Israel’s Wilderness Rebellion and the Call to Repentance

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are in Psalm 77, a psalm of Asaph, yes? We have reached verse 39, and now we move on to verse 40 and beyond. As we said, this is the psalm in which the psalmist briefly recalls all that God did after bringing His people out of Egypt. At the same time, he shows the poor response of the people of Israel, God’s anger, and His punishments. So, from verse 40: “How often they embittered Him in the wilderness and provoked Him to anger in a land without water.”

“Again they tested God and provoked the Holy One of Israel. They did not remember His hand, or the day He delivered them from the hand of their oppressor: how He performed His signs in Egypt and His wonders in the plain of Tanis; how He turned their rivers and streams to blood, so that they could not drink.”

“He sent swarms of flies among them, and they devoured them; frogs, and they destroyed them. He gave their crops to blight and the fruit of their labor to the locust. He destroyed their vines with hail and their sycamore trees with frost. He gave their cattle and their possessions over to hail. He sent upon them His fierce anger—wrath, indignation, and tribulation—through a company of evil angels.”

“He made a path for His anger. He did not spare their lives from death, but gave their cattle over to death. He struck down every firstborn in Egypt, the firstfruits of their strength in the tents of Ham. Then He led His people away like sheep and guided them like a flock through the wilderness. He led them safely, and they were not afraid; the sea covered their enemies.”

Let us look at these verses a little more carefully.

“They embittered Him in the wilderness.” How many times did these people grieve God in the wilderness? “They provoked Him to anger in a land without water.” Again they angered God there in the wilderness, in that dry place where there was no water. How many times!

It is... This matter of the human being is a fearful thing.

The human being is God’s creature, the crown of creation, the most perfect being in creation.

We come from God. We bear His image and likeness, and we came from Paradise. And here we see God staying with His people. He comes down to their level, walks alongside them, gives them every good thing, frees them from tyranny and slavery, and saves them in a wondrous way. Yet these people grieve God again and again. “How often,” the psalm says, “they embittered Him in the wilderness.” They grieve God.

The human condition is a terrible thing. What can one say?

Should we pity human beings, or take issue with them?

Should we turn to God and suppose that He

made some mistake in creating this creature called the human being, who behaves this way, even though God has protected him, blessed him, and cared for him so greatly?

It is a fearful matter even today. Look at humanity. People try to improve their lives, make them more beautiful and more pleasant. With the abilities God has given them, they achieve a great deal. Yet life still feels joyless. Even if nothing else happens, illness is always lurking, pain is lurking, death is lurking. A person cannot be free of worry.

What kind of life is this? How can we say that this life is under God’s shelter and His providence? How can a person be God’s creature, living under His providence and creating with God, when he never finds rest within himself?

People keep finding fault with God. Very few finally cease doing so. Even those who supposedly do not find fault with Him are troubled within themselves and complain about other people. We even complain about the weather. The sun comes out for a moment: “It’s hot.” The temperature drops a little: “It’s cold.” If there were someone standing before us whom we could hold responsible, we might even go on strike over it! If a strike could achieve something, just imagine what would happen. “It’s time! Everyone out on strike!” Demonstrations, placards—imagine people starting to do such things.

They would do it if they knew their protest would get a response, if someone would take notice of it. Even today, people complain and are distressed by such things. Very few souls live differently. Most people, even Christians who are good, good and spiritually minded, grieve God by the way they live and conduct themselves. What is happening, then? What is happening? Yes, we have said it many times; we have said it. On the one hand, we can see what a human being could have been if

he had remained close to God and had not rebelled—or what he could be now if he came to his senses, repented, and returned to God. We can see what his life could have been. On the other hand, we see what happens to the crown of creation. Though made by God, a person can sink so low when he slips from God’s hands, turns from obedience to Him, and turns from His love. How distorted a human being can become!

