Israel’s Ingratitude and the Call to Thank God

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

The Apostle.

Last time, we reached verse sixteen of Psalm 77. We now move on to verses seventeen through twenty. In these verses, we see the ingratitude of the people of Israel.

In this long psalm, the prophet Asaph sums up the whole history from the Exodus to the early years of David’s reign.

Let us look, then, at verses 17 through 20: “And they went on sinning against Him; they provoked the Most High in the waterless wilderness.” Yet God had first freed them from slavery in Egypt and brought them through the sea in a miraculous way. As the earlier verses told us, He guided them with the cloud.

The cloud: by day it is the cloud, and by night it is the pillar of fire.

They were thirsty and needed water, so God split open the rock, and water poured out as though from an abyss.

Later, in another place, he struck the rock again, and streams of water flowed out. So you see: “They went on sinning against Him.” Even though God had provided for them miraculously and they lacked nothing, they still sinned against Him. “They provoked the Most High in a waterless place.” There in the desert, in that dry land, they grieved the Most High, God Himself.

“And they tested God in their hearts by asking for food to satisfy their appetites.” They tested God in their hearts in the sense that they wanted their desires fulfilled; in wanting their wish to come true, they tested God by asking Him for food according to their own cravings. “And they spoke against God and said”—they turned against God, accused Him, and said:

Can God prepare a table in the wilderness?

In other words, can God prepare a table of food here in the wilderness? “He struck the rock, and water flowed out; streams came rushing forth. But can He also give bread or prepare a table for His people?” He struck the rock and water came out—streams, even rivers, flowed. But can He give them bread as well, and set a table of food for His people? It is as though they were saying, “The water was already in the ground. He struck the rock, and out it came. But where is He going to find food?” As we said, the prophet and psalmist Asaph gives only a brief account here. Exodus has much more to say about it, so let us look more closely. Despite all the good God had done for them, “they went on sinning against Him.” The Hebrews, this people of God, continued to sin.

“They provoked the Most High in the waterless wilderness.” There in the wilderness, they grieved the Most High. Here, and throughout the Old Testament, we see God dealing with a stiff-necked, stubborn people who keep provoking Him and causing Him sorrow.

Again and again, even though God never stops doing good to them. We see this throughout the Old Testament; it comes up over and over. And perhaps we find ourselves blaming the Israelites, saying, “Yes, they just didn’t understand.” But let’s look at this in ourselves, too. What would God say about us? Suppose He had set us apart and...

If God guided us in a special way, as He guided the Israelites, what would He say about the way we live, about our attitudes and our behavior? Would He be any less grieved and saddened by us? Certainly not. How many blessings God gives us, and yet we go on sinning as though nothing has happened. We do this as a nation, as a people, in our various groups, and each of us individually. Here is a simple example: those of us who...

Circumstances arose in which they lost their health for a while, or some of their sight or hearing, or something else. They were thus deprived of something good, or lost their freedom for a while, or something else happened; they were in danger.

Let’s say they had been born and were living here during the years of the Occupation.

Well, we know this from experience. When we lost one or more of these blessings, we surely said, “If only my illness passes and I get well again, I’ll put my life right. If only I get my sight or my hearing back, or find my child”—as someone who has lost a child might say—“or escape this trap I’ve fallen into,” some danger we found ourselves in, “then I’ll put my life right.” And God restored our health. He gave us back what we had lost.

Then, although we had promised to change and make a new beginning, we remained just as we were. We went on sinning; we continued to sin.

Suppose something terrible happens. I don’t mean an earthquake. When an earthquake strikes, we get up and run—those who can get away in time, of course. I mean being trapped: an apartment building collapses, and we’re caught inside alive. Or it could be something else: we fall ill and expect death at any moment, or face a war, a terrifying event, some other calamity.

When such a crisis is unfolding, things we normally consider important no longer matter. We beg God to save us from that difficult hour, and we promise to change. But do we? As a rule, almost no one keeps a decision made under such pressure. Of course, a person’s soul may truly awaken. Perhaps that person had a good disposition but had grown drowsy and needed such a shock to wake up.

Such a shock, such an awakening. But generally, a person forgets again. He forgets and goes on sinning. Look what happens: sinning becomes his occupation. He acts as though he takes no account of God, as though he were not a rational creature and understood nothing. It is as though he cannot hear God at all, as though he were someone other than the person who saw things differently in his hour of trouble, confessed his fault, and made a promise. He sins. Sinning becomes his occupation.

“They went on sinning against Him; they grieved the Most High in the waterless wilderness.” Yes, we cannot describe how deeply God grieves when we go on sinning. Can we not understand this? Is it not time to stop sinning? How deeply God grieves! But His grief is not like the way we sometimes speak to another person: “I have hurt you badly. Forgive me. I did not mean to upset you, and now I want to make you happy.” Usually, the person who says that...

