Asaph’s Prayer for Captives and a Life Given to God

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Today we turn to Psalm 71, a psalm of Asaph. We are in the second part, looking at the final verses, 11, 12, and 13, where Asaph appeals to God’s almighty power. He continues his prayer: “Let the groaning of those in chains come before You. By the greatness of Your arm, preserve the children of those who have been put to death.”

The enemies came and seized Jerusalem and the wider region of Palestine. They killed many Jews and took many others captive. As was customary, they tied the captives with ropes and chains and led them away in bonds. These captives were taken to Babylon. Here the psalm uses the verb pedeo—or rather, pedaō: “Let the groaning of those in chains come before You.” Pedaō means to put someone in fetters, to bind them. It means to tie someone up, especially with…

Iron shackles, iron chains. All these captives, bound and being taken to Babylon, or already there, are held in chains as well as in captivity. That was very common in those days. People were held prisoner or taken captive, and they were bound as well. Saint John on Patmos was held prisoner in the cave, and he was bound. The Apostle Paul and his companions were bound in the prison at Philippi. So, as the captives make their way to Babylon, bound like this...

They were bound so tightly that they could not escape, and the chains wounded their feet or hands, wherever the shackles gripped their bodies. They cried out and groaned in pain. “Let the groaning of those in chains come before You,” says the Prophet. Let the groaning of these bound, suffering, wounded people reach You, O Lord. At this point, we could say that...

Um...

There are a few things to say. First, a person may pray, yet the prayer may lack strength and fail to reach God. But when someone is in pain, whether in body or soul, that pain draws out such a groan, such a cry, such a prayer, that it reaches God. So we might say that God often lets us suffer in order to teach us how to pray. This does not mean that prayer cannot reach God without suffering. It means that a person does not usually offer fervent prayer, prayer of that kind...

Such a prayer carries the full strength of a person’s soul, of their whole being. Without pain, a person does not usually pray like that, and their prayer does not reach God in the same way. But whoever does pray like that does not need to suffer in order to do so. That is why God allows a person to suffer, even at the hands of God’s enemies. He may let God’s enemies and your own enemies rejoice, so that through suffering you may become more upright before Him and stop deceiving yourself into thinking you are good when you are not. That, then, is the first point: when someone is in pain, a prayer rises from within them that God hears.

I am speaking of two things that are closely related, though there is a difference between them. First, God allows us to suffer so that we may learn to pray. Second, God hears the prayers of those who suffer. I do not mean only that God lets us suffer so that we will pray as we should and He will hear us. When someone who is hurting, wronged, poor, worn down, or persecuted opens his mouth and prays from the depths of his soul, God hears him.

We could say that when the psalmist says, “Let the groaning of those in chains come before You,” he has both things in mind: the prayer of these suffering people, these wounded captives. Before we go on, we should remember that we too know pain. We have suffered before, we may be carrying pain within us now for one reason or another, and we will suffer again. God hears the prayers of those who are hurting, and it is good for our prayer itself to rise from that pain.

Let the prayer, the groan, the anguish, the cry come from a soul in pain. You do not have to be ill to be hurting. Nothing else has to happen to make you suffer, even inwardly. You need no other kind of captivity. If each of us realizes how tightly evil and sin have bound us in chains, how the devil has chained us, then we will cry out. And would God not hear that prayer? Go on saying your prayers when, even as you pray, you have no sense of your own captivity.

A man goes to a ruler with a request. He asks for something for himself, for his own needs. Thank you. But he may also go as a representative of others: of a group, a neighborhood, a town, a city, or even a country. Then his request concerns everyone, not just his own needs. In the same way, you may pray, yet have no sense of your own captivity, no sense of how sin has bound you.

Do you think people are aware of the sin within them? Do they feel the chains, the captivity, the imprisonment of the soul? How many do? Very few. When you are unaware of this, your prayer stays on the surface. You have a problem, and your prayer addresses only that problem. Or you simply want to be a good person in general, and that is as far as your prayer goes. But your inner condition remains untouched, however much you pray. That is why it matters so much to know yourself: to go deep within and see the state you are in.

Of course, people are afraid of this, and so it does not happen. As we have said before, when God takes you in hand with your consent, He begins to enlighten you, lead you, guide you, and help you in general. He will help you in this direction; He will help you see who you are. He will help you see your sin. That is why some people feel they are getting worse when they begin to take things earnestly, take them seriously. They feel they are getting worse and become frightened, think something has gone wrong, give up the struggle, and return to their old ways.

Not only is that wrong; it is a delusion. God will help you see your sorry state, see the condition you are in, so that, as you turn to Him, pray to Him, and take an interest in your own soul, you bring your whole self before Him in prayer, including all that binds you. Then your prayer will be different. And then God hears your prayer; He hears and responds according to how fully you bring your whole self before Him. Then grace visits you, reaches the depths of your soul, sets you in order, and transforms you. Otherwise, a measure of grace still comes; it does come. We have spoken before about the night of the Resurrection.

Oh, the Resurrection is light. It is the grace of God, the joy of God, and the fullness of His loving condescension toward us. Nearly everyone feels something of it. God is good, and He gives to all. But how deeply do they feel it, and how far does it reach? Some people go to the Resurrection service and find it beautiful. They feel something, but it is the general grace, the general blessing of God. Then they go home, and some incident may lead them to beat each other up. What happened? Did grace fail to work? Grace worked as far as they allowed it to work. It went no further because they neither knew themselves nor had the humility to ask God for more. They did not seek it. So, as we said, you can keep coming and going without any deep spiritual work taking place in your soul. Your soul remains untouched, as though the grace of God had never visited you. And while we are still in this world, we have, let us say, some time left.

At the hour of judgment, we may discover that we did nothing—that we took these things lightly and only dealt with them on the surface.

Thank you.

Let the groaning of those in chains come before You. By the greatness of Your mighty arm, care for the children of those who have been put to death.

Yes. You are God, the Almighty God. Your right hand is mighty. The arm of God means the power of God. So, in your greatness and your almighty power, care for the children of those who have been put to death.

The enemies came, and many were killed, as we said. Their children were left orphaned and helpless. The Psalmist has in mind their poverty, their hardship, and their insecurity. So he asks God to hear the groans of the captives and, as God, to do all that He can for them. And with His divine power, to look after the orphaned children of those who were killed.

And of those who are about to be killed. As we have said many times, each verse has two halves, and the second more or less repeats the meaning of the first. May the groans of these suffering captives reach You; and by Your divine power, care for the children of those put to death. That includes children whose parents have already been killed, and children whose parents are still captives. Hear their groans too, for they may soon be killed. As a rule, captives were put to death, with little hope of ever returning home.

Only rarely did captives return, as they sometimes do today. In those days, their captors kept them to work and then killed them. So it was as though they were already dead, and even the children of captives still alive were effectively orphans. ‘Return to our neighbors sevenfold into their own bosom the reproach with which they reproached You, O Lord.’ These neighboring peoples are Your enemies. They have done this great evil to Your people, and they have reproached You. Notice the words used here.

Certain things are said, but please let us grasp the whole truth and its deeper meaning. It is especially important in this verse. Yes, the enemies came and did what they did. But these people are God's people, and what was done to them was done to God Himself. The enemies did more than mock, ridicule, and scorn the people: they scorned God Himself. What is the truth here that we must not miss?