He keeps biting the hand of God that blesses him. That hand formed him and brought him into being, and that same hand keeps giving to him. What has God not given us? Lose your sight, and you will see what He has given you. Lose your hearing, and you will see. Lose your appetite, if you like—or your legs, your hands, your health. We speak of pollution and smog, yet we still breathe and live. Suppose the air became so polluted that we knew none of us would be alive in twenty-four hours. What cries would go up then! God blesses us, and we bite the hand that blesses us.

See what happens to a person who leaves God. And there is something else here. The mystery of human life is plain to see, but I think a deeper mystery is hidden here as well: that

Those who are of good will—those people, those who are of good will—though each person is responsible for their own disposition. We were all made to have a good disposition, yet some turn away from it and go astray. Those who are of good will, in the end, will be taught through all this hardship. They will suffer, be struck down, crushed, and brought low. What will they do in the end? In the end, we will see that there is nothing else to do: they will surrender to God, however much their whole life—and that is why they are being chastened—is one of

rebellion against Him. At last they will surrender to God, humbled, broken, and brought low, and say, “I have sinned.” They will ask God’s forgiveness so that they may be saved. A person is not saved in the way we imagine. However many good things we do, unless we repent deep within, overcome the resistance in us, humble ourselves, and submit to God, we will not be saved. Salvation is God’s gift, and He gives it to the person who truly repents.

Blessed is the person who understands this and repents in time. For the one who has not, let us pray that at least at the end of life, in the last moments before death, they may say from the depths of the soul, “My God, I have sinned,” and repent. But there is no certainty that this will happen. In the end, all this suffering, this mystery, this terrible condition of human life, which shows how grievous it is for a person to have departed from God, can turn out for good. God brings good out of it.

A person learns the lesson they would not learn in Paradise: the lesson of humility, of repenting and obeying God. Deep down, a person must realize that left to themselves they do nothing but rebel against God. Then they must say, “I have sinned,” and submit to Him.

Is Christian life merely a routine of one kind or another? We gather, talk things over, and meet again a few days later. That is more or less what we have all made of it. You can see it in the way we settle into this life and use these things to make it a little sweeter, a little more comfortable. We do not live as the martyrs, the venerable fathers and mothers, and all the saints of the Church lived: they had no abiding city here, but sought the one to come. They did not seek the food

that perishes, but the food that endures forever. They did not seek rest or security here; they sought the salvation of their souls for all eternity.

This mistaken way of thinking has taken deep root in the souls of Christians; I see it more clearly every day. And Christian life becomes joyless. You are a Christian and live as a Christian, yet your life has no joy. The grace of God is missing: the sweetness His grace gives, the Spirit of God, who gives what comes from heaven and draws you upward. Everything becomes earthly, even Christian life. That is why this earth so strongly attracts us, holds us captive, and takes possession of us.

We take the words “Thy kingdom come” as though His Kingdom were merely theoretical, and interpret them entirely in those terms, so to speak.

Heavenly nourishment comes to us on earth so that, while we are here, we know we are on our way to heaven. We live on earth, yet our life is in heaven. That is why the saints are often called earthly angels: they lived here as human beings, yet their citizenship was in heaven.

Something has escaped us. We have lost something, and...

Our life becomes joyless, even though it is Christian. Let us take care that we do not lose our souls in the end as well. That is cause for mourning.

The more I reflect on it, the more convinced I become that this is more than a simple mistake. God would not leave us caught in a mistake like that. No, this way of thinking suited us. We embraced the mistake and now cannot let go of it.

And so a person is unhappy at every moment. But if they are freed from this, even if every demon assails them, they will be in Paradise. Even if every misfortune falls upon them, they will be in Paradise.

Do you see how these words apply to us too? “How often they grieved Him in the wilderness”—in the wilderness of our own day. Again and again, in one way or another, God speaks to us and shows us His way. He urges us to take that path, to embrace the truth, which is God Himself, and to be saved. What do you say, Christians? It is as though you do not understand. Does this not grieve God? How often we grieve Him, both by our words and by the way we live. The serious thing is not simply that we make mistakes here and there. Our whole life has gone wrong: our whole way of thinking and acting.