...has misunderstood. If the one who grieves is a person of God, he does not grieve in the way the person asking forgiveness imagines. His grief is not simply that you upset him because he wanted things to turn out one way and they turned out another. God above all, and then the person of God, grieves over what has become of you: the path you have taken, your actions, the state of your soul, and the loss toward which you are heading. That is what it means.

And these are, so to speak, the ones over whom God is grieved. God does not grieve as though we had taken away His joy; He never loses His joy. He does not grieve in that sense. He does not grieve as though we had deprived Him of something, as though we had taken something from Him. Nor is it like one person troubling another—putting him under strain, influencing him, pushing him this way, pushing him that way, pushing him that way. God is not subject to such things. And a person of God does not grieve in that way either; he grieves over your condition. That is the sense in which I grieved Him. I did not understand this, you see, but that is what happened: in this sense I grieved God, the Most High, there in the waterless wilderness.

Pay attention to this: how blind and unfeeling we become, going on sinning when God has done so much good for us. We have seen His goodness for ourselves. When we lost some gift and had to go without it, we understood what its loss meant. Of our own accord we promised to put things right, and yet we go on sinning.

The fact that we are here listening to these words and learning from them means that, in some measure, we believe in God. We believe in His love and that He is our benefactor. Yet afterward we act as though we have understood nothing. We go on sinning and grieving God. As we were saying at the vigil here on Friday evening, the Most Holy Theotokos (All-Holy) grieves when we come to church for the service of the Salutations, or at other times, and ask for many things without asking for the salvation of our souls. We give it no thought. Would the Most Holy Theotokos not grieve?

The Most Holy Theotokos (All-Holy) is who she is because she became the mother of Christ. Christ became man and was born of her; He made her His mother and is her child for the salvation of the world. He did not become man merely to settle people’s problems, but so that all people, without exception, might be saved. Yet you come as a Christian and make your requests, perhaps many times, while the Mystery of the Holy Eucharist is being celebrated here, or in any other church. This is God’s Mystery. The Most Holy Theotokos (All-Holy) is here; Christ is here; the Holy Trinity is here; Paradise is here. Yet someone comes in, venerates the icons, lights candles, and walks around the Church as though nothing were happening inside.

He simply goes about his own business. It happens often. Someone enters the Church and pays no attention at all to what is taking place, yet asks the Most Holy Theotokos (All-Holy) to hear his prayer and give him what he wants. How can that be? God cares for the salvation of everyone, including your own salvation, yet you give it no thought at all. Of course the Most Holy Theotokos grieves. God grieves.

We come here, listen, take notes, and show a good disposition. Then we go on sinning as though we had heard nothing and understood nothing. Let us put an end to sin and disobedience.

So, “They went on sinning against Him; they provoked the Most High in the waterless wilderness. In their hearts they put God to the test and asked for food to satisfy their appetites.”

They acted as though God had given them nothing and done them no good at all. It was almost as if they deliberately looked for a reason to complain, a reason to show their displeasure because things had not gone as they wanted.

They pay no attention to what God does or gives them. They give no thought to who God is, what He wants, or what He asks of them. They think only of themselves. They received good things from God, but they had desires within them: they wanted to eat this and that, to enjoy one thing and then another. So they asked for food to satisfy the desires of their hearts and souls. It is as if they were saying, “What use is this gift or that one? We do not have the food we want. We cannot enjoy what we want. We are missing something.” My dear friend, it is God who guides you, God who calls you, God who is with you.

You are dealing with God. He speaks to you, and still you insist on your own concerns. Will you not think for a moment about what God says and asks of you? Will you not pay attention to what God gives and why He gives it? God gives, and that is what He does. Yet you pay attention only to what your ailing heart and soul demand, to your disordered desires and appetites. People do the same today.

We have said here before: which of us gives thanks to God? “Thank You, my God, that I have sight; that I can smell and breathe the air that keeps me alive; that I can hear. Thank You that I can walk and sit, that I can use my hands, care for myself, work, and sit down to eat without someone having to feed me.” Who recognizes all these gifts and thanks God for them? We also have many other gifts: food to eat and the peace we enjoy.

We have calm and safety, whether we have little or much. Say thank you.

Whatever mistakes people may make and whatever else they may do, as we have said before, some measure of safety is provided for us. Have we woken in the morning and thanked God? Have we also thought of the people who worked through the night, the police officers on patrol who kept watch and grew tired? How many good things we have! We should thank God and also our fellow human beings. No, we do not do that. Everyone, especially these days, pays attention to what they lack. I see this all too often, even among us.

Yes, they keep voicing their complaints: “We do not have this; we do not have that; this is missing, and so is that.” In the end, this is not merely between people. So many people complain, grieve themselves in this way, and fulfill various desires, as we saw with the two brothers, James and John, the sons of Zebedee. And the Lord said to them, “You do not know what you are asking for; you do not know what you are asking for.”