We need to understand what I have told you before, something we often lack. As sinners, of course we struggle, pray, and make an effort. But few repeatedly do this deep within themselves and keep trying to do it: renounce themselves, turn away from living for themselves, give themselves to God, trust themselves to God, and obey Him. Then you belong to God. You are more than someone trying to be a good person; you are God's own. Do you remember when we spoke about this before?

Christ Himself says, ‘Saul, Saul, why are you persecuting Me?’ Saul was persecuting Christians, yet Christ says, ‘Why are you persecuting Me?’ Christ Himself is being persecuted. This is no mere figure of speech or theological idea. Christians can truly know that they do not belong to themselves. They belong to Christ; Christ has taken them into His care. Whoever turns against them must answer to Him. In this sense, these people are God's people, and their enemies must answer to God. They have reproached You, not just the people. So intervene, and bring upon these neighbors who did all this to us the consequences of their deeds.

Let them, in turn, bear reproach. ‘Return to our neighbors sevenfold’ means seven times as much, far more than they did to us when they reproached You, O God. But this point matters greatly: though we are sinners, we must know that we belong to God, not to ourselves.

Let us put it that way.

Whichever of us Christians can live this truth, can go beyond himself and feel more deeply each day that he belongs to God rather than to himself, will understand what I mean. We say that God loves us and will care for us, yet we keep ourselves at a distance from Him. How, then, do we expect His love and help? No!

God's love means that I am His now; we belong to Him. Whoever truly lives this begins to enter Paradise. Of course, that does not mean there is nothing left to do. But from then on, a person does everything in this spirit, living within this truth.

People are afraid to do this. They may long for it, like the sound of it, and even want it, but when it comes to actually doing it, they are afraid. It is not that doing it is difficult; they are afraid because then you belong to God. That is a great thing. I sometimes give this example to certain people.

Some people are in a difficult state. What would help them greatly, both to overcome that unhealthy condition and to grow spiritually, is this: a person has problems, troubling thoughts, things that block him, all sorts of difficulties. He sits there occupied with them, thinking them over and wishing they would stop coming.

All kinds of thoughts and ideas come, even obsessive ones. They are so troubling and painful that he cannot shake them, and life becomes Hell for him. Yet these things amount to nothing; forgive me, they do not even exist. He is so caught up in them that he cannot let them go. Sometimes I have to say, ‘Leave them to me. I will take responsibility. You can stop worrying, whether they come or not, whether they go or stay, or whatever happens.’ For he keeps asking, ‘What is happening? What should I do? What should I not do? Am I to blame? Am I not to blame? Might I have to do something?’ In this unhealthy state, he becomes more and more entangled. So I tell him, ‘Leave it all to me.’ That is how all this is done.

Of course, I say this responsibly, not carelessly, because this person needs to be entirely free of worry. And once he is, as for whether these thoughts still come... It is not the attacks themselves that do the harm. The harm comes from the bond you then form with them yourself. You form that bond as you fear them, grow upset, worry, pay attention to them, and ask yourself what is happening, and so on. You get drawn into them and become entangled. So when you can rest, knowing that someone else has taken responsibility, let us see what he will do. That settles it; it no longer concerns you, and the one responsible for you says so. You bear no responsibility at all, no responsibility; so leave them alone. If someone does this, the troubling thoughts may continue for as long as they like, but for his part he cuts the threads that bind him to them. If he does this...

Then he begins to heal from that troubled state of mind and to grow spiritually. I give this as an example of where every person must eventually come: entrust yourself to God and belong to Him, allowing Him truly to take you into His care. Do not merely ask God for help while still relying on yourself to direct your life. You belong to God, and He has taken responsibility for you. Then you can sense that anyone who attacks you, whether the devil or anyone else, must answer to God. I repeat: whoever lives this will overcome the unhealthy states that, to some degree, we all have, and will grow spiritually. What more could anyone want?

This is how I understand it, though I may be mistaken; I don't know. As you asked me a moment ago, will someone who does this still be a Christian? From the moment he begins to think this way, act this way, and take things this way, he will still be a Christian, just as he was before. Yet he will be a Christian you would hardly recognize, a different Christian. Everything is placed on an entirely new foundation; everything begins differently and moves forward differently. That is the difference.

The question is who will do it. Will people let their souls waste away without taking this essential step of giving themselves to God, while merely trying to be spiritual? That leaves them outside the right path and the right spirit; it is a delusion. They cannot grow as they wish. Or they can set out on the right path. From there, the choice is theirs. We carry all this worry and anguish: ‘Will we be saved? How will we be saved, and when? Will we grow spiritually or not?’

What will become of our souls, and what will become of our passions, those disordered desires? We must let God take responsibility for all that. Our part is to submit to Him, give ourselves to Him, let Him work in us, and belong to Him. We must not resist, be afraid, or run away. This is not something you do once and then it is finished; God does not bind you against your will. You must keep living this reality. In time it becomes natural, and you can no longer imagine leaving God.

Goodbye!

But this must happen. ‘Return to our neighbors sevenfold’: let those neighbors suffer seven times more than we have.

And he says, “Let their reproach return into their own bosom.” In other words, Lord, let those who mocked You suffer reproach themselves. Let it come upon them and remain with them, in their own bosom.

Think of a wallet. If you keep it in an outer pocket, it could be stolen or lost at any moment. But if you put it in an inner pocket, close to your chest, it is safe. What you put there stays with you; it does not get lost. Usually you would keep something good there. Here, though, the image is used of something painful: give them their reproach to keep.

Those who came and reproached You, boasted and mocked You, and so on, against You—sweep them away, O God, so that they suffer certain things and remain in that condition permanently, in their own bosom. But we, Your people and the sheep of Your pasture, will give thanks to You. But we, Your people and the sheep of Your pasture, will give thanks to You forever; from generation to generation we will proclaim Your praise. The prophet says it beautifully, says it beautifully; he believes it and longs for it. He is a prophet, a prophet, a saint of God. But what do the people do? Did you see what we read?

chapters.

Thank you. The prophet says what he feels, believes, and longs for so deeply: We will be Your people, the sheep of Your own flock. “We will give thanks to You”—as you thank someone who has given you gifts or done you a kindness. The prophets use this expression, and so does the New Testament. We will thank You forever for all You have done in the past and all You will do now.

You will free us from those who mock us and mock You, and their reproach will return upon them. We will praise You and thank You for everything. From generation to generation we will proclaim Your praise. Through all the ages we will glorify You and tell of all You have done for us. That is how the prophet speaks. The prayers and hymns of the Church speak this way too. We gather and say the words written by Saints who truly believed them. Yes, we say them—but how do we say them?

Do we shape our lives by those words? Is our hope really what the prayers say it is? Is our faith? How much do we rely on them? The people seem to return to God, to hear the prophet and understand him. They follow his words for a little while, and then go astray. Brothers and sisters, this is a deadly danger. We must take care, or we harm our souls and perish. It sounds almost absurd: everything is ready, everything has been given by God, everything is a free gift, full of God’s joy, full of Paradise. We have nothing to fear, provided we do this one thing. It is more than turning toward God, loving Him, asking for His love, or...

