God Judges Unjust Judges in Psalm 81

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We have finished Psalm 80, and now we come to Psalm 81. It is a very short psalm, only eight verses. Here God himself, as the supreme judge, calls the judges of the earth to account. Let us see what it says: “God stands in the assembly of gods; in their midst he judges.” In this psalm, the word “god” is used in the plural.

Remember, Christ himself quoted a verse we will come to later: “I said, you are gods, and all of you are sons of the Most High.” The Lord himself uses this verse. This is the psalm he is referring to. Short as it is, it uses the word “gods” in the plural at least three times, and here it is used in a good sense. So, “God stands in the assembly of gods; in their midst he judges.” These “gods” are the judges.

There have always been judges, and there always will be. The people of Israel were, we might say, a theocratic people: everything came from God and was meant to accord with his plan and will. So the king was more than simply a king; he was God’s representative. Remember how Moses spent a time judging the people by himself in the wilderness? Then Jethro, his father-in-law, came to him...

He found Moses exhausted. It was late, and Moses was still sitting there settling people’s cases. Such cases never end. Even when life seems straightforward in general, daily life has its details. People have disagreements and quarrels, and they need someone to help settle them. Moses was a judge in that sense: he heard cases and settled disputes. So his father-in-law came and found him there. He said, “What are you doing here? Can you manage all this by yourself?”

“Choose some people and give them this work of judging. Let there be many judges instead of one. Together they can do far more easily and quickly what you cannot possibly get through on your own.” Then Moses set apart seventy men and prayed to God. The Spirit of God came upon them, and they became judges in this sense, helping Moses in his work. This continued afterward. These judges were regarded, in a manner of speaking, as other gods because their task was to judge: not to condemn people, but to hear their cases, make judgments, and settle their disputes.

And ultimately, to make decisions. That will happen; it will happen as it does to this day. What the court says will settle the matter before it. Of course, other authorities intervene and interfere in one way or another, but in principle justice is independent everywhere. In Greece too, justice is independent, at least in principle. And it is not only a matter of what all the judges decide together—no, a single judge, at his post and in his place, will also issue a decision. That settles it, whether the decision is final or when it becomes final, so that injustice does not occur again. Thank you.

There is the possibility of an appeal, perhaps once or twice, and then there is a final judgment. So in the theocratic state of Israel, judges are called “gods” in this sense. Who has the right to judge? God alone judges in the fullest sense. He hears cases and renders judgment. Yet there must also be human judges, exercising that responsibility among the people. Thus, “God stands in the assembly of gods”: God himself comes, as it were, to where these judges are gathered, and “in their midst he judges.”

He comes as the supreme judge, above any earthly high court. God calls them before him: “Come here, you who hear cases and pass judgment, you who are called gods.” They had abused their authority. They had failed to judge rightly, as sadly happens so often. God comes among them as the supreme judge and judges them in turn. He rebukes and condemns them: “How long will you judge unjustly and show favor to sinners?” How long will you, who are judges...

Your task is to judge fairly, to give a just judgment. That is why you are called gods. Yet, sadly, you judge unjustly. The decisions you make are unjust instead of just. How long, God asks, will you go on doing this? “And show favor to sinners”: you let yourselves be influenced. Who tries to influence a court so that it gives an unjust decision? Would that be a saint? It would be...

A sinner. That is the meaning of “show favor to sinners.” You take account of such people and let them influence you. They, in turn, take account of the “gods”—the judges—but pay no heed to justice. They want to get their own way, so they influence judges and courts to hand down unjust decisions. How long, then, will you judge unjustly, and how long will you let sinful people influence you? “Judge for the orphan and the poor; give justice to the humble and the needy.” Here we meet a concern that appears again and again in the Old Testament. Who suffers injustice? The orphan and the poor.

The humble and the needy. Remember what we said before: in the Old Testament, the poor person is often identified with the righteous person. That is why the Evangelist Matthew says, “Blessed are the poor in spirit.” The Evangelist Luke simply says, “Blessed are you poor.” The point is not poverty by itself, but the people who are wronged and looked down upon, yet remain faithful amid their poverty. Think of poor Lazarus. The rich man dressed in purple, feasted, and enjoyed himself every day, while Lazarus...

Lazarus is poor, but he is not ungodly. In the Old Testament, that association is almost taken for granted. The Lord, who brings about the New Testament while drawing on the Old Testament, takes up this picture and presents us with poor Lazarus and the rich man. From this point of view, one can hardly imagine the poor person being ungodly: the poor, the humble, the needy, the orphan, the widow, the person worn down by hardship—these are the devout.

And the rich person? In this picture, one can hardly imagine him being devout. As a rule, he is the sinner, the unjust one. That is not simply because he is rich, any more than the poor person is devout simply because he is poor. But these things do often go together in the lives being described. So, in this sense, the psalm says, “Judge for the orphan and the poor.” What are you judges doing, committing injustice and letting sinful people influence you—the rulers, the wealthy, the powerful people of the day? See that you give just decisions for the orphan and the poor...

For the humble and the needy.