Even when we ask for spiritual things, we may not know what we are asking. You may ask, for example, for God’s grace. But what have you done? What effort have you made? How much have you humbled yourself, and how deeply do you understand the value of that grace you ask for? We ask for such things so casually. It matters greatly that we walk with God: that we listen to what He says, receive what He gives, enjoy it, and thank Him for it. In time, something else will come. We should not ask for more as though we were dissatisfied with what He gives us, even when what we ask for is spiritual. That is a mistake. We sin and grieve God.

We have said before: a father brings his child a toy. Instead of enjoying it and thanking his father, the child asks, “What else do you have? What else?” It is as though he tramples on the gift, which his father worked hard to earn the money to buy. God has given us so much, beginning with the simplest things: our hands, our very existence, and our senses. Have we thanked God for these gifts? Do we thank Him as He would want us to, showing that we recognize His love and all the good He has done for us?

We understand His gifts, recognize them, and respond to Him with gratitude. When we show that gratitude, other gifts can follow. Will God withhold good things from us, when He has everything to give us? But He cannot give them to us before the right time. He will give them when the time is right, to the person who values even the little He gives at first. When He sees that you value it, He will give you more, and then still more, as long as you continue to show that gratitude.

We’ll stop here, because we’ll have to continue at the next gathering. We’ll pick this up next Monday. Since next Monday may be our last Monday before Pascha, please keep that in mind and come so we can finish what we haven’t had time to cover tonight. For now, we’ll stop here.

Απόστολος.

Στον εβδομηκοστό έβδομο ψαλμό είχαμε φτάσει την περασμένη φορά στον δέκατο έκτο στίχο. Προχωρούμε: δέκατο έβδομο, δέκατο όγδοο, δέκατο ένατο, εικοστό. Εδώ, στους στίχους αυτούς, έχουμε την αχαριστία του Ισραηλιτικού λαού.

Ευχαριστώ έναντι των οποίων βρίσκω.

Ότι στον ψαλμό αυτό, ο οποίος έχει πολλούς στίχους, ο προφήτης Ασάφ, περιεκτικά και συνοπτικά, έχει όλη την ιστορία από την έξοδο μέχρι τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Δαβίδ.

Ας δούμε λοιπόν τους στίχους αυτούς, 17 έως 20: «Και προσέθεντο έτι του αμαρτάνειν αυτώ, παρεπίκραναν τον ύψιστον εν ανύδρω». Ενώ, δηλαδή, ο Θεός πρώτα πρώτα τους ελευθέρωσε από τη δουλεία των Αιγυπτίων, τους πέρασε μέσα από τη θάλασσα κατά θαυμαστό τρόπο. Τους, όπως μας είπε στους προηγούμενους στίχους, τους οδηγεί με τη νεφέλη.

Νεφέλη, η μέρα είναι η νεφέλη, η νύχτα είναι η στύλη πυρός.

Δίψασαν και είχαν ανάγκη από νερό, άνοιξε την πέτρα και βγήκανε νερά σαν άβυσσος.

Επίσης, αργότερα, σε άλλο μέρος, πάλι χτύπησε την πέτρα και βγήκαν ποταμοί νερού. Βλέπετε λοιπόν τώρα: «Και προσέθεντο έτι του αμαρτάνειν αυτώ». Παρά το ότι ο Θεός τους ευεργέτησε κατά θαυμαστό τρόπο και δεν τους έλειψε τίποτε, αυτοί πάλι αμάρταναν, αμάρταναν εις τον Θεό. «Παρεπίκραναν τον ύψιστον εν ανύδρω» και επίκραναν τον ύψιστον, τον Θεό, εκεί στην έρημο, στον άνυδρο τόπο.

Και εξεπείρασαν τον Θεόν εν ταις καρδίαις αυτών του αιτήσαι βρώματα ταις ψυχαίς αυτών. Επείρασαν τον Θεόν με εν ταις καρδίαις αυτών, με την έννοια δηλαδή ότι ήθελαν να γίνουνε οι επιθυμίες των και, θέλοντας να γίνει η επιθυμία, τον επείρασαν τον Θεό, του αιτήσαι βρώματα ταις ψυχαίς αυτών, με το να ζητήσουν φαγητά κατά τις συντεχνίες του. Και κατελάλησαν του Θεού και είπαν, καταφέρθηκαν εναντίον του Θεού, κατηγόρησαν τον Θεό και είπαν.

Ειδηνήσετε ο Θεός σε τιμά, σε τράπεζα, με νερίμα.

Δηλαδή, μήπως μπορεί ο Θεός να ετοιμάσει τράπεζα με φαγητά εδώ στην έρημο; «Επεί επάταξε πέτραν και ερρύησαν ύδατα και χείμαρροι κατεκλύσθησαν, μη και άρτον δύναται δούναι ή ετοιμάσαι τράπεζαν τω λαώ αυτού;» Επειδή χτύπησε την πέτρα και βγήκαν νερά και χείμαρροι, ποτάμια έτρεξαν, μήπως μπορεί να δώσει και άρτον και να ετοιμάσει τραπέζι με φαγητά για τον λαό του; Σαν να έλεγαν λοιπόν: Το νερό βγήκε, ήταν μέσα στη γη, χτύπησε, βγήκε το νερό. Αλλά τα φαγητά πού είναι να τα βρει; Εδώ βέβαια τα αναφέρει, όπως είπαμε, περιληπτικά ο προφήτης Ασάφ, ο ψαλμωδός, αλλά όμως εκεί στην Έξοδο λέγονται πάρα πολλά πάνω σε αυτό το θέμα. Ας τα δούμε καλύτερα. Και παρά τις ευεργεσίες από μέρους του Θεού, «προσέθεντο έτι του αμαρτάνειν αυτώ». Συνέχιζαν να αμαρτάνουν οι Εβραίοι, ο λαός αυτός, ο λαός του Θεού.

