the son of Your handmaid.” Here he asks God to save the son of His handmaid, His servant. The handmaid is David’s mother. Yes, sometimes...

A free woman!

Yes, one feels then that one is someone’s child, a mother’s child. That too has its grace. David does not simply say one thing; he adds this as well: “Give this to your child, give strength to your servant, and save the child of your handmaid.”

I remember, years ago...

They were accusing a clergyman who may now be a Metropolitan. At the time, they alleged that he might have some hereditary condition, among other things. In a way, that was also an accusation against his mother. Yes, he wrote something then in his own defense, but he also spoke about his mother. If I remember correctly, he said something very much like this: “Where is my mother now, to see what they are doing to her child?”

He had written things like, “What are they saying to her child? What are they saying against him?” He took that kind of liberty in what he wrote. But in prayer, he surely would have said, “Save me, Lord, save me, the son of Your handmaid,” and so on. His mother had already reposed then, as she has now.

So, look upon me with compassion. Give me strength, your servant, and save me, the son of your handmaid—that is, my mother. “Show me a sign for good, and let those who hate me see it and be put to shame, for you, Lord, have helped me and comforted me.” “Show me a sign for good.” The sign is a miracle. Work a miracle—a miracle that saves my life here and now. Work such a miracle for my deliverance. “And let those who hate me see it and be put to shame.” Let all those who hate me see and be ashamed, because you, Lord, help me. You truly do help me.

May they see that, by working this miracle and saving me, you were the one who helped me, comforted me, strengthened me, and saved me.

As you can see, we could have said more, as we have on other occasions, about this last verse and the ones before it. But that is enough for today. Each of you can reflect further on whatever God helps you to see in light of this interpretation. So we will stop here, and, God willing, continue next Saturday.

Πούμε λίγο και από το ψαλτήρι, τους ψαλμούς. Σύντομα-σύντομα, έχουμε 14ο στίχο, 15ο, 16ο και 17ο. Σύντομα-σύντομα θα τα πούμε. Ναι, εδώ είναι το τέταρτο μέρος του ψαλμού αυτού, ο οποίος είναι ο 85ος ψαλμός, και είπαμε ότι μάλλον ο Δαβίδ τον είπε αυτόν τον ψαλμό και τον έγραψε όταν τον κυνηγούσε ή ο Σαούλ ή ο γιος του Αβεσσαλώμ. Και είναι ένας ψαλμός, είναι ο τρίτος ψαλμός της Ενάτης Ώρας. Ε, το... δεν είναι.

Τέταρτο εδώ μέρος, κάνει κάποια παράπονα εναντίον των εχθρών ο Δαβίδ και επικαλείται το έλεος του Θεού. «Ο Θεός, παράνομοι επανέστησαν επ’ εμέ και συναγωγή κραταιών εζήτησαν την ψυχή μου και ου προέθεντό σε ενώπιον αυτών». Θεέ μου, παράνομοι επανεστάθησαν εναντίον μου και μια συμμορία ισχυρών ζητούν την ψυχή μου. Ζητούν την ψυχή μου, δηλαδή θέλουν να με θανατώσουν. «Και ου προέθεντό σε ενώπιον αυτών», και δεν σε λογαριάζουν καθόλου εσένα, καθόλου δεν σε λαμβάνουν υπόψη.

«Και σύ, Κύριε ο Θεός μου, οικτίρμων και ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός». Σύ όμως, Θεέ μου, είσαι οικτίρμων και ελεήμων και μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός. Και έναντι βέβαια των εχθρών, αλλά εννοεί, ας πούμε, έναντι του ιδίου, έτσι αυτό εννοεί εδώ ο Δαβίδ. Ναι, ναι, οι εχθροί μου έτσι είναι και θέλουν τον θάνατό μου και θέλουν την καταστροφή μου. Αλλά εσύ ο Θεός, ναι, είναι σαν να λέει εδώ και ότι είμαι αμαρτωλός, όμως εσύ είσαι οικτίρμων και ελεήμων και μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός και θα με δεχτείς και θα με προστατεύσεις και θα με προφυλάξεις και θα κανονίσεις όλους αυτούς.

Ναι, ένας Δαβίδης που ήτανε ο εκλεκτός του Θεού, και όμως και αυτός είχε αυτά τα προβλήματα και αυτά τα βάσανα μέσα στη ζωή. Και όταν δει, ταπεινά ταπεινά κάθεται και του τα λέγει. Αν τα ξέρει ο Θεός, τα ξέρει, αλλά ναι, χρειάζεται να τα πει ο άνθρωπος και τα περιμένει ο Θεός έτσι από τον άνθρωπο, και τα λέγει. Βλέπει ότι είναι παράνομοι όλοι αυτοί οι εχθροί του και είναι άδικοι και ούτε τώρα Θεό λογαριάζουν. Αλλά το λέγει στο Θεό, δεν αφήνει απλώς να κανονίσει ο Θεός, το λέγει, χρειάζεται να το πει. Και εμπιστεύεται στην ευσπλαχνία του Θεού, στο έλεος του Θεού. Το είπαμε τόσες φορές ότι αν πάψει ο Θεός να είναι ελεήμων και οικτίρμων και αγαθός και φιλάνθρωπος και όμως αγάπη, χτύπησε.