God himself, the judge of all, addresses this particular group: the judges who are meant to uphold justice and who stand, as it were, like other gods among God’s people. He tells them to take care, not to be swayed by the wealthy and powerful, but to give justice to those who suffer, those who are devout and righteous. Now, we cannot take this as an absolute rule today. A poor person may be deeply ungodly, and someone who is well-off may be...

Devout. You may ask how devout a well-off person can be. In any case, this is not an absolute rule. Certainly, the more devout someone becomes, the closer that person draws to God, the fewer possessions they hold on to. Little by little, they let them go. But we cannot say today that every poor person is deeply devout and everyone who has enough to live on is ungodly or sinful. What we must take from this is a warning for all of us. We need to look carefully at society, at groups of people, and, more particularly, at each individual.

We must see people through God’s eyes, as God sees them, in the light of his providence, rather than through the spirit of each new age or the way people are accustomed to seeing them. Then we will not wrong anyone, flatter anyone, or take someone’s side, which in the final analysis is unjust. We take someone’s side because that person has a name, authority, or money, because they have... No, these things must not be taken into account. Neither money nor anything else of that kind should play a role in how we regard a person. I ask you earnestly: remember what we said here last Sunday.

Remember, we said that every person is made in the image of God. We must honor and respect each person accordingly. Remember this, and if you find a cassette, borrow it; brothers, you can listen to it again. I am thinking of listening to it myself, so that we remember these things and honor every person, whoever they are. We must not be swayed by someone’s position or authority, as we said, or by their sins and faults. We should judge and value each person justly, and our attitude toward them should be right and fair.

Do not judge by appearances, but judge with righteous judgment.

“They have neither known nor understood; they walk about in darkness.”

“They did not know or understand.” He is speaking again about these judges. Yes, these unjust judges neither know nor understand. “They walk in darkness”: they live in darkness, and so they wrong people and hand down unjust decisions. “All the foundations of the earth will be shaken.”

If there happen to be any judges here, they should take this to heart.

Well.

So they are not called “gods” here by chance. In every society, even today, it seems that the courts hold society together. The other branches of government—the legislature, the executive, and so on...

They come and go, and they are influenced and changed by the interests of the day. That is why a judge must be incorruptible, influenced by nothing at all—by no interest or anything of the sort. That is why judges are not voted for or elected, as it were: they do not depend on anyone’s vote, and they remain incorruptible. This body holds society together. That is why it says here, “All the foundations of the earth were shaken.”

These judges walk in darkness. They do not understand what they are doing. God Himself is speaking here. They keep handing down unjust decisions because they are influenced by sinful people, and society is shaken to its foundations. By “the foundations of the earth,” he means chiefly their own country, rather than the whole world. I do not know these matters well, even today, but I think that whatever happens, if the courts live up to their calling and act with justice, the foundations of a country, of a state, will not be shaken.

In organized societies. But if corruption takes hold there, what happens then? “All the foundations of the earth will be shaken.” And in some countries, at any rate, these courts, as they are called, function fairly justly, function fairly well, let us say.

These judicial duties are carried out fairly well. But I do not know whether that is true everywhere, or whether it is true here among us. I do not know. When I read this, though, I was struck by it. I thought, this is exactly what we need to hear today: “All the foundations of the earth will be shaken.”

“I said, ‘You are gods, and all of you sons of the Most High.’” Yes, God is speaking. Let me put His words into plain language: “Judges, you are all representatives of God.” You are all sons of the Most High, the one God. In Israel, God appointed judges to serve in this way, like lesser gods, so to speak. And just as God is incorruptible—we cannot even imagine Him acting unjustly—so you, judges, must be incorruptible among your fellow human beings.

You must be just through and through, influenced by nothing. So it was understood by reference to God. “I said, ‘You are gods, and all of you sons of the Most High.’” That is what I decreed. “But you shall die like men, and fall like one of the rulers.” Yet you did not take into account the great honor God gave you. For God made them, in a sense, lesser gods by making them judges. You did not take account of the honor He bestowed on you. You gave it no thought. Instead, you die like men, like all other people. Other people can be in pain at one time and in pain at another. Each person, in one way or another, is influenced by personal interests, lies, and acts unjustly.

Can you judges do the same? We should not even imagine it, for “you are gods, and all of you sons of the Most High.” Yet you think and act like everyone else, and in the end you die like everyone else. God honored you by entrusting you with this office, but “you shall die like men, and fall like one of the rulers.” You turn out to be like those rulers who hold power today and lose it tomorrow.

For rulers do not simply lose their positions. As they govern unjustly and live sinfully, they stand today and fall tomorrow. You judges should have stood firm from beginning to end, because God honored you with this authority. Yet you too die like other people and “fall like one of the rulers.” One verse remains, and then we are done. It closes the psalm like an epilogue: “Arise, O God, judge the earth.” We use this verse on Holy Saturday: “Arise, O God, judge the earth, for You shall inherit all nations.” This is what human beings do, but now, O God, arise.

Come, rise up. As we said earlier, and I think on another occasion too: the worse things get, the more our hope grows that our God will intervene. At least, that is what I believe. This is what makes us hopeful, and should make us hopeful, however much things grow worse. Here too, these judges were supposed to take charge of the matter, but they became worse. They became like everyone else. How can they judge? God honored them by making them gods, by making them judges, yet they live in darkness, break the law, and act unjustly, and so on. Rise up, O God. Your time has come; nothing can be done with these people here.