It has gone wrong. We must wake up as soon as we can, or I do not know what will happen.

“They turned back,” the psalm says, “and tested God, and provoked the Holy One of Israel.” They turned back in the sense that they turned their backs on God and put Him to the test.

Do we not do much the same? We seem to be waiting for God to do something. Our whole attitude suggests that we are doing our part here, and now we are waiting for God to act.

In the end, that means we are testing God. It is just like the words, “If You are the Son of God, throw Yourself down, for God has said He will send His angels.” And the answer is, “You shall not put the Lord your God to the test.” Do we need such a thing to prove that God is present and cares for us? Of course not. Look more deeply, and you will see how each of us lives as though waiting for God to do something. In the end, that is testing Him.

May our souls be set free so that we can see this clearly. God has done everything, and He continues to do everything. What He asks of us is to hold fast to His will and His commandments, and keep them whatever the cost. We should not keep asking ourselves, “Am I satisfied? Do I feel well? Do I have this or that?” We need not dwell on such things. Our concern is with God. Are you keeping His commandments or not? Do not concern yourself with what God is doing either. “You shall not put the Lord your God to the test.” God knows when and how to act.

Only two verses. I think that is enough, since we have to finish a little earlier today. Let us look at this a little too.

Sometimes I get that impression. Yes, as you said, what more is needed? “More is not always better. More is not always better.”

Είμαστε στον 77ο ψαλμό, είναι ψαλμός του Ασάφ, έτσι; Έχουμε φτάσει στον 39ο στίχο και προχωρούμε στον 40ό και εξής. Είπαμε, είναι ο ψαλμός αυτός στον οποίο περιληπτικά ο ψαλμωδός θυμίζει όλα εκείνα τα οποία έκανε ο Θεός από τότε που έβγαλε τον λαό του από την Αίγυπτο, περιληπτικά. Και συγχρόνως τονίζει, παρουσιάζει τη στάση, τη μη καλή στάση του Ισραηλιτικού λαού και την οργή του Θεού και τις τιμωρίες του Θεού. Λοιπόν, τεσσαρακοστός στίχος και εξής: «Ποσάκις παρεπίκραναν αυτόν εν τη ερήμω, παρώργισαν αυτόν εν γη ανύδρω».

Επέστρεψαν και επείρασαν τον Θεόν και τον Άγιον του Ισραήλ παρώξυναν. Και ουκ εμνήσθησαν της χειρός αυτού, ημέρας ης ελυτρώσατο αυτούς εκ χειρός θλίβοντος, ως έθετο εν Αιγύπτω τα σημεία αυτού και τα τέρατα αυτού εν πεδίω Τάνεως και μετέστρεψεν εις αίμα τους ποταμούς αυτών και τα βρύματα αυτών, όπως μη πίωσιν.

Εξαπέστειλεν εις αυτούς κυνόμυιαν και κατέφαγεν αυτούς, και βάτραχον και διέφθειρεν αυτούς. Και έδωκε τη ερυσίβη τους καρπούς αυτών και τους πόνους αυτών τη ακρίδι. Απέκτεινεν εν χαλάζη την άμπελον αυτών και τας συκαμίνους αυτών εν τη πάχνη, και παρέδωκεν εις χάλαζαν τα κτήνη αυτών και την ύπαρξιν αυτών, και οργήν και θλίψιν, αποστολήν δι' αγγέλων πονηρών. Πληπίθηκε και παρά τα αυτά αυτή.

Ωδοποίησε τρίβον τη οργή αυτού και ουκ εφείσατο από θανάτου των ψυχών αυτών και τα κτήνη αυτών εις θάνατον συνέκλεισε και επάταξε παν πρωτότοκον εν γη Αιγύπτω, απαρχήν παντός πόνου αυτών εν τοις σκηνώμασι Χαμ και απήρεν ως πρόβατα τον λαόν αυτού και ανήγαγεν αυτούς ως ποίμνιον εν ερήμω και ωδήγησεν αυτούς εν ελπίδι και ουκ εδειλίασαν και τους εχθρούς αυτών εκάλυψε θάλασσα.