«Παρεπίκραναν τον ύψιστον εν ανύδρω» και επίκραναν τον ύψιστον εκεί στην έρημο. Και εδώ και γενικότερα, καθώς διαβάζουμε την Παλαιά Διαθήκη, βλέπουμε ότι έχει ο Θεός να κάνει με ένα σκληροτράχηλο λαό, έναν πεισματάρη λαό, ο οποίος συνέχεια πικραίνει τον Θεό, συνέχεια λυπεί τον Θεό.

Συνέχεια! Ενώ ο Θεός τους ευεργετεί αδιάκοπα. Το βλέπουμε αυτό σε όλη την Παλαιά Διαθήκη, να γίνεται λόγος για αυτό το πράγμα και να φαίνεται αυτό σε όλη την Παλαιά Διαθήκη. Και κάπως, ας πούμε... Έτσι, τα βάζουμε ίσως με τους Εβραίους και ίσως τους κατηγορούμε και βρίσκουμε ότι, ναι, δεν κατάλαβαν. Όμως, για να τα δούμε λίγο αυτά τα πράγματα και σε εμάς. Δηλαδή, τι θα έλεγε για εμάς ο Θεός, εάν το βλέπουμε έτσι το πράγμα, εάν υποθέσουμε ο Θεός μας ξεχώρισε και...

Μας οδηγούσε κατά έναν ειδικό τρόπο, όπως οδηγούσε τους Εβραίους. Τι θα έλεγε για την όλη μας ζωή και για την όλη μας τάση και τη συμπεριφορά μας; Τι θα έλεγε; Θα ήταν λιγότερο πικραμένος ο Θεός μαζί μας και λιγότερο λυπημένος; Ασφαλώς όχι. Πόσες και πόσες ευεργεσίες και σε εμάς κάνει ο Θεός, και εμείς συνεχίζουμε να αμαρτάνουμε σαν να μη συμβαίνει τίποτα, και γενικότερα σαν έθνος, σαν λαός, και γενικότερα διάφορες ομάδες των ανθρώπων, και ο καθένας επίσης χωριστά. Ένα απλό παραδειγματάκι: όσοι από εμάς...

Ήρθαν έτσι τα πράγματα που έχασαν για λίγο την υγεία ή έχασαν λίγο το φως των οφθαλμών, την ακοή, κάτι άλλο. Στερήθηκαν, λοιπόν, ένα αγαθό ή λίγο έχασαν την ελευθερία τους ή κάτι άλλο συνέβη, κινδύνεψαν.

Ή στερήθηκαν με κάποιο λόγο η κεντροφύκη του Διπάχου.

Ας πούμε, ζούσαν, είχαν γεννηθεί και υπήρχαν τότε εδώ σε αυτόν τον τόπο στα χρόνια της Κατοχής.

Λοιπόν, έχουμε πείρα. Ασφαλώς είπαμε, καθώς χάσαμε κάποιο αγαθό ή κάποια αγαθά από αυτά, είπαμε: «Μόνο να περάσει η ασθένειά μου, να ξαναγίνω πάλι καλά και θα διορθώσω τη ζωή μου. Μόνο να επανέλθει το φως μου, να επανέλθει η ακοή μου ή να βρω το παιδί μου», ένας που έχασε το παιδί του, «ή να γλιτώσω από αυτή την παγίδα στην οποία βρέθηκα», αν υποθέσουμε, δηλαδή κάπου βρέθηκε και κινδύνευε, «και θα διορθώσω τη ζωή μου». Και ο Θεός μάς έδωσε την υγεία, μας έδωσε εκείνο το οποίο είχαμε στερηθεί.

Μετά, παρότι δώσαμε κάποια υπόσχεση ότι θα αλλάξουμε, θα βάλουμε αρχή, δεν γίναμε διαφορετικότεροι, πάλι μείναμε το ίδιο. Εξακολουθήσαμε να αμαρτάνουμε, συνεχίσαμε να αμαρτάνουμε.