I mean these “gods,” these judges. So the psalm says, “Arise, O God, judge the earth.” Take up the work of judging. First, judge this land, where justice can no longer be done because the judges decide unjustly. Come and render justice. But judge more than this one land: “For You shall inherit all nations.” Everything is under Your authority; everything belongs to You. No people, country, or group can escape You. All are subject to God’s judgment. Arise, O God, and judge from Your throne.

And You judge, You decide, and You render justice to everyone throughout the earth, in every direction. For You are the supreme Judge, and You appointed all these judges to see that the foundations of the earth were not shaken. But here everything has been thrown into disorder, turned upside down, precisely because they are not at all as You wanted them to be. So come and judge. And so, you see how the psalm ends. Yes, as we have said before, this is how a person should conclude: look at this and look at that. Do not hesitate to see things, however bad they are. See them and speak of them too; name them, as they say—give them names, in the end.

What can we do? Everything is under God, and we must see everything in the light of His providence. Then a person can find rest, because there is a Judge: God, the Judge of all, including you. However much others may want to wrong you, God will ultimately render justice to everyone, and He will render justice to you. That is all for today. We will meet again next Saturday.

Τελείωσε ο ογδοηκοστός ψαλμός και πάμε στον ογδοηκοστό πρώτο. Είναι ένας πολύ μικρός ψαλμός, 8 μόλις στίχους, και εδώ ο ίδιος ο Θεός, σαν ο υπέρτατος κριτής, ελέγχει τους κριτάς της γης. Για να δούμε τι λέγει. Ο Θεός έστη εν συναγωγή θεών, εν μέσω δε θεούς διακρίνει. Εδώ, σε αυτόν τον ψαλμό, χρησιμοποιείται η λέξη «θεός», μάλλον στον πληθυντικό.

Θυμηθείτε, και ο ίδιος ο Χριστός χρησιμοποίησε ένα στίχο που θα δούμε πιο κάτω: «Εγώ είπα, θεοί εστέ και υιοί Υψίστου πάντες». Τον χρησιμοποιεί αυτόν τον στίχο ο ίδιος ο Κύριος. Είναι ο ψαλμός στον οποίο αναφέρεται, τόσο μικρός, και αναφέρεται τουλάχιστον τρεις φορές η λέξη «θεοί» στον πληθυντικό και αναφέρεται εδώ με την καλή έννοια. Λοιπόν, ο Θεός έστη εν συναγωγή θεών, εν μέσω δε θεούς διακρίνει. Εδώ οι θεοί αυτοί είναι οι δικαστές.

Ανέκαθεν υπήρχαν οι δικαστές και πάντοτε θα υπάρχουν οι δικαστές. Και εφόσον ο ισραητικός λαός ήταν, ας πούμε, θεοκρατικό κράτος, ας το πούμε έτσι, θεοκρατικός λαός, όλα απέρρεαν, ας πούμε, από τον Θεό. Και όλα ήταν, ας πούμε, έτσι στο σχέδιο του Θεού και στο θέλημα του Θεού, γι' αυτό και ο βασιλιάς δεν είναι απλώς ο βασιλιάς, είναι ο εκπρόσωπος του Θεού. Και καθώς ο Μωυσής, που ενθυμείστε που ένα διάστημα έκρινε αυτός τον λαό μόνος του εκεί στην έρημο, και πήγε ο Ιοθόρ μάλιστα, ο πεθερός... Σας ευχαριστώ.

Κουρασμένον, είχε περάσει η ώρα και καθόταν εκεί ακόμη να λύσει τις υποθέσεις των ανθρώπων. Δεν τελειώνουν ποτέ οι υποθέσεις, διότι όσο και αν τα βλέπουμε έτσι γενικά και κανονικά, υπάρχουν λεπτομέρειες της ζωής, της καθημερινής ζωής, και οι άνθρωποι έχουν τις διαφορές τους, τις προστριβές τους και θέλουν πάντοτε εκείνους οι οποίοι θα τους βοηθήσουν για να λύσουν τις διαφορές τους. Ήταν κριτής λοιπόν, με αυτήν την έννοια κριτής, όχι με την άλλη έννοια κριτής, αλλά με αυτήν την έννοια, δικαστής δηλαδή, ήτανε δικαστής. Πήγε λοιπόν ο πεθερός, τον βρήκε εκεί και του λέει: «Τι κάνεις εδώ; Μπορείς να τα βγάλεις πέρα μόνος σου;»

Μερικούς ανθρώπους και βάλτε τους αυτούς να κάνουν αυτό το έργο των δικαστών και να είναι όχι ένας αλλά να είναι πολλοί αυτοί. Θα κάνουν πολύ ευκολότερα και σε πολύ συντομότερο χρόνο αυτό το οποίο δεν προλαβαίνεις να κάνεις εσύ, δεν γίνεται. Και τότε ο Μωυσής ξεχώρισε 70 ανθρώπους, έγινε και παρεκάλεσε τον Θεό και ήρθε το Πνεύμα του Θεού εις τους 70 αυτούς και έγιναν οι κριτές με αυτή την έννοια, οι δικαστές, και ήταν βοηθοί στο έργο του Μωυσέως, βοηθοί του Μωυσέως. Και αυτό συνεχίστηκε και μετά. Και εθεωρούντο λοιπόν αυτοί οι κριτές, οι δικαστές, εθεωρούντο ως άλλοι θεοί τρόπον τινά, επειδή ακριβώς είχαν αυτό το έργο, το να κρίνουνε, να κρίνουν, όχι να κατακρίνουν, να κρίνουν, να δικάζουν, να λύνουν, ας πούμε, τις διαφορές των ανθρώπων.