Ας δούμε λίγο έτσι προσεκτικότερα αυτούς τους στίχους.

«Παρεπίκραναν αυτόν εν τη ερήμω». Πόσες φορές επίκραναν τον Θεό ο λαός αυτός στην έρημο, «παρώργισαν αυτόν εν γη ανύδρω», εξόργισαν τον Θεό πάλι στην έρημο, στον τόπο αυτόν ο οποίος είναι άνυδρος, δεν έχει νερό. Πόσες φορές.

Είναι... Αυτή η υπόθεση είναι φοβερό πράγμα, αυτή η υπόθεση του ανθρώπου.

Γίνεται δηλαδή ο άνθρωπος, ο οποίος είναι δημιούργημα του Θεού και είναι η κορυφή της δημιουργίας, το τελειότερο ον της δημιουργίας.

Όχι μόνον έχει την καταγωγή από τον Θεό ο άνθρωπος, όχι μόνον έχει το κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν, όχι μόνον προέρχεται εκεί από τον Παράδεισο, αλλά, όπως βλέπουμε εδώ, ο Θεός είναι μαζί με τον λαό αυτό και συγκαταβαίνει ο Θεός και συμπορεύεται μαζί του και τους δίνει όλα τα αγαθά και τους ελευθερώνει από την τυραννία, από τη δουλεία και κατά θαυμαστό τρόπο τους σώζει και πάλι, πάλι ο λαός αυτός πικραίνει τον Θεό. «Ποσάκις», λέει, «παρεπίκραναν αυτόν εν τη ερήμω», πικραίνει τον Θεό.

Η υπόθεση του ανθρώπου είναι κάτι τρομερό. Τι να πει κανένας!

Να πει, να λυπηθεί τον άνθρωπο, να τα βάλει με τον άνθρωπο.

Να αναφερθεί στον Θεό και να υποθέσει ότι ο Θεός

έκανε κάποιο λάθος που έφτιαξε αυτό το πλάσμα που λέγεται άνθρωπος και που αυτό το πλάσμα συμπεριφέρεται έτσι και το προφύλαξε ο Θεός και το ευλογεί ο Θεός και τόσο πολύ το φροντίζει ο Θεός.

Υπόθεση, και φοβερή υπόθεση και σήμερα δηλαδή. Ρίχνοντας μια ματιά στην ανθρωπότητα, όσο κι αν προσπαθούν οι άνθρωποι να βελτιώσουν τη ζωή τους, να ομορφύνουν τη ζωή τους, να γλυκάνουν τη ζωή τους και επιτυγχάνουν με τις ικανότητες που τους έδωσε ο Θεός, επιτυγχάνουν πολλά πράγματα, πάλι η ζωή είναι άχαρη. Και τίποτε άλλο να μην συμβαίνει, παραμονεύει συνεχώς η ασθένεια, παραμονεύει ο πόνος, παραμονεύει ο θάνατος και δεν μπορεί να ξενιάσει ο άνθρωπος.

Τι ζωή είναι αυτή; Πώς αυτή η ζωή, ας πούμε, ναι, είναι μια ζωή κάτω από τη σκέπη του Θεού και κάτω από την πρόνοια του Θεού; Πώς ο άνθρωπος αυτός είναι κάτω από την πρόνοια του Θεού και είναι πλάσμα του Θεού και δημιουργεί με τον Θεό τη στιγμή που δεν αναπαύεται ποτέ η ύπαρξή του;