We pray to God to help us, and so on. God does help us. But if we stop there, one moment we will seek God and the next we will go elsewhere. No, we must give ourselves to God and belong to Him; then God knows what He will do. Whoever does not do this, however spiritual and religious he may appear, however involved he may be and whatever else he may do, will still say, “I can’t. I can’t bear it. It can’t be done. I can’t manage. It’s difficult.” What do you mean by “difficult,” and what do you mean you cannot, my brother? Why do you say these things? God is here; this is no joke. God intervenes. God is the one who gives the commandments. God is the one who calls us, God is the one who takes us into His care, and God is the one who will set things right. Why, then, do you say, “I can’t. I can’t bear it. It can’t be done. It’s difficult”? It means that you have not given yourself to God in your soul, you do not believe in God, and your will is elsewhere.

Your will is still set on yourself, and in the end sin takes hold of you, just as it did with those people. Throughout the ages, those who remained with God have been His remnant, His Saints. The others were also His people, but they suffered these things and were lost. We are all Christians and belong to the Church. Those who find God within the Church and live this way will be on the path of salvation and in the Kingdom of God, sharing in His joy. Others will seem to struggle and seem to be spiritual people, people of the Church, religious people, but they will keep saying, “I can’t. I can’t bear it. I’m tired.”

They say all these things without realizing—or wanting to realize—that deeper down, the trouble lies in their will. As we said this morning, their will has not turned toward God. They have not yet given themselves to Him. What is influencing you now? Perhaps it is your illnesses or your weaknesses. It is not that a person is necessarily evil and wants to do evil. Rather, harmful things within have taken hold of the person, who keeps dwelling on them and being affected by them instead of casting them aside. This does not mean you can force them away; it means you need not fear them. When you stop fearing them, they will all go of their own accord. These unhealthy things, ideas, sins, weaknesses—all of them will clear out and go, because they have the Lord to contend with.

Next time we will move on to the seventy-ninth Psalm. It has gotten a little late, but we will not leave Abba Barsanuphius yet. Let us look at a little more, if you have not grown tired, all right?

Σήμερα το 71ο ψαλμό που είναι του Ασάφ. Ναι, είμαι εδώ στο δεύτερο μέρος και θα δούμε τους τελευταίους στίχους 11, 12 και 13, που έχουμε έκκληση στην παντοδυναμία του Θεού. Συνεχίζει δηλαδή την προσευχή του ο Ασάφ: «Εισέλθετω ενώπιόν σου ο στεναγμός των πεπεδημένων. Κατά τη μεγαλοσύνη του βραχίονός σου περιποίησαι τους υιούς των τεθανατωμένων».

σας. Ήρθαν οι εχθροί, κατέλαβαν την Ιερουσαλήμ και γενικότερα την Παλαιστίνη. Θανάτωσαν πολλούς Εβραίους και επίσης πήραν και πολλούς αιχμαλώτους. Και όπως συνήθιζαν, τους αιχμαλώτους τους έδεναν με σχοινιά, με αλυσίδες και δεμένους τους έπαιρναν στην αιχμαλωσία. Εδώ μεταφέρθηκαν οι αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα και χρησιμοποιεί το ρήμα αυτό πεδέω, μάλλον πεδάω είναι το ρήμα, πεδάω. «Εισέλθετω ενώπιόν σου ο στεναγμός των πεπεδημένων». Πεδάω θα πει βάζω κάποιον εις τας πέδας, εις τα δεσμά. Δένω κάποιον, αλλά δένω κυρίως με ε, ε...

σιδερένιες πέδες, με σιδερένια δεσμά. Όλοι αυτοί οι αιχμάλωτοι που είναι δεμένοι τώρα και τους πηγαίνουν στη Βαβυλώνα ή έφτασαν στη Βαβυλώνα και είναι εκεί, δεν τους έχουν απλώς αιχμαλώτους, αλλά τους έχουν και δεμένους. Παλιά αυτό συνηθιζόταν πάρα πολύ, όχι απλώς φυλάκιζαν κάποιον ή τον αιχμαλώτιζαν, αλλά τον έδεναν κιόλας. Και ο Άγιος Ιωάννης στην Πάτμο δεν ήταν απλώς εκεί στο σπήλαιο φυλακισμένος, αλλά ήταν και δεμένος. Και ο Απόστολος Παύλος στη φυλακή των Φιλίππων όχι απλώς φυλακίστηκε, αλλά τον έδεσαν και αυτόν και τους συνεργάτες του. Καθώς λοιπόν οι αιχμάλωτοι πηγαίνουν προς τη Βαβυλώνα, δεμένοι έτσι

δεν είναι απλώς δεμένοι και δεν μπορούν να φύγουν, αλλά τα δεσμά τους έδεναν δηλαδή κατά τέτοιο τρόπο που μάλιστα ήταν αλυσίδες που επλήγωναν είτε τα πόδια είτε τα χέρια ή γενικά το σημείο του σώματος όπου ήταν οι πέδες στο δέσιμο. Και έβγαζαν κραυγή, πόνο, στεναγμό, πόνο αυτοί. «Εισέλθετω ενώπιόν σου ο στεναγμός των πεπεδημένων», λέει ο Προφήτης, ας φτάσει αυτός ο στεναγμός αυτών των δεμένων, των ταλαιπωρημένων, των πληγωμένων, των πονεμένων αυτών ανθρώπων, ας φτάσει ο στεναγμός ενώπιόν σου, μπροστά σου, σε σένα, Κύριε. Θα μπορούσαμε σε αυτό το σημείο να πούμε ότι

Ε...

πράγματα να πούμε. Το ένα είναι ότι μπορεί να προσεύχεται κανείς, αλλά η προσευχή του να μην έχει δύναμη και να μην φτάνει στο Θεό. Όταν όμως κανείς είναι πονεμένος, ο πόνος ο σωματικός, ο ψυχικός κάνει τον άνθρωπο να βγάζει τέτοιο στεναγμό, τέτοια κραυγή, τέτοια προσευχή που η προσευχή του φτάνει εις τον Θεό. Θα λέγαμε λοιπόν ότι πολλές φορές ο Θεός μας αφήνει να πονέσουμε για να μάθουμε να προσευχόμαστε. Όχι ότι χωρίς πόνο δεν φτάνει η προσευχή στον Θεό, αλλά δεν κάνει ο άνθρωπος, δεν συνηθίζει να κάνει θερμή προσευχή, τέτοια προσευχή

να έχει όλη τη δύναμη της ψυχής του, της υπάρξεώς του. Δεν συνηθίζει να κάνει όταν δεν έχει πόνο και δεν φτάνει. Όποιος το κάνει δεν χρειάζεται να πονέσει για να προσευχηθεί έτσι. Και γι' αυτό ο Θεός επιτρέπει να πονάει ο άνθρωπος, επιτρέπει να πάθει με ένα πράγμα ο άνθρωπος και να τα πάθει μάλιστα από τους εχθρούς του Θεού. Να αφήσει ο Θεός να χαρούν οι εχθροί του Θεού και οι εχθροί δικοί σου, ακριβώς για να πάθεις σε ορισμένα πράγματα, να γίνεις πιο σωστός ενώπιον του Θεού και να μην ξεγελιέσαι, να νομίζεις ότι είσαι καλός ενώ δεν είσαι. Το ένα είναι λοιπόν αυτό, ότι όταν είναι κανείς πονεμένος βγάζει τέτοια προσευχή που την ακούει ο Θεός.