Και τελικά να παίρνει αποφάσεις. Αυτό θα γίνει, γίνει, θα γίνει όπως μέχρι σήμερα. Κάτι που θα πει το δικαστήριο θα γίνει λυτό από το δικαστήριο. Άλλο τώρα, με τον έναν τρόπο ή με τον άλλον τρόπο επεμβαίνουν και παρεμβαίνουν οι άλλες εξουσίες, αλλά όμως θεωρητικά παντού η δικαιοσύνη είναι, πώς λέγεται αυτό, ανεπηρέαστη. Θεωρητικά και εδώ στην Ελλάδα είναι ανεπηρέαστη η δικαιοσύνη, και όχι μόνο όλοι οι δικαστές μαζί ό,τι αποφασίσουν, όχι ο ένας δικαστής εκεί την ώρα που είναι στο πόστο, στη θέση του, και θα βγάλει μια απόφαση. Τελείωσε, ας είναι τελεσίδικη ή όταν είναι τελεσίδικη, για να μην γίνει πάλι αδικία. Ευχαριστώ.

Υπάρχει και η έφεση, ας πούμε, μια φορά ή δύο φορές, πόσες φορές γίνεται, και υπάρχει η τελεσίδικη απόφαση. Λοιπόν, εδώ στο θεοκρατικό κράτος του Ισραήλ, οι δικαστές με την έννοια αυτήν είναι θεοί. Ποιος έχει δικαίωμα να κρίνει; Μόνο ο Θεός κρίνει. Μόνο ο Θεός κρίνει, κρίνει με την έννοια αυτήν, κρίνει, δικάζει και τα δικάζει. Πού είναι ο Θεός, ποιος άλλος έχει δικαίωμα πάνω στους ανθρώπους; Και με την έννοια αυτή, ας πούμε, είναι απαραίτητο ότι θα υπάρχουν και οι δικαστές και είναι οι θεοί. Λοιπόν, ο Θεός έστη εν συναγωγή θεών, ήρθε ο Θεός ο ίδιος τρόπον τινά εκεί που είναι συνηγμένοι αυτοί οι θεοί, οι δικαστές, εν μέσω δε θεούς διακρίνει.

Ως υπέρτατος κριτής, ούτε Άρειος Πάγος απλώς, ούτε Ελεγκτικό Συμβούλιο της Επικρατείας, ο υπέρτατος κριτής. Έρχεται ο Θεός, ελάτε εδώ εσείς, ελάτε εδώ εσείς που είστε κριτές και δικάζετε και τα λοιπά, που είστε θεοί, ελάτε εδώ. Διότι έκαναν κατάχρηση της εξουσίας και του δικαιώματος. Δεν έκριναν σωστά, όπως πάντοτε δυστυχώς γίνεται, και έρχεται ο Θεός ως υπέρτατος κριτής, μαζεύει λοιπόν κάπου εκεί ή εκεί που είναι μαζεμένοι έρχεται εν μέσω αυτών και τους κρίνει, τους παρατηρεί και τους κατακρίνει και τους καταδικάζει. «Έως πότε κρίνετε αδικίαν και πρόσωπα αμαρτωλών λαμβάνετε;» Έως πότε λοιπόν εσείς οι οποίοι...

Επειδή πρέπει να κρίνετε δίκαια, το έργο σας είναι αυτό, να εκφέρετε δικαίαν κρίση, και γι' αυτό είστε θεοί, λοιπόν κι εσείς δυστυχώς κρίνετε όχι δικαίως αλλά αδίκως. Οι κρίσεις, οι αποφάσεις που βγάζετε είναι άδικες και όχι δίκαιες. Έως πότε, λέει, να κάνετε αυτή την αδικία, να κρίνετε έτσι, όχι δίκαια αλλά αδίκως; «Και πρόσωπα αμαρτωλών λαμβάνετε», και θα επηρεάζεσθε. Ποιος πάει να επηρεάσει, ας πούμε, τη δικαιοσύνη και έτσι η δικαιοσύνη τελικά να μην αποδώσει το δίκιο αλλά να αποφασίσει αδίκως; Ποιος θα το κάνει αυτό; Αυτό μπορεί να είναι αυτός ένας άγιος, μπορεί να είναι...