Συνέχεια, ας πούμε, συνέχεια τα βάζει ο άνθρωπος με τον Θεό. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που τελικώς δεν τα βάζουν με τον Θεό και εκείνοι ακόμη που υποτίθεται ότι δεν τα βάζουν με τον Θεό, καθώς όμως τρώγονται έτσι με τον εαυτό τους και όλοι παραπονούνται απέναντι σε άλλους, σε τρίτους. Ακόμη και με τον καιρό όταν τα βάζουμε, άσχημες καιρικές συνθήκες, δεν προλαβαίνει λίγο να βγει ο ήλιος, ζέστη, δεν προλαβαίνει λίγο να πέσει η θερμοκρασία, κρύο. Και το λέμε έτσι, αν είχαμε κάποιον μπροστά μας εκεί, θα μπορούσαμε να κάνουμε απεργία σε τέτοια πράγματα. Αν μπορούσαμε να κάνουμε και έβγαινε τίποτε, θα δείτε τι θα γινόταν. Βέβαια, καιρός είναι, εμπρός όλοι σε απεργία. Δεν ξέρω, διαδηλώσεις, πλακάτ, για σκεφτείς να αρχίσουν να κάνουν τέτοια πράγματα.

Θα το έκαναν αν ήξεραν ότι θα βρει απήχηση η ενέργειά του, κάποιος θα την προσέξει την ενέργειά του. Δηλαδή και σήμερα ακόμη οι άνθρωποι παραπονούνται, πικραίνονται από αυτό, ελάχιστες είναι οι ψυχές εκείνες οι οποίες ζουν αλλιώς. Οι πολλοί, έστω που είναι χριστιανοί, που είναι καλοί καλοί και πνευματικοί άνθρωποι, καθώς έτσι ζουν και έτσι εκδηλώνονται, παραπικραίνουν τον Θεό. Τι γίνεται τελικά; Τι γίνεται; Ναι, έχουμε πει πολλές φορές, έχουμε πει. Από το ένα μέρος βλέπει κανείς τι μπορούσε να ήταν ο άνθρωπος εάν

έμενε κοντά στον Θεό και δεν γινόταν αντάρτης. Ή εάν τώρα ο άνθρωπος συνερχόταν, μετανοούσε και επέστρεφε στον Θεό. Τι μπορούσε να είναι ο άνθρωπος και τι μπορούσε να είναι η ζωή του απ' το ένα μέρος. Απ' το άλλο μέρος βλέπει κανείς πάλι ότι η κορωνίδα της δημιουργίας, ο άνθρωπος, πού καταντά, έστω που είναι πλάσμα του Θεού, έστω που είναι η κορωνίδα, πού καταντά όταν ξεφύγει από τα χέρια του Θεού, ξεφύγει απ' την υπακοή του Θεού και ξεφύγει απ' την αγάπη του Θεού. Τι μπορεί να γίνει ο άνθρωπος, πόσο δηλαδή διαστρέφεται.

Συνέχεια δαγκάνει το ευεργετικό χέρι του Θεού. Διότι αυτό το χέρι του Θεού τον έπλασε, τον έφερε στην ύπαρξη και αυτό το χέρι του Θεού είναι που του δίνει. Τι δεν μας δίνει; Αν χάσεις τα μάτια σου τότε θα δεις τι σου δίνει. Αν χάσεις τα αυτιά σου, τότε θα δεις τι σου δίνει. Αν χάσεις, ξέρω εγώ, την όρεξη να τρως, αν θέλεις. Και ό,τι άλλο. Τα πόδια σου, τα χέρια σου, την υγεία σου. Αν μολυνθεί ο αέρας, μολυνθεί, λέμε νέφος και τα λοιπά, αλλά και πάλι όμως, πάλι αναπνέουμε και ζούμε. Για να μολυνθεί ο αέρας και να ξέρουμε ότι μόλις περάσουν 24 ώρες κανένας μας δεν θα ζει, τι κραυγές και τι φωνές θα βγάλουμε; Μας ευεργετεί ο Θεός και εμείς δαγκάνουμε το χέρι του ευεργέτη.