Ας υποθέσουμε, συμβεί ένα κακό. Δεν λέω σεισμός. Έρχονται οι σεισμοί, διότι με τον σεισμό σηκωνόμαστε και φεύγουμε, όσοι προλάβουν να φύγουν φυσικά. Δεν είναι τόσο αυτό, αλλά να εγκλωβιστούμε, να πέσει μια πολυκατοικία και να εγκλωβιστούμε εκεί μέσα ζωντανοί. Ή κάτι άλλο, όχι να εγκλωβιστούμε, ας πούμε, να ασθενούμε και από στιγμή σε στιγμή να περιμένουμε τον θάνατο, ένας πόλεμος, ένας τρόμος, ένα κάτι άλλο.

ολίγω εις εξέλιξη, εεε... Κάνουμε σπουδαία άλλες ώρες και δεν δίνουμε σημασία. Θα παρακαλέσουμε θερμά τον Θεό να μας σώσει από αυτή τη δύσκολη ώρα και θα υποσχεθούμε ότι θα αλλάξουμε. Πώς θα το κάνουμε αυτό; Κατά κανόνα, να το πούμε έτσι, κατά κανόνα σχεδόν δεν το κάνει κανένας. Κανένας που παίρνει τέτοιες αποφάσεις κάτω από δύσκολες... Βέβαια, μπορεί κάποιου όντως να ξυπνήσει η ψυχή του και χρειαζόταν ένα τέτοιο ταρακούνημα για να ξυπνήσει. Είχε μια καλή διάθεση κανείς, αλλά ήταν σε κατάσταση ύπνου ή διάθεση νωθρή και χρειαζόταν ένα...

Τέτοιο ταρακούνημα, ένα ξύπνημα. Αλλά γενικώς ο άνθρωπος ξεχνάει πάλι. Ξεχνάει και συνεχίζει να αμαρτάνει. Κοιτάξτε τι γίνεται. Το έργο του ανθρώπου είναι να αμαρτάνει. Αυτό είναι το έργο του. Και γίνεται όλο αυτό σαν να μην λογαριάζει ο άνθρωπος, σαν να μην λαμβάνει υπόψη τον Θεό. Σαν να είναι ο άνθρωπος, σαν να μην είναι λογικό πλάσμα, σαν να μην καταλαβαίνει. Σαν να μην ακούει τον Θεό καθόλου, σαν να μην είναι ο ίδιος ο άνθρωπος αυτός ο οποίος τα είδε λίγο διαφορετικότερα στην όλη του τη δύσκολη ώρα και ομολόγησε και υποσχέθηκε, σαν να μην είναι αυτός. Αμαρτάνει, το έργο του ανθρώπου είναι να αμαρτάνει.

«Προσέθεντο έτι του αμαρτάνειν αυτώ, παρεπίκραναν τον ύψιστον εν ανύδρω». Ναι, το πόσο λυπείται ο Θεός, το πόσο λυπείται δεν λέγεται. Και λυπείται ο Θεός, ναι, όταν δηλαδή συνεχίζουμε να αμαρτάνουμε. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε πάνω σε αυτό το θέμα; Δεν πρέπει επιτέλους να σταματήσουμε να αμαρτάνουμε; Α! Πόσο λυπείται ο Θεός, δεν λέγεται. Και δεν λυπείται ο Θεός όπως λέμε καμιά φορά σε έναν άνθρωπο: «Πολύ σε λύπησα, συγχώρεσέ με, δεν ήθελα να σε λυπήσω, σε λύπησα, τώρα θέλω να σε χαροποιήσω». Κατά κανόνα, εκείνος που το λέει αυτό...

Το παίρνει λαθεμένα. Ο άλλος που λυπείται, αν είναι άνθρωπος του Θεού, δεν λυπείται έτσι όπως νομίζει εκείνος που ζητεί συγχώρεση. Εεε... Η λύπη είναι ότι, όχι να τον στενοχώρησες, δηλαδή τον πίκρανες με την έννοια ότι, να, αλλιώς ήθελε τα πράγματα και αλλιώς έγινε και τώρα τον στενοχώρησες και τον πίκρανες, αλλά ο Θεός πρωτίστως, ο Θεός και ο άνθρωπος του Θεού φυσικά ύστερα, λυπάται για την κατάντια σου, για τον δικό σου δρόμο, για τις δικές σου πράξεις, για τη δική σου κατάσταση, για την ψυχή σου, για την απώλεια, για τη στροφή που πηγαίνεις. Αυτή είναι η έννοια.

Και αυτοί είναι, ας πούμε, που πικραίνεται ο Θεός, είναι οι πικροί άγγελοι, να το πούμε. Δεν λυπείται ο Θεός σαν να του αφαιρέσαμε τη χαρά· δεν χάνει ποτέ τη χαρά του ο Θεός. Δεν λυπείται μ' αυτήν την έννοια. Δεν λυπείται σαν να του στερήσαμε κάτι, σαν να του πήραμε κάτι. Ή όπως ο ένας άνθρωπος στενοχωρεί έναν άλλον, δηλαδή τον ζόρισε, τον επηρέασε τον άνθρωπο, τον έφερε από εδώ, τον έφερε από εκεί, τον έφερε από εκεί. Δεν, ο Θεός δεν έχει τέτοια πράγματα, αλλά και ο άνθρωπος του Θεού δεν λυπείται κατ' αυτόν τον τρόπο, αλλά λυπείται για τη δική σου κατάσταση. Αυτήν την έννοια πίκρανα, αυτό δεν το καταλάβαινα, βλέπετε, αλλά έτσι έγινε, πίκρανα λοιπόν τον Θεό με αυτήν την έννοια, τον Ύψιστον έναν ίδιο εκεί στον έρημο τόπο.