Αμαρτωλός, αυτή είναι η έννοια. Και πρόσωπα αμαρτωλών λαμβάνετε και λαμβάνετε υπόψη και επηρεάζεστε από τέτοια πρόσωπα τα οποία ακριβώς λαμβάνουν υπόψη των θεών και δεν λαμβάνουν υπόψη την δικαιοσύνη και δεν τους ενδιαφέρει αυτό και θέλουν να κάνουν το δικό τους και επηρεάζουν λοιπόν τους δικαστάς και τα δικαστήρια για να βγουν άδικες αποφάσεις. Λοιπόν, έως πότε θα κρίνετε με αδικία και έως πότε λοιπόν θα επηρεάζεστε από αμαρτωλά πρόσωπα; Κρίνατε ορφανό και πτωχό, ταπεινόν και πένητα δικαιώσατε. Και αμέσως, ας πούμε, αναφέρεται αυτό το οποίο είναι συνηθισμένο στην Παλαιά Διαθήκη. Και τελικώς ποιος αδικείται; Αδικείται ο ορφανός, ο πτωχός.

Ταπεινός, ο πένης. Θυμηθείτε και άλλη φορά που είχαμε πει ότι στην Παλαιά Διαθήκη ταυτίζεται με τον ενάρετο ο πτωχός. Φτωχός, ναι, γι' αυτό και λέει «μακάριοι οι φτωχοί τω πνεύματι» βέβαια προσθέτει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, ο Ευαγγελιστής Λουκάς δεν λέει, δεν βάζει έτσι, «μακάριοι οι φτωχοί» απλώς λέει, οι φτωχοί. Μα αυτή είναι η έννοια, οι φτωχοί, όχι οι φτωχοί που είναι απλώς τελικά φτωχοί, αλλά αυτοί οι οποίοι τελικά είναι οι αδικημένοι, οι περιφρονημένοι, αυτοί οι οποίοι παρά τη φτώχεια τους και τα λοιπά... Βλέπουμε εκεί τον φτωχό τον Λάζαρο. Ναι, ο πλούσιος κάθε μέρα ενδύεται πορφύραν και διασκεδάζει κάθε μέρα και τρώγει και τα λοιπά, ο Λάζαρος...

Λάζαρος είναι φτωχός, αλλά δεν είναι ασεβής. Είναι δεδομένο τρόπον τινά στην Παλαιά Διαθήκη και από εκεί, ας πούμε, ο Κύριος που είναι μεταξύ Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, ο Κύριος που δημιουργεί τη Νέα Διαθήκη και πάντοτε, όπως είπε, όπως έχουμε υπόψη μας, θα λάβει υπόψη την Παλαιά Διαθήκη και πιάνεται από εκεί. Λοιπόν, και έχει ακριβώς αυτό υπόψη και μας παρουσιάζει τον φτωχό Λάζαρο και τον πλούσιο. Από κάποια πλευρά είναι αδιανόητο ο φτωχός να είναι ασεβής. Όχι, ο φτωχός είναι ευσεβής, ο ταπεινός είναι ευσεβής, ο πένης είναι ευσεβής, ο ορφανός, η χήρα, ο ταλαιπωρημένος, αυτός είναι ο ευσεβής.

Πλούσιος, είναι αδιανόητο ο πλούσιος να είναι ευσεβής, ο πλούσιος κατά κανόνα είναι ο αμαρτωλός, είναι ο άδικος. Όχι απλώς διότι είναι πλούσιος, αλλά αυτά ταυτίζονται, ούτε το άλλο επειδή απλώς είναι πτωχός, αλλά να, τελικά συμβαίνουν στα πράγματα, ο πτωχός είναι ο ευσεβής. Με αυτήν την έννοια λοιπόν, «κρίνατε ορφανό και πτωχό». Τι είστε λοιπόν εσείς οι δικαστές; Τι είναι αυτά που κάνετε, που κάνετε αδικίες και που επηρεάζεστε από τα αμαρτωλά πρόσωπα, από τους άρχοντες, επηρεάζεστε από τους πλουσίους, από τους ισχυρούς της ημέρας, θα λέγαμε; Λοιπόν, τι είναι αυτά που κάνετε; Φροντίστε λοιπόν να βγάζετε δίκαιες αποφάσεις για τον ορφανό, για τον φτωχό.

Τον ταπεινό και τον πένητα.

Ο ίδιος ο Θεός, ο συμπαντικός κριτής, απευθύνεται, είπαμε, σε μία τάξη, την τάξη αυτή των δικαστών, των κριτών που κρίνουν και που αποδίδουν το δίκαιο και οι οποίοι είναι σαν άλλοι θεοί μέσα στο λαό του Θεού, και τους λέγει να είναι προσεκτικοί και να μην επηρεάζονται από την πλούσια τάξη, την τάξη των πλουσίων που είναι οι αμαρτωλοί, αλλά από την άλλη τάξη των ταλαιπωρημένων ανθρώπων που είναι οι ευσεβείς, που είναι οι δίκαιοι, και να αποδίδουν δίκιο. Ναι, τώρα εμείς δεν μπορούμε να το πάρουμε αυτό κατά γράμμα, διότι τα πράγματα δεν είναι σήμερα έτσι ακριβώς. Μπορεί ένας να είναι πτωχός και να είναι ασεβέστατος. Μπορεί κάποιος να είναι ευκατάστατος και να είναι...