Την έννοια, θα πω με το ίδιο πράγμα, τα δύο είναι το ίδιο πράγμα αλλά έχουν μια διαφορά. Με την έννοια λοιπόν το ένα ότι επιτρέπει ο Θεός να πάθουμε για να μάθουμε να προσευχόμαστε. Το άλλο είναι, το δεύτερο, το ίδιο αλλά έχει μια μικρή διαφορά: ότι την προσευχή των πονεμένων την ακούει ο Θεός. Όχι με την έννοια μόνο ότι μας αφήνει ο Θεός να πονέσουμε για να κάνουμε σωστή προσευχή και να την ακούσει, αλλά ο Θεός, τον πονεμένο, τον αδικημένο, τον φτωχό, τον ταλαιπωρημένο, τον κατατρεγμένο άνθρωπο, αυτόν όταν ανοίξει το στόμα του, μέσα από την ψυχή του προσευχηθεί, τον ακούει αυτόν ο Θεός.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Ψαλμωδός όταν λέει «Εισέλθετω ενώπιόν σου ο στεναγμός των πεπεδημένων» έχει και το ένα και τ' άλλο υπόψη του, ας πούμε. Την προσευχή αυτών των πονεμένων, αυτών των ταλαιπωρημένων ανθρώπων, των αιχμαλώτων που είναι πληγωμένοι. Και πριν προχωρήσουμε θα μπορούσαμε να πούμε, να τονίσουμε δηλαδή, να έχουμε υπόψη μας, καθώς και εμείς είμαστε άνθρωποι και πολλές φορές θα πονέσουμε, πολλές φορές πονέσαμε και τώρα μπορεί να έχουμε πόνο μέσα μας έτσι ή αλλιώς για τον ένα λόγο ή για τον άλλο και θα πονέσουμε και στο μέλλον κλπ. Ε, ξέρουμε ότι ο Θεός ακούει την προσευχή των πονεμένων και είναι καλό να βγαίνει έτσι η ίδια

προσευχή, ο στεναγμός, ο καημός, η κραυγή να βγαίνει μέσα από μια πονεμένη ψυχή. Δεν χρειάζεται να είσαι άρρωστος για να είσαι πονεμένος. Δεν χρειάζεται, ξέρω εγώ, να σου τύχει κάτι άλλο και να πονέσεις έστω ψυχικά. Δεν χρειάζεται κανείς άλλου είδους αιχμαλωσία. Αν ο καθένας μας συνειδητοποιήσει πόσο μας έχει δεμένους, αλυσοδεμένους το κακό, η αμαρτία, πόσο μας έχει αλυσοδεμένους ο διάβολος, αν έρθει ώρα και το συνειδητοποιήσουμε αυτό θα κράξουμε μετά, θα φωνάξουμε, και αυτή την προσευχή δεν την ακούσει ο Θεός; Κάνε εσύ προσευχές, κάνε όταν δεν έχεις αίσθηση της αιχμαλωσίας σου, την ώρα που προσεύχεσαι.

Πάει για ένα αίτημά του στον άρχοντα, ζητάει κάτι. Πάει για το άτομό του, για το πρόσωπό του, για τον εαυτό του. Ευχαριστώ. Αλλά μπορεί να πάει όμως και ως εκπρόσωπος άλλων. Να πάει ως εκπρόσωπος μιας ομάδας, να πάει ως εκπρόσωπος μιας γειτονιάς, να πάει ως εκπρόσωπος μιας κωμοπόλεως, μιας πόλεως αν θέλετε, μιας χώρας. Το αίτημά του καλύπτει τότε όλους. Δεν καλύπτει μόνο τις δικές του ανάγκες. Δεν καλύπτει μόνο τον εαυτό του, το πρόσωπό του. Καλύπτει όλους. Έτσι μπορεί να κάνεις προσευχή και η προσευχή σου, καθώς δεν έχεις αίσθηση της αιχμαλωσίας σου, το δέσιμό σου από την αμαρτία δεν έχεις αίσθηση.

Νομίζετε έχουν αίσθηση της αμαρτίας που υπάρχει μέσα και έχουν αίσθηση του αλυσοδέματος αυτού, αυτής της αιχμαλωσίας, αυτής της φυλακίσεως της ψυχής; Πόσοι έχουν αίσθηση; Ελάχιστοι. Καθώς δεν έχεις λοιπόν αίσθηση, η προσευχή σου είναι πάνω πάνω. Η προσευχή σου καλύπτει απλώς, να έχεις ένα πρόβλημα και καλύπτει αυτό το πρόβλημα. Ή απλώς θέλεις να είσαι καλός άνθρωπος γενικά και καλύπτει αυτό. Μέσα όμως μένει ακατέργαστη όλη η κατάσταση. Προσευχήσου όσο θέλεις. Γι' αυτό έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία να έχει ο άνθρωπος αυτογνωσία. Πάρα πολύ μεγάλη σημασία είναι να κάνει αυτό το μακροβούτι ο άνθρωπος μέσα του και να δει την κατάστασή του.

Κάτι που φοβάται βέβαια και γι' αυτό και δεν γίνεται. Έχουμε πει και άλλη φορά ότι όταν ο Θεός σε βάλει στο χέρι του με τη θέλησή σου, αρχίζει να σε φωτίζει, να σε οδηγεί, να σε κατευθύνει, να σε βοηθάει γενικώς. Προς αυτήν την κατεύθυνση θα σε βοηθήσει, θα σε βοηθήσει να δεις ποιος είσαι. Θα σε βοηθήσει να δεις την αμαρτία σου. Γι' αυτό και μερικοί αισθάνονται να γίνονται χειρότερα όταν πάρουν ζεστά τα πράγματα, τα πάρουν σοβαρά, αισθάνονται να γίνονται χειρότερα και τρομάζουν και νομίζουν ότι κάποιο λάθος έγινε και παρατούν τον αγώνα και επανέρχονται στα παλιά τους.

Όχι μόνο δεν είναι σωστό αυτό, είναι μια πλάνη. Ο Θεός θα σε βοηθήσει να δεις το χάλι σου, να δεις την κατάστασή σου, ώστε καταφεύγοντας σε Αυτόν και προσευχόμενος σε Αυτόν και ενδιαφερόμενος για τον εαυτό σου, να καλύπτεις όλο τον εαυτό σου, όλο το αλυσόδεμά σου. Τότε η προσευχή θα βγει αλλιώς. Και τότε ο Θεός ακούει την προσευχή σου και ακούει και ανταποκρίνεται ο Θεός ανάλογα με το πόσο καλύπτεις εσύ τον εαυτό σου. Και τότε σε επισκέπτεται η χάρις και έρχεται στα βάθη της ψυχής σου και σε τακτοποιεί η χάρις, μεταμορφώνει. Αλλιώς έρχεται μια κάποια χάρις, έρχεται. Είπαμε και άλλη φορά το βράδυ στην Ανάσταση.

Ω! Η Ανάσταση είναι φως, είναι χάρις του Θεού, είναι χαρά του Θεού, είναι όλη αυτή η συγκατάβαση του Θεού και λίγο πολύ όλοι οι άνθρωποι κάτι αισθάνονται. Ο Θεός είναι αγαθός Θεός και δίνει σε όλους. Αλλά πόσο αισθάνονται και ως πού φτάνει αυτό; Γι' αυτό και έχουμε περιπτώσεις ανθρώπων που πήγαν στην Ανάσταση και ήταν όμορφα εκεί ας πούμε, ένα κάτι ένιωσαν, αυτή είναι η γενική χάρη, αυτή είναι η γενική ευλογία του Θεού. Και γυρίζουν σπίτι και μπορεί να σκοτωθούν στο ξύλο από κάποιο περιστατικό. Τι έγινε τώρα, δεν δούλεψε η χάρη; Δεν δούλεψε; Η χάρη δούλεψε ως εκεί που την άφησαν να δουλέψει. Δεν προχώρησε περισσότερο γιατί ούτε γνώση είχαν του εαυτού των, ούτε ταπεινότητα να απαιτούν του Θεού, ούτε ζήτησαν κάτι τέτοιο. Και έτσι λοιπόν μπορεί, όπως είπαμε, να πας να έρχεσαι και να μην γίνεται βαθιά στην ψυχή σου εργασία πνευματική και να μένει ακατέργαστη η ψυχή σου, σαν να μην σε επισκέφθηκε ποτέ η Χάρις του Θεού. Και ενώ είμαστε σε αυτόν τον κόσμο έχουμε ας πούμε καιρό ακόμη

την ώρα της κρίσεως διαπιστώσουμε αυτό το πράγμα, ότι δεν κάναμε τίποτε, τα πήραμε επιπολαίως τα πράγματα και πάνω πάνω.

Ευχαριστώ.

«Εισέλθετω ενώπιόν σου ο στεναγμός των πεπεδημένων, κατά τη μεγαλοσύνη του βραχίονός σου περιποίησαι τους υιούς των τεθανατωμένων».

Ναι. Λοιπόν, είσαι Θεός, Θεός Παντοδύναμος, το δεξί σου χέρι είναι πολύ δυνατό, ο βραχίων δηλαδή του Θεού είναι οι δυνάμεις του Θεού. Λοιπόν, σύμφωνα με τη μεγαλοσύνη σου, σύμφωνα με την παντοδυναμία σου, περιποιήσου τους υιούς των τεθανατωμένων.

ΟΠΑΤΙΚΡΑΙΑΙΑΙΑΙΑΙΑΙΑΙΑΙΑ

Ήρθαν οι εχθροί, πολλοί σκοτώθηκαν, είπαμε, και έμειναν τα ορφανά, έμειναν τα παιδιά τους που είναι ορφανά, έμειναν σε μια κατάσταση που δεν μπορούν να κάνουν τίποτε. Εδώ ο Ψαλμωδός θα έχει υπόψη του και τη φτώχεια στην οποία βρίσκονται τα παιδιά και την όποια άλλη ανέχεια και την ανασφάλεια κτλ. Αντί για όλα αυτά, εσύ ο Θεός άκουσε τον στεναγμό αυτών των αιχμαλώτων και σαν Θεός να κάνεις ό,τι μπορείς να κάνεις σαν Θεός για τους αιχμαλώτους, αλλά εσύ επίσης με τη δύναμή σου τη θεϊκή δες αυτά τα παιδιά, τα ορφανά παιδιά, όλων αυτών που θανατώθηκαν.

Που πρόκειται να θανατωθούν, διότι, όπως είπαμε τόσες φορές, ο κάθε στίχος έχει δύο ημιστίχια και το δεύτερο λίγο πολύ επαναλαμβάνει το νόημα του πρώτου ημιστιχίου. Να έρθει, ας έρθει μπροστά σου, ενώπιόν σου, ας φτάσει ο στεναγμός των πονεμένων αυτών, των αιχμαλώτων αυτών, και με τη δύναμη τη θεϊκή που διαθέτεις να περιποιηθείς τα παιδιά των τεθανατωμένων, που εδώ μέσα στους τεθανατωμένους έχει τα ορφανά αυτά που ήδη σκοτώθηκαν οι δικοί τους και τα ορφανά αυτών οι οποίοι είναι μεν αιχμάλωτοι, και άκου τους στεναγμούς τους, αλλά και όπου να 'ναι και αυτοί θα θανατωθούν, διότι κατά κανόνα οι αιχμάλωτοι θανατώνονταν, δεν υπήρχαν ελπίδες, δηλαδή, να ξαναγυρίσουν.

Σπάνιες φορές έγινε αυτό, που γύριζαν πίσω οι αιχμάλωτοι όπως γίνεται τώρα. Τότε κρατούσαν τους αιχμαλώτους, έκαναν τις δουλειές τους και μετά τους εθανάτωναν. Επομένως και αυτοί είναι σαν να θανατώθηκαν, επομένως τα παιδιά και αυτών ακόμη που ζουν και είναι αιχμάλωτοι, και αυτών τα παιδιά είναι ορφανά. Απόδος τοις γείτοσιν ημών επταπλασίονα εις τον κόλπον αυτών τον ονειδισμόν αυτών, ον ωνείδισάν σε, Κύριε. Όλοι αυτοί είναι εχθροί σου. Είναι γειτονικοί λαοί και είναι εχθροί σου και έκαναν αυτό το μεγάλο κακό στον λαό σου και σε ονείδισαν. Βλέπετε, πάλι εδώ χρησιμοποιούνται ορισμένες λέξεις.

Λέγονται ορισμένα πράγματα, αλλά παρακαλώ έτσι να πιάνουμε όλη την αλήθεια και το βαθύτερο νόημα. Είναι πολύ σημαντικό αυτό εδώ, ας πούμε σε αυτόν τον στίχο, να δούμε και αυτή τη φορά το αληθινό νόημα. Ναι, ήρθαν οι εχθροί και έκαναν ό,τι έκαναν, αλλά όμως ο λαός αυτός είναι λαός του Θεού και ό,τι έκαναν δεν το έκαναν απλώς στον λαό του Θεού, αλλά το έκαναν και στον ίδιο τον Θεό. Επομένως δεν ονείδισαν, δεν κορόιδεψαν, δεν περιγέλασαν, δεν χλεύασαν απλώς τον λαό αυτόν, αλλά τον ίδιο τον Θεό. Ποιο είναι, ποια είναι τώρα η αλήθεια εδώ που κρύβεται και που πρέπει να την πιάσουμε, μη μας φύγει;

Να καταλάβουμε καλά ότι αυτό που σας έλεγα και άλλη φορά, και το οποίο δεν το έχουμε, σαν αμαρτωλός εκεί παιδεύεσαι βέβαια, κάνεις αγώνα, κάνεις προσευχή, κάνεις προσπάθεια κτλ. Αλλά λίγοι είναι εκείνοι οι οποίοι βαθιά μέσα τους επανειλημμένως έκαναν αυτή την πράξη που θα πω τώρα και συνεχώς προσπαθούν να την κάνουν αυτή την πράξη. Δηλαδή να απαρνούνται τον εαυτό τους, να φεύγουν από τον εαυτό τους, να δίνουν τον εαυτό τους στον Θεό, να εμπιστεύονται τον εαυτό τους στον Θεό, να υπακούν στον Θεό. Οπότε είσαι του Θεού πλέον, δεν είσαι απλώς ένας καλός άνθρωπος που θέλεις να είσαι καλός άνθρωπος και που κάνεις έναν αγώνα, αλλά είσαι του Θεού. Θυμάστε, το λέγαμε και εκεί που...