Προσέξουμε αυτό το σημείο, πώς τυφλωνόμαστε έτσι, πώς είμαστε έτσι αναίσθητοι και συνεχίζουμε να αμαρτάνουμε τη στιγμή που ο Θεός με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τόσο μας ευεργέτησε, τόσο μας ευεργέτησε. Το είδαμε, μας έδωσε να καταλάβουμε ότι μας ευεργετεί. Καθώς μας πήρε κάτι, ένα αγαθό, και το στερηθήκαμε και καταλάβαμε τι σημαίνει να το χάσουμε. Υποσχεθήκαμε όλοι, μόνοι μας υποσχεθήκαμε να διορθώσουμε αυτό και συνεχίζουμε να αμαρτάνουμε.

Που ακούμε τώρα αυτά τα λόγια που λέμε εδώ, για να τα διδαχθούμε εδώ, για να καθόμαστε να τα ακούμε και λοιπά, σημαίνει ότι ό,τι να 'ναι, πιστεύουμε στον Θεό, πιστεύουμε στην αγάπη του Θεού, πιστεύουμε ότι ο Θεός είναι ευεργέτης μας, πιστεύουμε, και μετά σαν να μην έχουμε καταλάβει τίποτα. Συνεχίζουμε να αμαρτάνουμε και λυπούμε τον Θεό. Λοιπόν, όπως λέγαμε πότε ήταν, την Παρασκευή το βράδυ στην αγρυπνία που λέγαμε εδώ, ότι λυπείται η Παναγία όταν ερχόμαστε εδώ στον ναό κατά την ακολουθία των Χαιρετισμών, αλλά και άλλες φορές, και ζητούμε πολλά πράγματα και δεν ζητούμε για τη σωτηρία της ψυχής μας. Δεν ενδιαφερόμαστε, δεν μας νοιάζει καθόλου. Δεν θα λυπηθεί η Παναγία;

Η Παναγία είναι η Παναγία, διότι έγινε η Μητέρα του Χριστού, που ο Χριστός έγινε άνθρωπος και γεννήθηκε από εκείνη και την έκανε μητέρα του και είναι παιδί της για τη σωτηρία του κόσμου. Δεν έγινε άνθρωπος για να τακτοποιήσει κάποια προβλήματα των ανθρώπων, αλλά για να σωθούν οι άνθρωποι όλοι χωρίς εξαίρεση. Και έρχεσαι εσύ τώρα χριστιανός και λοιπά και παρακαλείς, ας πούμε, να παρακαλείς πόσες πολλές φορές, ενώ γίνεται, τελείται εδώ μέσα το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας ή σε οποιοδήποτε άλλο ναό και είναι το μυστήριο του Θεού. Εδώ είναι η Παναγία, εδώ είναι ο Χριστός, εδώ είναι η Αγία Τριάδα, εδώ είναι ο Παράδεισος, εδώ είναι όλοι και μπαίνει κάποιος και πάει να ασπαστεί τις εικόνες, πάει να ανάψει τα κεριά του σαν να μην υπάρχει τίποτα εδώ μέσα, σαν να μην γίνεται τίποτα μέσα, να κάνει τις βόλτες του μέσα στην εκκλησία και σηκώθηκε να έρθει.

Κάνει απλώς το δικό του. Πολλές φορές συμβαίνει. Ένας εισέρχεται μέσα στην εκκλησία, προσέρχεται, καθόλου δεν δίνει σημασία τι γίνεται και ζητάει να ακούσει η Παναγία την προσευχή του και ζητάει να του δώσει αυτό το οποίο ζητάει. Πώς θα γίνει; Καθόλου να μην νοιάζεσαι για αυτό το οποίο όλοι νοιάστηκαν. Νοιάστηκε πρώτα ο Θεός για τη σωτηρία όλων και τη σωτηρία τη δική σου. Καθόλου να μην σε νοιάζει, καθόλου να μην σε απασχολεί. Ε, λυπάται η Παναγία, λυπάται ο Θεός.

Ας το πούμε, που ήρθαμε εδώ και ακούσαμε και σημειώσαμε και δείξαμε διάθεση καλή και μετά συνεχίζουμε να αμαρτάνουμε, σαν να μην ακούσαμε τίποτα, σαν να μην συνειδητοποιήσαμε τίποτα. Θέτουμε τέρμα στην αμαρτία και ανυπακοή.