Είναι ευσεβής. Θα πείτε πόσο μπορεί να είναι ευσεβής κι αν είναι ευκατάστατος. Πάση περιπτώσει, δεν είναι απόλυτο. Ασφαλώς εκείνος όσο πιο πολύ ευσεβής γίνεται, όσο πιο πολύ ευλαβής γίνεται, όσο πιο πολύ του Θεού άνθρωπος γίνεται, τόσο λιγότερα πράγματα κρατάει, όλο και απογυμνώνεται από αυτά. Αλλά δεν είναι απόλυτο σήμερα να πούμε πας φτωχός είναι ευσεβέστατος και πας άνθρωπος που κάπως μπορεί να ζει, λοιπόν, είναι ασεβέστατος, είναι ο αμαρτωλός. Σήμερα δεν μπορούμε να τα πάρουμε κατά γράμμα, αλλά εκείνο το οποίο βγαίνει είναι ότι όλοι το παθαίνουμε αυτό, για να προσέξουμε. Να τα βλέπουμε τα πράγματα, να βλέπουμε την κοινωνία γενικότερα, αλλά και τις ομάδες των ανθρώπων γενικότερα, ειδικότερα αν θέλετε και πιο ειδικά τον κάθε άνθρωπο.

Να τα βλέπουμε μέσα από τα μάτια του Θεού, πώς τα βλέπει ο Θεός, μέσα από την πρόνοια του Θεού. Όχι πώς είναι το πνεύμα της κάθε νέας εποχής και πώς συνηθίζουν οι άνθρωποι να βλέπουν. Έτσι να τα βλέπουμε μέσα από τον Θεό, ακριβώς για να μην αδικήσουμε κανέναν. Να μην κολακεύσουμε κανέναν. Να μην πάμε με το μέρος κάποιου, και στην τελευταία ανάλυση αυτό είναι άδικο. Πηγαίνουμε διότι αυτός έχει όνομα, διότι αυτός έχει εξουσία, διότι αυτός έχει χρήμα, διότι έχει... Δεν, αυτά δεν λαμβάνονται υπόψη. Κανένα ρόλο δεν πρέπει να παίζει ούτε το χρήμα ούτε η οποιαδήποτε αυτή... Ο άνθρωπος... Παρακαλέσω πάρα πολύ, θυμηθείτε αυτά που είπαμε την περασμένη Κυριακή εδώ.

Ενθυμηθείτε που είπαμε ότι ο κάθε άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού και ανάλογα πρέπει να τον τιμούμε τον κάθε άνθρωπο, για να τον σεβόμαστε. Θυμηθείτε αυτά και αν βρείτε κασέτα, έτσι, να δανειστείτε, και, αδελφά, μπορείτε να ακούσετε πάλι. Κι εγώ σκέφτομαι να τα ακούσω, να τα θυμηθούμε αυτά τα πράγματα, για να τιμούμε τον κάθε, όποιος και είναι αυτός, και να μην επηρεαζόμεθα ούτε από κάποιες θέσεις που έχει, όπως είπαμε, κάποια θέση, κάποια εξουσία, κάποια αυτή, αλλά ούτε και από τα αμαρτήματά του να έχει, και από τα ελαττώματά του να επηρεαζόμαστε, αλλά να τον κρίνουμε δίκαια τον κάθε άνθρωπο, δίκαια να τον εκτιμούμε και δίκαιη και σωστή να είναι η στάση μας απέναντί του.

Μη κρίνεται κατόψινα, αλλά την δική άγκρη συγκρίνεται.

Ουκ έγνωσαν, ουδέ συνήκαν, εν σκότει διαπορεύονται.

Ουκ έγνωσαν, ουδέ συνήκαν. Οι δικαστές δηλαδή αυτοί, είναι πάλι γι' αυτούς ο λόγος. Ναι, οι άδικοι αυτοί δικαστές δεν γνωρίζουν, δεν καταλαβαίνουν, εν σκότει διαπορεύονται, ζουν μέσα στο σκοτάδι και τελικά αδικούν και βγάζουν άδικες αποφάσεις κλπ. Σαλευθήσονται πάντα τα θεμέλια της γης.

Αν τυχόν είναι τώρα μερικοί δικαστές εδώ, να το προσέξουν αυτό.

ΛΙΠΟΡΜ

Λοιπόν, τελικά, δηλαδή δεν λέγονται τυχαία θεοί εδώ. Τελικά φαίνεται στην κάθε κοινωνία και στις σημερινές ακόμη κοινωνίες, τελικά την κοινωνία την κρατάει το δικαστικό σώμα. Οι άλλες εξουσίες, πώς λέγονται, οι νομοθετικές, οι εκτελεστικές, δεν ξέρω τι και τα λοιπά...

Κάνουνε, επειδή ακριβώς μια είναι, μια δεν είναι, μια έρχονται, μια δεν έρχονται, λοιπόν, και επηρεάζονται από τα συμφέροντα, τα εκάστοτε συμφέροντα, και αλλοιώνονται. Γι' αυτό ο δικαστής πρέπει να είναι αδέκαστος, να μην επηρεάζεται από τίποτε, πέρα για πέρα, από κανένα συμφέρον, από καμιά αυτή. Γι' αυτό και δεν τον ψηφίζουν, δεν τον εκλέγουν, ας πούμε, είναι εκεί, δεν έχει ανάγκη της ψήφου κανενός και είναι εκεί αδέκαστος. Λοιπόν, αυτό το σώμα κρατάει την κοινωνία. Γι' αυτό λέει εδώ: «Σαλεύθησαν πάντα τα θεμέλια της γης».