Έχουμε καμία προσπέλαση; Με τίποτα, δεν μπορούμε να τον προσεγγίσουμε τον Θεό. Με τίποτα. Αλλά επειδή ο Θεός είναι αγαθός και φιλάνθρωπος και οικτίρμων και πολυέλεος, και συγκαταβαίνει και αγαπά το πλάσμα του και το συγχωρεί το πλάσμα του, γι’ αυτό λοιπόν μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη και πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη και να καταφεύγουμε σε αυτόν. «Επίβλεψον επ’ εμέ και ελέησόν με, δος το κράτος σου τω παιδί σου και σώσον τον υιόν της παιδίσκης σου».

Ρίξε, ρίξε!

Ρίξε βλέμμα σπλαχνικό και ελέησέ με, κοίταξέ με έτσι με ευμένεια και με αγάπη και ελέησέ με. «Δος το κράτος σου τω παιδί σου», δώσε δύναμη στο παιδί σου, στον δούλο σου, παιδί είναι ο ίδιος.

Είναι οι δυνάμεις, δώσε δύναμη που χρειάζεται το παιδί σου και «σώσον τον υιόν της παιδίσκης σου» και εδώ σώσε το παιδί της παιδίσκης σου, της δούλης. Η δούλη εδώ είναι η μητέρα του Δαβίδ. Ναι, καμιά φορά δηλαδή...

Ελευθερά!

Ναι, αισθάνεται έτσι κανείς ότι είναι το παιδί κάποιας, είναι το παιδί της μητέρας. Ναι, έχει και αυτό τη χάρη του, να μην πει απλώς, όπως το λέει και ο Δαβίδ, λέει και το άλλο: δώσε το πράγμα στο παιδί σου, δώσε δύναμη στον δούλο σου και σώσε το παιδί της δούλης σου.

Θυμούμαι πριν από χρόνια.

Κατηγορούσαν έναν κληρικό, που ίσως τώρα είναι Μητροπολίτης, και τότε εκείνη τη φορά τον κατηγόρησαν ότι μπορεί να έχει κάτι κληρονομικό και τα λοιπά, που κατά κάποιον τρόπο ήταν μια κατηγορία εναντίον της μητέρας του. Ναι, και είχε γράψει τότε, υπερασπιζόμενος βέβαια τον εαυτό του, αλλά και έτσι μιλώντας και για τη μητέρα του. Και αν θυμάμαι καλά, έλεγε μερικά πράγματα που ακριβώς θυμίζουν αυτό: ότι πού είναι τώρα η μητέρα μου να δει τι κάνουν στο παιδί της.

Τι λένε στο παιδί της, τι λένε εις βάρος του παιδιού της, κάτι τέτοια είχε. Και ασφαλώς στην προσευχή του, δεν φαινόταν εκεί στα γραπτά, είχε τέτοιες ελευθερότητες ας πούμε στα γραπτά, στο κείμενο, αλλά στην προσευχή θα έλεγε «Σώσε με, Κύριε, σώσε με, τον υιόν της δούλης σου, το τάδε», η οποία ήταν και κοιμημένη και τότε και τώρα.

Λοιπόν, βλέμμα σπλαχνικό επάνω μου, δώσε μου δύναμη, σε εμένα τον δούλο σου, και σώσε με, εμένα που είμαι ο υιός της δούλης σου, της μητέρας μου δηλαδή. «Ποίησον μετ’ εμού σημείον εις αγαθόν και ιδέτωσαν οι μισούντές με και αισχυνθήτωσαν, ότι σύ, Κύριε, εβοήθησάς με και παρεκάλεσάς με». «Ποίησον μετ’ εμού σημείον εις αγαθόν». Το σημείο είναι το θαύμα. Κάνε ένα θαύμα. Ένα θαύμα, λοιπόν, θαύμα με την έννοια και γι’ αυτή τη ζωή μου να με σώσεις. Κάνε ένα τέτοιο θαύμα για τη σωτηρία μου. «Και ιδέτωσαν οι μισούντές με και αισχυνθήτωσαν», και να δουν έτσι όλοι αυτοί που με μισούν και να ντραπούν ότι εσύ, Κύριε, βοηθάς με και πραγματικά βοηθάς με.

Εεεε... Να μάθουν ότι εσύ, κάνοντας το θαύμα αυτό και που θα με σώσεις, να μάθουν ότι εσύ με βοήθησες και εσύ με παρηγόρησες και εσύ με στήριξες και εσύ με έσωσες.

Όπως καταλαβαίνετε, όχι μόνο στον τελευταίο αυτόν στίχο αλλά και στους προηγούμενους μπορούσαμε να πούμε κι άλλα όπως άλλες φορές. Αλλά να, αυτά φτάνουν για σήμερα, να μην πούμε περισσότερα, και μπορεί ο καθένας ή η καθεμία να σκεφτείτε και ό,τι σας φωτίσει ο Θεός με βάση την ερμηνεία αυτή που κάνουμε. Λοιπόν, σταματούμε εδώ και, αν θέλει ο Θεός, το άλλο Σάββατο θα συνεχίσουμε.