Και προσέθεντο λοιπόν έτι του αμαρτάνειν αυτώ, παρεπίκραναν τον Ύψιστον εν ανύδρω και εξεπείρασαν τον Θεόν εν ταις καρδίαις αυτών και αιτήσαν βρώματα ταις ψυχαίς αυτών.

Σαν να μην τους είχε δώσει τίποτε ο Θεός, σαν να μην τους είχε ευεργετήσει καθόλου ο Θεός, αυτοί σαν να το έκαναν επίτηδες, να βρουν κάποια αφορμή και να παραπονεθούν, κάποια αφορμή για να δείξουν τη δυσαρέσκειά τους, για να δείξουν ότι δεν ήρθαν στα μέτρα τους.

Δεν προσέχουν τι κάνει ο Θεός, δεν προσέχουν τι τους δίνει ο Θεός, δεν προσέχουν τι είναι ο Θεός, τι θέλει ο Θεός, τι ζητάει από αυτούς, τίποτα. Μόνο τον εαυτό τους. Δέχθηκαν τα αγαθά από τον Θεό, αλλά επειδή όμως μέσα τους έχουν επιθυμίες, θα ήθελαν να φάνε τούτο, θα ήθελαν να φάνε εκείνο, θα ήθελαν να απολαύσουν το άλλο, θα ήθελαν να απολαύσουν το άλλο, για τις επιθυμίες λοιπόν που έχουν στην καρδιά τους και στην ψυχή τους ζητούν βρώματα, ζητούν φαγητά. Τι να τα κάνουμε, σαν να λέμε, τι να τα κάνουμε τούτο, τι να κάνουμε και αυτό; Δεν έχουμε το τάδε να φάμε, που δεν έχουμε το τάδε να απολαύσουμε, αφού μας λείπει το τάδε. Άνθρωπέ μου, ο Θεός είναι που σε οδηγεί, ο Θεός είναι που σε καλεί, ο Θεός είναι που είναι μαζί σου.

Με τον Θεό έχεις να κάνεις. Αυτός μιλάει μαζί σου και εσύ πάλι τα δικά σου. Λίγο δεν σκέφτεσαι τι λέει ο Θεός, λίγο δεν σκέφτεσαι τι ζητάει ο Θεός; Λίγο δεν προσέχεις τι δίνει ο Θεός, λίγο δεν προσέχεις γιατί το δίνει ο Θεός; Αυτός δίνει και αυτό κάνει ο Θεός. Και εσύ προσέχεις απλώς τι ζητάει η άρρωστη καρδιά σου και η άρρωστη ψυχή σου ή τι ζητούν οι άρρωστες επιθυμίες σου και οι ορέξεις σου. Αυτό το κάνει ο άνθρωπος και σήμερα.

Είπαμε και άλλη φορά εδώ μέσα, ποιος, ας πούμε, από εμάς και ποιος από άλλους, ας πούμε, που είναι αλλού, ποιος δηλαδή ευχαριστεί τον Θεό; Σε ευχαριστώ, Θεέ μου, που έχω τα μάτια μου, σε ευχαριστώ, Θεέ μου, που οσφραίνομαι, που αναπνέω, που αναπνέω το οξυγόνο αυτό που μου δίνει ζωή, που ακούω. Σε ευχαριστώ που μπορώ και περπατώ, σε ευχαριστώ που μπορώ και κάθομαι, σε ευχαριστώ που μπορώ και πιάνω με τα χέρια μου, σε ευχαριστώ που μπορώ και περιποιούμαι μόνος μου τον εαυτό μου, σε ευχαριστώ που εργάζομαι, σε ευχαριστώ που μπορώ να καθίσω να φάω μόνος μου και να μην με ταΐσει κανένας και λοιπά. Ποιος βλέπει τις δωρεές αυτές όλες που έγιναν σ' αυτόν για να ευχαριστεί τον Θεό; Όχι. Όλοι προσέχουμε και άλλες πολλές δωρεές, το ότι έχουμε να φάμε, το ότι έχουμε αυτή την ειρήνη που έχουμε.

Αυτή την ηρεμία που έχουμε, αυτή την ασφάλεια που έχουμε, όποιοι και να 'ναι, αυτό το λίγο ή το περισσότερο που έχουμε. Πες ευχαριστώ.

Αν θέλετε, δηλαδή αν θέλετε, πέρα από το τι κάνουν τα σφάλματα και τα αυτά που κάνουν οι άνθρωποι και τα λοιπά, είπαμε και άλλη φορά, τότε μας εξασφαλίζει μια κάποια ασφάλεια. Πώς, ας πούμε, αισθάνονται οι πνευμοσύνοι; Ξύπνησαν το πρωί και ευχαρίστησαν τον Θεό, ναι, και συγχρόνως κάποιους ανθρώπους που κουράστηκαν την νύχτα, πώς λέγονται, περίπολοι που γυρίζουν από εδώ και από εκεί και ξενυχτούν και αγρυπνούν και κουράζονται κλπ. Πόσα αγαθά δεν έχουν. Και τον Θεό να ευχαριστήσουμε και κάποιους ανθρώπους, τους συνανθρώπους μας. Όχι, δεν το κάνουμε. Όλοι, προπαντός στις ημέρες μας, όλοι προσέχουν τι τους λείπει και μάλιστα και με το παραπάνω το βλέπω, έτσι να βρίσκονται σαν εμείς.