Ακριβώς ζουν στο σκοτάδι, επειδή ακριβώς κινούνται μέσα στο σκοτάδι, επειδή δεν ξέρουν τι τους γίνεται, επειδή τελικώς, Θεός μιλάει, Θεός μιλάει, επειδή τελικώς βγάζουν συνέχεια άδικες αποφάσεις, επηρεαζόμενοι από τους αμαρτωλούς ανθρώπους κτλ., και αυτό από τα θεμέλια εσαλεύθη η κοινωνία. Τα θεμέλια της γης εδώ βέβαια δεν εννοεί όλη τη γη, εννοεί κυρίως εκεί τη χώρα, τη δική τους. Ό,τι και να γίνει, υποθέτω, δεν ξέρω καλά αυτά τα πράγματα και σήμερα δηλαδή, ό,τι και να γίνει, αν η δικαστική εξουσία σταθεί στο ύψος της και ενεργήσει όπως πρέπει να ενεργεί, με δικαιοσύνη κλπ., δεν θα σαλευθούν τα θεμέλια, ας πούμε, μιας χώρας, ενός κράτους.

τις οργανωμένες κοινωνίες. Αν όμως εκεί, αν εκεί περάσει σαπίλα, τότε τι γίνεται; Σαλευθήσονται πάντα τα θεμέλια της γης. Και σε μερικές χώρες πάντως αρκετά δίκαια λειτουργούν, αρκετά σωστά λειτουργούν, ας πούμε, αυτά τα δικαστήρια, όπως λέγονται.

Όλες αυτές τις δικαστικές λειτουργίες αρκετά σωστά γίνονται. Δεν ξέρω όμως αν γίνονται παντού σωστά και αν γίνονται και σε εμάς σωστά. Δεν ξέρω. Μου κάνει εντύπωση όμως, όταν το διάβασα αυτό, έτσι λέω, είναι ό,τι χρειάζεται για εμάς σήμερα. «Σαλευθήσονται πάντα τα θεμέλια της γης».

Είπα «Θεοί εστέ και υιοί Υψίστου πάντες». Ναι, ο Θεός λοιπόν μιλάει. Και εγώ μεν είπα προς εσάς, μεταφράζω εδώ, μεταφραστής, «Ω δικαστές, όλοι είστε αντιπρόσωποι του Θεού». Ναι, είστε όλοι υιοί του Υψίστου, του ενός μοναδικού Θεού. Αυτό το είπα με την έννοια αυτή, ότι έτσι απεφάσισε ο Θεός μέσα σε αυτό το θεοκρατικό κράτος να υπάρχουν οι δικαστές σαν άλλοι θεοί, μικροί θεοί ας πούμε, και όπως ο Θεός είναι αδέκαστος, ούτε να διανοηθούμε ότι ο Θεός θα κάνει αδικία, ούτε να διανοηθούμε. Με αυτή την έννοια, κύριοι δικαστές, λοιπόν εδώ, σαν άνθρωποι πάνω στη γη, εν μέσω των ανθρώπων, αδέκαστοι.

Πέρα για πέρα δίκαιοι, από τίποτε να μην επηρεάζονται. Όπως λοιπόν ο Θεός έτσι πιάστηκε. Εγώ είπα λοιπόν: «Είστε θεοί και υιοί Υψίστου πάντες». Έτσι απεφάσισα. Υμείς δε ως άνθρωποι αποθνήσκετε και ως εις των αρχόντων πίπτετε. Εσείς όμως δεν λάβατε υπόψη τη μεγάλη τιμή που σας έδωσε ο Θεός. Διότι ούτε λίγο ούτε πολύ ο Θεός τους κάνει μικρούς θεούς σαν δικαστάς. Εσείς δεν λάβατε εγώ την τιμή που σας έκανε. Δεν το υπολογίσατε αυτό. Αλλά ως άνθρωποι αποθνήσκετε όπως όλοι οι άνθρωποι. Οι άλλοι άνθρωποι τη μια φορά μπορούν να πονέζουν, την άλλη φορά να πονέζουν. Αλλιώς και ο καθένας, ας πούμε, επηρεάζεται από τα συμφέροντά του και ψεύδεται και θα αδικήσει.

Εσείς το ίδιο; Είναι δυνατόν ποτέ; Ούτε να διανοηθούμε, διότι εσείς είστε θεοί, «θεοί εστέ και υιοί Υψίστου πάντες». Λοιπόν, κι εσείς σαν κοινοί άνθρωποι, όπως οι άλλοι άνθρωποι λοιπόν, σκέπτεστε και ενεργείτε όπως οι άλλοι άνθρωποι και τελικώς πεθαίνετε έτσι. Εντάξει, σαν άνθρωποι δηλαδή, ενώ σας τίμησε ο Θεός με το να σας δώσει αυτή την ευκαιρία, εσείς σαν άνθρωποι και ως εις των αρχόντων πίπτετε. Και τελικά κι εσείς φάνεστε όπως οι άρχοντες. Οι άρχοντες δηλαδή αυτοί που σήμερα είναι άρχοντες και αύριο δεν είναι.