Τι γίνεται δηλαδή ο άνθρωπος όταν φύγει από τον Θεό. Και το άλλο είναι ότι εδώ δηλαδή κρύβεται, ορατό είναι το μυστήριο της ζωής, της ανθρωπίνης ζωής, αλλά κρύβεται νομίζω και το βαθύτερο μυστήριο εδώ, ότι

Όσοι είναι καλής προαιρέσεως, όσοι άνθρωποι, όσοι είναι καλής προαιρέσεως, αλλά η προαίρεση εξαρτάται από τον καθένα. Όλοι είναι φτιαγμένοι για να έχουν καλή προαίρεση, όμως τελικά ορισμένοι δεν κλίνουν προς εκεί και κλίνουν στους άλλους αυτοί και χαλάνε, χωρώνονται. Όσοι είναι καλής προαιρέσεως, τελικά μέσα στην όλη αυτή την ταλαιπωρία θα παιδευτούν, θα ταλαιπωρηθούν, θα χτυπηθούν, θα συντριβούν, θα εξουθενωθούν. Τι θα κάνουν τελικά; Τελικά θα δούμε ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτε άλλο, θα παραδοθούν εις τον Θεό, όσο και αν όλη η ζωή τους, γι' αυτό και παιδεύονται, είναι

αντίδραση. Τελικά θα παραδοθούν στον Θεό, ταπεινωμένοι, συντετριμμένοι, εξουθενωμένοι και θα πουν το ήμαρτον τότε. Θα ζητήσουν συγχώρεση από τον Θεό για να σωθούν, γιατί δεν σώζεται ο άνθρωπος, δεν το ξέρετε, δεν σώζεται ο άνθρωπος έτσι όπως νομίζουμε εμείς, δεν σωζόμαστε, δεν το ξέρουμε. Όσα πράγματα καλά και αν κάνουμε, εάν δεν μετανοήσουμε βαθιά μέσα μας και να ξεπεράσουμε όλα αυτά που μας κάνουν να είμαστε αντιδραστικοί, να ταπεινωθούμε και να υποταχθούμε στον Θεό, εάν δεν μετανοήσουμε, δεν σωζόμαστε. Το ξέρουμε. Σωτηρία τη δίνει ο Θεός και τη δίνει στον μετανοημένο άνθρωπο. Σ' αυτόν που μετανοεί, που μετανοεί αλήθεια.

Όποιος το καταλάβει εγκαίρως αυτό το πράγμα και εγκαίρως μετανοήσει, χαρά σ' αυτόν. Όποιος το καταλάβει, θα ευχηθούμε γι' αυτόν τουλάχιστον έστω στο τέλος της ζωής, τις τελευταίες στιγμές που πεθαίνει, έστω τότε να πει έτσι από τα βάθη της ψυχής του «ήμαρτον, Θεέ μου» και να μετανοήσει. Αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο αυτό το πράγμα. Τελικώς δηλαδή όλη αυτή η ταλαιπωρία, όλο αυτό το μυστήριο, όλη αυτή η φοβερή κατάσταση της ανθρωπίνης ζωής που δείχνει πόσο κακό είναι που ο άνθρωπος έφυγε από τον Θεό, τελικώς βγαίνει σε καλό. Ο Θεός το βγάζει σε καλό, δηλαδή.

Μαθαίνει το μάθημα ο άνθρωπος που δεν θέλησε να μάθει μέσα στον Παράδεισο, το μάθημα αυτό της ταπεινώσεως, να ταπεινωθεί, να μετανοήσει, να υπακούσει στον Θεό, να συνειδητοποιήσει βαθιά βαθιά ο άνθρωπος ότι τίποτε δεν μπορεί να κάνει παρά μόνον να είναι αντάρτης απέναντι στον Θεό και να πει το «ήμαρτον» και να υποταχθεί στον Θεό.

Δεν είναι η χριστιανική ζωή απλώς ένα καθεστώς, ας πούμε, άλφα ή βήτα, τόσο μια κατάσταση να μαζευόμαστε, να τα λέμε. Α, σε λίγες μέρες πάλι, ξανά. Λοιπόν, διότι εκεί το έχουμε πάει το πράγμα, λίγο πολύ όλοι. Και αυτό φαίνεται απ' το ότι, όπως είπαμε κι άλλες φορές, βολευόμαστε μέσα στη ζωή και όλα αυτά τα χρησιμοποιούμε για να γλυκάνουμε λίγο τη ζωή μας, να είναι λίγο καλύτερη η ζωή μας. Δεν ζούμε όπως ζούσαν, ας πούμε, οι μάρτυρες, οι όσιοι, όλοι οι άγιοι της Εκκλησίας, που δεν είχαν ώδε μένουσαν πόλη, αλλά την μέλλουσαν επιζητούσαν. Δεν ζητούσαν την τροφή.