Ο ίδιος ο Χριστός λέει: «Σαούλ, Σαούλ, τι με διώκεις;» Ενώ ο Σαούλ δεν διώκει τον Χριστό, διώκει τους χριστιανούς. Όμως ο Χριστός λέει: «Τι με διώκεις;» Είναι να διώκεται ο ίδιος ο Χριστός. Και αυτό δεν είναι απλώς μια θεολογία, δεν είναι ένα σχήμα λόγου, δεν είναι απλώς που το λέει ο Χριστός. Αυτό συμβαίνει, ότι οι χριστιανοί μπορούν να νιώθουν έτσι, ότι δεν είναι αυτοί απλώς που υπάρχουν και ανήκουν στον εαυτό τους, αλλά ανήκουν στον Χριστό και είναι του Χριστού και τους έχει αναλάβει ο Χριστός και όποιος θα τα βάλει μαζί τους θα έχει να κάνει με Αυτόν, με τον Χριστό. Με αυτήν την έννοια λοιπόν εδώ ο λαός αυτός είναι λαός του Θεού και όλοι αυτοί οι εχθροί έχουν να κάνουν με τον Θεό. Ονείδισαν λοιπόν όχι απλώς τον λαό, ονείδισαν εσένα, και εσύ λοιπόν κάνε τώρα να επέμβεις και κάνε να έρθουν έτσι τα πράγματα σε αυτούς τους γείτονες που μας έκαναν όλα αυτά.

Έτσι τα πράγματα ώστε να ονειδισθούν αυτοί. Απόδος τοις γείτοσιν ημών επταπλασίονα, εφτά φορές παραπάνω, δηλαδή πολύ πολύ περισσότερο από ό,τι έκαναν αυτοί σε εμάς ή ονείδισαν εσένα τον Θεό, αλλά αυτό έχει μεγάλη σημασία, αμαρτωλοί ξέρω εγώ κτλ., αλλά να νιώθουν ότι είναι του Θεού, δεν ανήκουν στον εαυτό τους.

Το πούμε έτσι.

Όποιος θα μπορέσει να ζήσει αυτήν την αλήθεια, από εμάς τους χριστιανούς, όποιος θα μπορέσει να ζήσει αυτήν την αλήθεια, να ξεπεράσει τον εαυτό του, να μέρα με την ημέρα να νιώθει ότι δεν ανήκει στον εαυτό του, ανήκει στον Θεό. Και όχι απλώς που λέμε μας αγαπά ο Θεός, θα μας φροντίσει ο Θεός, αλλά πάντοτε όμως κρατούμε τον εαυτό μας μακριά από τον Θεό και πώς περιμένουμε την αγάπη του Θεού, πώς περιμένουμε τη βοήθεια του Θεού; Όχι!

Αγαπά ο Θεός με την έννοια ότι είμαι πια δικός Του, ανήκουμε εις Αυτόν. Όποιος λοιπόν θα το κάνει αυτό το πράγμα, θα το ζήσει αυτό το πράγμα, από εκεί και πέρα αρχίζει ο Παράδεισος. Χωρίς να σημαίνει ότι δεν έχει να κάνει πολλά πράγματα, αλλά τα κάνει πλέον με αυτό το πνεύμα και τα κάνει πλέον μέσα σε αυτή την αλήθεια.

Που φοβάται να το κάνει κανείς, μπορεί να το λυμπίζεται, μπορεί να του αρέσει, μπορεί να το θέλει, αλλά στην πράξη φοβάται να το κάνει. Όχι ότι είναι δύσκολο να το κάνει, φοβάται, διότι ανήκεις πια στον Θεό. Είναι μεγάλη υπόθεση, όπως λέγω καμιά φορά στους μερικούς, αυτό ως παράδειγμα θα το φέρνω.

Μερικούς που βρίσκονται σε δύσκολη, ας πούμε, κατάσταση και που εκείνο που θα τους βοηθήσει πάρα πολύ και την αρρωστημένη κατάσταση να ξεπεράσουν και πνευματικά, ας πούμε, να προχωρήσουν είναι ότι έχει προβλήματα, έχει σκέψεις, έχει, ξέρω εγώ, μπλοκαρίσματα, έχει ένα σωρό πράγματα και κάθεται εκεί και ασχολείται με αυτά και όλα τα σκέπτεται, δεν θέλει γιατί έρχονται αυτά.

Οι διάφορες σκέψεις, οι διάφορες ιδέες, οι έμμονες ιδέες, όλα αυτά τα οποία είναι τόσο ενοχλητικά, τόσο οδυνηρά, και δεν μπορεί να απαλλαγεί και είναι μια κόλαση η ζωή του. Αυτά δεν είναι τίποτα, συγχωρείς, είναι και ανύπαρκτα. Αλλά είναι έτσι μπερδεμένος με αυτά που δεν μπορεί να τα αφήσει. Και χρειάζεται μερικές φορές να πω: «Άσ' τα σε μένα, αναλαμβάνω εγώ την ευθύνη, εσύ ξένοιασε, ή έρθουν ή δεν έρθουν ή φύγουν ή μείνουν ή ξέρω εγώ πέπατε», γιατί κανείς έχει μια αυτή, να ήρθε αυτό το ρωτή: «Τι συμβαίνει; Τι πρέπει να κάνω; Τι δεν πρέπει να κάνω; Μήπως είμαι ένοχος; Μήπως δεν είμαι ένοχος; Μήπως θα πρέπει να διερθώ σε τίποτε;» Και μπλέκει ο άνθρωπος καθώς είναι μια αρρωστημένη κατάσταση. Άσ' τα σε μένα. Αυτό όλο γίνεται.

Και γίνεται υπεύθυνα φυσικά, δεν γίνεται ανεύθυνα, γιατί χρειάζεται αυτός ο άνθρωπος να ξενοιάσει τελείως. Και μόλις ξενοιάσει, όσο για το αν αυτά έρχονται. Δεν είναι οι επιθέσεις, δεν είναι αυτές που κάνουν το κακό. Είναι το δέσιμο που κάνεις μόνος σου ύστερα με αυτά. Και το δέσιμο γίνεται καθώς φοβάσαι, καθώς ταράζεσαι, καθώς ανησυχείς, καθώς τα προσέχεις, καθώς διερωτάσαι τι γίνεται και λοιπά. Πας, χώνεσαι με αυτά, μπερδεύεσαι και λοιπά, δεν είσαι. Όταν λοιπόν ξενοιάσεις, με την ευθύνη ότι κάποιος άλλος ανέλαβε την ευθύνη, να δούμε τι θα κάνει. Τελείωσε, δεν σε νοιάζει, και ο υπεύθυνός σου το λέει. Και είσαι τελείως ανεύθυνος, είσαι ανεύθυνος, άσ' τα λοιπόν. Αν το κάνει κανείς αυτό, όλο ότι θέλει να εξακολουθήσει να έχει τις ενοχλήσεις, αλλά από τη δική του πλευρά όμως κόβει τα νήματα. Αν το κάνει το...

Ο άνθρωπος και αρχίζει να θεραπεύεται από πλευράς, ας πούμε, ψυχοπάθειας και πνευματικά θα προκόψει. Αυτό το λέγω ως παράδειγμα που τελικά κάθε άνθρωπος πρέπει να φτάσει σε αυτό. Ναι, να αφεθείς εσύ στον Θεό, να ανήκεις στον Θεό, αλλά να σ' αναλάβει όντως ο Θεός. Όχι απλώς να ζητάς βοήθεια από τον Θεό, αλλά τελικά να μένεις με τον εαυτό σου και να κομαντάρεις εσύ τη ζωή σου. Ανήκεις στον Θεό, σ' ανέλαβε ο Θεός και λίγο πολύ να νιώθεις ότι όποιος τα βάλει μαζί σου, και ο διάβολος και ο οποιοσδήποτε, θα έχει να κάνει με τον Θεό. Όποιος το κάνει αυτό, όποιος το ζήσει αυτό, επαναλαμβάνω, και τις αρρωστημένες καταστάσεις τις ξεπερνάει, που λίγο πολύ όλοι έχουν τέτοια, και πνευματικά προχωρεί. Τι άλλο θέλουμε, τι άλλο θέλει κάποιος;

Ό,τι εγώ καταλαβαίνω, μπορεί να πέφτω έξω, δεν ξέρω. Όποιος που θα κάνει αυτό το πράγμα, με ρωτήσατε και πριν από λίγο, χριστιανός; Από τη στιγμή που θα αρχίσει να σκέπτεται έτσι και θα ενεργήσει έτσι και θα τα πάρει έτσι τα πράγματα, από εκείνη τη στιγμή και πέρα πάλι χριστιανός θα είναι, όπως ήταν και πρώτα χριστιανός. Αλλά θα είναι ένας αγνώριστος χριστιανός, ένας άλλος χριστιανός. Όλα εντελώς τίθενται σε νέα βάση και όλα ξεκινούν αλλιώς και όλα προχωρούν αλλιώς. Αυτή είναι η διαφορά.

Το θέμα είναι ποιοι θα το κάνουν, ή δηλαδή έτσι θα μαραζώσουν ψυχές, χωρίς όμως να κάνουν αυτό το βασικό βήμα, αυτή τη βασική ενέργεια, να δώσεις τον εαυτό σου δηλαδή στον Θεό, και απλώς θα προσπαθείς να είσαι πνευματικός άνθρωπος. Θα είσαι όμως έξω από τη σωστή πορεία, έξω από το σωστό πνεύμα, επομένως είναι μια πλάνη. Επομένως δεν μπορεί να γίνει προκοπή όπως θα ήθελες, ή θα προχωρήσεις στον σωστό δρόμο. Και από εκεί και πέρα είναι θέμα δικό σου. Όλη αυτή η φροντίδα, όλος αυτός ο καημός που έχουμε: «Δεν θα σωθούμε, δεν θα σωθούμε, πώς θα σωθούμε, πότε θα σωθούμε, θα προκόψουμε, δεν θα προκόψουμε;»

Τι θα γίνει με την ψυχή μας και τι θα γίνει με τα πάθη μας, αυτά θέλουμε να τα αναλάβει ο Θεός. Δεν είναι θέμα δικό μας. Θέμα δικό μας είναι να υποταχθούμε στον Θεό, να δώσουμε τον εαυτό μας στον Θεό, να τον αφήσουμε τον Θεό να δουλέψει, να ανήκουμε σε Αυτόν, να μην κλωτσήσουμε, να μην αντιδράσουμε, να μην φοβηθούμε, να μην το σκάσουμε, διότι δεν είναι κάτι που το κάνεις και τέλειωσε, δεν σε δένει ο Θεός. Συνέχεια πρέπει να ζεις αυτή την πραγματικότητα, φυσικά που γίνεται έπειτα μια νορμάλ κατάσταση και ούτε διανοείσαι να φύγεις πια από τον Θεό.

Γεια σας!

Αλλά πρέπει να γίνει αυτό το πράγμα. Απόδος τοις γείτοσιν ημών επταπλασίονα, δώσε στους γείτονες να πάθουν, δηλαδή οι γείτονες, εφτά φορές παραπάνω από εμάς.

Και λέει «εις τον κόλπον αυτών τον ονειδισμόν αυτών», να πάθουν δηλαδή και να ονειδιστούν αυτοί που ονείδισαν εσένα, Κύριε, και έκαναν, να ονειδιστούν αυτοί, αλλά εις τον κόλπον αυτών.

Δηλαδή... Δηλαδή, με την έννοια όπως κανείς βάζει το πορτοφόλι, άλλο είναι να το έχει στις εξωτερικές τσέπες και κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή ή να σου το πάρουν ή να το χάσεις. Άλλο είναι στη μέσα τσέπη ας πούμε, στον κόλπο, βάζει εκεί το πορτοφόλι και είναι εν ασφαλεία. Με την έννοια δηλαδή ότι ό,τι βάζεις εδώ είναι σίγουρο, ό,τι βάζεις εδώ είναι πιο μόνιμο, ό,τι βάζεις εδώ θα μείνει, δεν χάνεται. Ναι, εδώ συνήθως βάζει κανείς κάτι καλό, εδώ όμως επί κακού είναι το πράγμα, δηλαδή δώσ' τους.

Σ' αυτούς δηλαδή, αυτοί που ήρθαν και σε ονείδισαν και καυχήθηκαν και χλεύασαν και λοιπά, εναντίον σου, και σβάρωσε, Θεέ, ώστε να πάθουν ορισμένα πράγματα, αλλά να τα πάθουν κατά τέτοιο τρόπο που μόνιμα πια να είναι σε αυτήν την κατάσταση, εις τον κόλπον αυτών. Εμείς δε λαός σου και πρόβατα νομής, νομής σου, ανθομολογησόμεθά σοι. Εμείς δε λαός σου και πρόβατα νομής σου, ανθομολογησόμεθά σοι εις τον αιώνα, εις γενεά και γενεά εξαγγελούμε την αίνεσή σου. Ωραία τα λέει ο προφήτης, ωραία τα λέει, έτσι τα πιστεύει, έτσι τα ποθεί. Προφήτης είναι, προφήτης, ο Άγιος του Θεού. Αλλά τι κάνει ο λαός όμως; Και είδατε τι διαβάζουμε;

Κεφάλαια.

Ευχαριστώ. Ο προφήτης θα πει αυτό, θα πει αυτό που νιώθει, αυτό που πιστεύει, αυτό που επιθυμεί πάρα πολύ. Εμείς θα είμαστε ο λαός σου, θα είμαστε τα πρόβατα της δικής σου ποίμνης, της δικής σου στάνης. Ανθομολογησόμεθά σοι, ευχαριστώ εκείνον που μου έκανε κάποιες δωρεές, εκείνον που μου έκανε κάποιες εκδουλεύσεις, θα τον ευχαριστώ. Όπως και οι προφήτες, αλλά και στην Καινή Διαθήκη, ανθομολογεί το λέει. Ανθομολογησόμεθά σοι, θα σε ευχαριστούμε στον αιώνα για όλα αυτά που έκανες μέχρι τώρα, που έκανες το παρελθόν αλλά και που θα κάνεις και τώρα.