Διότι... Διότι όχι με την έννοια που κάνουν την εξουσία, τη θέση που έχουν, αλλά και με την έννοια καθώς κυβερνούν όπως κυβερνούν και καθώς ζουν όπως ζουν αμαρτωλά και κάνουν αδικίες και κάνουν τότε τελικά σήμερα είναι όρθιοι και αύριο είναι πεσμένοι και εσείς που από την αρχή και μέχρι τέλους έπρεπε να είστε όρθιοι και να μην είστε όπως είναι οι άλλοι άνθρωποι, διότι σας ετίμησε ο Θεός με το να σας δώσει αυτή την εξουσία, ναι, όπως οι άλλοι άνθρωποι πεθαίνετε κι εσείς και ως εις των αρχόντων πίπτετε. Και τελειώνει, ένας στίχος ακόμη και τελειώνουμε, σαν επίλογος εδώ, «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην», είναι ο στίχος που χρησιμοποιούμε το Μέγα Σάββατο, «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην, ότι συ κατακληρονομήσεις εν πάσι τοις έθνεσι». Καλά, ανθρώπινα έτσι είναι, τελικά έτσι κάνουν, αλλά σήκω πάνω.

Άντε, σήκω πάνω, δηλαδή, να, αυτό που είπαμε πιο μπροστά και άλλη φορά νομίζω το είπαμε: όσο περισσότερο, εγώ τουλάχιστον έτσι πιστεύω, όσο χειρότερα πηγαίνουμε, τόσο πιο πολύ μεγαλώνει η ελπίδα να επέμβει ο Θεός μας. Και αυτό είναι εκείνο που μας κάνει αισιόδοξους και πρέπει να μας κάνει, όσο και αν χειροτερεύουν τα πράγματα. Έτσι και εδώ, δηλαδή, οι δικαστές αυτοί έπρεπε να κομμαντάρουν την υπόθεση, αλλά αυτοί έγιναν χειρότεροι, έγιναν όπως και οι άλλοι άνθρωποι. Τι να δικάσουν; Τους ετίμησε ο Θεός με το να τους κάνει θεούς, να τους κάνει δικαστάς, και αυτοί ζουν μες στο σκοτάδι και παρανομούν και αδικούν και τα λοιπά. Σήκω πάνω, Θεέ. Ήρθε η ώρα η δική σου, δεν γίνεται τίποτα με τους ανθρώπους εδώ.

τους θεούς αυτούς τους δικαστάς. Λοιπόν, «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην» και εσύ να αναλάβεις, να κρίνεις την γη. Καταρχήν την γη, αυτήν την χώρα εδώ η οποία δεν μπορεί να κριθεί τώρα πλέον, οι δικαστές κάνουν άδικα, δεν αποδίδεται το δίκιο. Έλα εσύ να κρίνεις, να αποδώσεις το δίκιο, αλλά όχι μόνον εδώ, γενικότερα, «ότι συ κατακληρονομήσεις εν πάσι τοις έθνεσι», διότι τα πάντα είναι κάτω από τη δική σου εξουσία, τα πάντα ανήκουν σε σένα, δεν υπάρχει κανείς λαός που μπορεί να ξεφύγει από σένα, κάποια χώρα, κάποιοι άνθρωποι, κάποια ομάδα ανθρώπων, όλοι είναι κάτω από την κρίση του Θεού. Σήκω επάνω, Θεέ, και κρίνε, κάθεσαι στον θρόνο σου.

Και κρίνε εσύ και δίκασε εσύ και απόδωσε εσύ το δίκιο προς πάσα κατεύθυνση πάνω στη γη για όλους. Γιατί ο υπέρτατος κριτής είσαι εσύ και εσύ βέβαια είσαι εκείνος ο οποίος έβαλες όλους αυτούς τους δικαστάς να φροντίζουν να μη σαλευθούν τα θεμέλια της γης, αλλά εδώ τα πάντα αναστατόθησαν, άνω κάτω έγιναν, ακριβώς διότι αυτοί δεν είναι καθόλου έτσι όπως εσύ τους ήθελες. Και έλα εσύ να δικάσεις. Και έτσι, βλέπετε πώς τελειώνει ο ψαλμός, ναι, και είχαμε πει και άλλη φορά, να, έτσι ο άνθρωπος να τελειώνει: δες και τούτο, δες και εκείνο, μη διστάσεις να δεις όσο άσχημα και είναι τα πράγματα, δες τα και πες τα κιόλας, ονόμασε, έτσι που λένε, δώσ' τους ονόματα, τελικά.

Τι να γίνει; Κάτω από το Θεό είναι τα πάντα, και γι' αυτό λέμε κάτω από την πρόνοια του Θεού να βλέπουμε. Τελικά αναπαύεται ο άνθρωπος διότι υπάρχει ο κριτής, είναι ο Θεός όλων των πάντων και σου, του ίδιου του εαυτού σου, δεν μπορεί να είναι όσο και αν θέλουν οι άλλοι να σε αδικήσουν, τελικά ο Θεός θα αποδώσει σ' όλους δίκιο και σε σένα θα αποδώσει δίκιο. Αυτά λοιπόν και τελειώνουμε σήμερα για να ξαναρθούμε το άλλο Σάββατο.