που δεν μένει, αλλά την τροφή που μένει στον αιώνα. Δεν ζητούσαν εδώ ανάπαυση και δεν ζητούσαν εδώ τακτοποίηση, αλλά ζητούσαν να σωθεί η ψυχή των στον αιώνα τον άπαντα.

Μια πολύ λαθεμένη νοοτροπία που, από ό,τι το διαπιστώνω κάθε μέρα, όλο και περισσότερο το διαπιστώνω, έχει ριζώσει βαθιά μέσα στις ψυχές των Χριστιανών και γίνεται άχαρη. Είσαι Χριστιανός, ζεις τα χριστιανικά, αλλά άχαρη είναι αυτή η ζωή. Δεν έχει, λείπει εκείνη η χάρις του Θεού, εκείνη η γλυκάδα που δίνει η χάρις του Θεού, το Πνεύμα του Θεού, που δίνει αυτό που έρχεται από τον ουρανό και σε τραβάει προς τα ύψη, και γίνεται όλα γήινα, χριστιανικά γήινα. Γι’ αυτό και τόσο πολύ μας θέλγει και μας αιχμαλωτίζει και μας κατακτάει εκείνη η γη.

Απόψη εκείνη εκείνη το οποίον «ελθέτω η βασιλεία σου», δηλαδή είναι αυτή η βασιλεία του θεωρητική, και το ερμηνεύουμε εντελώς στα θεμένα, ας πούμε.

Να έρθει η θεία τροφή στη γη, επειδή είμαστε εδώ στη γη, για να νιώθουμε ότι ναι μεν είμαστε στη γη αλλά πάμε για τον ουρανό, ναι μεν είμαστε στη γη αλλά είμαστε στον ουρανό. Και αυτό λέει για όλους τους αγίους, λίγο πολύ λέγεται ότι ήταν επίγειοι άγγελοι, ζούσαν μέσα στη γη ως άνθρωποι κ.λπ., αλλά πολιτεύονταν στον ουρανό.

Κάτι μας έχει ξεφύγει, κάτι έχουμε χάσει και...

Άχαρη γίνεται η ζωή μας, κι ας είναι χριστιανική, αλλά μην χάσουμε και την ψυχή μας τελικά. Αυτό είναι το πένθος.

Μπορεί να πει κανείς ότι όσο το μελετώ, δηλαδή, τόσο έτσι πείθομαι και πιο πολύ ότι δεν είναι απλώς ένα λάθος. Δεν μπορεί να μας αφήσει ο Θεός το λάθος. Όχι, κάπου, κάπου μας βόλεψε αυτό το πράγμα και πήραμε αυτό το λάθος και το αγκαλιάσαμε και δεν ξεκολλάει από πάνω μας, τι είπατε, που δεν ξεκολλούμε από αυτό.

Και ανά πάσα στιγμή είναι δυστυχισμένος. Ενώ, αν λυτρωθεί από αυτό το πράγμα, όλα τα δαιμόνια να πέσουν επάνω του, αυτός θα είναι μες στον παράδεισο. Όλα τα κακά να πέσουν επάνω του, θα είναι μες στον παράδεισο.