Μας ελευθερώσεις από όλους αυτούς που μας ονειδίζουν και ονειδίζουν εσένα και θα πάει ονειδισμός σε αυτούς. Θα σε υμνούμε, θα σε ευχαριστούμε για όλα, εις γενεάν και γενεάν θα εξαγγελούμε την αίνεσίν σου. Σε όλους τους αιώνες θα σε δοξάζουμε, θα σε υμνούμε, θα αναγγέλλουμε τη δόξα σου, θα διαλαλούμε όλα αυτά τα οποία έκανες σε εμάς. Εις γενεάν και γενεάν. Έτσι τα λέει ο προφήτης, έτσι τα λένε ας πούμε οι προσευχές της Εκκλησίας, πάμε εκεί και όλοι μαζί χρησιμοποιούμε τις προσευχές της Εκκλησίας, τα τροπάρια της Εκκλησίας και λέμε ό,τι λένε εκεί οι προσευχές και τα τροπάρια που τα έγραψαν Άγιοι άνθρωποι που έτσι τα πίστευαν και λοιπά, τα λέμε, τα λέμε, ναι, πώς όμως;

Συμμορφώνουμε τη ζωή μας προς αυτά; Πόσο η ελπίδα μας όντως είναι έτσι όπως λένε οι προσευχές; Η πίστη μας είναι έτσι; Πόσο στηριζόμεθα εις αυτά; Ο λαός δείχνει πως επιστρέφει στον Θεό, δείχνει πως ακούει τον προφήτη, δείχνει ότι κατάλαβε τον προφήτη, συμμορφώνεται προς αυτά, αλλά για λίγο καιρό και στραβώνει. Και αυτό, κίνδυνος θανάτου, αδελφοί μου, κίνδυνος θανάτου. Προσέξουμε αυτό ή ζημιώνουμε την ψυχή μας και χανόμαστε. Φαίνεται αστείο. Όλα είναι έτοιμα, όλα είναι δοσμένα από τον Θεό, όλα είναι δωρεάν, όλα είναι χαρά Θεού, όλα είναι παράδεισος. Δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτε, αλλά εφόσον θα κάνουμε αυτό το πράγμα. Όχι απλώς θα στραφούμε προς τον Θεό, όχι απλώς θα αγαπούμε τον Θεό, όχι απλώς θα ζητούμε την αγάπη του Θεού ή θα

Προσευχόμαστε στον Θεό να μας βοηθήσει και λοιπά. Ο Θεός βοηθάει, αλλά άμα μείνουμε σε αυτό, μία θα ζητούμε τον Θεό και μία θα πηγαίνουμε αλλού. Όχι, αλλά να δώσουμε τον εαυτό μας στον Θεό, να ανήκουμε στον Θεό. Και από εκεί και πέρα, ξέρει ο Θεός τι θα κάνει. Όποιος δεν το κάνει αυτό, ας φαίνεται ότι είναι πνευματικός άνθρωπος και θρησκευτικός άνθρωπος και έχει πάρε δώσε, όλο θα κάνει και τάδε. Και θα λέει μάλιστα ότι δεν μπορώ, δεν αντέχω, δεν γίνεται, δεν τα καταφέρνω, είναι δύσκολα. Τι δύσκολα και τι δεν μπορείς, αδελφέ μου; Τι τα λες αυτά τα πράγματα; Ο Θεός είναι εδώ, δεν είναι αστείο. Ο Θεός επεμβαίνει, ο Θεός είναι που δίνει εντολές. Ο Θεός είναι που μας καλεί, ο Θεός είναι που αναλαμβάνει, ο Θεός είναι που θα τα κανονίσει. Τι λες, λοιπόν, για να λες δεν μπορώ, δεν αντέχω, δεν γίνεται, είναι δύσκολα; Γιατί αυτό σημαίνει ότι δεν αδελφιέσαι στην ψυχή σου και δεν πιστεύεις στον Θεό και η θέλησή σου είναι αλλού.

Ακόμη στον εαυτό σου και τελικώς φυσικά σε κυριεύει η αμαρτία. Όπως ακριβώς γινόταν και με τον λαό αυτό. Όσοι καθ' όλους τους αιώνες έμειναν στον Θεό, είναι το λείμμα του Θεού, είναι αυτοί οι Άγιοι του Θεού. Οι άλλοι, λαός μεν του Θεού, όλοι ήταν λαός του Θεού. Αλλά όχι απλώς πάθαιναν όλα αυτά τα πράγματα, αλλά και χάθηκαν. Όλοι είμαστε χριστιανοί, όλοι ανήκουμε στην Εκκλησία, αλλά όσοι θα βρούμε τον Θεό έτσι μέσα στην Εκκλησία και θα ζούμε μέσα στην Εκκλησία έτσι, θα είμαστε στον δρόμο της σωτηρίας και θα είμαστε στη Βασιλεία του Θεού, στη χαρά αυτή του Θεού. Οι άλλοι θα κάνουν τάχα ότι αγωνίζονται, θα κάνουν τάχα ότι είναι πνευματικοί άνθρωποι, θα κάνουν ότι είναι άνθρωποι της Εκκλησίας, άνθρωποι θρησκευτικοί, αλλά συνέχεια με το «δεν γίνεται, δεν μπορώ, δεν αντέχω, κουράστηκα».

Και όλα αυτά τα πράγματα. Και δεν διανοούνται, δεν θέλουν να το καταλάβουν, ότι βαθύτερα είναι η θέληση που φταίει, πως λέγαμε και το πρωί επάνω, η θέληση που δεν εστράφη προς τον Θεό. Δεν έδωκαν ακόμα τον εαυτό τους στον Θεό. Τώρα από τι επηρεάζεσαι; Μπορεί να επηρεάζεσαι από τις αρρώστιες σου που έχεις, από τις αδυναμίες που έχεις. Όχι ότι ο άνθρωπος ντε και καλά είναι κακός και θέλει να κάνει κακό, αλλά κυριεύτηκε από κακά πράγματα που τα έχει μέσα και κάθεται και τα προσέχει και επηρεάζεται από αυτά και δεν τα πετάει πέρα. Όχι με την έννοια ότι μπορείς να τα πετάξεις, αλλά με την έννοια να μην τα φοβάσαι. Άμα δεν τα φοβάσαι, θα φύγουν μόνα τους όλα, θα πάρουν πόδι και θα φύγουν, και άρρωστα πράγματα και ιδέες και αμαρτίες και αδυναμίες και τα πάντα θα πάρουν πόδι να φύγουν, γιατί έχουν να κάνουν με τον Κύριο.

Και θα περάσουμε την άλλη φορά στον εβδομηκοστό ένατο. Πέρασε λίγο και η ώρα, ωστόσο όμως δεν θα αφήσουμε τον Αββά Βαρσανούφιον, να δούμε λίγο, ώστε να μην κουραστήκατε, έτσι.