Ναι, για να βγάλουν συνέχεια το παράπονο. Δεν έχουμε από αυτό, δεν έχουμε από εκείνο, μας λείπει αυτό, μας λείπει εκείνο, μας λείπει το άλλο, και τελικά δεν είναι απλώς μεταξύ των ανθρώπων. Τελικά, δηλαδή, το παράπονο αυτό πηγαίνει στον παλαιό. Πόσοι και πόσοι δεν παραπονούνται και λυπούν έτσι τον εαυτό τους και εκπληρώνουν διάφορες επιθυμίες, όπως είδαμε εκεί, τα δυο αδέρφια, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, του Ζεβεδαίου. Και ο Κύριος Ανακράσιγγε τους είπε: «Ουκ οίδατε τι αιτείσθε, δεν ξέρετε τι ζητάτε».

Και πνευματικά πράγματα που ζητούμε. Δεν ξέρουμε τι ζητούμε, διότι μπορεί να ζητάς, ας πούμε, τη χάρη του Θεού. Τι έκανες εσύ, τι κόπο κατέβαλες, πόσο ταπεινώθηκες, πόσο συναισθάνθηκες την αξία αυτής της χάρης για να τη ζητήσεις; Α, τα ζητούμε αυτά έτσι, δεν ξέρουμε τι ζητούμε. Έχει μεγάλη σημασία να συμβαδίζουμε με τον Θεό, να προσέχουμε τι λέει ο Θεός και αυτό να ακούμε, να προσέχουμε τι δίνει ο Θεός και αυτό να παίρνουμε και να το απολαμβάνουμε αυτό, να το ευχαριστιόμαστε αυτό και να ευγνωμονούμε τον Θεό. Και θα έρθει η σειρά και για κάτι άλλο, όχι σαν να μην είμαστε ευχαριστημένοι από αυτό που μας δίνει και να ζητούμε άλλο. Ακόμα κι αν είναι πνευματικά. Λάθος. Αμαρτάνουμε. Λυπούμε τον Θεό.

Λέγαμε και άλλη φορά, που ένας πατέρας φέρνει ένα παιχνίδι στο παιδί του και το παιδί του, αντί να προσέξει αυτό το παιχνίδι, να το ευχαριστηθεί και να ευχαριστήσει τον πατέρα του, όχι, «Τι άλλο έχεις, τι άλλο έχεις, τι άλλο δεν έχεις;» Λέει και σαν να το ποδοπατάει, το που πλήρωσε ο πατέρας για να το φέρει και για να πληρώσει, κουράστηκε για να βγάλει αυτά τα χρήματα. Άραγε, ό,τι μας έχει δώσει ο Θεός, αρχίζουμε από τα πιο απλά, από τα χέρια μας, από την ίδια την ύπαρξή μας, από τις αισθήσεις που έχουμε, όλα αυτά τα αγαθά που έχουμε, άραγε ευχαριστήσαμε τον Θεό; Τον ευχαριστούμε όσο θα ήθελε σαν Θεός να τον ευχαριστήσουμε; Να δείξουμε δηλαδή ότι συναισθανόμεθα την αγάπη Του και συναισθανόμεθα τις ευεργεσίες Του και...

Καταλαβαίνουμε, τις αναγνωρίζουμε και ανταποκρινόμαστε με ευγνώμονα τρόπο σε Αυτόν. Το δείξαμε αυτό για να έρθουν έπειτα και τ' άλλα. Τι θα μας στερήσει ο Θεός, αφού όλα τα έχει για μας, αφού το ίδιο δεν είναι αυτό που μας δίνει; Θα μας στερήσει αγαθά; Αλλά όχι πριν απ' την ώρα, δεν μπορεί να μας τα δώσει πριν απ' την ώρα. Θα μας τα δώσει τότε που πρέπει και θα τα δώσει σε εκείνον ο οποίος εκτιμά αυτό το λίγο, ας πούμε, που του δίνει καταρχήν, το εκτιμά αυτό το λίγο. Και άμα σε δει ότι το εκτιμάς, θα σου δώσει κι άλλο, και πιο πολλά, και πιο πολλά, εφόσον δείχνεις αυτή την εκτίμηση.

Όμως θα σταματήσουμε εδώ, γιατί πρέπει να συνεχίσουμε στην άλλη σύναξη. Θα συνεχίσουμε όμως την άλλη Δευτέρα και παρακαλώ, επειδή η άλλη Δευτέρα ίσως θα είναι η τελευταία Δευτέρα πριν από το Πάσχα, έχετέ το αυτό υπόψιν, να έρθετε να ολοκληρώσουμε τα οποία δεν προλαμβαίνουμε απόψιν. Πάντως το σταματήστε.