Καταλαβαίνετε τώρα, ε, πόσο εφαρμόζεται και σε μας αυτό το πράγμα, «ποσάκις παρεπίκραναν αυτόν εν τη ερήμω», στην έρημο τη σημερινή μας. Πόσες φορές με τον έναν τρόπο ο Θεός μας τα λέει, με τον άλλον τρόπο ο Θεός μας τα λέει, με τον άλλον τρόπο μας δείχνει ο Θεός τον δρόμο του. Μας παρακινεί να μπούμε στον δρόμο του αυτόν, να ασπαστούμε την αλήθεια, την αλήθεια που είναι ο ίδιος ο Θεός, και να σωθούμε. Τι είπατε, χριστιανοί; Τι είπατε; Σαν να μην καταλαβαίνετε. Ε, δεν πικραίνεται ο Θεός; Ποσάκις πικραίνουμε τον Θεό και με τα λόγια μας και με τη ζωή μας, αλλά όχι απλώς που κάνουμε κάποια λάθη, δεν είναι εκείνο το σοβαρό, είναι όλη η ζωή μας ένα λάθος, όλη η νοοτροπία μας, όλη η τακτική μας.

Ένα λάθος. Να ξυπνήσουμε το συντομότερο, αλλιώς δεν ξέρω τι θα γίνει.

«Επέστρεψαν», λέει, «και επείρασαν τον Θεό και τον Άγιον του Ισραήλ παρώξυναν». Επέστρεψαν, δηλαδή, με την έννοια έστρεψαν τα νώτα προς τον Θεό και έβαλαν σε πειρασμό τον Θεό, σε δοκιμασία.

Εμείς, ας πούμε, λίγο πολύ δεν το κάνουμε αυτό το πράγμα; Σαν να περιμένουμε κάτι να κάνει ο Θεός, σαν δηλαδή η όλη υπόθεση, έτσι μοιάζει δηλαδή η όλη στάση μας, ότι εμείς είμαστε εδώ εντάξει αλλά περιμένουμε κάτι να κάνει ο Θεός.

Σε τελευταία ανάλυση σημαίνει ότι πειράζουμε τον Θεό, δοκιμάζουμε τον Θεό, όπως ακριβώς λέει εκεί, ότι αν είσαι Υιός του Θεού πέσε κάτω, γιατί ο Θεός είπε ότι θα στείλει τους αγγέλους, και λέει «ουκ εκπειράσεις Κύριον τον Θεόν σου». Χρειάζεται να κάνουμε ένα τέτοιο πράγμα για να φανεί ότι ο Θεός είναι παρών και να φανεί ότι ο Θεός φροντίζει κλπ.; Όχι τέτοια πράγματα. Προσέξτε και να δείτε βαθύτερα, ο καθένας ζει κάπως έτσι, σαν να περιμένει να κάνει κάτι ο Θεός, και στην τελευταία ανάλυση αυτό σημαίνει ότι πειράζουμε τον Θεό.

Να ξεδεθούν οι ψυχές μας έτσι να νιώσουμε. Όλα τα έκανε ο Θεός και όλα τα κάνει ο Θεός. Και αυτό που θέλει από εμάς είναι να πιαστούμε από το θέλημά του, να πιαστούμε από τις εντολές του και να τηρούμε αυτά, ό,τι και αν μας στοιχίσει. Και όχι να ψάχνουμε και να προσέχουμε: ναι, είμαι ευχαριστημένος, δεν είμαι ευχαριστημένος, νιώθω καλά, δεν νιώθω καλά, έχω τούτο ή δεν έχω εκείνο και τα λοιπά. Ούτε καν θα ασχολείται κανείς με αυτό. Το μέλημα είναι με τον Θεό, δεν είναι αυτά τα θέματα. Κάνεις εντολές ή δεν κάνεις; Ούτε τι κάνει ο Θεός. «Ουκ εκπειράσεις Κύριον τον Θεόν σου». Ξέρει ο Θεός πότε και πώς κλπ.

Μόνο δυο στίχους. Νομίζω είναι αρκετά αυτά, για να πρέπει λίγο νωρίτερα δηλαδή να τελειώσουμε σήμερα, για να δούμε λίγο και αυτό, να βάζαμε ξανούφια.

Την εντύπωση μερικές φορές, ναι, γιατί είπατε, τι άλλο χρειάζεται; «Οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ».